«Το δημοψηφισμα ενσαρκωνει τη λαικη κυριαρχια στην καθημερινοτητα

Απορρίφθηκε από την ελληνική βουλή η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ περί διεξαγωγής δημοψηφίσματος για το Ασφαλιστικό, την οποία υποστήριξαν και όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Από την άλλη, όμως, η πρόταση έφερε στο πολιτικό προσκήνιο έναν θεσμό που, παρά το γεγονός ότι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως τη Σουηδία και την Ιταλία, αποτελεί συνήθη πρακτική, στην Ελλάδα παραμένει στα χαρτιά, μόνο ως συνταγματική πρόβλεψη.

Ο ΠτΘ, με τη βοήθεια του πρώην βουλευτή του ΠΑΣΟΚ στο Νομό Έβρο Απόστολου Φωτιάδη, επιχειρεί σήμερα να εξετάσει αναλυτικότερα τόσο τις συνθήκες που επικρατούν στη χώρα μας όσο και το κατά πόσο αυτές επιτρέπουν την ασφαλή προσφυγή σε τέτοιου είδους «συνταγματικά εργαλεία».

Θετικός ως προς τη σημασία του δημοψηφίσματος, αν και επιφυλακτικός ως προς τον τρόπο διεξαγωγής του εμφανίζεται ο κ. Φωτιάδης, τονίζοντας ότι τα δημοψηφίσματα αποτελούν ενσάρκωση της λαϊκής κυριαρχίας στην καθημερινότητα.

Πολιτικά ορθή η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ

ΠτΘ: Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για δημοψήφισμα, την οποία βέβαια υποστήριξε και όλη η αντιπολίτευση, έφερε στο προσκήνιο έναν θεσμό που παρά τη σημασία του και παρά το γεγονός ότι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες αποτελεί συνήθη πρακτική στην Ελλάδα παραμένει ως συνταγματική πρόβλεψη. Τι ακριβώς τονίζεται στο Ελληνικό Σύνταγμα;

Π.Φ.: Κατ’ αρχήν να πω ότι η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ είναι πολιτικά ορθή. Ταρακούνησε τα νερά και έστειλε ένα σαφές μήνυμα. Μπορεί νομικά εκ των προτέρων να γνώριζε τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ όσο και τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης και μαζί με αυτά και το ΠΑΣΟΚ ότι από το Σύνταγμα προβλέπεται μία μεγάλη πλειοψηφία βουλευτών για να περάσει η ψήφιση του δημοψηφίσματος και ότι πρακτικά ήταν αδύνατο, παρόλα αυτά το ξανατονίζω πολιτικά ήταν ορθή, γιατί κράτησε στο προσκήνιο μαζί με την πρόταση μομφής το σημαντικό θέμα του ασφαλιστικού νομοσχεδίου. Πιστεύω ότι κάποια στιγμή πρέπει να δεχθούμε και εμείς το θεσμό των δημοψηφισμάτων. Το πρώτο βήμα έγινε για τη θεσμοθέτηση του δημοψηφίσματος σαν μια μορφή εκδήλωσης της θέλησης του λαού, να έχουμε δηλαδή μία διαρκή δημοκρατία και να μη μένουμε μόνο στην ψήφο του λαού άπαξ των τεσσάρων χρόνων και να εκδηλώνουμε την προτίμησή μας σε κάποιο κόμμα που επιθυμούμε να μας κυβερνήσει. Πρέπει να μπορεί ο κόσμος επί σημαντικών θεμάτων κρίσιμων για το κράτος και το έθνος μας ή ακόμη και επί τοπικών ζητημάτων να εκφράζει τη γνώμη του με δημοψηφίσματα, ώστε να εκφράζεται η άποψη του λαού. Να διευκρινίσω ότι η πρότασή μου δεν έχει στόχο στο να υποκαταστήσουν τα δημοψηφίσματα τη νομοθετική εξουσία, δηλαδή την χορηγηθείσα εντολή στην κυβέρνηση να κυβερνήσει και να νομοθετήσει κατά τη γνώμη της, έχοντας τη δεδηλωμένη εμπιστοσύνη δια της ψήφου του ελληνικού λαού. Το αντίθετο μάλιστα, θα έλεγα ότι τα δημοψηφίσματα είναι ένα μήνυμα προς την εκάστοτε κυβέρνηση, ώστε να λάβει σοβαρά υπόψη της τη συγκεκριμένη πρόταση, να φέρει την πρόταση στη Βουλή να τη συζητήσει και θα έλεγα πολιτικά, εφόσον υπάρχει ένας πολύ μεγάλος αριθμός συμμετεχόντων να αποδεχθεί και την πρόταση, η οποία θα προκύψει μέσα από το δημοψήφισμα.

