Το CD του Συλλογου «Ενοραση» με θρακιωτικα παραμυθια

Σουλτάνα Κανακάρη,

πρόεδρος του Συλλόγου «Ενόραση»

«Στόχος μας να δημιουργήσουμε και άλλα CD με διηγήματα»

Η κ. Σουλτάνα Κανακάρη, πρόεδρος του Συλλόγου «Ενόραση» σημείωσε ότι «πρόκειται για ένα CD με θρακιώτικα παραμύθια και μουσική. Πρόκειται για μια ακουστική βιβλιοθήκη για τα άτομα με προβλήματα όρασης που δεν μπορούν να διαβάσουν. Αυτό το CD είναι η αρχή. Θα συνεχίσουμε, γιατί σκοπός μας είναι να δημιουργήσουμε και άλλα τέτοια CD με διηγήματα έτσι ώστε και οι μεγαλύτεροι σε ηλικία να μπορέσουν να τα ακούσουν».

Γιώργος Παγκοζίδης,

μουσικός του CD:

«Μας ενέπνευσε το γεγονός

ότι απευθύνεται σε άτομα

με προβλήματα όρασης»

Ο Γιώργος Παγκοζίδης, δημιουργός του μουσικού μέρους του CD τόνισε με τη σειρά του πως «το συγκεκριμένο έργο γίνεται για πρώτη φορά στην περιοχή μας, καθώς δεν έχει ξαναγίνει κάτι ανάλογο. Παρουσιάζουμε παραδοσιακά παραμύθια της Θράκης στο κοινό με στόχο την προσφορά προς τον συνάνθρωπο και ειδικά τους ανθρώπους που έχουν πρόβλημα με την όραση αλλά κατά δεύτερο λόγο είναι και μία πολιτιστική αναφορά σε πράγματα που αρχίζουν και χάνονται. Είναι μία ευκαιρία για όλους μας να έχουμε στη βιβλιοθήκη μας τα θρακιώτικα παραμύθια με την τοπική διάλεκτο.

Μας ενέπνευσε ότι αυτό το CD απευθύνεται σε άτομα με προβλήματα όρασης, γιατί η μουσική είναι μία μορφή τέχνης με την οποία δουλεύει ο εσωτερικός μας ψυχικός κόσμος και μάλιστα με τα μάτια κλειστά. Γιʼ αυτό και ονομάστηκε « Μουσικά παραμύθια της Θράκης, φτιαγμένα μέσα από τα μάτια της ψυχής», γιατί την ώρα που έγραφα τη μουσική πιο πολύ λειτουργούσα εσωτερικά».

Δέσποινα Παπαδιαννάκη,

εκπαιδευτικός, αφηγήτρια:

«Η αφήγηση ανοίγει μονοπάτι

για βαδίσει ο άνθρωπος

που ζει στο σκοτάδι»

Η αφηγήτρια του παραμυθιού «Η Ξανθομαλλούσα», κ. Δέσποινα Παπαδιαννάκη, πρόσθεσε ότι «η αφήγηση είναι ένα συνηθισμένο κομμάτι της εργασίας του δασκάλου αλλά αυτή η συγκεκριμένη αφήγηση ήταν κάτι συναρπαστικό για μένα. Όταν σκεφτεί κανείς ότι μέσα από αυτή την αφήγηση πρέπει να ανοίξει ένα μονοπάτι και μέσα από αυτό το μονοπάτι να βαδίσει ο άνθρωπος που ζει στο σκοτάδι, νομίζω ότι αυτό είμαι συναρπαστικό και μεγάλη ευθύνη. Ό,τι έκανα το έκανα από καρδιάς και πιστεύω ότι έβαλα ένα λιθαράκι σε όλη αυτή τη συλλογική δουλειά».

