Το Θρυλοριο στα ιχνη της ιστοριας του

Στο 6ο Συναπάντημα των απανταχού Θρυλοριωτών, που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Κυριακής στην πλατεία του Θρυλορίου, το χωριό έζησε μια κορυφαία για την ιστορία του στιγμή. Την επίσκεψη και παρουσία των δύο γιων του George Devine Treloar, του ύπατου αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών, στον οποίο το χωριό οφείλει το όνομά του. Οι David και John Treloar έκαναν ένα μακρύ ταξίδι από την Αυστραλία στην Ελλάδα, έμειναν αρκετές μέρες στο χωριό, γνωρίστηκαν με τους ντόπιους, τους οποίους μάλιστα χαρακτήρισαν πολύ φιλόξενους.

Με αφορμή την εκδήλωση, οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να δουν μια εξαιρετική έκθεση φωτογραφίας που περιλάμβανε σπάνιο φωτογραφικό υλικό, το οποίο διέσωσε ο ύπατος αρμοστής G. Treloar, φωτογραφίες του Θρυλορίου από τα πρώτα χρόνια της εγκατάστασης των κατοίκων, όπως κι έκθεση φωτογραφιών από το Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού του Δήμου Καλαμαριάς.

Ανάμεσα στις θεματικές της έκθεσης ήταν «Η όμορφη γη του Πόντου», στην οποία συγκαταλέγονται φωτογραφίες από την Αργυρούπολη, την Κερασούντα, την Αμάσεια, τη Σινώπη, τη Σαμψούντα, την Τρίπολη, «Τα μοναστήρια του Πόντου», όπως είναι η Παναγία Σουμελά και η Σινώπη, «Η εκπαίδευση στον Πόντο», με φωτογραφίες από εκπαιδευτήρια, «φροντιστήρια», μαθητές και καθηγητές, φωτογραφίες από τις «Γειτονιές της Καλαμαριάς». Από τις πολύ ενδιαφέρουσες φωτογραφίες ήταν αυτές που αφορούσαν σε γεγονότα και πρόσωπα της Κομοτηνής του 1923, όπως οι Αθλητικοί Αγώνες, φωτογραφίες από το Δεδέ Αγάτς, από την κατασκευή πλοίων και πολλές άλλες.

Στις εκδηλώσεις της Κυριακής βρέθηκαν ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Συνομοσπονδίας Ποντιακού Ελληνισμού Δημήτρης Τομπουλίδης, ο πρόεδρος του Ιστορικού Αρχείου Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς Σωτήρης Γεωργιάδης, ο Επίκουρος Καθηγητής Λαογραφίας του ΔΠΘ Μανόλης Σέργης, ο οποίος ήταν ο κεντρικός ομιλητής, ο νομάρχης Ροδόπης Άρης Γιαννακίδης, ο δήμαρχος Κομοτηνής Δημήτρης Κοτσάκης και πολλοί πολίτες. Η βραδιά έκλεισε με ποντιακούς χορούς από το χορευτικό συγκρότημα της Ένωσης Ποντίων Πολίχνης Θεσσαλονίκης και τα χορευτικά συγκροτήματα Πολιτιστικού Συλλόγου Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα και το Γαρς».

Η πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα και το Γαρς» Χρύσα Μαυρίδου χαρακτήρισε την εκδήλωση της Κυριακής τη σημαντικότερη των εκδηλώσεων, λέγοντας ότι ούτε στα πιο τρελά τους όνειρα δεν φαντάζονταν ότι θα ζούσαν τέτοιες ιστορικές στιγμές. «Όταν σκαλίζαμε τις μνήμες μας ακούγαμε τη γιαγιά να μας λέει για έναν Τριλόουαρ μηχανικό, ο οποίος έφτιαξε το σχέδιο πόλεως του χωριού μας και σ’ αυτόν οφείλουμε το όνομά μας. Είναι μια ιστορία που δεν φανταστήκαμε ποτέ ότι θα έπαιρνε σάρκα και οστά και σήμερα θα είχαμε εδώ τους γιους του ανθρώπου του οποίου το όνομα φέρει το χωριό μας. Έφεραν μαζί τους κι ένα πολύτιμο φωτογραφικό υλικό από εκείνη την περίοδο, που αποτελεί ανεκτίμητο θησαυρό για μας». Ο σύλλογος επεδίωξε ένα ταξίδι στα πρώτα χρόνια της δημιουργίας του χωριού με όχημα την παρουσία των αδελφών Treloar. «Θα φέρουμε αυτές τις στιγμές στο παρόν για να νιώσουμε εκείνες τις δύσκολες εποχές και θα ζήσουμε την αρχή της ζωής των Θρυλοριωτών εδώ στη νέα πατρίδα, στην Ελλάδα.

