Θεσεις του προεδρου της ΝΑΡΕ Χριστου Χατζοπουλου για την περιφερειακη αναπτυξη της χωρας

Σήμερα τόσο η αυτοδιοίκηση όσο και το κράτος βρίσκονται σε κρίσιμα σταυροδρόμια. Από τις επιλογές που θα γίνουν θα κριθεί αν η χώρα θα ακολουθήσει την πορεία ενός πραγματικά δημοκρατικού εκσυγχρονισμού ή αν θα τεθεί στο περιθώριο. Σε επίπεδο διακηρυκτικό πολλοί συμφωνούν ότι χρειάζονται τομές στην διοίκηση και στην αυτοδιοίκηση. Αλλά επί της ουσίας βλέπουμε μόνο άτολμα βήματα και μάλιστα τις περισσότερες φορές σε λάθος κατεύθυνση.

Είναι πλέον φανερό ότι το κράτος είναι συγκεντρωτικό, αυταρχικό και γραφειοκρατικό. Με αυτές τις «ιδιότητες» είναι πρόδηλο ότι σε καμία περίπτωση δεν θα μπορέσει να γίνει αυτό που πρέπει. Ένα κράτος επιτελικό που επί της ουσίας θα είναι και κοινωνικό. Αλλά η δομή του κράτους δεν είναι ένα ουδέτερο τεχνοκρατικό ζήτημα. Είναι πρωτίστως πολιτικό. Και είναι χρέος των πολιτικών κομμάτων, ειδικά των κομμάτων εξουσίας να τολμήσουν μια γενναία πραγματική μεταρρύθμιση.

Είναι όμως σαφές πως και οι άνθρωποι της Αυτοδιοίκησης οφείλουμε να αναλάβουμε και τις δικές μας ευθύνες. Είναι πλέον καιρός η ίδια η Ε.Ν.Α.Ε. να ζητήσει την αυτοκατάργησή της και την καθιέρωση της αιρετής περιφέρειας. Χρειαζόμαστε έναν νέο Καποδίστρια για την πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση και χρειαζόμαστε την αιρετή περιφέρεια ως το πλέον σημαντικό εργαλείο για τις πολιτικές που πρέπει να ακολουθηθούν.

Η κυβέρνηση δεν προχώρησε μέχρι τώρα σε σημαντικές παρεμβάσεις στην αυτοδιοίκηση. Το μόνο θεσμικό μέτρο που πρόσφερε είναι η εκλογή αιρετών με το 42%. Ουσιαστικά πρόκειται για βήμα προς τα πίσω για αντιγραφή του εκλογικού συστήματος των «αδύναμων» «αυτοδυναμιών». Όμως οι μεγάλες τομές απαιτούν ευρύτατες πολιτικές και κοινωνικές συμφωνίες που αυτές μπορούν να προκύψουν μόνο μέσα από το κατεξοχήν εκλογικό σύστημα της ευθύνης, αυτό της απλής αναλογικής.

Την ίδια στιγμή που σε όλες τις χώρες της Ένωσης εκείνο το στοιχείο που κυριαρχεί είναι η περιφερειακότητα, στη χώρα μας η κυβέρνηση συζητά τις λεγόμενες «υπερ- περιφέρειες της ανάπτυξης». Αλλά και αυτό το σχήμα δεν είναι τίποτε άλλο παρά παράρτημα της κεντρικής εξουσίας. Δεν είναι αυτό που λείπει από την οργάνωση της χώρας. Αυτό που λείπει είναι η πραγματική περιφερειακή αυτοδιοίκηση. Μια περιφερειακή αυτοδιοίκηση που θα είναι σε θέση να σχεδιάζει μακρόπνοα για την ανάπτυξη της περιοχής της. Γιατί ας είμαστε ειλικρινείς. Είναι σαφές πλέον πως σήμερα όταν κάνουμε λόγο για την ανάπτυξη αυτή δεν μπορεί εκ των πραγμάτων να ορισθεί και να περιορισθεί εντός των σημερινών νομών. Απαιτείται ένας ευρύτερος γεωγραφικός χώρος ο οποίος θα μπορεί να αθροίζει τα πλεονεκτήματα του. Ταυτόχρονα ένα κράτος για να γίνει επί της ουσίας επιτελικό και χρήσιμο κράτος πρέπει να προχωρήσει σε μεγάλη αποκέντρωση αρμοδιοτήτων, σε «εκχώρηση» αρμοδιοτήτων αλλά και πόρων. Είναι αδιανόητο σήμερα η κεντρική διοίκηση να καθορίζει, ως έχουσα την εξουσία και την οικονομική δύναμη, και την τελευταία λεπτομέρεια της ζωής της περιφέρειας. Είναι και αυταρχικό πολιτικά αλλά και αντιπαραγωγικό οικονομικά. Δεν έχουμε σήμερα ανάγκη από πολλούς θεσμούς, εν πολλοίς άχρηστους. Έχουμε ανάγκη και με την ύψιστη δημοκρατική νομιμοποίηση, δηλαδή την εκλογή, ανάγκη από θεσμούς που θα είναι πραγματικά και χρήσιμοι, γιατί θα έχουν πόρους και αρμοδιότητες, αλλά και άμεσα ελέγξιμοι από τους πολίτες.