Άρης Γιαννακίδης,

νομάρχης:

«Τα παραμύθια αποτυπώνουν

την πολιτισμική διαδρομή

της Θράκης»

Τέλος, ο Νομάρχης Ροδόπης, Άρης Γιαννακίδης, σημείωσε πως «η συγκεκριμένη εκδήλωση είναι κάτι πολύ σημαντικό. Αφορά την σχηματοποίηση σε CD παραμυθιών που αποτυπώνουν την πολιτισμική διαδρομή της Θράκης, τα ήθη και τα έθιμα μας, τις παραδόσεις μας. Οι αφηγητές είναι Θρακιώτες, η μουσική που επενδύουν την παραγωγή είναι Θρακιώτες και είναι παραμύθια φτιαγμένα μέσα από τα μάτια της ψυχής των Θρακιωτών και στοχεύουν στο να μαζέψουν κάποια χρήματα για τον Σύλλογο «Ενόραση». Θέλω να ευχαριστήσω σε όλους όσους συνέβαλαν στο να παραχθεί αυτό το προϊόν».

Άρτεμη Καραπασχάλη,

πολιτική επιστήμων, κοινωνιολόγος, εθελόντρια του Συλλόγου:

«Τα ΑμεΑ ζητούν ισότιμη

μεταχείριση και ευκαιρίες

για να ζήσουν με αξιοπρέπεια»

Η εθελόντρια πολιτική επιστήμων, κοινωνιολόγος Άρτεμη Καραπασχάλη αναφέρθηκε στο σύλλογο «Ενόραση» στους στόχους αλλά και στα προβλήματα που βιώνουν τα ΑμεΑ.

«Όλοι είμαστε προϊδεασμένοι για τους ανθρώπους με ειδικές ανάγκες προς τιμήν των οποίων έχει αφιερωθεί η 3η Δεκεμβρίου καθ΄ έτος ως Παγκόσμια ημέρα ΑμεΑ. Σε ένα μεγάλο βαθμό, οι απόψεις αυτές αποτελούν συσσώρευση παλαιών μύθων, προκαταλήψεων και παραπληροφόρησης. Όπως, όμως, συμβαίνει με κάθε αντίληψη, θα υπάρχουν πάντα σε αυτές κάποιες αλήθειες, όπως και κάποιες ανακρίβειες. Η μόνη πραγματικότητα ίσως, που πρέπει όλοι να γνωρίζουμε, είναι ότι τα ΑμεΑ είναι άνθρωποι σαν όλους τους άλλους με κάποια όμως ιδιαιτερότητα και εφοδιασμένα με όλες τις υπέροχες δυνατότητες κάθε άλλου. Τα ΑμεΑ έχουν κι αυτά δικαιώματα και μάλιστα ίδια με όλους τους συνανθρώπους μας, τα οποία μόλις πρόσφατα κατοχύρωσαν νομοθετικά, κυρίως μέσα από γονείς που θέλησαν να εκφράσουν τη γνώμη τους και μίλησαν για τα προβλήματά τους.

Έχουν το δικαίωμα να ζήσουν με τον πιο άνετο, δημιουργικό και ικανοποιητικό τρόπο, μέσα στην ελευθερία τη χαρά και την αδιάκοπη ανάπτυξη. Έχουν το δικαίωμα να εργάζονται στο επάγγελμα της επιλογής τους, ανάλογα με τις ικανότητες και τις ιδιαιτερότητές τους. Επειδή δεν απαιτούν κάποια ιδιαίτερη μεταχείριση, δε θα πρέπει να αναγκάζονται να είναι ικανότεροι και να αποδεικνύουν συνεχώς την αξία τους, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο. Αυτό που χρειάζονται μόνο είναι ισότιμη μεταχείριση και ευκαιρίες, που θα τους επιτρέψουν να ζουν με ισότιμη αξιοπρέπεια, χωρίς να εξαρτώνται από την κοινωνία ή την οικογένειά τους. Εξάλλου, κατά τον Πρωτεργάτη της Σχολής Τυφλών του Τέξας, Φίλιπ Χάλτεν: «Είναι σημαντική η υποστήριξη του δικαιώματος της ισότητας, αρκεί να συνυπάρχει με την παράλληλη αναγνώριση του δικαιώματος της διαφορετικότητας».

