«Θετικος ο ρολος της Ελλαδας στη διασκεψη του ΟΑΣΕ στην Κερκυρα»

Για το Δεκέμβριο στην Αθήνα ανανεώθηκε το ραντεβού των 56 κρατών που συμμετέχουν στον ΟΑΣΕ με την ελπίδα να ληφθούν κάποιες συγκεκριμένες προτάσεις που θα αφορούν στο μέλλον της διακυβερνητικής οργάνωσης, αλλά και για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Για την άτυπη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών στην Κέρκυρα και για τα αποτελέσματά της μιλά στον ΠτΘ ο Γρηγόριος – Ευάγγελος Καλαβρός, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΔΠΘ.

«Ο ΟΑΣΕ είναι μια διακυβερνητική οργάνωση που έχει ως αντικείμενο την ασφάλεια και τη συνεργασία στην Ευρώπη, αποτελείται από 56 κράτη και έχει έδρα την Βιέννη. Η διάσκεψη αυτή, που ακόμη δεν έχει όργανα, συνηθίζει σε τακτά χρονικά διαστήματα να συγκαλεί μια άτυπη συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών των 56 και μία τυπική στο τέλος του χρόνου της ετήσιας προεδρίας. Η συνάντηση της Κέρκυρας ήταν ακριβώς η άτυπη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών, οι οποίοι αντάλλαξαν απόψεις για τα προβλήματα της ασφάλειας και της συνεργασίας στην Ευρώπη και συνέχισαν κατʼ ουσία μια διαδικασία ανταλλαγής απόψεων επάνω στα δύο μεγάλα αυτά ζητήματα, να σημειώσω βέβαια το πρόβλημα της ασφάλειας είναι μεγαλύτερο από αυτό της συνεργασίας.

«Εκείνο που προέκυψε από τη διάσκεψη της Κέρκυρας, και αυτό νομίζω ότι είναι το ουσιαστικό επίτευγμά της, είναι ότι έχουν ωριμάσει τα πράγματα και αποφάσισαν οι 56 ότι ο διάλογος εφεξής θα είναι περισσότερο θεσμικός και ότι πρέπει ο ΟΑΣΕ να αποκτήσει μηχανισμό, ο οποίος θα διεξάγει, θα καθοδηγεί και θα συντονίζει τις προσπάθειες για την ασφάλεια και τη συνεργασία στην Ευρώπη. Βέβαια, πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι η Ευρώπη των 56 στα δύο αυτά μεγάλα ζητήματα δεν ομονοεί. Υπάρχουν δηλαδή εταίροι, οι οποίοι θεωρούν ότι το βάρος πρέπει να πέσει στα λεγόμενα μεγάλα ζητήματα της ασφάλειας, όπως το θέμα των πυρηνικών αφοπλισμών και ενδεχομένως του αφοπλισμού της Ευρώπης, και οι άλλοι, οι οποίοι θεωρούν ότι η Ευρώπη πρέπει είτε να προσπαθήσει να επιτύχει ένα μίνιμουμ συνεργασίας στα ζητήματα χαμηλής διπλωματίας, όπως λέγονται, που συνδέονται με την ασφάλεια και τη διπλωματία, όπως η λαθρομετανάστευση, η τρομοκρατία, η ελευθεροκοινωνία, είτε να ξεκινήσει από τα ζητήματα χαμηλής διπλωματίας και να επεκταθεί σε αυτά της υψηλής διπλωματίας. Το συμπέρασμα της Κέρκυρας ήταν ότι πλέον ο διάλογος πρέπει να μετατραπεί σε θεσμικό και ότι ο ΟΑΣΕ πρέπει να αποκτήσει μηχανισμό».