Η κυβέρνηση ενόψει του τετάρτου κοινοτικού πλαισίου στήριξης ετοιμάζει από τώρα τους μηχανισμούς ελέγχου. Αλλά το μέγα ζητούμενο είναι οι περιφέρειες να έχουν τον κυρίαρχο λόγο και ρόλο για την ανάπτυξή τους. Το αιρετό περιφερειακό συμβούλιο να είναι εκείνο το όργανο που θα μπορεί να προχωρήσει σε σχεδιασμό για την περιοχή του. Να προχωρήσει σε άμεσες διαπεριφερειακές συνεργασίες με άλλες περιφέρειες της Ένωσης. Και το κράτος απελευθερωμένο από τον άγονο συγκεντρωτισμό που καταπνίγει τις δημιουργικές δυνάμεις της κοινωνίας θα μπορεί να ασκεί τον ισχυρό επιτελικό και εποπτικό του ρόλο.

Είναι ανάγκη πλέον να μην χαθεί άλλος πολύτιμος χρόνος. Έχουμε την πείρα από την εφαρμογή των μέχρι τώρα θεσμών, ώστε να μπορούμε να κάνουμε την αναγκαία υπέρβαση. Μια υπέρβαση με σαφή προοδευτικά πολιτικά χαρακτηριστικά. Επιτέλους είναι καιρός να μελετήσουμε με μεγάλη προσοχή τα όσα γίνονται σε αυτό το επίπεδο στην Ευρώπη. Και να δούμε τις πραγματικές ανάγκες της χώρας. Και οι πραγματικές ανάγκες της χώρας ζητούν αιρετές ισχυρές περιφέρειες και όχι θνησιγενή σχήματα όπως αυτά εκφράζονται μέσα από κάποια Υπουργεία όπως του Μακεδονίας Θράκης ή του Αιγαίου ή και πολλούς υφυπουργούς, ή όπως εκφράζονται μέσα από τον σημερινό δεύτερο βαθμό της αυτοδιοίκησης. Με σχήματα παρελθόντος δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τα νέα προβλήματα. Το σχήμα της αιρετής περιφέρειας δίνει και τον χώρο και τον τρόπο ώστε οι περιφερειακές κοινωνίες να αναλάβουν την ευθύνη τους για την πορεία τους. Ταυτόχρονα αυτό το σχήμα είναι σε θέση να αξιοποιήσει όλη τη δυναμική μιας ευρύτερης περιοχής και να μην είναι «παρακολούθημα» τοπικών διενέξεων. Η αιρετή περιφέρεια πρέπει να είναι ενδυναμωμένη με τη δυνατότητα της οικονομικής αυτοτέλειας ώστε να μην παρατηρείται το σημερινό φαινόμενο. Αυτό που η αυτοδιοίκηση καταντά επαίτης του κράτους.

Είναι καιρός πλέον τα πολιτικά κόμματα αλλά και οι φορείς της αυτοδιοίκησης να προχωρήσουν στις μεγάλες τομές. Στους ισχυρούς δήμους και στις ισχυρές περιφέρειες. Θεσμικά ισχυρές, πολιτικά ισχυρές και οικονομικά ανεξάρτητες. Ώστε να έχουν όλα εκείνα τα εφόδια για να δουλέψουν με στόχο την ευημερία των πολιτών.

Μπορούμε και πρέπει να σχεδιάσουμε απεγκλωβισμένοι από πολιτικό κόστος ή από μικροκομματικά οφέλη την αναδιάρθρωση του διοικητικού χάρτη της χώρας. Έχοντας ως κύριο στόχο την σοβαρή περιφερειακή της οργάνωση.

Γιατί σε τελική ανάλυση είναι αδιανόητο σήμερα να αρνούμαστε επίμονα μοντέλα οργάνωσης που αναμφίβολα έχουν επιτύχει όπου δοκιμάστηκαν.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.