Στόχος της εκδήλωσης

«Στόχος της σημερινής διοργάνωσης είναι η προβολή της «Ενόρασης» στο ευρύ κοινό προκειμένου να γίνει γνωστή η παρουσία μας στα ΑμεΑ, και συγκεκριμένα σε εκείνα τα μέλη της κοινωνίας μας που αντιμετωπίζουν πρόβλημα με την όρασή τους και αρνούνται να το αποδεχτούν και να το αντιμετωπίσουν στα πλαίσια του κοινωνικού συνόλου. Εξάλλου, είναι απαραίτητη η ενίσχυσή μας με νέα άτομα, πέραν των ήδη υπαρχόντων, είτε αντιμετωπίζουν είτε όχι πρόβλημα όρασης, ικανά και πρόθυμα να βοηθήσουν στο δύσκολο έργο που έχουμε αναλάβει όλοι εμείς κι αυτό είναι η πλήρης ένταξη των ατόμων με αισθητηριακές διαταραχές στο ευρύτερο κοινό, αλλά και στους κρατικούς και τοπικούς φορείς, προκειμένου να συμβάλλουν στην προσπάθεια της «Ενόρασης» και την επιτυχέστερη περάτωση των στόχων της, προσφέροντας όχι μόνο ηθική αλλά και οικονομική στήριξη.

Η συμπεριφορά μας προς τα ΑμεΑ

Στη συνέχεια η κ. Καραπασχάλη, αφού έκανε λόγο για τους στόχους του συλλόγου αναφέρθηκε στο τρόπο που θα πρέπει να συμπεριφερόμαστε στα ΑμεΑ και μάλιστα αν για πρώτη φορά ερχόμαστε σε επαφή με άτομα που αντιμετωπίζουν τέτοιας φύσεως προβλήματα.

«Τα άτομα αυτά είναι πλήρως αρτιμελή και καθόλα ικανά πνευματικώς και το μόνο που δε χρειάζονται από εμάς είναι ο οίκτος και η λύπησή μας. Επομένως αν για πρώτη φορά ερχόμαστε σε επαφή με άτομα που αντιμετωπίζουν πρόβλημα όρασης θα πρέπει να είμαστε ο εαυτός μας. Όπως σε κάθε καινούργια κατάσταση, όλοι νοιώθουν πιο άνετα αν δεν υπάρχει αμηχανία. Στη συνέχεια, παρουσιάζουμε τον εαυτό μας και όσους πιθανόν βρίσκονται μαζί. Αν στο παρελθόν έχουμε ξαναβρεθεί μαζί τους καλό θα ήταν να τους το υπενθυμίσουμε, λόγω του γεγονότος ότι η απουσία οπτικών ερεθισμάτων καθιστά πιο δύσκολη τη διαδικασία ανάκλησης της μνήμης. Η χειραψία επίσης, βοηθάει το άτομο να αντιληφθεί τη θέση μας στο χώρο.

