«Το περιθωριο και οι ανισοτητες ειναι ναρκες στα θεμελια της δημοκρατιας»

Για το Πρόγραμμα: «Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων» μιλά η καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Θάλεια Δραγώνα με αφορμή την έκδοση του βιβλίου: «Πρόσθεση όχι αφαίρεση, πολλαπλασιασμός, όχι διαίρεση. Η μεταρρυθμιστική παρέμβαση στην εκπαίδευση της μειονότητας της Θράκης» Ματαίχμιο, σελ. 552, 28 ευρώ. «Όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα», όπως τονίζει, «το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό των παιδιών δεν τελείωνε το γυμνάσιο, το 2000 το ποσοστό αυτό ήταν 65%. Σήμερα είναι γύρω στο 30%. Είναι βέβαια ακόμα ψηλό, καθώς ο μέσος εθνικός όρος είναι μόνο 6%, αλλά η αλλαγή είναι εντυπωσιακά γρήγορη. Από το 2002 η πρόσβαση στο λύκειο έχει αυξηθεί κατά 60% και η εξέλιξη της συμμετοχής των κοριτσιών στη β/θμια είναι ραγδαία». Παράλληλα, σχολιάζει τον τρόπο λειτουργίας του δίγλωσσου μειονοτικού σχολείου, αλλά και για την ανάγκη σεβασμού και αναγνώρισης της μητρικής γλώσσας και της κουλτούρας των παιδιών.

Ποια είναι τα τρία σημαντικότερα που θεωρείτε ότι πέτυχε το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων;

Oι έρευνες, το εκπαιδευτικό υλικό και η κοινωνικοποίηση των παιδιών.

(α) Οι έρευνες του Προγράμματος κάλυψαν ένα σημαντικό κενό. Αποκατέστησαν στοιχεία έγκυρα για τους μαθητές, τους γονείς τους και τη μειονοτική κοινωνία. Η απουσία έγκυρων και επίσημων στοιχείων επέτρεπε στον καθένα από κάθε πλευρά να ισχυρίζεται τη δική του απόλυτη αλήθεια. Άρα τα ερευνητικά δεδομένα, εκτός από τη συμβολή στην καλύτερη κατανόηση των προβλημάτων και την εφεύρεση λύσεων, έχουν και πολιτική σημασία.

(β) Τα εκπαιδευτικά υλικά και βιβλία του προγράμματος έχουν δύο σημαντικές επιπτώσεις. Μετέτρεψαν την ελληνική γλώσσα σε εργαλείο προσιτό στην εκμάθηση και συμβατό με τις προσδοκίες κοινωνικής προκοπής. Επίσης μετέτρεψαν τη γνώση από κοπιώδη και δύσκολη ανηφόρα σε ευχάριστη και παιγνιώδη νοητική περιπέτεια.

(γ) Στα Κέντρα Στήριξης του Προγράμματος πέτυχε μια μεγάλης σημασίας αλλαγή. Εκτός από τη θεαματική εκπαιδευτική τους επιτυχία στην εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, απέδειξαν έμπρακτα ότι η αποδοχή και ο σεβασμός της μητρικής γλώσσας και της ταυτότητας των παιδιών της μειονότητας πετυχαίνει την αρμονική τους κοινωνικοποίηση ως ελλήνων πολιτών.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ζητήματα που αντιμετωπίσατε ήταν η εκπαίδευση μαθητών με διαφορετική, γλωσσική, θρησκευτική και εθνοτική ταυτότητα, τι κρατάτε από αυτή την προσπάθεια;

Κρατάμε τις ομοιότητες, που είναι πιο πολλές από τις διαφορές, αν πλησιάσεις χωρίς προκατάληψη. Κρατάμε την κατάκτηση από τα παιδιά πόσο πιο πολλά μπορεί να καταφέρει μια ομάδα πολύγλωσση, πολυθρησκευτική και πολυεθνική, όταν μπορέσει να χτίσει γέφυρες συνεργασίας με τους «άλλους». Κρατάμε τη λάμψη στα μάτια των παιδιών που στα Κέντρα μας διαπίστωναν ότι «περνάς ωραία» και «είναι εύκολο» να μάθεις ελληνικά. Κρατάμε την εικόνα από τις μανάδες. Στην αρχή απομακρύνονταν στο πλησίασμά μας και δε μας μιλούσαν. Αργότερα έφεραν το 5χρονο παιδί τους να το γράψουμε και αυτό μαζί με το μεγάλο του δημοτικού και ζήτησαν να γραφτούν και οι ίδιες (κι έτσι οργανώσαμε μαθήματα ελληνικής για νήπια και για ενήλικες).