«Θα μπορούσε να ρωτήσει κανείς τι το καινούργιο θα φέρει ένας επιπλέον διάλογος αν είναι μόνο για το διάλογο, ή τι το καινούργιο θα επιφέρει ένας επιπλέον διεθνής μηχανισμός ανταλλαγής απόψεων αν απλά ανταλλάσσονται απόψεις και δεν λαμβάνονται μέτρα. Αυτό υπό μια έννοια θα ήταν σωστό, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι είναι η εποχή της διπλωματίας. Με την μεγάλη αλλαγή στην αμερικανική διοίκηση πλέον η διπλωματία είναι σε πρωτοκαθεδρία ως εργαλείο στις διεθνείς σχέσεις για την επίλυση των μεγάλων διαφορών και βέβαια τα μεγάλα αυτά ζητήματα, όπως το ζήτημα της ασφάλειας οπωσδήποτε συνδέεται με ανταλλαγή απόψεων, όμως συνδέεται και με διάλογο και με λήψη μέτρων, διότι το θέμα της μη νόμιμης μετανάστευσης είναι σοβαρό και μπορεί να ανατρέψει κάθε προγραμματισμό για την ειρήνη στην Ευρώπη. Υπό αυτή την έννοια οι συνθήκες είναι ώριμες, δεδομένου ότι ο ΟΑΣΕ είναι μια ιστορία που δεν είναι καινούργια, είναι αρκετά παλιά, εν τούτοις οι συνθήκες είναι ώριμες για να γίνει ο διάλογος θεσμικός, δηλαδή να αποκτηθούν όργανα και επί πλέον να αποκτηθεί και μηχανισμός. Υπʼ αυτή την έννοια η ελληνική προεδρία, η οποία θα είναι και υπεύθυνη για την ετήσια την τυπική συνάντηση του Δεκεμβρίου, έδωσε εντολή στην ελληνική αντιπροσωπεία να ετοιμάσει ένα σχέδιο σημείων που θα ανταποκρίνονται σε ένα κοινό ανακοινωθέν που θα καλύπτει αυτά τα δύο ζητήματα δηλαδή τη θεσμοθέτηση του διαλόγου και τη δημιουργία ενός μηχανισμού ανταλλαγής απόψεων και λήψης αποφάσεων στα ζητήματα της ασφάλειας και της συνεργασίας.

Νομίζω ότι αυτό είναι θετικό και δεν έγινε τυχαία η συνάντηση της Κέρκυρας, διότι ήθελε η προεδρία η ελληνική να εκμαιεύσει μια απόφαση για αυτά τα δύο ζητήματα γιατί μη ξεχνάτε ότι ακόμη και στα δύο αυτά ζητήματα υπάρχουν διαφορετικές απόψεις. Ήθελε λοιπόν να θέσει τα ζητήματα σε μια διαδικασία ζύμωσης, έτσι ώστε να είναι ώριμη η διάσκεψη του Δεκεμβρίου που θα πάρει αποφάσεις και για τα δύο».