Είναι σαν να ζουν οι πρόγονοί μας και να τους βλέπουμε να χτίζουν πετραδάκι – πετραδάκι αυτό το χωριό με τη βοήθεια του πατέρα τους». Η κ. Μαυρίδου σημείωσε ότι ο γενέθλιος τόπος του John Treloar είναι η Θεσσαλονίκη, την οποία επισκέφθηκε με πολύ μεγάλη χαρά μετά από 81 χρόνια (στη συνέχεια έζησε κάποια χρόνια στην Τουρκία). «Όταν έμαθε ότι θα ερχόταν στην Ελλάδα, παρά το ότι έχει κάποιο πρόβλημα με το πόδι και παρά την ηλικία του γιατί είναι ήδη 81ενός ετών, δεν τον κρατούσε τίποτε» περιέγραψε η κ. Μαυρίδου.

J. Treloar: «Ο πατέρας μας προσπάθησε να βοηθήσει τους ανθρώπους εδώ»

Μιλώντας για τα συναισθήματά του, ο John Treloar ξεκίνησε τη διήγησή του από την πρώτη του επαφή με την περιοχή, λέγοντας ότι έκπληκτος είχε βρει ένα ηλεκτρονικό μήνυμα από τον Καθηγητή Σέργη. «Έλεγε ότι μας έψαχνε, αλλά δεν εξηγούσε τι μας ήθελε» είπε με χιούμορ, εξηγώντας ότι ο αδελφός του απάντησε στο μήνυμα και οι «καλοί άνθρωποι από το Θρυλόριο» τους βοήθησαν να έρθουν, ότι είναι πολύ φιλόξενοι και με χιούμορ, γι’ αυτό και θα επιθυμούσαν να ξαναρθούν.

Σημείωσε ότι ήταν εδώ πριν από 81 χρόνια, μια και γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Στις παιδικές του μνήμες συγκαταλέγονται διηγήσεις του πατέρα του για το Θρυλόριο, «μας έλεγε για τη δουλειά του εδώ, προσπάθησε να φροντίσει τους ανθρώπους, τους πρόσφυγες, γιατί ήρθαν εδώ χωρίς τίποτε».

Στο σχόλιο ότι ο πατέρας τους ήταν διάσημος εδώ, ο John Treloar αναγνώρισε ότι ο πατέρας του έκανε κάτι σημαντικό για το Θρυλόριο, «αλλά επίσης βοήθησε τους Ρώσους πρόσφυγες να ξεφύγουν. Ήταν στη Λήμνο κι όταν ο ρωσικός στρατός πήγε εκεί βρήκαν βοήθεια οι πρόσφυγες.

Η δουλειά του ήταν αυτή ως ύπατου αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών και νομίζω ότι την έκανε πολύ καλά. Είπε ότι προσπάθησε, είπε ότι οι άνθρωποι εκεί χρειάζονταν βοήθεια». Περιέγραψε, στη συνέχεια, ότι ο πατέρας τους βοήθησε τους πρόσφυγες στην κατασκευή σπιτιών, από την οποία υπάρχουν και οι σχετικές φωτογραφίες.

Μ. Σέργης: «Μεγάλη στιγμή το ν’ ανακαλύπτεις την ίδια την ιστορία ζωντανή»

«Ο Treloar μετέφερε με πλοία και άλλα μέσα εκατοντάδες Ελλήνων από την Ανατολική Θράκη στην Ελλάδα, εξοικονομώντας ταυτόχρονα τόνους σιταριού, ενώ ταυτόχρονα παρέσχε σημαντική βοήθεια στις ελληνικές αρχές, στην προσπάθειά τους να μεταφέρουν πρόσφυγες από τον Πόντο, οι οποίοι εγκαταλελειμμένοι στα βόρεια παράλια της Μικράς Ασίας ήταν έρμαιο της εκδίκησης των τουρκοσυμμοριών, ανέλαβε και οργάνωσε 15 συνολικά οικισμούς προσφύγων στη Δυτική Θράκη και την Ανατ. Μακεδονία, βοήθησε καθοριστικά στην αποκατάσταση των προσφύγων από τη θέση του Αντιπροέδρου της Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων, ίδρυσε στην Κομοτηνή και τη Θεσσαλονίκη γραφεία ευρέσεως εργασίας γι’ αυτούς, οργάνωσε νοσοκομεία, εργαστήρια ταπητουργίας, βιοτεχνίες καυσόξυλων, πλυντήρια κ.λπ.» περιγράφει ο Μανόλης Σέργης.

