Τρομαζει η αλλαγη στην καλλιεργεια του καπνου στη Ροδοπη

Τα αποτελέσματα του ερευνητικού προγράμματος «Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού με άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες» του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων και Τροφίμων του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων παρουσιάστηκαν σε ημερίδα που έλαβε χώρα στην Κομοτηνή την περασμένη Παρασκευή από τον Καθηγητή Χρήστο Φωτόπουλο, τους Λέκτορες Αθανάσιο Κρυστάλλη και Ηλία Βλάχο και τους υποψήφιους διδάκτορες Χριστίνα Παππά, Γιώργο Μαγλαρά και Αναστάσιο Παγιασλή. Ακολούθησε εκτενές διάλογος με το κοινό, στην πλειοψηφία του αποτελούμενο από θεσμικούς φορείς (βουλευτές Χ. Μανωλιά και Ι. Αχμέτ, νομαρχιακοί σύμβουλοι Μ. Δεβετζήογλου και Κ. Κρόκος) οι οποίοι ανέλαβαν να μεταφέρουν το κλίμα που επικρατεί στη Ροδόπη με τις 8.000 οικογένειες καπνοκαλλιεργητών, για τους οποίους είναι δύσκολο να γίνει η αλλαγή του καπνού με άλλη καλλιέργεια. Να σημειωθεί ότι το συγκεκριμένο ερευνητικό πρόγραμμα εγκρίθηκε από την Κοινότητα, μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και υλοποιήθηκε από ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Το έργο εντάσσεται στο Μέτρο 8 του Καν. (Ε.Κ.) 2182/2002 και αφορά στην αναδιάρθρωση της καλλιέργειας καπνού με άλλες ανταγωνιστικές και βιώσιμες, που είναι και το σημαντικότερο. Στη Ροδόπη κυριαρχεί ως μόνη άποψη ότι ο καπνός είναι αναντικατάστατος κι ότι οι πολιτικές και αγροτοσυνδικαλιστικές πιέσεις που ασκούνται θα διασφαλίσουν το μέλλον των επιδοτήσεων, με αποτέλεσμα η όποια άλλη πρόταση να εντοπίζεται ως ανέφικτη και ανεφάρμοστη για την περιοχή.

Σ’ ένα «παιχνίδι» ερωτήσεων – απαντήσεων που ξεκίνησε με την ολοκλήρωση των εισηγήσεων, ο κ. Φωτόπουλος, εξήγησε ανάμεσα σε άλλα ότι έκριναν τις καλλιέργειες χωρίς την οικονομική ενίσχυση. «Δεν βλέπουμε συγκεκριμένη καλλιέργεια που θ’ αντικαταστήσει τον καπνό, αλλά ένα σχέδιο παραγωγής, το οποίο περιλαμβάνει πολλές καλλιέργειες, ακόμη κι εκτροφή. Μέσα από αυτή τη διαδικασία και την εναλλαγή των καλλιεργειών σε αμειψισπορά αυτό είναι που βιάζει το εισόδημα του παραγωγού. Το παραδοσιακό σύστημα απορρίπτει τις μονοκαλλιέργειες. Θα πρέπει στο ίδιο κτήμα να εναλλάσσονται πολλές καλλιέργειες, όσες γίνεται περισσότερες με μια εναλλαγή τέτοια που ν’ αυξάνει τη δυνατότητα παραγωγής και να έχει λιγότερους ψεκασμούς». Σημείωσε ότι τα στοιχεία τους ήταν οικονομικά, με την έννοια ότι υπολόγισαν όλες τις δαπάνες για καλλιέργειες που είναι κοντά στον καπνό.

Ο κ. Φωτόπουλος παρατήρησε ότι αυτή τη στιγμή δεν γίνεται η ενημέρωση που θα έπρεπε στους καλλιεργητές για να ξέρουν τι μπορούν να καλλιεργήσουν και κατανοώντας ότι οι προτάσεις τους δεν θεωρήθηκαν εφαρμόσιμες από το ακροατήριο, είπε. «Σας μεταφέραμε τα αποτελέσματα, αλλά είναι πιθανόν να είναι για σας κάπως θεωρητικά, ανεξάρτητα από το αν στην πράξη εφαρμόζονται σε άλλες περιοχές». Εξήγησε ότι πρέπει να παρατηρούν τις ανάγκες του καταναλωτή και ν’ ακολουθεί ο ανάλογος σχεδιασμός, «να σκέφτεσαι επιχειρηματικά» είπε χαρακτηριστικά.

Επί του δείγματος των 1.500 καλλιεργητών που χρησιμοποιήθηκε στην έρευνα, ο Κ. Κρόκος παρατήρησε ότι αφορά κύρια αγρότες άλλων περιοχών κι όχι κυρίως του μπασμά. «Τουλάχιστον για τον μπασμά δεν υπάρχει μια εναλλακτική καλλιέργεια αυτή τη στιγμή. Οι άλλες ποικιλίες καπνού, όπως είναι τα βιρτζίνια έχουν πολύ χαμηλή τιμή. Εκεί που καλλιεργούνται αυτά τα καπνά και μάλιστα σε περιοχές που υπάρχει νερό πολύ εύκολα κάποιος καπνοπαραγωγός μπορεί να βάλει καλαμπόκι, αλλά δε μπορεί να το πει ο καλλιεργητής του μπασμά».

