«Θρακη αεναον φως»

To Εθνολογικό Μουσείο Θράκης διοργάνωσε την πρώτη επίσημη παρουσίαση της ταινίας «ΘΡΑΚΗ ΑΕΝΑΟΝ ΦΩΣ» στο χώρο του Μουσείου προσφέροντας στο κοινό ένα διαφορετικό «ταξίδι» στο χώρο και στο χρόνο. Η ταινία επικεντρώνεται στα αναλλοίωτα μαγευτικά τοπία, στις ιστορικές αντιστοιχίες από την αρχαιότητα έως σήμερα και με οδηγό το φως οδηγείται το κοινό στην αναλλοίωτη γοητεία του χθες και του σήμερα της Θράκης. Παρόντες και οι συντελεστές της ταινίας: Η σκηνοθέτης, Δέσποινα Πανταζή, η ψυχή του Μουσείου που έκανε και την έρευνα, η Αγγελική Γιαννακίδου, ο Διευθυντής Φωτογραφίας και υπεύθυνος για το Μοντάζ, ο κ. Βασίλης Καραφυλλίδης, αλλά και ο συνθέτης που είχε τη μουσική επιμέλεια, ο Κώστας Κάλλιας. Μια ακόμη ενδιαφέρουσα παραγωγή του Εθνολογικού Μουσείου Θράκης. Τα γυρίσματα της ταινίας, διάρκειας 45΄, διήρκεσαν έναν ολόκληρο χρόνο. Ικανοποιημένες από το αποτέλεσμα, μιλούν στον «Π.τ.Θ» οι κ.κ. Αγγελική Γιαννακίδου και Δέσποινα Πανταζή…

Γιατί προβήκατε στη δημιουργία αυτής της ταινίας;

Όπως με τη δημιουργία του Μουσείου ήθελα να καταθέσω τη δική μου οπτική για τη Θράκη, το ίδιο και μέσα από όλη τη δουλειά των καταγραφών και των βιντεοσκοπήσεων, μέσα από τα πρώτα θέματα που προέκυψαν. Ήταν μια ταινία για τον πολιτισμό της Θράκης, γι’ αυτή τη μαγεία του τοπίου, του φωτός, της μουσικής της. Ευτυχώς τελείωσε και αυτή η ταινία, είναι διάρκειας 45 λεπτών, τη μουσική την έχει γράψει ο κ. Κώστας Κάλλιας, ντόπιος δημιουργός, την διεύθυνση της φωτογραφίας επίσης ένας ντόπιος, ο Βασίλης Καραφυλίδης και σκηνοθέτησε η κ. Δέσποινα Πανταζή, μόνιμη συνεργάτης του Μουσείου.

Πώς κινηθήκατε για να τη δημιουργήσετε;

Πήγαμε σε όλη τη Θράκη. Έχω κάνει μια ερευνητική δουλειά, πέρα από τους αρχαιολογικούς τόπους, είδα ποια είναι τα σημεία στα οποία αποτυπώνεται αυτό που λέμε «μαγεία» και έχει μείνει από τον πολιτισμό της Θράκης που ήκμασε τον προηγούμενο αιώνα, τη μνήμη των κτιρίων που πέρασε στις νέες γενιές μέσα από τις νέες χρήσεις και επίσης τη σημερινή ζωή, τι επιβιώνει από αυτό τον απόηχο, από την μαγεία της Θράκης, από το βάθος της ιστορίας της…

Είναι ζωντανά αυτά τα μνημεία;

Ναι, γιατί παρά την αστική πραγματικότητα είναι ζωντανή η παράδοση και η ιστορία αυτού του τόπου.

Το χαρακτηριστικό γνώρισμα που συνδέει την μια άκρη της Θράκης με την άλλη ποιο είναι;

Είναι η μαγεία των τοπίων της και η γεωγραφία των προσώπων της Θράκης, αυτό δίνεται και στην ταινία.

Καταγράφετε εικόνες της Θράκης που οι Θρακιώτες αγνοούμε;

Νομίζω ότι παρουσιάζεται η Θράκη με τρόπο όχι συνηθισμένο. Πολλοί που την είδανε, άρχισαν να ρωτάνε: «Πού είναι αυτό;» «Πού είναι αυτό;».

Το ανατρεπτικό στοιχείο της ταινίας ποιο είναι;

Το βάθος της ματιάς που την είδαμε. Εντοπίσαμε μικρά στοιχεία που περνάνε απαρατήρητα από πάρα πολλούς, στοιχεία όπου γίνεται η σύνδεση του σήμερα με το χθες. Υπάρχουν πολλά στοιχεία στη Θράκη που δείχνουν τη μαγεία της Θράκης.