ΠτΘ: Έτσι ενσαρκώνεται και η λαϊκή κυριαρχία…

Α.Φ.: Σωστά το λέτε. Η λαϊκή κυριαρχία ενσαρκώνεται έτσι στην καθημερινότητα. Να έχουμε δημοκρατία κάθε ημέρα και όχι μόνο στα τέσσερα χρόνια.

ΠτΘ: Υπήρξε όμως και ένας σκεπτικισμός όσον αφορά στο γεγονός ότι ο λαός που θα κληθεί δεν θα ψηφίσει με βάση το τεθέν ερώτημα, αλλά υπό την πολιτική καθοδήγηση των κομμάτων. Ποια είναι η άποψή σας;

Α.Φ.: Αν τα πολιτικά κόμματα μπορούν να καθοδηγήσουν το λαό προς την κατεύθυνση των δικών τους επιχειρημάτων, είναι επιτρεπτό και αυτό είναι δημοκρατία. Το μείζον ζήτημα δεν είναι αυτό. Αυτό είναι και επιτρεπτό και αυτονόητο. Το ζήτημα είναι ποιος θα θέσει το ερώτημα και με ποια μορφή για το δημοψήφισμα. Το ίδιο θέμα βλέπουμε και στα γκάλοπ, τα οποία αποτελούν μια «υποτυπώδη μορφή δημοψηφίσματος» χιλίων ατόμων, μία ενδεικτική έκφραση γνώμης, αυτό το νόημα έχουν τα γκάλοπ. Το θέμα λοιπόν είναι πώς θέτεις το ερώτημα για να πάρεις αντίστοιχη απάντηση. Για το ίδιο θέμα διαφορετικά θέτοντας το ερώτημα θα πάρεις διαφορετική απάντηση.

ΠτΘ: Θα αρκούσε δηλαδή στη συγκεκριμένη περίπτωση ένα ναι ή ένα όχι;

Α.Φ.: Όχι. Πιστεύω ότι το ναι ή το όχι πρέπει να τίθεται σε σπάνιες περιπτώσεις. Θα πρέπει να υπάρχει κάτι περισσότερο. Για παράδειγμα, για να κάνω το συνήγορο του διαβόλου στο θέμα του ασφαλιστικού, αν το ερώτημα που ετίθετο ήταν «θέλετε μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος» έχω την εντύπωση ότι το 90% θα έλεγαν ναι στη μεταρρύθμιση. Αν το ερώτημα που ετίθετο ήταν «θέλετε τη συγκεκριμένη μεταρρύθμιση» το 90% θα έλεγε όχι.

ΠτΘ: Όπως και στην περίπτωση του δημοψηφίσματος που έγινε στη χώρα μας ναι ή όχι στην βασιλευόμενη δημοκρατία…

Α.Φ.: Βέβαια, εκεί δεν υπήρχαν επιμέρους ζητήματα. Το ασφαλιστικό είναι πολύπλοκο και περίπλοκο. Με ένα ναι ή ένα όχι θα έλεγα ότι αδικούμε το ζήτημα είναι κάτι περισσότερο από ένα ναι ή ένα όχι.

Έλλειμμα δημοκρατίας η μη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων

ΠτΘ: Αποτελεί έλλειμμα δημοκρατίας το γεγονός ότι στη χώρα μας δεν διεξάγονται δημοψηφίσματα;

Α.Φ.: Είναι έλλειμμα δημοκρατίας υπό την έννοια ότι η διεξαγωγή δημοψηφισμάτων μπορεί να εμβαθύνει τη δημοκρατία. Το να λαμβάνεις υπόψη σου τη γνώμη των πολιτών είναι ιδιαίτερα σημαντικό και πρέπει να εφαρμόζεται. Η δημοκρατία θέλει πάντοτε εμβάθυνση. Προχώρησε πολύ και πρέπει να θυμίσω ότι δημοκρατία έφερε ο αείμνηστος Καραμανλής το 1974, μια όμως δημοκρατία κολοβή, ενώ την αποκορύφωση της δημοκρατίας την έφερε το 1981 ο Ανδρέας Παπανδρέου. Παρόλα αυτά, όμως, επειδή η δημοκρατία δεν είναι κάτι στατικό, χρειάζεται κάθε ημέρα να εμβαθύνουμε ακόμη περισσότερο. Και το δημοψήφισμα δεν είναι πανάκεια, δεν σημαίνει ότι αν κάνουμε δημοψήφισμα λύσαμε τα προβλήματα. Τα προβλήματα δημοκρατίας μπορεί να ξεκινούν από τη συμπεριφορά των δημόσιων λειτουργών και να φθάνουν σε άλλα σημαντικότερα ζητήματα.

