Β΄Συνταγματικος Βαθμος Αυτοδιοικησης η Νομαρχια

Στροφή 180ο από τα «σχέδια επί χάρτου» τού ΥΠΕΣΔΔΑ για την διοικητική μεταρρύθμιση της χώρας, τα οποία πριν από ένα περίπου χρόνο είχαν απασχολήσει, για πολλοστή φορά ως «διαρροές» στον τύπο, την κοινή γνώμη, κάνει το Υπουργείο υπό τη νέα πολιτική του ηγεσία. Στη σχετική ανακοίνωση προέβη ο Υπουργός Εσωτερικών Προκόπης Παυλόπουλος από το βήμα τού διήμερου Συνεδρίου «Περιφερειακές Δομές & Αναπτυξιακές Προοπτικές – Οι Ευρωπαϊκές Εμπειρίες & Η Ελληνική Πραγματικότητα» το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 17 και 18 του μηνός στον Πειραιά από την Ένωση Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων Ελλάδας (ΕΝΑΕ) σε συνεργασία με το Κογκρέσο Τοπικών & Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Τόσο ο Υπουργός όσο και ο αρμόδιος Υφυπουργός Αθανάσιος Νάκος, υπογράμμισαν στις ομιλίες τους ότι ως Β΄Συνταγματικός Βαθμός Αυτοδιοίκησης προσδιορίζεται η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση ενώ για το θεσμό τής Γενικής Γραμματείας της Περιφέρειας προβλέπονται στην προωθούμενη μεταρρύθμιση, αλλαγές οι οποίες θα αφορούν στη διάρθρωση και όχι στη δομή ή τον αριθμό τους πανελλαδικά. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις που έκανε η πολιτική ηγεσία τού ΥΠΕΣΔΔΑ, η κατεύθυνση είναι τη διοίκηση στην Περιφέρεια να ασκεί το Περιφερειακό Συμβούλιο με τον Πρόεδρό του ο οποίος θα εκλέγεται από τα μέλη τού Συμβουλίου. Ως συμμετέχων στις εργασίες τού Συνεδρίου, ο Νομάρχης Ξάνθης Γιώργος Παυλίδης, μιλώντας στον ΠτΘ για το θέμα σημείωσε καταρχήν ως σημαντικά θετικό βήμα τη δέσμευση του Υπουργού για παροχή προς τον ενισχυόμενο, κατά τις κυβερνητικές προθέσεις, θεσμό, όλων των μέσων που θα του επιτρέψουν να λειτουργήσει αξιόπιστα, ενώ σχολίασε ως «ανατρεπτική για το χώρο του ΠαΣοΚ την τοποθέτηση τού πρώην Υπουργού Εσωτερικών Αλέκου Παπαδόπουλου» ο οποίος διατύπωσε τη σύμφωνη με το νέο διοικητικό σχεδιασμό γνώμη του χαρακτηρίζοντας απαξιωτικά τις όποιες απόπειρες να διευρυνθεί γεωγραφικά, στην παρούσα χρονική στιγμή, η περιφερειακή αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα – τοποθέτηση η οποία εξέπληξε το ακροατήριο «και εμένα τον ίδιο έντονα, ομολογώ…» θα προσθέσει καταλήγοντας ο Νομάρχης Ξάνθης.

Παυλόπουλος

Στην ομιλία του ο Υπουργός μεταξύ άλλων, τόνισε:

«Είναι γνωστό ότι έχουμε δύο βαθμίδες Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Σε ό,τι αφορά τις περιφερειακές δομές, σε ό,τι αφορά δηλαδή τις ευρύτερες δομές, πέρα και έξω απ’ τις πρωτοβάθμιες μονάδες Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η Νομαρχία είναι εκείνη, η οποία ως προς τη δημοκρατική της νομιμοποίηση βρίσκεται πιο κοντά σ’ αυτό που θα λέγαμε περιφερειακές δομές.

Θα ήθελα στο σημείο όμως αυτό να τονίσω ότι η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση στον τόπο μας σήμερα, διέρχεται μια βαθιά κρίση. Και η κρίση αυτή οφείλεται στο ότι δώσαμε για μεγάλο χρονικό διάστημα μεγαλύτερη έμφαση στο ρόλο των αρμοδιοτήτων της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, όπως συνέβη άλλωστε και με την πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση, αλλά δεν θελήσαμε ή δεν μπορέσαμε, διαχρονικά δεν μπόρεσε η πολιτεία, οι κυβερνήσεις που είχαν τη σχετική ευθύνη, δεν μπόρεσαν είτε να αντιληφθούν είτε και να το πράξουν, έστω και αν το αντιλήφθηκαν, ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο το επίπεδο των αρμοδιοτήτων, αλλά είναι και τα μέσα που παρέχεις για να ασκηθούν οι αρμοδιότητες αυτές. Δηλαδή χρήμα, υλικοτεχνική υποδομή, στελεχιακό δυναμικό. Γιατί ο μεγάλος κίνδυνος για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τον τόσο ευαίσθητο αυτό θεσμό, είναι να αποκτήσει σταδιακά αρμοδιότητες, ιδίως όταν παραχωρεί το κράτος αρμοδιότητες που εκείνο δεν τις θέλει σε ορισμένες περιπτώσεις, να μην μπορεί να τις ασκήσει εξαιτίας της έλλειψης της υποδομής, του στελεχιακού δυναμικού και των οικονομικών μέσων και σταδιακά να απαξιώνεται ο θεσμός στα μάτια του πολίτη.