«Ο ρόλος της Ελλάδας ήταν θετικός, αλλά θα μπορούσε να ήταν περισσότερο θετικός. Γενικότερα πιστεύω ότι η Ελληνική εξωτερική πολιτική έχει και δυνατότητες και καθήκον και την ευκαιρία να αναλάβει μερικές πρωτοβουλίες που θα της επιτρέψουν να φύγει προς τα μπροστά σε σχέση με ορισμένα ζητήματα τα οποία την καθηλώνουν, εννοώ ορισμένα διμερή ζητήματα τα οποία έχουν δημιουργήσει μια ατμόσφαιρα και ένα κλίμα εσωστρέφειας τα τελευταία χρόνια. Νομίζω ότι η αλλαγή της ατμόσφαιρας με την επικράτηση των δημοκρατικών στις ΗΠΑ σε συνδυασμό και με την ωρίμανση για συνεργασία και ανάληψη διπλωματικών πρωτοβουλιών στον ευρύτερο χώρο της νοτιανατολικής Ευρώπης, της Ευρώπης και του κόσμου επιτρέπουν στο μέτρο των δυνατοτήτων την Ελλάδα να αναλάβει πρωτοβουλίες, – και η Ελλάδα έχει τέτοιες δυνατότητες, είναι μέλος όλων των διεθνών οργανισμών, δεν έχει όμως αξιοποιήσει όλες αυτές τις δυνατότητες, ήταν μια ευκαιρία η προεδρία του ΟΑΣΕ,- οι οποίες θα της επιτρέψουν να φύγει προς τα εμπρός και να πάψει αυτή η εσωστρέφεια στην ελληνική εξωτερική πολιτική. Να πάψουμε δηλαδή να ασχολούμεθα με το αν θα βάλουν ένα άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου οι Σκοπιανοί ή αν πέταξαν ή δεν θα πετάξουν σήμερα τουρκικά αεροπλάνα στο Αιγαίο. Πρέπει να συνηθίσουμε ότι εθνικά διμερή ζητήματα θα βρουν τη λύση τους από το χρόνο και όχι από διμερείς διαπραγματεύσεις, διότι δυστυχώς οι διμερείς διαπραγματεύσεις επιτυγχάνουν να υπηρετήσουν εθνικούς σκοπούς όταν η συγκυρία το επιτρέπει,- δεν επιτρέπει πάντοτε η συγκυρία οι διπλωματικές λύσεις που είναι προϊόν διμερών διαπραγματεύσεων να ικανοποιήσουν και να οδηγήσουν σε 100% ικανοποίηση των εθνικών συμφερόντων. Συνήθως οι διαπραγματεύσεις έχουν ως κατάληξη έναν αμοιβαίο συμβιβασμό ο οποίος συμβιβασμός είναι και ο καλύτερος κατά κανόνα. Η μονομερής εξυπηρέτηση των εθνικών συμφερόντων επιτυγχάνεται μόνο δια της βίας, η οποία βία είναι out international law και θεσμικά από τα Ηνωμένα Έθνη και από την πρακτική των διεθνών σχέσεων σήμερα. Υπʼ αυτήν την έννοια θεωρώ θετικό το αποτέλεσμα της άτυπης συνάντησης των 56 στην Κέρκυρα, με την έννοια δηλαδή ότι ήταν μια θετική πρωτοβουλία, η οποία κινήθηκε σωστά από πλευράς στόχων, δηλαδή επιτυγχάνει φυγή προς τα εμπρός του ΟΑΣΕ.

«Δεν πρέπει η ελληνική διπλωματία να μείνει σε αυτά. Χρειάζεται και άλλες πρωτοβουλίες και, όπως είπα, η Ελλάδα έχει δυνατότητες να πάρει πρωτοβουλίες, να πάψουμε δηλαδή να έχουμε διαρκώς τα μάτια και τα αυτιά μας στραμμένα σε ορισμένους άπειρους και ατίθασους εταίρους της γειτονιάς μας και να δούμε κατά πόσο αυτές οι πρωτοβουλίες θίγουν ή όχι εθνικά συμφέροντα ή στο τι γίνεται ανατολικά. Πρέπει να αναλάβουμε κάποιες πρωτοβουλίες και για λόγους εξυπηρέτησης εθνικών συμφερόντων, αλλά γενικότερα για να βοηθήσουμε να βγει από το τέλμα η Ευρώπη, γιατί η κοινοτική Ευρώπη αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε ένα θεσμικό τέλμα και η συνεργασία και η ασφάλεια στην Ευρώπη είναι σε μια κατάσταση εσωστρέφειας και έλλειψης πρωτοβουλιών, η οποία οφείλεται αφενός μεν στο μπλοκάρισμα της θεσμικής εξέλιξης της κοινοτικής Ευρώπης, η οποία για τους γνωστούς λόγους ακόμη δεν έχει καταφέρει να επιλύσει το ζήτημα της εξέλιξης της ενωσιακής της διαδικασίας,- που ελπίζω να λυθεί τον Οκτώβριο με το δημοψήφισμα στην Ιρλανδία και αυτή τη φορά έχω την αίσθηση ότι όλοι οι παράγοντες οδηγούν στο ότι θα είναι θετικό, – οπότε εξαιτίας αυτής της εκκρεμότητας η Ευρώπη αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε μια τελματική και τερματική κατάσταση. Φυσικά, δεν είναι η πρώτη, επανειλημμένα έχει βρεθεί σε παρόμοια κατάσταση και επανειλημμένα έχει κατορθώσει να φύγει προς τα εμπρός. Η Ελλάδα όμως μπορεί να εκμεταλλευτεί αυτή την κατάσταση αμηχανίας και εσωστρέφειας της κοινοτικής Ευρώπης, της οποίας είναι βασικό μέλος για να δώσει ώθηση και στην υπόθεση της ειρήνης και της σταθερότητας στην εγγύς και την ευρύτερη περιοχή, αλλά και για να επιτύχει ευνοϊκές εξελίξεις στα εθνικά της ζητήματα. Όμως η γενικότερη συγκυρία επιβάλλει να γίνει ένας καλός σχεδιασμός, δηλαδή να ληφθούν υπόψη αυτά τα δεδομένα, να τεθούν ορισμένες προτεραιότητες και να βγει η Ελλάδα από το τέλμα που βρίσκεται και την εσωστρέφεια που διακρίνει την εξωτερική πολιτική αυτά τα τελευταία δύο τρία χρόνια.