ΠτΘ: Το ασφαλιστικό ενέπιπτε στη συνταγματική ρύθμιση του άρθρου 44;

Α.Φ.: Βέβαια, όλα τα ζητήματα θα μπορούσαν να υπαχθούν. Το ξανατονίζω όμως ότι το θέμα του δημοψηφίσματος δεν είναι ένα ναι ή ένα όχι. Είναι πολύ πιο περίπλοκο ζήτημα.

ΠτΘ; Είναι όμως μία πρακτική, την οποία πρέπει να δουν κάποια στιγμή και τα κόμματα εξουσίας…

Α.Φ.: Είναι θέμα δημοκρατίας το ότι οι εξουσίες τόσο οι κεντρικές, και αναφέρομαι στην κυβέρνηση, όσο και περιφερειακές, και αναφέρομαι στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια αυτοδιοίκηση, πρέπει να δέχονται αυτή την πρακτική. Όλοι όσοι ασκούν την εξουσία είναι ανθρωπίνως κατανοητό ότι αρνούνται να εκχωρήσουν μέρος αυτής της εξουσίας. Έτσι, λοιπόν, δεν βλέπουν πάντοτε με καλό μάτι δημοψηφίσματα που πιθανότατα να καθορίζουν την πολιτική τους με διαφορετικό τρόπο από ό,τι οι ίδιοι σκέπτονται. Έτσι θα έλεγα αυτό είναι ανθρώπινο, αλλά είναι από τα μεγάλα προβλήματα της αποκέντρωσης της εξουσίας από το κέντρο προς την περιφέρεια, από την περιφέρεια στους δήμους και ακόμη και μέσα στον ίδιο το δήμο το βλέπουμε παρόλο που υπάρχει μεγάλη αποκέντρωση εξουσιών. Για παράδειγμα, τα δημοτικά συμβούλια αρνούνται να εκχωρήσουν εξουσίες στα τοπικά συμβούλια. Αυτό θα έλεγα είναι ανθρώπινο και είναι μία αντίσταση της υφιστάμενης κάθε επιπέδου εξουσίας απέναντι στο φόβο μήπως χάσει μέρος της εξουσίας της. Είναι λαθεμένη αντιμετώπιση γιατί θα πρέπει να γνωρίζει ο καθένας πολιτικός ότι «ουκ αεί άρχειν». Κάποια στιγμή θα πρέπει να σκεφτεί το τι είναι ορθόν και όχι αν πρέπει να ασκεί την εξουσία ή κάποιος άλλος αποκεντρωμένα μπορεί να την ασκήσει.

ΠτΘ: Το δημοψήφισμα απερρίφθη από τη Βουλή. Είναι όμως θετικό, κατά την άποψή σας, το γεγονός ότι ξεκίνησε η συζήτηση, η οποία τελικά θα ωφελήσει και τη δημοκρατία μας;

Α.Φ.: Πιστεύω ότι η κάθε συζήτηση τόσο σε επίπεδο βουλής όσο και σε επίπεδο κοινωνίας ωφελεί. Τονίζω το δεύτερο, γιατί στη Βουλή έχουμε το πλεονέκτημα να έχουμε απευθείας μετάδοση, έστω και από τα κρατικά κανάλια, τις περισσότερες φορές στη Βουλή γίνονται σημαντικότατες συζητήσεις, στις οποίες όμως δεν συμμετέχει ο λαός και δεν συμμετέχει όχι μόνο με ευθύνη των θεσμών, αλλά και δική του, με την έννοια ότι πολλοί θα μπορούσαν αν παρακολουθήσουν τις εργασίες της Βουλής, γιατί το κανάλι της Βουλής έχει απευθείας σύνδεση. Δεν παρακολουθείται η Βουλή και έτσι λοιπόν θα έλεγα ότι καλό θα είναι όλοι οι πολίτες να παρακολουθούν συζητήσεις ο οποίες μόνο καλό κάνουν, είτε συμφωνεί κανείς είτε όχι με αυτόν που μιλάει.

