Τι αφησε να εννοηθει απο το Ερασμιο Ξανθης;

Η επικοινωνία του Γιώργου Παπανδρέου με τον κόσμο που συγκεντρώθηκε στο Νέο Εράσμιο για να τον ακούσει και να του θέσει ζητήματα, «είχε κάτι από την αύρα των Λαϊκών Συνελεύσεων» των αρχών της δεκαετίας του ’80 όταν «ανοικτές κοινωνίες» σήμαινε άμεσες συμμετοχικές διαδικασίες και διεργασίες με κατεύθυνση «από τη βάση προς τα πάνω». Παραγωγή πολιτικής, στο πλαίσιο ενός οράματος αλλαγών στη ρίζα του δημοκρατικού πολιτεύματος της χώρας. Αυτή την εικόνα επανέφερε στο μυαλό των παρευρισκομένων πολιτών (παλαιόθεν μελών και φίλων του ΠαΣοΚ) η κουβέντα που άνοιξε με τους πολίτες στην αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου του χωριού ο υποψήφιος Πρόεδρος του Κινήματος. Ο κ. Παπανδρέου, μετά από μια σύντομη, συγκινησιακού χαρακτήρα, ομιλία προς το ενθουσιώδες κοινό της πλατείας, πέρασε στην αίθουσα για την δια ζώσης επαφή, που καθιέρωσε στις προεκλογικές του περιοδείες, με τον κόσμο. Τι είπε; Σε τι δεσμεύθηκε; Τι άφησε να εννοηθεί; Τι εισέπραξαν οι άνθρωποι που τον παρακολούθησαν; Ποια μηνύματα πέρασαν μέσα από τις λέξεις και ποια μέσα από τους συμβολισμούς και τους συνειρμούς; Πώς κωδικοποιήθηκε από τον κόσμο η εν γένει παρουσία του;

Απαντήσεις σε μερικά από τα παραπάνω ερωτήματα πήραμε από τους ίδιους τους ανθρώπους που συμμετείχαν το βράδυ της Κυριακής στη συγκέντρωση του Ερασμίου. Κάποιες άλλες πάλι, τις αναζητήσαμε στις λέξεις που χρησιμοποίησε ο υποψήφιος Πρόεδρος του ΠαΣοΚ.

Οι συμμετέχοντες – παράγοντες τοπικοί και κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής – που συζητήσαμε μαζί τους, είναι αξιοσημείωτο ότι στις απαντήσεις τους δεν απέφυγαν να εκφράσουν «συγκρατημένη αισιοδοξία» για το υλοποιήσιμο των προτεραιοτήτων – όπως τις έθεσε ο ίδιος ο κ Παπανδρέου ορμώμενος από τα ερωτήματα του κοινού – υπό τους υφιστάμενους μηχανισμούς εκτέλεσης και εφαρμογής των πολιτικών. Με άλλα λόγια, αναδείχθηκε ως το κυρίαρχο πρόβλημα στην ελληνική κοινωνία αφενός η δυσλειτουργία και αναποτελεσματικότητα της κρατικής μηχανής και αφετέρου η παρα – λειτουργία μιας κομματικής νομενκλατούρας η οποία ως «φαινόμενο θερμοκηπίου» απορροφά στο δικό της στρώμα από τη μια τις άνωθεν θετικές πολιτικές που απευθύνονται στον πολίτη και από την άλλη τις αντιθέσεις που εγείρονται στην κοινωνία αντανακλώντας πίσω στον ίδιο τον πολίτη το αίτημά του για μια υγιώς λειτουργούσα διοίκηση. Αν μπορούσε μια φράση να περικλείσει τα συναισθήματα και τον προβληματισμό που γέννησε η εμφάνιση του Γιώργου Παπανδρέου στο Εράσμιο, ίσως αυτή θα ήταν η απορία την οποία διατύπωσε μέλος του ΠαΣοΚ μετά τη λήξη της συγκέντρωσης: «ένας κούκος φέρνει την Άνοιξη;;» Ταυτόχρονα όμως και υπό το βάρος αυτού του προβληματισμού, υπάρχει και η διαπίστωση του Γραμματέα της ΝΕ Ξάνθης ότι το πρόσωπο και το μήνυμα «Γιώργος Παπανδρέου» έχει δημιουργήσει ένα «ρεύμα» στις τάξεις του Κινήματος και μια τάση αναδιάταξης των πολιτικών δυνάμεων, καθώς «αυτό που εκπέμπει ο Παπανδρέου διαχέεται σπειροειδώς προς όλες τις παρατάξεις». Μένει στις 7 Μαρτίου είτε αυτή να επιβεβαιωθεί ως αντικειμενική πραγματικότητα είτε να διαψευσθεί ως προβολή στο μεταβατικό γίγνεσθαι, της ατομικής και συλλογικής ανάγκης για πολιτική ανάταση των νοσταλγών του πάλαι ποτέ ΠαΣοΚ και των ιδεολόγων του Κέντρου.