Δεν υπάρχει πιο επικίνδυνο πράγμα απ’ αυτή την εξέλιξη, της έμμεσης απαξίωσης του θεσμού εξαιτίας της ελλείψεως των μέσων. Πολύ περισσότερο μάλιστα όταν η απαξίωση αυτή δημιουργεί τις προϋποθέσεις μιας ιδιότυπης μορφής νεοσυγκεντρωτισμού, διότι πίσω απ’ την αποξένωση αυτή αναδεικνύεται σταδιακά η «θεία χάρις» του κράτους.

Σας διαβεβαιώ ότι είδα με πολύ μεγάλο φόβο, ανησυχία ας το πω καλύτερα έτσι, εκθέσεις ανεξάρτητων Διοικητικών Αρχών, οι οποίες διαπιστώνουν προβλήματα σε ό,τι αφορά τη διαφάνεια της λειτουργίας των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που αν τα δει κανείς θα αντιληφθεί ότι δεν οφείλονται ούτε στις δραστηριότητες των εκλεγμένων οργάνων κατά βάση, ούτε στη νοοτροπία τους. Αλλά οφείλονται στην αδυναμία των μέσων που έχουν οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης να αντεπεξέλθουν.

Σε ό,τι αφορά την κυβέρνηση, θέλω να τονίσω ότι για τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, πέρα απ’ τη βασική φιλοσοφία που σημαίνει ότι περάσαμε και πρέπει να περάσουμε απ’ την εποχή των αρμοδιοτήτων στην εποχή της άσκησης των αρμοδιοτήτων, στην εποχή της αποτελεσματικής δημοκρατικής και διαφανούς άσκησης των αρμοδιοτήτων αυτών, οι άξονες της πολιτικής μας στηρίζονται πάνω στις εξής βάσεις.

Βάση πρώτη: η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση δεν θίγεται ούτε ως προς τη δομή της, ούτε βεβαίως ως προς τον τρόπο λειτουργίας της, το θεσμικό της τρόπο λειτουργίας. Το β’ βαθμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης ήταν, είναι και θα παραμείνει η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση. Ουδεμία μεταβολή, ουδεμία προσπάθεια συρρίκνωσής της ή μείωσης του ρόλου της. Το αντίστροφο. Σεβόμαστε στο ακέραιο το θεσμό όπως αυτός έχει διαμορφωθεί σήμερα. Δεν αλλοιώνουμε ούτε τη δομή του, ούτε την προοπτική του. Αντιθέτως, θέλουμε να ενισχύσουμε το θεσμό αυτό ως περιφερειακή δομή, η οποία παίζει ρόλο και στη δημοκρατική οργάνωση της κοινωνίας και στην περιφερειακή ανάπτυξη, άρα και στην ελληνική ανάπτυξη εντέλει. Ο δεύτερος άξονας είναι ότι αυτή την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση θέλουμε να την ενισχύσουμε, για να ασκήσει τις αρμοδιότητες που της αναλογούν. Να της δώσουμε τα οικονομικά μέσα, την υλικοτεχνική υποδομή, το στελεχιακό δυναμικό για το οποίο μίλησα προηγουμένως. Και εδώ ισχύει στο ακέραιο η δέσμευση ότι οι πόροι είναι νομοθετημένοι, όπως ακριβώς ισχύουν αυτή τη στιγμή θα δοθούν στο ακέραιο. Δεσμευόμαστε δηλαδή και θα το εφαρμόσουμε στην πράξη ήδη απ’ τον προϋπολογισμό του επόμενου έτους και το κάνουμε και τώρα πράξη με τα μέσα που διαθέτουμε στο πλαίσιο του ισχύοντος προϋπολογισμού, ώστε τα οικονομικά μέσα που της ανήκουν να της δοθούν χωρίς να της αφαιρεθεί τίποτα. Οι πρακτικές της υπεξαίρεσης, οι οποίες τραυμάτισαν όχι μόνο το θεσμό, αλλά και τις σχέσεις μεταξύ κράτους και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αυτές οι πρακτικές τελειώνουν και θα τελειώσουν. Όπως επίσης το κράτος πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες του σε ό,τι αφορά τα προνοιακά επιδόματα και όλες αυτές τις αρμοδιότητες που μετέφερε, χωρίς σε καμία περίπτωση να αναλάβει εκείνο το οικονομικό βάρος το οποίο αντιστοιχεί. Διότι όταν μετέθεσε τις αρμοδιότητες, έπρεπε να έχει τη στοιχειώδη ευθύνη της μετάθεσης και των αντίστοιχων πόρων και τουλάχιστον της εξασφάλισης της σταθερότητας των πόρων για το μέλλον.

