Τι μεσολαβησε και «χαλασε» τη συνεργασια;

Η ξαφνική έγερση των τοπικών φορέων για το θέμα των νέων διεκδικήσεων που προβάλλει η Ιερά Μονή Βατοπαιδίου σε μια έκταση 29 περίπου χιλιάδων στρεμμάτων περιμετρικά της λίμνης Βιστονίδας, είναι γνωστό ότι, στην Ξάνθη, υπήρξε αποτέλεσμα της πρώτης κλειστής σύσκεψης εκπροσώπων όλων των τοπικών φορέων και παραγόντων, η οποία συγκλήθηκε με πρόσκληση του Μητροπολίτη Ξάνθης & Περιθεωρίου στο Μητροπολιτικό Μέγαρο όπου και έλαβε χώρα. Το γεγονός αυτό καθαυτό της σύσκεψης και το αποτέλεσμα αυτής, τα τοπικά ΜΜΕ πληροφορήθηκαν δι’ ενός δελτίου τύπου όπου αναφέρονταν συντόμως, το θέμα, οι συμμετέχοντες και η απόφαση περί συλλογικής αντιμετώπισης του ζητήματος. Ζήτημα το οποίο παρουσιάστηκε ως «απειλή» για τα συμφέροντα της περιοχής, που «εξυφάνθηκε» εις βάρος της με μυστικότητα από την πλευρά των Βατοπαιδινών και της Πολιτείας (δημόσιες υπηρεσίες και αρμόδιοι Υπουργοί) και που, «αίφνης» ήρθε για να αναστατώσει την τοπική κοινωνία…

Το μέχρι τούδε χρονικό των πρόσφατων συσκέψεων, των δηλώσεων και των ενεργειών από διάφορες πολιτικές πηγές – δεδομένου ότι η Μητρόπολη Ξάνθης & Περιθεωρίου, μετά από εκείνη την πρώτη σύσκεψη «αποτραβήχτηκε» από το προσκήνιο – περιστρέφεται γύρω από μια αγωνιώδη και εργώδη προσπάθεια όλων να μεθοδευτεί η ανατροπή των εμφανιζόμενων ως «καινοφανών» δεδομένων που «απειλούν» να καταστήσουν το Βατοπαίδι ιδιοκτήτη μιας τεράστιας έκτασης στους Νομούς Ξάνθης και Ροδόπης. Η ένταση και το εύρος αυτής της προσπάθειας από πλευράς Ξάνθης, η οποία εκ των πραγμάτων θα έχει καταληκτική ημερομηνία την 5η Νοεμβρίου οπότε και θα μετουσιωθεί σε επιχειρηματολογία ενώπιον του δικαστηρίου που θα εκδικάσει την αγωγή του Βατοπαιδίου κατά του Δημοσίου, αποτελούν ενδείξεις ενός ελλείμματος σχετικής προεργασίας από πλευράς των τοπικών πολιτικών φορέων για μελλοντική αντιμετώπιση ως «πιθανού ενδεχομένου» αυτού που σήμερα είναι γεγονός. Πράγμα το οποίο όχι μόνον δεν έκρυψαν αλλά έχουν επανειλημμένως δηλώσει δημοσίως ή έχουν αφήσει να εννοηθεί, διάφοροι εμπλεκόμενοι στην υπόθεση παράγοντες. Αυτό με τη σειρά του συνιστά «αποχρώσα ένδειξη» του πώς έβλεπαν, μέχρι πρότινος, οι τοπικοί φορείς το προαναφερόμενο ως «ενδεχόμενο». Ή απέκλειαν παντελώς την πιθανότητα να υπάρξουν νομικές διεκδικήσεις από πλευράς Βατοπαιδίου (διότι εάν θεωρούσαν ότι υφίσταται οποιαδήποτε «απειλή» εις βάρος των συμφερόντων του λαού που εκπροσωπούν, θα είχαν λάβει εγκαίρως τα μέτρα τους ή όφειλαν να τα είχαν λάβει…) ή δεν θεωρούσαν ότι τίθεται ζήτημα «κινδύνου» από τις εκπεφρασμένες κατά καιρούς και γνωστές, τουλάχιστον στη Νομαρχία και στη Μητρόπολη, προθέσεις του Βατοπαιδίου οπότε ορθώς πράττοντες δεν κινητοποιήθηκαν νωρίτερα… Και στις δύο υποθέσεις, κρίσιμο στοιχείο για την ερμηνεία της σημερινής στάσης των πρωτοστατούντων παραγόντων, είναι η επίγνωση των εξελίξεων που, στην πραγματικότητα, είχαν επί του θέματος το οποίο και «άνοιξε» με δικές της ενέργειες η Νομαρχία Ξάνθης το 1995. Οι υποθέσεις αυτές ευλόγως εξάγονται εν είδει συμπερασμάτων από τη σύνθεση υπαρκτών στοιχείων που δεν επιδέχονται ερμηνειών.

