Το παρον και το μελλον του τοπικου ραδιοφωνου

Περιφερειακό Συνέδριο Ραδιοφωνίας πραγματοποιήθηκε το Σάββατο στην Αλεξανδρούπολη, το οποίο τελούσε υπό την αιγίδα της ΝΕΛΕ Έβρου.
Το συνέδριο διεξήχθη στο ξενοδοχείο Grand Hotel Egnatia και σε αυτό έλαβαν μέρος δεκάδες δημοσιογράφοι από τα ΜΜΕ των νομών της περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Μεταξύ των συμμετεχόντων ήταν ο δημοσιογράφος και παραγωγός πλήθους ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών κ. Νάσος Αθανασίου, ο διευθυντής των περιφερειακών σταθμών του κρατικού ραδιοφώνου κ. Αλέκος Αρπλιάς, ο παλαιός δημοσιογράφος και πολιτικός αναλυτής κ. Αλέξης Οικονομίδης και ο παραγωγός μουσικών εκπομπών κ. Λεωνίδας Αντωνόπουλος.
Στόχος του συνεδρίου ήταν να προωθηθεί η αναγκαιότητα για την επιβίωση των περιφερειακών ραδιοφωνικών σταθμών και ειδικότερα εκείνων που συνεχίζουν ακόμα να παράγουν πολιτικές και ειδησιογραφικές εκπομπές.
Αμέσως μετά τις εισηγήσεις οι τοπικοί δημοσιογράφοι χωρίστηκαν σε ομάδες εργασίας μαζί με τους συναδέλφους από την Αθήνα προκειμένου να αναλύσουν διεξοδικά όλες τις παραμέτρους και τις δυσκολίες που παρουσιάζονται σήμερα στην άσκηση του δημοσιογραφικού επαγγέλματος.
Στην εκδήλωση συμμετείχε και το ράδιο «Παρατηρητής» και η φιλόλογος – δημοσιογράφος Τζένη Κατσαρή – Βαφειάδη, η εισήγηση της οποίας παρατίθεται ακολούθως.