Ένας άνθρωπος που αντιμετωπίζει πρόβλημα με την όρασή του είναι τόσο ανεξάρτητος όσο θέλει να είναι. Ποτέ δε θα πρέπει να πάρουμε το ρόλο του καθοδηγητή. Είμαστε μόνο βοηθοί του κι αυτό μόνο στην περίπτωση πού μας το ζητήσει. Πολλές φορές κάνουμε το λάθος να μη μιλάμε απευθείας μαζί του, αλλά να απευθυνόμαστε στο βοηθό του, είτε τον αφήνουμε εκτός συζήτησης, επειδή αισθανόμαστε άβολα ή γιατί φοβόμαστε ότι αυτός δεν νοιώθει άνετα. Δεν πρέπει να αφήνουμε να σκεφτεί ότι η επικοινωνία μαζί του δεν έχει σημασία για εμάς. Εξάλλου, ο ίδιος γνωρίζει τι μπορεί ή δεν μπορεί να κάνει. Ας τον αφήσουμε λοιπόν μόνο του ως ελεύθερο και σκεπτόμενο άτομο, να αποφασίσει τη συμμετοχή του στη συζήτηση. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε εμείς για να διευκολύνουμε τη συζήτηση είναι να φροντίσουμε να μη μιλάμε όλοι μαζί και έντονα, γιατί ένα θορυβώδες περιβάλλον ίσως δυσκολέψει τα άτομα με αισθητηριακές διαταραχές να συμμετέχουν στη συζήτηση. Είναι πασιφανές άλλωστε, ότι ένα άτομο με πρόβλημα στην όρασή του δε σημαίνει ότι υστερεί νοητικά σε σχέση με τους υπόλοιπους. Υπάρχουν πολλοί γνωστοί επιστήμονες οι οποίοι είναι εκ γενετής τυφλοί, αυτό όμως δεν τους εμπόδισε να αναπτύξουν το πνεύμα και το μυαλό τους».

Άτομα με προβλήματα όρασης και κοινωνικός αποκλεισμός

«Δυστυχώς το άτομο με προβλήματα όρασης βιώνει τον κοινωνικό αποκλεισμό σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής. Στον τομέα της εκπαίδευσης βιώνει τον κοινωνικό αποκλεισμό είτε ως αποστέρηση εισόδου του στην εκπαιδευτική διαδικασία, είτε ως έξοδο προκαλούμενη από τις ισχύουσες εκπαιδευτικές διαδικασίες. Στον τομέα της εργασίας ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι αποτέλεσμα της ανεπαρκούς εκπαίδευσης και της προκατάληψης της κοινωνίας προς τα πρόσωπα αυτά, ενώ καθημερινά έρχονται αντιμέτωπα με την αδιαφορία της πολιτείας

Α.Π.

Τζένη Κατσαρή – Βαφειάδη, φιλόλογος- εκδότρια

« Χάρισε φως μʼ ένα παραμύθι…»

«Το CD «Μουσικά παραμύθια της Θράκης φτιαγμένα μέσα από τα μάτια της ψυχής» είναι ιδιαίτερα σημαντικό για πολλούς λόγους. Κατʼ αρχήν γατί προέρχεται από το σύλλογο «Ενόραση» και μέσω αυτού επικυρώνεται για μια ακόμη φορά ότι και τα ΑμεΑ είναι άτομα που εξ ίσου, και μαζί με τους υπόλοιπους πολίτες, συναποτελούν την κοινωνία αλλά και τη συνδιαμορφώνουν. Την συνδιαμορφώνουν, υλοποιώντας δράσεις με σημαντικό πολιτισμικό υπόβαθρο, όπως το CD με τα τρία θρακιώτικα παραμύθια που ετοίμασαν, υπενθυμίζοντάς μας τόσο την παραμερισμένη αξία του παραμυθιού στη σύγχρονη ζωή, όσο και την αξία του εθελοντισμού και του ενδιαφέροντος για την κοινή μας ζωή, την οποία πολύ λίγο σήμερα ενεργοποιούμε.