Ποια θα είναι η τύχη της ταινίας;

Θα πάρουμε της έγκριση του Κ.Α.Σ. για να γίνει μια παραγωγή κανονική, ώστε να μπορεί να προβληθεί στα σχολεία και αλλού…

Ήταν δύσκολο το εγχείρημά σας;

Πάρα πολύ δύσκολο εγχείρημα, είναι η 3η ταινία που κάναμε και δρομολογήσαμε άλλες έξι με επτά. Είναι πάρα πολύ δύσκολο, ειδικά για ένα μουσείο της επαρχίας με τα δεδομένα τα οικονομικά και τις κοινωνικές συνθήκες. Είναι πάρα πολύ δύσκολο, αλλά ωραίο γιατί συνθέτεις πράγματα, δημιουργείς, πηγαίνεις πίσω και μετά έρχεσαι ξανά στο παρόν. Παρά τον κόπο είμαστε χαρούμενοι για το αποτέλεσμα της δουλειάς.

•Δέσποινα Πανταζή, σκηνοθέτης:

«Κινδυνεύουμε από λάθος πολιτικές, όχι από την ιστορία»

Γιατί ένα ακόμη ντοκιμαντέρ από την πλευρά σας με θέμα πάλι τη Θράκη;

Με ενδιέφεραν κυρίως τα διαχρονικά στοιχεία της Θράκης. Είναι η καταγωγή μου από εδώ, από την Πόλη, είναι ένας τόπος τον οποίο λατρεύω, τον θεωρώ πατρογονική μου κοιτίδα, αυτό είναι το πρωταρχικό. Κάποια στοιχεία της με καλούσαν στο να την ανακαλύψω. Μια ευτυχής συγκυρία με έκανε να είμαι πάρα πολύ καλή φίλη με την Αγγέλα, η χημεία μεταξύ μας και άλλες συγκυρίες ένωσαν τις δυνάμεις μας. Έχουμε κάνει αρκετές δουλειές μαζί, αλλά πιστεύω ότι αυτή είναι η πιο ολοκληρωμένη από την άποψη της ποιότητας και η φωτογραφία είναι πια εξαιρετικής επαγγελματικότητας και έχει γίνει πρωτότυπη μουσική που είναι μεγάλη πολυτέλεια για ένα ντοκιμαντέρ. Αντιμετώπισα ένα θέμα με τέτοια ευρύτητα τόπου και χρόνου, από πού να ξεκινήσεις από τη Θράκη και τι να αφήσεις, τι να συμπεριλάβεις; Εξαίρεσα την πολύ σύγχρονη πλευρά και προσπάθησα να αναδείξω μέσα από το φως, που ήταν ο οδηγός, τόπους και ιστορία. Χρησιμοποίησα όσα στοιχεία είχαν μέσα τους τελετουργίες, κάποια ενδεικτικά, τα πιο γνωστά ή άγνωστα όσον αφορά στη θρακική τους προέλευση, όπως είναι το έθιμο των αναστενάρηδων, ο πολύς κόσμος πιστεύει ότι είναι μακεδονικό έθιμο, ενώ είναι αμιγώς θρακιώτικο. Αυτή ήταν η διάθεση και ο γνώμονας που με οδήγησαν σ΄ αυτή την τακτική.

Το ίδιο το φως δεν σας δυσκόλεψε; Είναι το πιο δύσκολο στοιχείο για να το συλλάβει κανείς και μάλιστα με μια κινηματογραφική μηχανή; Ποτέ δεν είναι ίδιο…

Είναι μια μαγευτική διαδρομή που εξαρτάται από μια συγκυρία πραγμάτων, από μια δική του πορεία, γνωρίζεις τον τόπο και ξέρεις πού φωτίζει καλύτερα την κάθε στιγμή. Στήνεσαι στο φως, το περιμένεις το φως, όπως ο κυνηγός το θήραμα. Αυτό σήμαινε εξαντλητική δουλειά, να ξεκινάμε μέσα στη νύχτα και να το περιμένουμε.

Γιατί επιμένετε τόσο με τα ντοκιμαντέρ; Είναι δύσκολο πεδίο, συμπυκνωμένος χρόνος, αληθινές ιστορίες…

Ακριβώς, πως το βρίσκεις εκείνη την ώρα και από ποια σκοπιά το καταγράφεις. Αυτό είναι που σε διαφοροποιεί λιγάκι από τον κάθε συνάδελφό σου, η δικιά σου ματιά. Ένα πράγμα μπορούμε να το δούμε από δέκα οπτικές γωνίες. Από το ‘83 μέχρι σήμερα αυτό που κάνω είναι ιστορικού τύπου ντοκιμαντέρ, έκανα πάνω από 250.

Έχει σημασία η καταγραφή ιστορικών στιγμών;

Ναι, για μένα είναι από τα σημαντικότερα γιατί αυτό είναι το πραγματικό μας παρόν και αυτό είναι το πραγματικό μας μέλλον. Αν δεν το γνωρίσουμε, δεν το κατανοήσουμε και δεν μυηθούμε σ΄ αυτό, δεν έχουμε μέλλον… Οφείλουμε να εθιστούμε. Αν εθίσεις τον Έλληνα μια φορά στην ιστορία του, τον έχεις εθίσει δια βίου. Αν δεν το κάνει, το παρόν του είναι λειψό, είναι ανάπηρο.