• Επιτυχής πρωτοβουλία η συνάντηση Μπακογιάννη

«Νομίζω ότι η συνάντηση Μπακογιάννη – Νταβούτογλου, ήταν μια επιτυχής πρωτοβουλία για τους λόγους που ανέφερα. Πάντοτε αυτές οι πρωτοβουλίες πρέπει να έχουν την ανάλογη επικοινωνιακή επένδυση, ώστε να επιτυγχάνεται εν συνεχεία η αξιοποίηση του διπλωματικού επιτεύγματος με έναν σχεδιασμό και με έναν προγραμματισμό των επόμενων βημάτων που χρειάζεται. Τώρα δηλαδή χρειάζεται ένας σχεδιασμός για το τι θα προτείνει η προεδρία το Δεκέμβρη στη διάσκεψη των Αθηνών λαμβάνοντας υπόψη και την εμπειρία που υπάρχει, διότι πρέπει να σας πω ότι η εμπειρία των πολλών οργανισμών με τους πολλούς μηχανισμούς και τους πολλούς διαλόγους δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα, διότι οι διεθνείς σχέσεις εξακολουθούν να κυριαρχούνται από την αρχή της ισχύος, δηλαδή ο ισχυρότερος θα κάνει αυτό το οποίο η συγκυρία του επιτρέπει και του επιβάλλει για τα εθνικά του συμφέροντα».

Α.Π.

«Μεγάλη η ευθύνη του παλαιού κόσμου και για τη μη νόμιμη μετανάστευση»