Έδειξε το πρόγραμμα και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να διασφαλισθεί η ειρηνική συμβίωση εθνοπολιτιστικά διαφορετικών κοινοτήτων, νομίζω ότι είναι επίκαιρο για μια ακόμη φορά με όλα όσα συμβαίνουν στα Βαλκάνια…

Είναι σχεδόν τραγικά επίκαιρο, καθώς τόσα χρόνια μετά τον εφιαλτικό πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας συνεχίζουν τα Βαλκάνια το δρόμο που αποδείχτηκε ότι οδηγεί στην καταστροφή όλους ανεξαιρέτως, ηττημένους και νικητές. Στο πρόγραμμα δώσαμε μάχες για τις ακόλουθες μεγάλες αρχές. Την ευρωπαϊκή αρχή, ότι όλοι οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να ανήκουν στην εθνοτική ομάδα που οι ίδιοι νομίζουν ότι ανήκουν και άλλο κριτήριο δεν υπάρχει. Τη σύγχρονη αρχή ότι η διαίρεση και η εχθρότητα οδηγούν στην καταστροφή, και η μόνη λύση στις διαφορές ανάμεσα σε κράτη και κοινωνικές ομάδες είναι ο διάλογος, οι διαπραγματεύσεις και οι συμβιβασμοί. Τέλος τη δημοκρατική αρχή ότι το περιθώριο και οι ανισότητες βλάπτουν ολόκληρη την κοινωνία και είναι νάρκες στα θεμέλια της δημοκρατίας.

Το 2006, 10.000 παιδιά της Μειονότητας κάθονταν στα θρανία, ποια αριθμητικά στοιχεία σημειώσατε όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα και ήρθατε για πρώτη φορά στη Θράκη;

Όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό των παιδιών δεν τελείωνε το γυμνάσιο, το 2000 το ποσοστό αυτό ήταν 65%. Σήμερα είναι γύρω στο 30. Είναι βέβαια ακόμα ψηλό, καθώς ο μέσος εθνικός όρος είναι μόνο 6%, αλλά η αλλαγή είναι εντυπωσιακά γρήγορη. Από το 2002 η πρόσβαση στο λύκειο έχει αυξηθεί κατά 60% και η εξέλιξη της συμμετοχής των κοριτσιών στη β/θμια είναι ραγδαία.

Η αγνόηση της διαφορετικής κουλτούρας και διαφορετικής γλώσσας των παιδιών είναι η βασικότερη αιτία των μαθησιακών δυσκολιών που αυτά συναντούν αργότερα;

Ναι, η βασικότερη. Αποδείχτηκε περίτρανα στα Κέντρα του Προγράμματος. Η αναγνώριση και ο σεβασμός στη μητρική γλώσσα και την κουλτούρα των παιδιών μεταμόρφωσε τα παιδιά και έκανε παιδαγωγικά θαύματα.

Μπορεί με τον τρόπο που λειτουργεί το δίγλωσσο μειονοτικό σχολείο να εξασφαλίζει την ένταξη των παιδιών, την κοινωνική ανέλιξή τους;

Κατά τη γνώμη μας δεν μπορεί. Εκτός από τις πολλές του αδυναμίες, με πρώτη την ιδιότυπη ρύθμιση της διγλωσσίας (τα μισά μαθήματα στη μία γλώσσα και τα μισά στην άλλη), το μειονοτικό σχολείο έχει το βασικό αρνητικό ότι είναι σχολείο γκέτο. Απομονώνει τα παιδιά της μειονότητας που μεγαλώνουν χωρίς επαφή, χωρίς συγχρωτισμό, χωρίς αλληλεπίδραση με τους συμπολίτες της πλειονότητας.

Άλλαξε ο τρόπος που αντιμετωπίζεται η μειονότητα στον τόπο μας;

Άλλαξε θεαματικά και αυτό δείχνει ένα μεγάλο προτέρημα της κοινωνίας της Θράκης να αλλάζει με ταχείς ρυθμούς. Σήμερα, οι περισσότεροι πολίτες αναγνωρίζουν ότι τα μέτρα θετικών διακρίσεων που οδηγούν στην κοινωνική ένταξη και την εκπαίδευση των παιδιών της μειονότητας είναι προς το συμφέρον ολόκληρης της Θράκης αλλά και της Ελλάδας.

Πόσο εύκολα μπορεί κανείς να συγκεράσει την ισότητα με την ιδιαιτερότητα;

Ισότητα δε σημαίνει ομοιότητα και οι ιδιαιτερότητες είναι ο φυσικός πλούτος των ανθρώπινων ομάδων. Δεν θέλουν οι γυναίκες να γίνουν άντρες μέσα από την ισότητα των φύλων, θέλουν εκείνη την ισότητα που τους εξασφαλίζει τις πολύτιμες ιδιαιτερότητές τους. Δεν στοχεύει κανείς να γίνουν οι πολίτες της Θράκης όλοι ίδιοι, ζωγραφισμένοι με καρμπόν. Στόχος είναι η ισότητα που εξασφαλίζει τις πολύτιμες πολιτισμικές ιδιαιτερότητες.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.