Αναλύοντας τώρα, το περιεχόμενο των λόγων του Γιώργου Παπανδρέου αλλά και των μηνυμάτων του, μέσα από το επτασέλιδο απομαγνητοφωνημένο κείμενο, μπορούμε να κάνουμε τις εξής παρατηρήσεις:

– επαναλαμβάνονται με συχνότητα σταθερή και πυκνή ορισμένες λέξεις – κλειδιά με τα παράγωγά τους, η χρήση των οποίων αποσκοπεί στο να βεβαιώσει την αποφασιστικότητα των προθέσεων του ομιλούντος. Οι λέξεις αυτές είναι χαρακτηριστικό ότι επανεμφανίζονται στις ομιλίες του (όπως νωρίτερα στον Εχίνο) στέλνοντας συγκεκριμένα πολιτικά μηνύματα και δίνοντας εμμέσως το προσωπικό στίγμα του κ.Παπανδρέου. Κωδικοποιώντας τες καταλήγουμε σε μια λίστα που περιλαμβάνει τις εξής: νέο (ως επιθετικός προσδιορισμός χρησιμοποιήθηκε τουλάχιστον 45 φορές στη ροή του λόγου του στο Εράσμιο και ως ουσιαστικό άλλες 10 φορές), δικαίωμα (ακούστηκε από το στόμα του 15 φορές), συμμετοχή (8 φορές), νέο ξεκίνημα (12 φορές), νέα εποχή (10 φορές) και ακολουθούν με μικρότερη συχνότητα οι λέξεις «αποκλεισμός» (στην αποστροφή του λόγου), εμπιστοσύνη, συνεργασία, ελπίδα, αισιοδοξία, ανανέωση και «γερά πόδια» (όταν αναφέρεται στο έργο των κυβερνήσεων του ΠαΣοΚ από το 1981)

– εμφανίζεται σποραδικά μέσα στο λόγο του η αντωνυμία «εγώ» και πάντα περικυκλωμένη από τα «εμείς»: η μεν πρώτη χρησιμοποιείται σε φράσεις που συναρτώνται με το «νέο ξεκίνημα» («σ’ αυτό το νέο ξεκίνημα σας καλώ όλους να συμμετάσχετε», «σας καλώ να είστε κοντά μας», «θα κάνω κάθε προσπάθεια να καλύψω τις προσδοκίες σας», «να’στε σίγουροι ότι θα’μαι κοντά σας», «κι εγώ σας υπόσχομαι ότι θα είμαστε κοντά σας, δίπλα σας σ’ αυτή τη νέα εποχή») και με τις προσωπικές δεσμεύσεις («θα ξεκινήσω και εγώ ο ίδιος μια εκστρατεία προσέλκυσης ξένων επενδύσεων», «και δεσμεύομαι εγώ από την επομένη των εκλογών για μια ισόρροπη μείωση των αμυντικών δαπανών»). Στο λόγο του, αντίθετα, κυριαρχεί το πρώτο πληθυντικό της προσωπικής αντωνυμίας. Το «εμείς» συνδέεται σταθερά και άρρηκτα με το μακρινό παρελθόν, με την ιστορική συνέχεια του ΠαΣοΚ, με την απόφαση «ανανέωσης του Κινήματος», αλλά και με το κυβερνητικό έργο του κατά την τελευταία οκταετία. Η ελάχιστη χρήση του «εγώ» παρά την τεράστια πολιτική επένδυση που φέρει στους δικούς του ώμους πλέον, μέσα σε ένα πέλαγος από «εμείς» που χρησιμοποιούνται για να προσδιορίσουν τις ιστορικές καταβολές του ΠαΣοΚ μέχρι και τις πρόσφατες εξελίξεις της διαδοχής στην ηγεσία του, συντηρεί μια ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ του απερχόμενου και του «την αλλαγή» υποσχόμενου, εντάσσοντας το τελευταίο στο πλαίσιο μιας αδιάλειπτης συνέχειας που συμπεριλαμβάνει – σημειολογικά – και το απερχόμενο