Δάμων Δαμιανός

Η τοπική ραδιοφωνία και η αναγκαιότητά της

Τα τελευταία θεωρητικά κείμενα για το ραδιόφωνο διατείνονται ότι το ραδιόφωνο ολοένα και περισσότερο εξειδικεύεται, και αφορά κυρίως σε συγκεκριμένους αποδέκτες, τους οποίους και ο κάτοχος του πομπού είναι αυτός, που τους επιλέγει. Ραδιόφωνο των κοινοτήτων – Community radio το αποκαλούν και φυσικά αναφέρονται στις πολυάριθμες πληθυσμιακές ομάδες, που αποτελούν μιαν τοπική κοινωνία και οι οποίες μπορούν να καταταχθούν με ποικίλα κριτήρια: από οικονομικά μέχρι γλωσσικά και θρησκευτικά, για την περιοχή μας από παλιά, και σήμερα, για όλη την Ελλάδα.
Κάποιος δάσκαλος μάλιστα, που πέρασε και από τη Θράκη, και διδάσκει σήμερα στο τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Παντείου Πανεπιστημίου ο Γιάννης Πανούσης περιέγραψε την προαναφερθείσα εικόνα κατακερματισμού του ραδιοφωνικού «κοινού» με τις λέξεις «Ραδιόφωνο 2000 P.C. (Post Christian ή Personal Computer;)*1. Στην επεξήγηση P.C. έθεσε βέβαια ερωτηματικό, εντούτοις ο προβληματισμός, αν, εν τέλει, οδηγούμεθα στο ραδιόφωνο personal computer έχει, ήδη, τεθεί. Εξάλλου, κάποιοι, εκ των θεωρητικών των μέσων, θητεύοντας στη θεωρία της παγκοσμιοποίησης διακηρύσσουν την κατάτμηση των μέσων και, σε τέτοιο βαθμό μάλιστα, με μέσο το διαδίκτυο για τον έντυπο τύπο, που να δύναται να ομιλούμε για εξατομικευμένη στο μέλλον πληροφόρηση και προσωπική, σχεδόν, χρήση του μέσου, των μέσων μαζικής ενημέρωσης.
Παρόλα αυτά, εν τοις πράγμασι, οι περισσότεροι είμαστε παιδιά του 20ου αιώνα, και τον 21ο τον υποδεχτήκαμε με ερωτηματικά μεν, αλλά και κάποιες βεβαιότητες π.χ. ότι η θεωρία μπορεί να προλαβαίνει την κοινωνική πραγματικότητα, δεν έχει όμως τη δυνατότητα να την επιβάλλει. Γιατί αυτό;
Επειδή ως «παιδιά της επαρχίας» διδαχτήκαμε τον πολιτισμό σε όλες του τις εκφράσεις (πολιτική, θέατρο, μουσική, κινηματογράφος, επιστήμη) από το ραδιόφωνο, και ως «παιδιά της επαρχίας» με βάση το ραδιόφωνο και το περίφημο Δεύτερο Πρόγραμμα – που εφέτος γιορτάζει τα πενήντα του χρόνια – συναποτελέσαμε «ομάδα» – κοινωνία, ως μετέχοντες της ίδιας παιδείας, παιδείας όμως ελεύθερα και εξατομικευμένα προσλαμβανόμενης, μόνο για αυτόν τον λόγο λοιπόν, στήσαμε αργότερα τους πομπούς μας.
Για να προσθέσουμε στην μαγεία και την παιδεία του κρατικού ραδιοφώνου τη «μαγεία» και την «παιδεία» του τοπικού, που, επίσης, υφίσταται και, επίσης, συν-εν-αποθέτει την ιδιαιτερότητά του στον πολιτισμό της χώρας.
Το εγχείρημα δεν είναι καθόλου και δεν ήταν ποτέ εύκολο.
Γιατί πρωτίστως το τοπικό ραδιόφωνο είναι τοπική επιχείρηση και , μάλιστα, όταν αποτολμά να πραγματεύεται και να συνομιλεί εφ’ όλης της ύλης με τον τοπικό πολιτισμό, πολυδάπανη.
Πέραν αυτού είναι επιχείρηση απροστάτευτη. Θεωρούμενη ως φτωχών υποδομών επιχείρηση το τοπίο του ραδιοφώνου εγκαλεί στην εφαρμογή της παροιμίας «μπέστε σκύλοι αλέστε και αλεστικά μη δίνετε». Προς Θεού δεν αναφερόμαστε στους ραδιοερασιτέχνες, που φυσικά δεν είναι ποτέ τους, όταν είναι γνήσιοι, και ραδιοερασιτεχνοδιαφημιστές.
Παρόλα αυτά το πρόβλημα του «θέλεις ραδιόφωνο, φτιάξε ραδιόφωνο, μπορείς» στην ελληνική επαρχία είναι από τα σημαντικότερα.
Τοπικό ραδιόφωνο, θέλουμε όμως και, μάλιστα, καλό. Με πρώτιστο μέλημα τη συνομιλία και το διάλογο με την τοπική κοινωνία και τον τοπικό πολιτισμό.
Σε κοινωνίες μη διαλεγόμενες σαν την δική μας, – αυτή της Θράκης, ιδιαίτερα στο παρελθόν – ο προαναφερθείς στόχος δεν ήταν εύκολα επιτεύξιμος. Εντούτοις, και μ’ όλα τα ρίσκα τα πράγματα προχωρούν.*2
Μόνο, που το πλουραλιστικό τοπικό ραδιόφωνο είναι ακριβό. Όσο, όμως, ο καθείς δύναται και αντέχει. Μέχρι, που να ‘ρθει ο καιρός και το τοπικό ραδιόφωνο να είναι και να γίνει ένα Δεύτερο Πρόγραμμα της δεκαετίας του ΄60-΄70.
Αρκεί, μέχρι τότε, να εξακολουθήσουμε να αναγνωρίζουμε την αξία χρήσης των στίχων του Σαίξπηρ, που λέει ότι την πραγματικότητα – τον κόσμο μπορούμε να τον αντιληφθούμε «κυττάζοντας με τ’ αυτιά μας», γιατί σαφώς μπορεί να βλέπει κανείς πώς πάει ο κόσμος χωρίς μάτια. Και μάλιστα, κυττάζοντας με τ’ αυτιά, ακόμη καλύτερα.

Τζένη Κατσαρή – Βαφειάδη

*1. Γιάννης Πανούσης, «Ραδιόφωνο 2000 P.C. (Post Christian ή Personal Computer;)», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 104-105 Α-Β 2001, σ.σ. 121-131.
*2. Με ραδιόφωνο και εκπομπές που τολμούν να εκπέμψουν και να αναφερθούν σ’ όλες τις ομιλούμενες γλώσσες και προς όλες τις πληθυσμιακές ομάδες ενός τόπου.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.