Ιστορικές αλήθειες τις οποίες διαπιστώνετε στην έρευνα και οι οποίες πληγώνουν το παρόν, το σήμερα, τολμάτε να τις καταγράψετε και να μιλήσετε γι’ αυτές;

Ναι, τολμάω να τις μαρτυρήσω γιατί δεν τις φοβάμαι, δεν έχω να φοβηθώ τίποτα για την ελληνικότητα. Δεν νιώθω να κινδυνεύω ουσιαστικά από τίποτα. Από το μόνο που κινδυνεύω ως ελληνίδα, ως θρακιώτισσα, ως μακεδόνισσα, γιατί γεννήθηκα και ζω στη Θεσσαλονίκη, είναι από τις λάθος πολιτικές, όχι από την ιστορία μου, η ιστορία ποτέ δεν με πρόδωσε, ποτέ.

Επιμένετε στο μύθο ή στην αλήθεια την ώρα της δημιουργίας;

Η αλήθεια φέρνει το μύθο. Ο μύθος δεν είναι κάτι τυχαίο, από κάποια στοιχεία ξεκίνησε, η αλήθεια με ενδιαφέρει, η αλήθεια φέρει και το μύθο. Η αλήθεια ήταν τα Καβείρια Μυστήρια, ο μύθος περνά από στόμα σε στόμα και μένει μέχρι τις σημερινές γυναίκες της Σαμοθράκης.

Η καλύτερη κιβωτός για να μείνουν ζωντανά αυτά τα κομμάτια της ιστορίας και της ανθρωπότητας, είναι ο άνθρωπος; Η προφορική δική του μαρτυρία ή τα ίδια τα μνημεία;

Τα ίδια τα μνημεία που μαρτυρούν και βεβαίως η εκτίμηση που μπορεί να έχει αυτός ο άνθρωπος στα μνημεία. Είναι η λογική του συνέχεια. Είναι το παρελθόν του, είναι και το μέλλον του και οφείλει να τα σεβαστεί. αλλιώς και να τα δει αλλιώς, να πάρει άλλου είδους ανάσες μέσα από αυτά. Αν ένα παιδί το κάνεις να βιώσει διαφορετικά τον τόπο του, το βάλεις μέσα στο παιχνίδι, στον γοητευτικό κύκλο του τόπου του, τότε όλα θα είναι διαφορετικά. Όλα τα σημεία της Θράκης έχουν εξαιρετική ιστορία από πίσω τους και το πιο απομακρυσμένο που φαίνεται υποβαθμισμένο. Αν σ΄ αυτό το μικρόκοσμο κάνεις κάποιον να είναι περήφανος, τότε και τον μακρόκοσμο θα τον αντιμετωπίσει με διαφορετικά μάτια.

Σας ενοχλεί που η ιστορία επιχειρείται να ξαναγραφτεί σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη; Όπως για παράδειγμα συμβαίνει με την υπόθεση των Σκοπίων…

Βεβαίως και με ενοχλεί πάρα πολύ, αλλά καταλαβαίνω τις διαφορετικές σκοπιμότητες που παίχτηκαν, παίζονται και θα παίζονται. Το θέμα είναι εμείς πώς οχυρωνόμαστε απέναντι σ΄ αυτό και πώς οχυρώνονται τα παιδιά μας, αν είναι περήφανα γι’ αυτό που είναι.

Ένας καλός δημιουργός ντοκιμαντέρ είναι πρώτα και καλός δημοσιογράφος, καλός ερευνητής;

Θα πρέπει να είναι λιγάκι ποιητής, να μπορεί να συνθέτει με κάποιο τρόπο. Η εικόνα είναι πολλά πράγματα μαζί, είναι γλυπτική, μουσική, ιστορία, δραματολογία, αν έχεις να κάνεις με ανθρώπους, είναι πάρα πολλά πράγματα. Η ποίηση σου δίνει τη δυνατότητα να τα συνθέσεις, να τα φωτίσεις και να τα αναδείξεις κάπως, με το δικό σου τρόπο.

Πώς εξηγείτε ότι το ντοκιμαντέρ στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια αποκτά το δικό του κοινό; Οι αίθουσες γεμίζουν…

Δεν μπορώ να το εξηγήσω με κάποιον τρόπο, απλώς με ικανοποιεί. Το ντοκιμαντέρ, ενώ έχει πάρα πολύ σπουδαία πράγματα στην ιστορία του να μας αφήσει ως παρακαταθήκη, ήταν παραγκωνισμένο, ίσως, επειδή αλλιώς ήταν συνηθισμένος ο θεατής, ήθελε δράση. Τώρα που τα πράγματα άρχισαν να πληγώνουν περισσότερο, ο σημερινός άνθρωπος νιώθει να αποστομώνεται, να πιέζεται και προσπαθεί να ξαναδιαβάσει την καθημερινότητά του. Αυτή την καθημερινότητά του, έρχεται να συμπληρώσει με λαμπρές πινελιές το ντοκιμαντέρ και να του φωτίσει γωνιές που δεν είδε, ίσως αυτός να είναι και ένας λόγος.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.