Τα στοιχεία

Η εικόνα που υπάρχει σήμερα στην κοινή γνώμη για το ζήτημα του Βατοπαιδίου, δεν είναι παρά ένα συνονθύλευμα από ψηφίδες, λιγότερο πληροφοριών και περισσότερο γνωμών, αποφάσεων και μηνυμάτων εκ μέρους των εκπροσώπων των φορέων της Ξάνθης που συστρατεύθηκαν στην αρχική παρέμβαση της τοπικής θρησκευτικής Αρχής. Ουδέποτε έγινε ένας ανοιχτός στην κοινωνία διάλογος για τα περί Βατοπαιδίου και των σχεδιασμών του στη Βιστονίδα. Λίγοι είναι εκείνοι που γνωρίζουν το ιστορικό της συγκεκριμένης υπόθεσης, ακόμη λιγότεροι αυτοί που ξέρουν τα της χιλιόχρονης ιστορίας του διεκδικούμενου Περιθεωρίου και ελάχιστοι οι γνώστες των θέσεων και προθέσεων της άλλης πλευράς… Στους λίγους αυτούς συγκαταλέγονται όσοι ex officio είχαν και έχουν οιουδήποτε τύπου σχέση (θετική ή αρνητική) με τη Μονή Βατοπαιδίου. Αν εξαιρέσουμε από το παζλ τη φημολογούμενη, από διετίας αλληλογραφία του Πατριάρχη με αποδέκτες τοπικούς παράγοντες υπέρ των σχεδιασμών του Βατοπαιδίου που το περιεχόμενό της δεν έχει δημοσιοποιηθεί, μένουν τα εξής τρία στοιχεία τα οποία αφορούν σε γεγονότα και καταρρίπτουν τους όψιμους ισχυρισμούς των αρμόδιων τοπικών φορέων περί άγνοιας των προθέσεων του Βατοπαιδίου και περί αδυναμίας πρόβλεψης από μέρους τους των εξελίξεων: το πρώτο από αυτά είναι η, από το 1995, καταγγελία της Νομαρχίας Ξάνθης, όπως υποστηρίζει ο Ηγούμενος της Μονής Βατοπαιδίου, με την οποία αμφισβητούνταν το ιδιοκτησιακό καθεστώς του Αλιευτικού Συνεταιρισμού Βιστονίδας σε μια απόπειρα να κατοχυρωθεί δημόσιος χαρακτήρας στις εκτάσεις της Αντά Μπουρού που εξ αδιαιρέτου κατείχαν Μονή και Συνεταιρισμός με μεταπολεμικά συμβόλαια. Η εισήγηση του Συνεταιρισμού να απαλλοτριωθεί η δική του έκταση από το Δημόσιο με σκοπό η τελική απόφαση να συμπεριλάβει το σύνολο της Αντά Μπουρού, έπεσε στο κενό καθώς το Κράτος δεν αναγνώρισε, όπως δηλώνει ο τότε Πρόεδρος των Αλιέων Στυλιανός Μπαλάσης, την εγκυρότητα των μεταπολεμικών συμβολαίων που εμφάνισαν οι συνδικαιούχοι της έκτασης με αποτέλεσμα το 1998 οι αρμόδιες υπηρεσίες να γνωμοδοτήσουν υπέρ της αναγνώρισης των τίτλων ιδιοκτησίας που είχε το Βατοπαίδι από τη βυζαντινή εποχή για τη συγκεκριμένη περιοχή. (Το πρόβλημα μεταξύ των δύο πλευρών βρήκε τελικώς τη λύση του με παραχώρηση από τη Μονή των απαραίτητων 1500 στρεμμάτων ως 100ετούς χρησιδανείου προς το Συνεταιρισμό). Αυτή, ωστόσο, η εμπλοκή της Νομαρχίας ως διαδίκου στην υπόθεση, συνιστά την απαρχή της «περιπέτειας» που σήμερα βιώνουμε ως «αναστάτωση της τοπικής κοινωνίας» της Ξάνθης ενόψει του ενδεχόμενου να κατοχυρωθούν νομικά όλοι οι τίτλοι ιδιοκτησίας που προβάλλει η Μονή για την περιοχή της Βιστονίδας, στο δικαστήριο της 5ης Νοεμβρίου. Αποτελεί, άλλωστε, και την πρώτη απόδειξη ότι η «σύγχρονη» ιστορία των διεκδικήσεων δεν έπεσε ξαφνικά …στο κεφάλι των αρμοδίων από το πουθενά.