Αναπομπή του νομοσχεδίου από τον κ. Παπούλια

ΠτΘ: Ένα θέμα που επίσης προκάλεσε συζήτηση ήταν η πρόταση του κ. Αλαβάνου να ζητήσει από τον κ. Παπούλια την αναπομπή του νομοσχεδίου. Ποια είναι η άποψή σας;

Α.Φ.: Ήταν τολμηρή απόφαση και πιθανότατα μπορεί για το συγκεκριμένο θέμα να λέμε κάποιοι ότι ορθώς έπραξε γιατί θίγει το σύνολο των Ελλήνων πολιτών, είναι επικίνδυνη ατραπός. Το λέω αυτό γιατί ενσυνείδητα η ελληνική βουλή και ο ελληνικός λαός περιόρισε τις αρμοδιότητες του ανωτάτου άρχοντα για να μη δούμε αυτά που βλέπαμε πριν τη Χούντα. Ο ανώτατος άρχοντας, όπως κι αν ονομάζεται, πρόεδρος δημοκρατίας ή βασιλέας, μπορούσε να διορίζει υπουργούς τους κηπουρούς του. Εντελώς τυπικά το ξανατονίζω έχει το δικαίωμα και είναι στις αρμοδιότητες του προέδρου της δημοκρατίας να ελέγχει τη συνταγματικότητα των νόμων. Πρέπει να λέμε όλη την αλήθεια, για να γνωρίζει ο λαός. Από την άλλη, όμως, αν μπαίνει σε λεπτομέρειες και μάλιστα σε νομοθετήματα που αποτελούν την αιχμή του δόρατος μιας κυβέρνησης, εμείς διαφωνούμε, αλλά θεσμικά υπερασπίζουμε και το ρόλο του προέδρου και τις αρμοδιότητες της κυβέρνησης. Ο λαός αυτήν την κυβέρνηση επέλεξε να κυβερνήσει και να ασκήσει τη δική της πολιτική. Αυτό είναι δημοκρατία. Όμως ξανατονίζω ότι θα ήταν επικίνδυνο ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας να αναπέμψει έναν νόμο, να μην τον εγκρίνει ως αντισυνταγματικό παρεμβαίνοντας σε κύρια σημεία μιας κεντρικής πολιτικής της συγκεκριμένης κυβέρνησης. Ξεφεύγουμε και ορθά θα πράξει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, εάν τυπικά, όπως και με τους άλλους νόμους, επικυρώσει το συγκεκριμένο νομοσχέδιο. Άσχετα αν πιστεύω ότι ο νόμος περιέχει αντισυνταγματικές διατάξεις αυτά θα πρέπει να κριθούν, και μπορούν να κριθούν, χωρίς να πειράξουμε τον ανώτατο θεσμό, από τα δικαστήρια και να μην βάλουμε ενδιάμεσα των πολιτικών μας διαφωνιών σε καίρια θέματα που αφορούν στο σύνολο των Ελλήνων πολιτών, όπως το ασφαλιστικό, να μη βάλουμε στο κέντρο της διαμάχης τον ύπατο θεσμό του Προέδρου της Δημοκρατίας. Μπορούμε να πετύχουμε το ίδιο αποτέλεσμα προσφεύγοντας στα δικαστήρια που έχουν τη δυνατότητα, την αρμοδιότητα να κρίνουν τη συνταγματικότητα του συγκεκριμένου νόμου και να μην τον εφαρμόσουν και μάλιστα υπάρχει το Ειδικό Δικαστήριο που έχει αυτή την αρμοδιότητα να κρίνει τη συνταγματικότητα του νόμου, η οποία, βέβαια, και θα τεθεί εφόσον έχουν εκφράσει επανειλημμένως δημόσια αυτή την πρόθεσή τους τα συνδικάτα.

ΠτΘ: Οι υπογραφές που συγκεντρώθηκαν, τι ρόλο μπορούν να παίξουν;

Α.Φ.: Πολιτικό ρόλο, γιατί μια κυβέρνηση όταν έχει μπροστά της 500.000 υπογραφές θα έλεγα ότι θα φερθεί ανόητα αν τυχόν δεν λάβει υπόψη αυτή την κραυγή διαμαρτυρίας. Βέβαια, αυτόν τον αριθμό των υπογραφών μπορεί να τον εκλάβει κανένας σε σύνολο 11 εκατομμυρίων ελλήνων πολιτών ότι αποτελεί πολύ «μικρό» ποσοστό και η κυβέρνηση να τον θεωρήσει επιτυχία. Πιστεύω ότι η κυβέρνηση πρέπει να ευαισθητοποιηθεί και να λάβει σοβαρά υπόψη ότι υπήρξε μία γενικότερη κινητοποίηση, η οποία ξεπερνά τα όρια των 500.000 υπογραφών που συγκεντρώθηκαν.

ΠτΘ: κ. Φωτιάδη, σας ευχαριστώ πολύ.

Α.Φ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.