Ο καθηγητής ανέφερε ότι η έρευνά του ξεκίνησε πριν δυο χρόνια, με το διορισμό του στο πανεπιστήμιο. «Το ν’ ασχοληθεί κάποιος με την ιστορία και τη λαογραφία του Πόντου αποτελεί πάντοτε ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα. Το πρώτο που σκέφτηκα όταν ήρθα στο πανεπιστήμιο ήταν ν’ ασχοληθώ με το ποντιακό στοιχείο. Το πρώτο χωριό ήταν το Θρυλόριο. Είχα υπόψη μου ότι είχε ένα πολύ δραστήριο σύλλογο και μια πολύ δραστήρια πρόεδρο.

Το πρώτο πράγμα, όταν αποφασίζει κάποιος ν’ ασχοληθεί επισταμένα με την κοινωνική ιστορία και τη λαογραφία ενός χωριού, που βλέπει είναι το όνομά του. Από προσωπικές μαρτυρίες κατοίκων του χωριού πείστηκα ότι το τοπωνύμιο είναι ανθρωπωνυμικό κι άρχισα τις πρώτες μου μελέτες στα αρχεία του ΥΠΕΞ, όπου για πρώτη φορά είδα το όνομα George Devine Treloar. Κατάλαβα ότι θα ήταν το πρόσωπο που η λαϊκή μνήμη πιστεύει ότι ήταν Άγγλος, ήταν ρυμοτόμος ή μια άλλη μερίδα του Θρυλοριώτικου κοινού πιστεύει ότι ήταν ρωσικής καταγωγής. Μού τον ανέφεραν και ως Θρυλόρωφ και Θρύλιο» πρόσθεσε. Επόμενος σταθμός της έρευνας του κ. Σέργη ήταν η Γενεύη, ενώ το κλειδί που αναζήτησε για να ανοίξει τα «μυστικά» του ανθρώπου που ευεργέτησε το Θρυλόριο ήταν οι δυο γιοι του. Αναζητώντας τα ίχνη τους κατέφυγε στο διαδίκτυο. Ο κ. Σέργης παρατήρησε ότι αν και Αυστραλοί είναι πιθανόν να είναι βρετανικής καταγωγής. Για να τους εντοπίσει έστειλε ένα ηλεκτρονικό μήνυμα στην οικογένεια Treloar που ζει στην Αυστραλία. «Ως εκ θαύματος κάποιος έλαβε το μήνυμα, ειδοποίησε τους δύο γιους και με μεγάλη μου χαρά ανοίγω κάποια στιγμή τα mail και διαβάζω «professor Sergis, I am George Devine Treloar’s son». Ήταν κάτι το καταπληκτικό, μια μεγάλη στιγμή το ν’ ανακαλύπτεις την ίδια την ιστορία ζωντανή. Από τότε είχαμε τακτικότατη επικοινωνία με mail σε καθημερινή βάση σχεδόν. Φρόντισα να τον φέρω σε επαφή με τους ανθρώπους του συλλόγου και του χωριού». Ο κ. Σέργης θέλησε να σημειώσει ότι το φωτογραφικό αρχείο της οικογένειας Treloar που εκτέθηκε στο Θρυλόριο έχει ιστορική αξία για όλη τη Θράκη και το θρακικό ελληνισμό. «Γι’ αυτό και η βραδιά ανήκει στη Θράκη, όπως και η προσφορά του Treloar ήταν για όλο το θρακικό ελληνισμό. Το Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος που πήρε από την ελληνική πολιτεία ήταν για την αποκατάσταση των προσφύγων, κυρίως στην περιοχή της Θράκης» διευκρίνισε, για να δείξει τη σημασία του ρόλου του στην ευρύτερη περιοχή.

Ο Αυστραλός στην καταγωγή, συνταγματάρχης του αγγλικού στρατού George Devine Treloar ήταν αρμόδιος για την περίθαλψη των προσφύγων της Ανατολικής Θράκης αρχικά και της Δυτικής Θράκης αργότερα, από το Νοέμβριο του 1922 μέχρι και το 1926.

Η αγάπη κάποιων ανθρώπων για τον τόπο τους, η υγιής σχέση με την ιστορία και τον πολιτισμό τους μπορεί να κάνει μικρά θαύματα σαν αυτά που πέτυχαν για μια ακόμη φορά το διοικητικό συμβούλιο και τα μέλη ενός από τους πιο δραστήριους, πετυχημένους και διάσημους συλλόγους της χώρας μας, αυτού των Ποντίων Θρυλορίου.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.