Το δεύτερο στοιχείο, είναι οι καθαρές αναφορές του Οικουμενικού Πατριάρχη και οι τοποθετήσεις του υπέρ ενός «μεγαλόπνοου σχεδίου» πρότυπης για την Ελλάδα και την Ευρώπη πολιτιστικής αξιοποίησης και περιβαλλοντικής ανάδειξης της ευρύτερης περιοχής του Περιθεωρίου (διεκδικούμενες εκτάσεις Βιστονίδας) που επιδιώκει να υλοποιήσει η Μονή Βατοπαιδίου, αναφορές τις οποίες κατ’ επανάληψη ο Βαρθολομαίος είχε κάνει ομιλώντας στη διάρκεια της επίσκεψής του στο Δήμο Αβδήρων και το Πόρτο Λάγος επ’ αφορμή του πανηγυρικού εορτασμού, το Μάιο του 2001, ένταξης του Αγίου Θεοφάνους, Βατοπαιδινού Επισκόπου Περιθεωρίου στο Αγιολόγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας που έγινε κατόπιν σχετικής πρότασης της Μητρόπολης Ξάνθης & Περιθεωρίου. Στην εκδήλωση εκείνη όπως και στις ομιλίες που πραγματοποίησε επισκεπτόμενος τους Ιερούς Ναούς Σωτήρος και Αγίου Νικολάου στο Πόρτο Λάγος, συνοδευόμενος πάντα από τον κ. Παντελεήμονα και άλλους δεκατέσσερις Αρχιερείς των Βορείων Επαρχιών, εκπροσώπους των τοπικών Αρχών και πλήθος κόσμου, ο Βαρθολομαίος έκανε εκτενή μνεία στους σχεδιασμούς του Βατοπαιδίου για την περιοχή. Κορωνίδα, δε, των αναφορών αυτών, υπήρξε το περιεχόμενο της πρόποσής του στο επίσημο γεύμα που παρέθεσε προς τιμήν του την ίδιο βράδυ ο Δήμος Αβδήρων (τα επίμαχα αποσπάσματα από τις ομιλίες του παραθέτουμε στη συνέχεια).