– επανέρχεται με σταθερή συχνότητα η μνημόνευση του απώτερου παρελθόντος και του ονόματος «Παπανδρέου» ως συμβολισμός πολιτικός που ξυπνά μνήμες, γεννά προσδοκίες και εγείρει συναισθήματα (στο Εράσμιο μνημόνευσε ο υποψήφιος Πρόεδρος του ΠαΣοΚ τον Ανδρέα Παπανδρέου και τη χαρακτηριστική φράση του «περήφανα γηρατειά», το «114» και τους αγωνιστές της δημοκρατικής παράταξης, τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα και τις παρεμβάσεις του ιδρυτή του Κινήματος στην ΕΕ για τη στήριξη των γεωργικών προϊόντων, και τέλος, τον αείμνηστο Γεώργιο Παπανδρέου υπενθυμίζοντας ότι «επί των ημερών του ξεκίνησαν για πρώτη φορά οι συντάξεις»). Ταυτόχρονα και δίπλα σε κάθε φράση που υποδηλώνει την «αλλαγή» και το «νέο ξεκίνημα» τοποθετείται το πρόσφατο παρελθόν (το απερχόμενο) με θετικούς χαρακτηρισμούς για το κυβερνητικό έργο. Σε κανένα σημείο των ομιλιών που έκανε στην Ξάνθη, δεν άφησε να υπερίπτανται ασάφειες που θα μπορούσαν να ερμηνευτούν ως απορριπτικός λόγος ή αρνητική κριτική για τις πολιτικές σε μια σειρά από τομείς, των κυβερνήσεων Σημίτη, απέναντι στις οποίες η λαϊκή δυσφορία έχει πολλάκις εκφραστεί με σημείο αναφοράς την «καθημερινότητα του πολίτη»

– τέλος, αποφεύγει να ονοματίσει τον πολιτικό αντίπαλο ακόμα κι όταν ασκεί κριτική στο παρελθόν του αλλά αφήνει τους συνειρμούς μέσα από περιγραφές πολιτικών καταστάσεων να οδηγήσουν τον ακροατή στο ζητούμενο των αναφορών του. Οι οποίες αναφορές είναι σαφώς λιγότερες (μόλις δύο και αορίστου παρελθοντολογικού περιεχομένου) από αυτές που γίνονται για το «νέο ξεκίνημα», καθοδηγώντας έτσι τον ακροατή να αναζητήσει τα νοήματα κάτω από τα λόγια και τα μηνύματα που περνούν έμμεσα: στην πραγματικότητα ο πραγματικός πολιτικός αντίπαλος είναι το ίδιο το ΠαΣοΚ το οποίο και πρέπει αλλάξει. Προς το παρόν, ωστόσο, το περιεχόμενο της αλλαγής «αποκαλύπτεται» μόνο μέσα από νύξεις που αποσοβούν τη γένεση πρώιμων συγκρούσεων ανάμεσα σ’ αυτό που πρέπει να φύγει και σ’ αυτό που θα το αντικαταστήσει. «Αποκαλύπτεται» επίσης – τουλάχιστον για τους οραματιζόμενους πιστούς της παράταξης – και μέσα από έναν κατάφορα θετικό λόγο για την ίδια την «αλλαγή», λόγος που παραπέμπει σε ένα «αναγεννητικό φαινόμενο» αναδυόμενο μέσα από το «θνησιμαίο» το οποίο όμως χαίρει – προς το παρόν; – της ασφάλειας του απυρόβλητου…

Επί του πρακτέου…

Στην ασφυκτικά γεμάτη αίθουσα του Ερασμίου όπου και έγινε η λαϊκή μάζωξη το βράδυ της Κυριακής με τον κ.Παπανδρέου να ζητάει από τους παρευρισκόμενους να πάρουν το μικρόφωνο και να μιλήσουν για τα ζητήματα που θεωρούν σημαντικά, υπήρχαν μόνον καλοπροαίρετοι δυσαρεστημένοι, από την οικονομική και την αγροτική πολιτική «Σημίτη» καθώς και αγανακτισμένοι από τη δημόσια διοίκηση πολίτες. Στην πρώτη σειρά, πρωτοκλασάτα στελέχη του κόμματος (οι δύο Βουλευτές Ξάνθης Σωτήρης Στολίδης και Παναγιώτης Σγουρίδης μαζί με τη Μιλένα Αποστολάκη, ο Γραμματέας της ΝΕ Γιώργος Χουλιάρας, οι υποψήφιοι Βουλευτές Τριαντάφυλλος Παπαδόπουλος και Μπαράν Μπουρχάν, ο πρώην Βουλευτής και υποψήφιος Δήμαρχος Τοπείρου Νίκος Λαμπαδάρης, κα) παρακολουθούσαν την εξέλιξη της συζήτησης με ενδιαφέρον και ενίοτε με χαμόγελο καθώς τα ζητήματα που τέθηκαν από το κοινό δεν ήταν άλλα από τα μεγάλα προβλήματα που απασχολούν όλους τους Έλληνες.