Η τρίτη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται η πολιτική μας, αφορά τις σχέσεις και του κεντρικού κράτους με την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση και της Περιφέρειας με την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση. Σε ό,τι αφορά την Περιφέρεια, το ξαναλέω, η Περιφέρεια από πλευράς διοικητικής υποδομής, όχι ως προς τον αριθμό των περιφερειών, όχι ως προς τη δομή της περιφέρειας σε εθνικό επίπεδο για να το πω έτσι, αλλά σε ό,τι αφορά την εσωτερική της διάρθρωση, θα αλλάξει, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μετατρέπεται τουλάχιστον στο ορατό μέλλον σε γ’ βαθμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Παραμένει αποκεντρωμένη μονάδα. Αλλά θεωρούμε ότι η έννοια του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας μετακλητού υπαλλήλου, κομματικού οργάνου, δεν ταιριάζει σε ένα πραγματικά αποκεντρωμένο κράτος. Και γι’ αυτό θέλουμε το όργανο διοίκησης της Περιφέρειας κατά βάση να είναι αιρετό, εμμέσως αιρετό, δηλαδή το Περιφερειακό Συμβούλιο και ο Πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου αιρετός απ’ τα μέλη του Περιφερειακού Συμβουλίου.

Για να μπορέσει να αποκτήσει μια στοιχειώδη δημοκρατική νομιμοποίηση και η περιφέρεια, αλλά όχι ως βαθμός αυτοδιοίκησης ακόμα, ούτε βεβαίως σε καμία περίπτωση με αλλαγή των σχέσεων που υπάρχουν μεταξύ της Περιφέρειας και της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης.

Αντιθέτως, με την αλλαγή αυτή την οποία επιχειρούμε στο πλαίσιο της Περιφέρειας, θέλουμε να απαγκιστρώσουμε και τους δύο βαθμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ιδίως το β’ μιας και γι’ αυτό μιλάμε εδώ περισσότερο, δηλαδή τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, απ’ τα κανδιανά δίκρανα ενός κομματικού οργάνου, το οποίο ηγείται αυτή τη στιγμή της περιφέρειας και το οποίο ως μετακλητός το τονίζω, αισθάνεται υφιστάμενος του εκάστοτε υπουργού, ούτε καν της εκάστοτε κυβέρνησης αλλά του εκάστοτε υπουργού, πράγμα που είναι προς βλάβη της συνέχειας του κράτους, της δημοκρατικής του οργάνωσης, αλλά και της πεμπτουσίας των θεσμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού».

Νάκος

Στη δική του τοποθέτηση ο Υφυπουργός Εσωτερικών Αθανάσιος Νάκος, σημείωσε μεταξύ άλλων:

«…όσον αφορά τα θέμα του εκλεγμένου Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας… Είναι γνωστό ότι αυτό δεν γίνεται διότι το Σύνταγμα επιβάλλει δύο βαθμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Απόφαση της Κυβέρνησης είναι οι δύο βαθμοί αυτοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, να είναι ο α’ βαθμός η Τοπική Αυτοδιοίκηση και η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση. Άρα θα δουλέψουμε για τα επόμενα τουλάχιστον 9 χρόνια με αυτούς τους δύο βαθμούς. Η έμμεση εκλογή των μελών του Περιφερειακού Συμβουλίου είναι στις δεσμεύσεις της Νέας Δημοκρατίας, θα θεσμοθετηθεί το συντομότερο δυνατόν και η έμμεση εκλογή του Προέδρου του Περιφερειακού Συμβουλίου. Προσωπικά θα εκφράσω μια άποψη, δεν ξέρω αν είναι δυστύχημα ή ευτύχημα αυτή η συνταγματική δέσμευση. Γιατί έχω τη νοοτροπία να προτιμώ την εμβάθυνση από τον συνεχή και πολλές φορές ατέλειωτο προβληματισμό σε γενικό επίπεδο για τις δομές, για το πού πάει τα πράγμα, για να κάνουμε μεγαλόπνοα σχέδια και να χάνουμε την καθημερινότητα και τη διαχείριση της καθημερινότητας, η οποία είναι ιδιαίτερα σημαντική και παρουσιάζει δυσκολίες. Προσωπικά αισθάνομαι ευτυχής που θα δουλέψουμε με συγκεκριμένα εργαλεία για τα επόμενα χρόνια, αρκεί αυτά τα εργαλεία να μπορέσουμε να τα κάνουμε αποδοτικά κα κυρίως χρήσιμα στον πολίτη. Γιατί το ζητούμενο πάντα και μερικές φορές φοβούμαι ότι το ξεχνάμε, δεν είναι μεταξύ μας οι επαΐοντες να μιλάνε για δομές, αλλά να θυμόμαστε πάντα ότι ζητούμενο είναι η εξυπηρέτηση του πολίτη».

Μαρία Β.Μπόντη

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.