Είναι προφανές ότι ο Πατριάρχης, αξιοποίησε την ευκαιρία της δια ζώσης επικοινωνίας με τους εκπροσώπους των τοπικών Αρχών για να κοινοποιήσει τις θέσεις του και να στηρίξει τη Μονή Βατοπαιδίου προετοιμάζοντας το έδαφος για τις εξελίξεις. Από τους λόγους του εκείνους προκύπτει ότι επιθυμεί τη συνεργασία αμφοτέρων των πλευρών στην υπηρεσία ενός σχεδίου ανάδειξης και αξιοποίησης της περιοχής το οποίο και υιοθετεί, διαβεβαιώνει την αειφορική ταυτότητα του σχεδίου που εγγυάται ο ίδιος δια της γνωστής προσωπικής του ευαισθησίας και δραστηριοποίησης στον τομέα της οικολογίας, εξάρει την άριστη συνεργασία των τοπικών Αρχών με τη Μονή Βατοπαιδίου και υπενθυμίζει ότι η λίμνη και η ευρύτερη περιοχή της, ως Περιθεώριον, ανήκουσα στο Βατοπαίδι καθιστά δυνατή τη συνεχή παρουσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην περιοχή. Τέλος, προλαμβάνοντας πιθανές αιτιάσεις για το ρόλο των μοναχών, εξηγεί ότι το εν λόγω σχεδιαζόμενο έργο δεν αντίκειται στην αποστολή των Ορθοδόξων Ιερών Μονών, όπως είναι το Βατοπαίδι, διότι αυτές δεν αποβλέπουν στην εξυπηρέτηση μόνον των μοναζόντων αλλά και στη μέριμνα για όλους τους πιστούς και «την ενεργό εν Χριστώ κοινωνία μεταξύ λαϊκών και μοναχών».

Μηνύματα σαφή με πολλούς αποδέκτες, ανήσυχους και μη, μεταξύ των οποίων και η Ιερά Μητρόπολη Ξάνθης & Περιθεωρίου αλλά και η Νομαρχία. Κανένας ωστόσο δεν αντέδρασε τότε, θετικά ή αρνητικά στις ανακοινώσεις του Πατριάρχη.

Το τρίτο στοιχείο που καταδεικνύει ότι οι τοπικοί παράγοντες είχαν επίγνωση των εξελίξεων, σχετίζεται με την προηγούμενη αγωγή της Μονής Βατοπαιδίου κατά του ελληνικού Δημοσίου, με την οποία διεκδικούσε την Αντά Μπουρού, μία περιοχή πέντε χιλιάδων στρεμμάτων μεταξύ Ν.Κεσσάνης και Πόρτο Λάγος εντός ορίων του Δήμου Αβδήρων. Έχοντας στα χέρια του την – αντίστοιχη με τη σημερινή – υπογραφή του Υπουργού Οικονομικών από το 1998, διεκδικεί δικαστικώς τις εκτάσεις αυτές, πέντε περίπου μήνες μετά από την επίσκεψη του Πατριάρχη στην Ξάνθη. Η υπόθεση δεν θα φθάσει ποτέ στο ακροατήριο αφού οι δύο πλευρές προχωρούν σε συμβιβαστική λύση (με ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου) βάσει της οποίας η Μονή αποσύρει τις διεκδικήσεις της για τα δυόμισι χιλιάδες στρέμματα, κατοχυρωμένης με συμβόλαια αγοράς από το 1938 δημοτικής γης και ο Δήμος δεν μπαίνει στη διαπραγμάτευση των υπολοίπων εκτάσεων που δεν του ανήκουν (για την περίπτωση του Συνεταιρισμού έγινε αναφορά προηγουμένως). Αυτή η υπόθεση διαδραματίστηκε τους τελευταίους μήνες του 2001 δίχως να τραβήξει τα φώτα της δημοσιότητας επάνω της. Η εμπλοκή, ωστόσο, ενός Δήμου και ενός Συνεταιρισμού όπως και το αποτέλεσμα δεν δικαιολογούν άγνοια του θέματος από τους λοιπούς τοπικούς παράγοντες που εμφανίστηκαν αποστασιοποιημένοι κατά την επίμαχη χρονική περίοδο…