Στο κάλεσμα «θα ’θελα πολύ ν’ ακούσω τις δικές σας απόψεις και σκέψεις διότι εμείς δεν φοβόμαστε να δούμε κατάφατσα ένα πρόβλημα. Όχι ότι δεν γνωρίζουμε τα προβλήματα αλλά πρέπει να τα ιεραρχήσουμε. Ποιο είναι αυτό που εσείς θεωρείτε πιο σημαντικό και πιο ουσιαστικό. Και έτσι να μπορέσουμε και εμείς μέσα σ’ ένα πρόγραμμα που έχουμε, να διαμορφώσουμε τις προτεραιότητες για τη νέα εποχή», ανταποκρίθηκαν αρκετοί μεταξύ των οποίων ο Πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Ξάνθης, ο Υπεύθυνος Αγροτικού του τοπικού ΠαΣοΚ Δήμος Στράντζαλης, η Επιμελήτρια της Μαιευτικής – Γυναικολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Συρματένια Τσούλου, Πρόεδροι Γεωργικών Συνεταιρισμών, νέοι της περιοχής.

Τα προβλήματα

Τα ζητήματα που τέθηκαν αναζητώντας προτάσεις, απαντήσεις ή δεσμεύσεις αφορούσαν στην ανεργία, στη κακή λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, στις χαμηλές αγροτικές συντάξεις και στις επιδοτήσεις των προϊόντων, στην απερήμωση της υπαίθρου, στην εκκρεμότητα του αγροτικού μητρώου, στην εκμετάλλευση της γεωθερμίας, στους περιορισμούς της Ραμσάρ, στους αναδασμούς, στα αρδευτικά, στην προκήρυξη θέσεων για θεωρητικούς επιστήμονες, στον αποκλεισμό των μικρών αλιευτικών από την αλιεία της σαρδέλας, κλπ.

Οι απαντήσεις

Οι απαντήσεις που δόθηκαν από τον κ.Παπανδρέου, ο οποίος δεν παρέλειπε να κρατάει σημειώσεις σ’ όλη τη διάρκεια που το ασύρματο μικρόφωνο περνούσε από χέρι σε χέρι, περιείχαν λιγότερες υποσχέσεις για άμεση επίλυση των ζητημάτων και περισσότερες δεσμεύσεις για υιοθέτηση πολιτικών που να αντιμετωπίζουν μακροχρόνια τα προβλήματα όπως και ανάλυση και ερμηνεία των προβλημάτων αυτών. Συγκεκριμένα:

Δημόσια Διοίκηση

Για τη δημόσια διοίκηση ο κ.Παπανδρέου ανήγαγε το πρόβλημα στις ιστορικές σχέσεις κράτους – πολίτη στην Ελλάδα που κατατρέχονται από την καχυποψία του πρώτου απέναντι στον δεύτερο, παραδέχθηκε ότι «παρά τα όποια σημαντικά βήματα αποκέντρωσης και αλλαγών στους νόμους ο δημόσιος τομέας χωλαίνει» και δεσμεύθηκε να είναι από τις πρώτες προτεραιότητες της κυβέρνησής του μετά την 7η Μαρτίου η προσπάθεια για τη σωστή λειτουργία του κράτους πράγμα που, όπως είπε, θα γίνει μέσα από την αντιστροφή της σημερινής νοοτροπίας μέσω του αξιώματος «θεωρούμε ότι ο πολίτης είναι νομοταγής»: «…εμπιστευόμαστε τον πολίτη. Και απλοποιούμε τις διαδικασίες, απελευθερώνουμε τον πολίτη απ’ τον βραχνά της μεγάλης γραφειοκρατίας και ο υπάλληλος ξέρει τι πρέπει να κάνει. Και δεν μπορεί αυθαίρετα να ερμηνεύει τον άλφα ή βήτα νόμο ανάλογα με την περίπτωση, ανάλογα με την παρέμβαση που μπορεί να έχει από κάποιον παράγοντα ή ανάλογα ακόμα και με το δικό του συμφέρον. Άρα, λοιπόν, είναι μια πολύ σημαντική προτεραιότητα την οποία βλέπω συνεχώς να επαναλαμβάνεται σ’ όλες τις συναντήσεις που κάνω».