Ο Μ. Δεβετζήογλου, ως εκπρόσωπος του νομάρχη Ροδόπης, ανέφερε ένα παράδειγμα αλλαγής καλλιέργειας καπνού στην Τουρκία. Πέντε νομάρχες και τρεις αντινομάρχες από την περιφέρεια επισκέφθηκαν στο παρελθόν την περιοχή της Σμύρνης για να δουν από κοντά τα αποτελέσματα της εναλλαγής του καπνού με άλλες καλλιέργειες. «Το τουρκικό κράτος είχε εφαρμόσει ένα πρόγραμμα κατάργησης της καπνοκαλλιέργειας σε 6.500 παραγωγούς και τους πρότεινε να καλλιεργήσει ό,τι θέλουν. Το τουρκικό κράτος τους έδωσε για δυο χρόνια τα χρήματα που εισέπρατταν από τον καπνό. Στη συνομιλία μας με τους καλλιεργητές μάς είπαν ότι δε μπορεί ν’ αντικατασταθεί ο καπνός από κανένα προϊόν και ζητούσαν να επιτραπεί η καλλιέργεια του καπνού. Σ’ ένα χωριό έκαναν θερμοκήπια για αγγουροσαλάτα. Στην αρχή καλλιέργησαν μόνο δέκα άτομα και είχαν εισπράξει αρκετά χρήματα αλλά τη δεύτερη χρονιά όλο το χωριό έσπειρε και δε μπορούσαν να πουλήσουν. Σ’ ένα άλλο χωριό έβαλαν αγκινάρες κι έγινε το ίδιο, δεν εισέπρατταν αρκετά χρήματα κι έμειναν όλα στα χέρια τους. Μας έλεγαν συνέχεια ότι κανένα προϊόν δε μπορεί ν’ αντικαταστήσει τον καπνό».

Βέβαια, το πρόγραμμα λειτούργησε με κάποιο τρόπο στην Τουρκία κι αυξήθηκε η ζήτηση του καπνού. «Οι έμποροι δε μπορούσαν να καλύψουν τις συμβάσεις που είχαν κάνει με το εξωτερικό και υπήρχε ανταγωνιστικότητα, με αποτέλεσμα η τιμή του καπνού να φτάσει στην Τουρκία, για πρώτη φορά, στα επτά δολάρια» είπε ο κ. Δεβετζήογλου.

Ο κ. Φωτόπουλος ως επιστημονικός υπεύθυνος του προγράμματος εξήγησε στο τέλος της ημερίδας ότι επικεντρώθηκαν στην έρευνά τους στους οκτώ βασικούς νομούς που παράγουν καπνό, τη Ροδόπη, την Ξάνθη, τις Σέρρες, την Πέλλα, την Πιερία, την Καρδίτσα, τη Φθιώτιδα και την Αιτωλοακαρνανία.

«Ρωτήσαμε τους ίδιους τους παραγωγούς για τη στάση τους απέναντι στη μείωση των επιδοτήσεων ή την τυχόν εξαφάνιση των επιδοτήσεων και αύξηση των τιμών. Επινοήσαμε έξι σενάρια έτσι ώστε να δούμε τι προτίθεται να κάνει ο παραγωγός. Το τελικό σενάριο που επέλεξαν οι παραγωγοί ήταν αυτό της αύξησης της τιμής. Φάνηκε ότι ο παραγωγός βρίσκεται σε σύγχυση και δε γνωρίζει τι θα κάνει για την αντικατάσταση του καπνού».

Σημείωσε ότι οι παραγωγοί – όπως διαπιστώθηκε από την έρευνα – θα πρέπει να σχεδιάζουν προϊόντα που θέλει ο καταναλωτής, «που είναι περιζήτητα». Στην αναζήτηση της εφοδιαστικής αλυσίδας των προϊόντων που παράγονται στο νομό, επεσήμαναν τους φορείς που παρεμβάλλονται έτσι ώστε να λειτουργεί το σύστημα αποτελεσματικά και να μειωθεί «η ψαλίδα μεταξύ παραγωγού και καταναλωτή», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Φωτόπουλος.

Επικεντρώνοντας στις παρατηρήσεις που έγιναν στην ημερίδα, θέλησε να διευκρινίσει ότι δεν υπάρχει καλλιέργεια που να μπορεί ν’ αντικαταστήσει τον μπασμά, «απλά βλέπουμε ποιες καλλιέργειες πρέπει να περιλαμβάνει στην επιχείρησή του ο παραγωγός έτσι ώστε να βγάζει ένα σοβαρό εισόδημα για την οικογένειά του. Αυτά τα προϊόντα είναι για την περιοχή το καλαμπόκι, το σκληρό σιτάρι, ο ηλίανθος και η ελαιοκράμβη». Βέβαια, την ελαιοκράμβη δεν την γνωρίζουν οι καπνοπαραγωγοί στην πλειοψηφία τους, όπως φάνηκε από τις παρατηρήσεις των συμμετεχόντων.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.