Στην Σύνοδο των Αθηνών είναι ευκαιρία να τεθούν και τα ζητήματα της μη νομίμου μετανάστευσης ή λαθρομετανάστευσης, όρος όμως που δημιουργεί ήδη μια δυσμενή προσέγγιση του ζητήματος. Η μετανάστευση είναι απόρροια της παγκοσμιοποίησης, είναι απόρροια των κρίσεων των διεθνών, είναι όμως κυρίως απόρροια της φτώχειας του τρίτου κόσμου. Για αυτήν τη φτώχεια ευθύνεται η Δύση, είτε γιατί την έχει προκαλέσει είτε γιατί την έχει συντηρήσει είτε διότι όφειλε να αναλάβει περισσότερες πρωτοβουλίες. Ο Τόνι Μπλερ επανειλημμένως πρότεινε ορισμένες πρωτοβουλίες, αλλά όταν τίθεται ζήτημα να πληρώσουν οι Ευρωπαίοι, εκεί αντιλαμβάνεσθε ότι υπάρχουν αντιρρήσεις. Για τη φτώχεια του Τρίτου Κόσμου ευθύνεται η Δύση, με την έννοια ότι τη συντηρεί ή τουλάχιστον δεν επιτελεί το διεθνές της χρέος. Διότι δεν είναι δυνατόν να μιλάμε για ειρήνη και σταθερότητα όσο το 1/3 των Ηνωμένων Εθνών πεινάει, όσο το 1/3 σπαράσσεται από εθνοτικές έριδες και όσο τα ευημερούντα 2/3 δεν κάνουν το καθήκον τους. Η αντιμετώπιση της φτώχειας του Τρίτου Κόσμου θα επιλύσει και ζητήματα που συνδέονται με την ειρήνη και τη σταθερότητα, θα επιλύσει όμως και ζητήματα που συνδέονται με την ισορροπία στην παγκόσμια οικονομία. Θα υπάρξει μια ανακύκλωση του πλούτου η οποία θα λειτουργήσει και προς την κατεύθυνση εξισορρόπησης οικονομικής μεταξύ του παλαιού και του νέου κόσμου και επίσης προς την κατεύθυνση της σταθεροποίησης της ειρήνης και της σταθερότητας και βέβαια προς την κατεύθυνση του ελέγχου της μη νομίμου μετανάστευσης. Όλοι αυτοί που αναγκάζονται να μεταναστεύσουν το κάνουν είτε διότι θέλουν να αποφύγουν τη σφαγή από τις εθνοτικές διαμάχες είτε γιατί δεν μπορούν να ζήσουν. Και για τα δύο η ευθύνη του παλαιού κόσμου είναι πολύ μεγάλη αλλά και το συμφέρον του να προστρέξει στη βελτίωση της κατάστασης του τρίτου κόσμου είναι επίσης μεγάλο και πρέπει έτσι να το δει ο παλαιός κόσμος».

Σύνοδος ΝΑΤΟ Ρωσίας

«Φαντάζομαι ότι, περί ή μετά το 2020 θα υπάρξει εξέλιξη στις σχέσεις της κοινοτικής Ευρώπης με τη Ρωσία»