Αγροτικός Τομέας

Για τον αγροτικό τομέα είπε ότι αυτός συγκαταλέγεται στις προτεραιότητες της νέας κυβέρνησής του, καθώς πρόκειται για τον τομέα εκείνο της οικονομίας που αναπτυσσόμενος κατά τα πρότυπα προηγμένων χωρών όπως η Δανία (με σεβασμό στο περιβάλλον, με νέα επιχειρηματικότητα, νέες καλλιέργειες, με αγροτουριστικές επενδύσεις, κλπ) είναι αυτός μπορεί ν’ απορροφήσει ένα μεγάλο τμήμα της ανεργίας. Συνέδεσε μάλιστα τον αγροτικό τομέα με την εν γένει ανάπτυξη της υπαίθρου και την αξιοποίηση των προστατευόμενων περιοχών (Ραμσάρ) από τους αγρότες και τις τοπικές κοινωνίες προς όφελος των ιδίων. Στο πλαίσιο αυτό υπεραμύνθηκε της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, που τόσο προβληματίζει τους εκπροσώπους του αγροτικού χώρου, ως το επίτευγμα της ελληνικής διαπραγμάτευσης που έρχεται να υποστηρίξει τον μικρομεσαίο (Έλληνα) αγρότη έναντι του μεγάλου (Βορειοευρωπαίου): «όταν μπορεί η Δανία, μια χώρα του βορά με αντίξοες συνθήκες, να έχει αγροτικό μητρώο οργανωμένο, να εκπαιδεύει τον αγρότη, να είναι μορφωμένος όσο κάθε άλλος επιστήμονας, κάθε άλλος επαγγελματίας, να ξέρει ποιος είναι ο κλήρος του και ν’ ανταγωνίζεται στις διεθνείς αγορές με τα προϊόντα του – θέλαν να μας πάρουν και την ονομασία της φέτας – γιατί να μην μπορούν οι Έλληνες να το κάνουν; Που έχουν πολύ καλύτερες συνθήκες, κλιματολογικές και εδαφολογικές και με προϊόντα παραδοσιακά;; Αυτό σημαίνει, ότι πραγματικά θα ρίξουμε βάρος στην εκπαίδευση των αγροτών, στη διαμόρφωση σωστών συνεταιρισμών, επιχειρηματικά σωστών συνεταιρισμών, θα στηρίξουμε κοινοπραξίες, ομάδες καλλιεργητών, διακλαδικές επαγγελματικές ενώσεις και οργανώσεις, έτσι ώστε να μπούμε με την ποιότητα σ’ αυτή τη νέα εποχή. Είναι μια νέα αντίληψη, και πιστεύω ότι αυτή είναι πρώτης προτεραιότητας για τη νέα κυβέρνησή μας μετά τις 7 του Μάρτη».

Ανεργία και Παιδεία

Στο πλαίσιο πάντα αυτό μιλώντας, ο κ.Παπανδρέου τόνισε ότι για να είναι επιτεύξιμος ο στόχος αυτός, η Πολιτεία θα μεριμνήσει για τον τομέα της Παιδείας μέσα από τον οποίο θα γίνει και η αναγκαία κατάρτιση των νέων αγροτών στα εκσυγχρονισμένα εργαλεία διαχείρισης της οικονομίας τους. Ζήτημα, που συνέδεσε με την ανεργία την οποία χαρακτήρισε «ποιοτική» ανάγοντας τις αιτίες της στις απαιτήσεις της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας και στην έλλειψη ξένων επενδύσεων στη χώρα τις οποίες και δεσμεύθηκε να φέρει αξιοποιώντας το κεφάλαιο κύρους που έχει δημιουργήσει από την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής. Από την άλλη, σημείωσε ότι η επένδυση στην Παιδεία θα αποτελέσει μια από τις πολιτικές λύσεις στην μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση της ανεργίας (με τη σύνδεση εκπαίδευσης – αγοράς εργασίας, τη δια βίου κατάρτιση, ειδικά προγράμματα για τα παιδιά των αγροτών).

Απαντώντας, τέλος, στα εξειδικευμένα ζητήματα που του τέθηκαν, είπε ότι στις προθέσεις του είναι να ενημερωθεί από τα αρμόδια υπουργεία και να μεριμνήσει για την προώθησή τους.

Μαρία Β.Μπόντη

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.