Το καρναβαλι ξορκισε τα κακα πνευματα

Κουδούνια, παραδοσιακοί ήχοι, ζωόμορφες μάσκες εντυπωσιακές έως και τρομακτικές, διαρκής κίνηση, ξεδιπλώθηκαν στη Βενιζέλου και την Ερμού το πρωί του Σαββάτου, μέσα από την αναβίωση ενός παραδοσιακού σκοπιανού εθίμου.

Το Κέντρο Λαϊκών Δρωμένων Κομοτηνής προετοίμασε μια ιδιαίτερη έκπληξη σε όσους έτυχε να κινούνται στους εμπορικούς δρόμους της πόλης, μια και η ομάδα που έφτασε απ’ τη Στρούμιτσα των Σκοπίων έδωσε δείγμα βαλκανικού καρναβαλιού.

Ο Ηλίας Σουβαρίεφ στην επίσκεψη του Κέντρου Λαϊκών Δρωμένων στα Σκόπια λειτούργησε ως μεταφραστής, αλλά και ξεναγός. Η παρουσία του γκρουπ στην Κομοτηνή ήταν μια αφορμή να επιστρέψει στο ρόλο του μεταφραστή, αλλά και του εκπροσώπου απ’ το Ινστιτούτο για την Προστασία των Μνημείων και Μουσείων Στρούμιτσας. Το γκρουπ αποτελείται από έμπειρους καρναβαλιστές που συμμετέχουν κάθε χρόνο στο καρναβάλι της Στρούμιτσας. «Παίρνει μέρος στο καρναβάλι μας αυτή η ομάδα από τη Στρούμιτσα, όπως και μια άλλη από ένα χωριό κοντά μας, το Ράτεβο. Κάθε χρόνο εμφανίζουν καινούριες μάσκες, νέες ιδέες.

Φέτος, συνεδρίασε το Foundation of European Carnaval Cities, σύλλογος στον οποίο συμμετέχει η Στρούμιτσα απ’ το 1995. Πριν δύο χρόνια η συνεδρίαση έγινε στη Στρούμιτσα και πήραν μέρος 67 άτομα από 16 χώρες, έως και από την Αρούμπα των Η.Π.Α.». Η παράδοση του καρναβαλιού στη Στρούμιτσα χάνεται σε βάθος χρόνου, επιβιώνει όμως με τη βοήθεια των παλαιοτέρων, όπως και της νεότερης γενιάς. «Οι μάσκες μας είναι είτε ζωομορφικές, είτε ανθρωπομορφικές, είτε ζώο ανθρωπομορφικές. Έχουμε σύγχρονες μάσκες, αλλά και παραδοσιακές με δέρματα, κουδούνια και κέρατα».

Ο κ. Σουβαρίεφ συνέχισε να εξηγεί τις καρναβαλικές ρίζες, στο διάστημα που τα μέλη του γκρουπ ετοιμαζόταν για την πορεία τους στους εμπορικούς δρόμους της Κομοτηνής, δίνοντας έμφαση στο έθιμο που επέλεξαν να αναπαραστήσουν: «Είναι ένα παραδοσιακό έθιμο που διώχνει τις κακές δυνάμεις που βρίσκονται στη γη από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα –σαν τους καλικάντζαρους. Την ημέρα του Προφήτη Ιωάννη βγαίνουν γκρουπ με μάσκες, που έχουν μαυρίσει τα χέρια με κάρβουνο. Πειράζουν και βάφουν τις κοπελίτσες και πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι στο χωριό. Είναι ένα έθιμο χαρακτηριστικό που το τηρούν μεγάλοι και νεότεροι.

Στη Στρούμιτσα έχουμε το ίδιο έθιμο, όχι όμως και μια συγκεκριμένη κατηγορία μάσκας. Το έθιμο είναι το εξής: πηγαίνουν σε σπίτια με αρραβωνιασμένες το βράδυ της Τρίτης, αυθόρμητα, και η κοπέλα πρέπει ν’ αναγνωρίσει τον αρραβωνιαστικό της ανάμεσα στην ομάδα, διαφορετικά ο αρραβώνας θα χαλάσει. Το έθιμο συνεχίζει να γίνεται παρά την οργανωμένη μορφή του καρναβαλιού, τα γκρουπ μένουν στα σπίτια μέχρι το πρωί, με κιθάρες και μουσικά όργανα». Ο κ. Σουβαρίεφ εξηγεί ότι για ένα διάστημα υπήρχε τάση να σβήσουν τα έθιμα, τα τελευταία όμως χρόνια αναβιώνουν.

Το καρναβαλικό πρόγραμμα στα Σκόπια, στη Στρούμιτσα, έχει διαφορετική δομή: «Την Κυριακή έχουμε το παιδικό καρναβάλι, ακολουθεί η Καθαρά Δευτέρα και την Τετάρτη αναβιώνει ένα ακόμη έθιμο: οι γυναίκες μαζεύονται στο σπίτι της πεθεράς και μετά πηγαίνουν στην αρραβωνιαστικιά που νηστεύει για τρεις μέρες, ακόμη και από νερό. Μένει για τρεις μέρες μόνη της, στο σπίτι της, ή με φίλες της.

Η πεθερά ως ανταπόδοση για τη νηστεία της νύφης τής προσφέρει φρούτα, υφάσματα, τσεβρέδες. Υπάρχουν και κάποιοι άνδρες που νηστεύουν, το έθιμο όμως αφορά τις γυναίκες».

Με την ολοκλήρωση της περιγραφής των εθίμων στη Στρούμιτσα απ’ τον Σουβαρίεφ πλησίασαν οι καρναβαλιστές, φορώντας παραδοσιακές στολές, ενδυμασίες από δέρματα ζώων, με κουδούνια κι επιβλητικές μάσκες και δημιουργώντας ατμόσφαιρα μέθεξης στη γιορτή, στο δρώμενο.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.