Τα «σημάδια» για όσους, έστω και μακρόθεν, παρακολουθούσαν τις εξελίξεις, ήταν ήδη αρκετά για να οδηγήσουν εγκαίρως τους «αρμοδίους» είτε σε διερεύνηση των περαιτέρω σκοπών τού Βατοπαιδίου υπό το πρίσμα τής συνεργασίας, κατά τις ευχές του Πατριάρχη, είτε σε στενή παρακολούθηση και τεκμηρίωση του θέματος από νομικής και πολιτικής άποψης με στόχο τον αποκλεισμό κάθε πιθανότητας να υπάρξουν μελλοντικές εξελίξεις «ανεπιθύμητες για την περιοχή» ή να βρεθούν «προ τετελεσμένων γεγονότων», σαν κι αυτά που απασχολούν τώρα σύμπασα την πολιτική και θρησκευτική ηγεσία της Ξάνθης. Μέχρι στιγμής είναι άγνωστο εάν υπήρξε οποιαδήποτε διαβούλευση μεταξύ αυτής και της Μονής Βατοπαιδίου από την επίσκεψη του Βαρθολομαίου στην Ξάνθη το Μάιο του 2001 ή την δικαστική περιπέτεια του Δήμου Αβδήρων το φθινόπωρο του ίδιου χρόνου κι εντεύθεν, ενώ φημολογείται η ύπαρξη πατριαρχικών επιστολών με περιεχόμενο που υποστηρίζει τις διεκδικήσεις του Βατοπαιδίου και το σχεδιαζόμενο εκεί έργο. Το στοιχείο αυτό, εάν επιβεβαιωθεί, και με δεδομένη την ανυπαρξία οποιασδήποτε εμφανούς ενέργειας εκ μέρους των τοπικών Αρχών της Ξάνθης κατά των προθέσεων του Βατοπαιδίου στο χρονικό διάστημα από το 2001 μέχρι σήμερα, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι όποιες εξελίξεις έλαβαν χώρα πρόσφατα, ήταν αναμενόμενες από τους τοπικούς παράγοντες. Το ερώτημα, λοιπόν, που ανακύπτει είναι, τι μεσολάβησε και η χλιαρή έως αδιάφορη αντιμετώπιση του ζητήματος εκ μέρους των πολιτικών και θρησκευτικών Αρχών (η «αγαθή συνεργασία», κατά τον Πατριάρχη) μετατράπηκε αίφνης σε πύρινη αντιδικία με την άλλη πλευρά; Απάντηση καλούνται να δώσουν για την ενημέρωση του «λαού», στο όνομα του οποίου διεξάγεται τελευταίως όλος ο δημοσιοποιημένος «αγώνας», οι πρωταγωνιστές σ’αυτήν την υπόθεση τόσο από πλευράς τοπικών Αρχών όσο και από πλευράς Βατοπαιδίου.

Οι τοποθετήσεις του Βαρθολομαίου για το Βατοπαίδι και το Περιθεώριο τον Μάιο του 2001:

Όθεν, εγείροντες το κύπελλον…

…και εν συνεχεία προπίνομεν υπέρ υγείας και ευημερίας όλων των συντελεστών του προαναφερθέντος έργου και ευχόμεθα ολοκαρδίως όπως τούτο πραγματοποιηθή επιτυχώς το συντομότερον, επ’ αγαθώ όλων των λίαν ημίν αγαπητών κατοίκων του Δήμου Αβδήρων και των γύρωθεν Δήμων. Αμήν».

(από την πρόποση του Οικουμενικού Πατριάρχη κατά το επίσημο δείπνο του Δήμου Αβδήρων)



Μαρία Β.Μπόντη

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.