«Είναι μια πρωτοβουλία η οποία εγκαινιάστηκε τα τελευταία χρόνια. Η σύνοδος αυτή ήταν και πάλι μια διάσκεψη ανταλλαγής απόψεων μεταξύ του ΝΑΤΟ, που είναι ένας πυλώνας του δυτικού συστήματος ασφαλείας του παγκόσμιου και ευρωπαϊκού, και της Ρωσίας από τη στιγμή που αυτή άρχισε να συζητά και να επιτυγχάνει την έξοδο από την απομόνωσή της, η οποία βέβαια ξεκίνησε το 1989-1990. Αυτή η σύνοδος επιβεβαίωσε τις διαφορετικές αντιλήψεις που υπάρχουν, αλλά οι διασκέψεις δεν γίνονται για να διαπιστώνονται οι συμφωνίες, αλλά γίνονται για να διαπιστώνονται και οι διαφωνίες, άρα να προσανατολίζονται οι διπλωματίες των διασκεπτομένων κρατών ανάλογα και να προγραμματίζουν τις επόμενες κινήσεις. Εδώ, λοιπόν, εδόθη η δυνατότητα να διαπιστωθεί και η διαφορά στις προτεραιότητες μεταξύ των δυτικών συμμάχων και της Ρωσίας, η οποία πλέον μπορεί να μην αποτελεί τον άλλο πόλο αλλά αποτελεί ένα πολύ ισχυρό «παίκτη» στις διεθνείς σχέσεις. Η μία λοιπόν η δυτική αντίληψη για την ασφάλεια έθεσε κατʼ ελάχιστον το ζήτημα της Γεωργίας, όχι όμως με την έννοια της ένταξης της Γεωργίας στο ΝΑΤΟ, και της μη αναγνώρισης των αποσχιστικών προσπαθειών, που ήταν το αποτέλεσμα της πρωτοβουλίας Σαακασβίλι στον πόλεμο της Γεωργίας, δηλαδή τη μη αναγνώριση της Νέας Οσετίας. Βέβαια, είναι ανοικτό το ζήτημα της λεγόμενης αντιπυραυλικής ζώνης αν και έχει περιέλθει σε δεύτερο επίπεδο προτεραιοτήτων της αμερικανικής διπλωματίας και της αμερικανικής εθνικής άμυνας, χωρίς δηλαδή αυτή τη στιγμή να προωθείται η ιδέα της προηγούμενης κυβέρνησης για την εγκατάστασης της λεγόμενη αντιπυραυλικής ζώνης στην Πολωνία. Υποθέτω ότι το ζήτημα αυτό θα αποτελέσει αντικείμενο της διάσκεψης κορυφής που θα γίνει το Καλοκαίρι στη Μόσχα όταν ο Ομπάμα θα συναντηθεί με τον Μεντβέντεφ και εκεί θα συζητήσουν όλα τα ζητήματα της ασφάλειας. Εκεί φαντάζομαι ότι θα μπει οριστικά η ταφόπλακα στην ιδέα της εγκατάστασης ενός συστήματος πυραυλικής προστασίας ή επίθεσης, ανάλογα όπως το βλέπει ο καθένας, στην Πολωνία με δήθεν σκοπό την προστασία της Ευρώπης από την πιθανή τρομοκρατία των νέων πυρηνικών εταίρων της Ανατολής, του Ιράν, ενώ κατʼ ουσία βέβαια απλώς ήταν μια κίνηση επιθετική έναντι της Ρωσίας που κακώς σχεδίασε και δρομολόγησε η προηγούμενη διοίκηση, αν και προσωπικά δεν αποκλείω την περίπτωση να σχεδιάστηκε και να έπεσε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων απλά για να υπάρχει ένα διαπραγματευτικό ατού με την Ρωσία του Πούτιν και του Μεντβέντεφ. Δεν αποκλείω δηλαδή να μην υπήρχε ποτέ πραγματική πρόθεση να εγκατασταθεί αυτή η συστοιχία πυραύλων στην Ρουμανία, αλλά απλώς να έπεσε για να υπάρχει ένα διαπραγματευτικό ατού. Συνεπώς και η διάσκεψη αυτή ήταν χρήσιμη και επιτυχής αλλά τα μεγάλα ζητήματα θα λυθούν κατά τη συνάντηση του Ομπάμα με τον Μεντβέντεφ στη Μόσχα το καλοκαίρι και εκεί θα μπουν οι νέες γενικές αρχές και στόχοι των σχέσεων Αμερικής με Ρωσία οι οποίες βέβαια αρχές θα επηρεάσουν και τις σχέσεις του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία. Ας μην ξεχνάμε δε ότι η Ρωσία ενδιαφέρεται να επιλύσει ορισμένες τέτοιες εκκρεμότητες, ενδιαφέρεται όμως να έχει και καλές σχέσεις με την Ευρώπη, διότι στον ορίζοντα της εξωτερικής πολιτικής κάποια στιγμή, εγώ την τοποθετώ ή περί ή μετά το 1920, θα υπάρξει μια εξέλιξη της σχέσης της με την κοινοτική Ευρώπη, η οποία ενδεχομένως θα οδηγούσε σε ένα συνεταιρισμό της κοινοτικής Ευρώπης με τη Ρωσία, ο οποίος βέβαια έχει δρομολογηθεί με την έννοια ότι υπάρχει μια διάσκεψη που συνέρχεται κατά περιοδικά χρονικά διαστήματα και εξετάζει τις σχέσεις των δύο, αλλά όταν θα φθάσει η στιγμή συγκεκριμένων πρωτοβουλιών και συγκεκριμένων αποφάσεων, τότε θα έχει να αντιμετωπίσει και τον αμερικανικό παράγοντα, διότι αυτό θα ανατρέψει την παγκόσμια ισορροπία. Βέβαια αυτό υπερβαίνει τα όρια των ανοικτών πρωτοβουλιών της κοινοτικής Ευρώπης έναντι των ΗΠΑ και θα προκαλέσει την αντίδραση των τελευταίων. Αλλά αυτό είναι νωρίς για να μας απασχολεί. Φαντάζομαι ότι περί ή μετά το 1920 θα υπάρξει εξέλιξη προς αυτή την κατεύθυνση».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.