Εθελοντισμός εκπεφρασμένος στην πράξη τόσο για τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου με προεξάρχουσα την κ. Σουλτάνα Κανακάρη όσο και για τους τρεις δασκάλους, την Πόπη Μαυροπούλου, τον Θανάση Καδρούδη και τη Δέσποινα Παπαδαμάκη, που ανέλαβαν την αφήγηση των παραμυθιών, τους αδελφούς Παγκοζίδη, που διεκπεραίωσαν τη μουσική ανάγνωση του CD, τον Δημήτρη Τσακιρούδη που ανέλαβε την έρευνα στο Αρχείο Θράκης για την επιλογή των τριών παραμυθιών, τους χορηγούς, ήτοι την Νομαρχία Ροδόπης και τον πάντοτε τείνοντα ευήκοον ους σε τέτοιου είδους πολύσημες εκδηλώσεις νομάρχη Ροδόπης, Άρη Γιαννακίδη, την Διευρυμένη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ροδόπης – Έβρου και τον συνδράμοντα πάντοτε τέτοιες άξιες προσπάθειες αποτύπωσης του θρακικού πολιτισμού, πρόεδρό της κ. Γιώργο Μηνόπουλο και τον «Παρατηρητή της Θράκης», τον οποίο εκπροσωπώ. Εθελοντισμός που φέρνει αποτελέσματα με ποιότητα και πρώτο χαρακτηριστικό το μεράκι.

Μεράκι που αντανακλά σεβασμό και τιμή στον πολιτισμό της Θράκης. Αυτόν τον πολιτισμό που οφείλει πολλά στον Πολύδωρα Παπαχριστοδούλου, σπουδαίο λαογράφο, μελετητή και καταγραφέα του θρακικού πολιτισμού στα δύο πολύ σημαντικά περιοδικά που εξέδωσε το «Αρχείο Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού» και τα «Θρακικά», στις συλλογές παραμυθιών του οποίου, όπως και του Νικολάου Πολίτη και του Γ. Μέγα ερεύνησε ο επιλογέας των παραμυθιών του CD κ. Τσακιρούδης. Συλλογές οι οποίες πολλά οφείλουν και στους αφανείς συλλογείς του λαϊκού πολιτισμού οι οποίοι με προτροπή του Νικολάου Πολίτη επιδόθηκαν στην καταγραφή του και σʼ αυτήν την προσπάθεια πρωταγωνιστικό ρόλο είχαν οι απανταχού της ελληνικής επικράτειας διορισμένοι δάσκαλοι. Δάσκαλοι κατέγραψαν έτσι τα λαϊκά παραμύθια τότε, δάσκαλοι αφηγούνται και τώρα, υπενθυμίζοντας πόσο σημαντικός είναι ο μυθικός λόγος στη ζωή μας, με τον οποίο η ανθρωπότητα έζησε για αιώνες, πριν περάσει στην εκλογίκευση, στον ορθό λόγο.

Ιδιαίτερα σημαντικός ο μυθικός λόγος σʼ όλους τους πολιτισμούς της γης, γνώριμος και στους αποδέκτες της ελληνικής παιδείας, εφόσον μας είναι γνωστός ένας μεγάλος αριθμός μύθων με τον οποίο οι αρχαίοι Έλληνες ερμήνευαν τον κόσμο, όπως οι κύκλοι των κοσμογονικών μύθων του Ησιόδου και του Ορφέα, οι μυθολογικοί κύκλοι των Αργοναυτών και όσοι επιμέρους αποτέλεσαν τη βάση των Ομηρικών επών, οι μυθολογικοί κύκλοι με πρωταγωνιστές ήρωες, μερικοί από τους οποίους διδάσκονται ακόμη στα παιδιά όπως οι άθλοι του Ηρακλέους, του Θησέα κ.ο.κ. Γνώριμος ο μυθικός λόγος στους αποδέκτες της ελληνικής παιδείας και πάντοτε παρών στα δημιουργήματα του λόγου, των ομιλούντων την ελληνική, είτε ως αρχαιοελληνικός μύθος είτε ως παροιμιακός στο Βυζάντιο είτε ως παραμυθιακός λόγος στα νεότερα χρόνια, είτε πάλι γνωστός με άλλα ονόματα όπως αλληγορία, θρύλος, γνωμική παροιμία κοκ.

Το παραμύθι εξάλλου είναι αντικείμενο του επιστητού, ανήκει στο γραμματειακό είδος πού η λαογραφία ονοματίζει με τον όρο «μνημεία του λόγου» και η μελέτη τους συνιστά ιδιαίτερο τομέα της, την παραμυθολογία. Τα παραμύθια τους συνέλεξαν και μελέτησαν όπως είναι λογικό όλοι οι λαοί του κόσμου, γιʼ αυτό και η διεθνής βιβλιογραφία που αναφέρεται σʼ αυτά είναι ευρεία. Από τις τελευταίες μεγάλες αποτιμήσεις της αξίας του μυθικού λόγου, αυτή που έγινε από τον μεγάλο κοινωνικό ανθρωπολόγο, που «έφυγε» από τη ζωή πλήρης ημερών πρόσφατα, τον Claude Levi- Strauss, αλλά πολύ γνωστό είναι και το όνομα του V. Propp, ο οποίος μας χάρισε ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για την ανάλυση της αφηγηματικής δομής του παραμυθιού και την βαθύτερη άρα κατανόησή του ως άξιον έργον λόγου.

Το παραμύθι όμως λένε οι ειδικοί έχει ιδιαίτερα μεγάλη αξία και για άλλους λόγους. Κατʼ αρχήν γιατί «ζωγραφίζει» τον τόπο από τον οποίο προέρχεται και αφηγείται την ιστορία του. Μέσα από τη γλώσσα κατʼ αρχήν, γιατί τα παραμύθια αποτυπώνουν την λαλιά του τόπου, – αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στο δεύτερο παραμύθι «Στον μικρό γιο του Βασιλέα» που αφηγείται στα θρακιώτικα ο Θανάσης Καδρούδης-. Οι λέξεις αποτυπώνουν λοιπόν την ιστορία του τόπου όπως γίνεται π.χ. στα παραμύθια της ανατολικής Θράκης ή του πόντου όπου υπάρχουν και τούρκικες λέξεις, αλλά στα πολιτισμικά τους συμφραζόμενα τα παραμύθια αποτυπώνουν και τις πίστεις, τις δοξασίες του τόπου. Στο ίδιο παραμύθι π.χ. έχουμε έναν πότη βοσκό που πίνει και παίζει λύρα, στοιχεία και τα δύο που παραπέμπουν στο μισθολογικό υπόστρωμα περί Θρακών, οι οποίοι λέγεται ότι ήταν πότες αλλά παραπέμπουν και στον θράκα μυθικό ήρωα, μάγο της μουσικής, ορεσίβιο Ορφέα, πρωταγωνιστή στις θρακιώτικες παραδόσεις.

Το παραμύθι είναι ακόμη εξαίρετο έργο τέχνης, μαγευτικός και περιπετειώδης λόγος, σπουδαίο εργαλείο άσκησης της φαντασίας, το οποίο αν γνωρίζαμε κι αν είχαμε εγκαταστήσει και σήμερα στη ζωή μας θα μπορούσε να εκτοπίσει στα σοβαρά τα περιπετειώδη της τηλεόρασης. Έχει υπέροχη πλοκή με άθλους, ξέρει να αποσπά το ενδιαφέρον, να δημιουργεί αγωνία για τη συνέχεια, έχει υπέροχους ήρωες, καλούς και κακούς, ίντριγκα, μαγεία. Έχει απʼ όλα και κυρίως ευτυχισμένο τέλος. Κάποιοι λένε με το παραμύθι ο λαός αυτοπεριγράφεται και αυτοψυχοαναλύεται, το σίγουρο είναι ότι με το παραμύθι και το παραμυθένιο τέλος του, ο λαός μπορούσε να ξεπεράσει τα δεινά της καθημερινότητάς του, να τα συμβολοποιήσει, να τα αφηγηθεί, ξορκίζοντάς τα με λέξεις, για να πάρει κουράγιο, να συνεχίσει… Αιώνες τώρα…