«Θεωρουμε τους εαυτους μας ως βοηθους εκπληρωσεως του εργου των τοπικων αυτοδιοικησεων α΄ και β΄ βαθμου»

Ο γενικός γραμματέας της περιφέρειας ΑΜ-Θ Μιχάλης Αγγελόπουλος, καλεσμένος της εκπομπής «Βομβιστές Δυτικών Προαστίων» του Ράδιο «Παρατηρητής» μίλησε, μεταξύ άλλων, με την Τζένη Κατσαρή και τη Μαρία Αμπατζή για θέματα πολιτισμού. Αναφέρθηκε στα «Καβάφεια», μια σημαντική εκδήλωση που υποστηρίζουν και που, κατά πάσα πιθανότητα, θα πραγματοποιηθεί το τελευταίο Σαββατοκύριακο του Μαΐου στην Καβάλα, στην έκδοση ενός βιβλίου για τις πλημμύρες στον Έβρο, την κοινή έκδοση με τις περιφέρειες Κρήτης και Βορείου Αιγαίου με τίτλο «2009, Ένα μεγάλο βήμα για την Ευρώπη, ένα μικρό για τις περιφέρειες». Δεν θέλησε ν’ ανοίξει τα χαρτιά του σε σχέση με τα σχέδιά του στον πολιτικό βίο, αλλά προτιμά να εκπληρώνει τα καθήκοντα που υπαγορεύει ο θεσμικός του ρόλος στην περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

Τ.Β.: Είστε σχεδόν τρία χρόνια στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη, έχετε αντιληφθεί ότι στην περιοχή ανήκουν και η Μαρώνεια και το Διδυμότειχο και οι Φέρρες και το αρχαίο θέατρο των Φιλίππων. Ως τεχνοκράτης κι ως ευρωπαίος το κομμάτι του πολιτισμού το θέτετε προς ανάδειξη πότε;

Μ.Α.: Στην περιφέρεια έχουμε 180 εντοπισμένους αρχαιολογικούς χώρους. Στο πρόγραμμά μας έχουμε εντάξει 131 έργα καταγραφής, έρευνας, ανάδειξης, διαχείρισης του ιστορικού πολιτιστικού αποθέματος της περιφέρειας, συνολικού προϋπολογισμού 26 εκατ. ευρώ. Υλοποιήθηκαν και υλοποιούνται από το Μέτρο 2.8, του μέτρου του πολιτισμού, η αξιοποίηση επτά αρχαιολογικών χώρων και η ανάδειξη μνημείων. Τα χρήματα αυτά δεν επαρκούν, όπως δεν είναι αρκετή αυτή η προσέγγιση. Να αναφέρω ότι το υπουργείο Πολιτισμού για την περιφέρειά μας ζήτησε στο μέτρο του πολιτισμού να εγγράψουμε 17 εκατ. ευρώ. Το υπουργείο Παιδείας ζήτησε 100 εκατ. ευρώ και το υπουργείο Υγείας ζήτησε 72 εκατ. ευρώ. Αυτά τα υπουργεία δεν έχουν τομεακό πρόγραμμα, επομένως τα χρήματά τους εγγράφονται στο συνολικό προϋπολογισμό των 13 περιφερειών της χώρας. Με την πρώτη ματιά διαπιστώνω ότι έχουμε υστέρηση στα κονδύλια του πολιτισμού. Ίσως αυτό εγγραφεί κάπου αλλού.

Επίσης, είναι πολύ μακρά η διαδικασία υπεράσπισης του πολιτισμού σου μέσα από τις παρεμβάσεις που κάνεις, είτε είναι οι Καπναποθήκες της Ξάνθης, είτε το κάστρο του Διδυμοτείχου είτε οι Φίλιπποι. Ο πολίτης δεν το αντιλαμβάνεται αυτό σε ρέοντα χρόνο. Όλη αυτή η ιστορία θέλει ανθρώπους που ν’ ασχοληθούν για ν’ αντιληφθούν τι σημαίνει μια παρέμβαση κι αν η Μαρώνεια χρειάζεται 40 ή 25 χρόνια ανασκαφών.

Δυστυχώς δεν πουλάμε τον πολιτισμό μας στο light επίπεδο, δεν τον αξιοποιούμε στο μεσαίο και δεν θέτουμε τους στόχους που πρέπει στο υψηλό επίπεδο. Πολλές φορές το μικρό γίνεται υψηλό, Η διατήρηση εδρών νεοελληνικών σπουδών σε διάφορα πανεπιστήμια του κόσμου είναι υψίστης σημασίας. Το γεγονός ότι δεν έχουμε έδρα αιγυπτιακών σπουδών αναλογικά με τις νεοελληνικές σπουδές που υπάρχουν στην Αίγυπτο είναι υψηλό μέτρο.

Να θυμίσουμε ότι οι 13 περιφέρειες κινούνται σε τρεις άξονες: επιχειρηματικότητα και ψηφιακή σύγκλιση με προίκα 240 εκατ. ευρώ από το υπουργείο Ανάπτυξης, ολοκλήρωση υποδομών και προσπελασιμότητα που αποτελεί το 43% του προγράμματος και αειφορία και ποιότητα ζωής που είναι το 53% του προγράμματος, με σύνολο 1,1 δις ευρώ. Το ποσό είναι τεράστιο και ανησυχώ για το κατά πόσο μπορεί να αξιοποιηθεί ορθολογικά παρά το ότι από τις 11 μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου, η ελληνική κυβέρνηση καταθέτει συνολικά το εθνικό στρατηγικό πλαίσιο αναφοράς και όλα τα επιχειρησιακά προγράμματα στις Βρυξέλλες, με ενότητα μεταξύ τους και με ρήτρα συνάφειας – όπως λέγεται – με πέντε θεματικές προτεραιότητες, 18 γενικούς στόχους κι εξειδίκευση στόχων. Μένει να δοκιμάσουμε τους εαυτούς μας ως προς το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης και της διαβούλευσης.

Η επιλεξιμότητα δαπανών δεν βασίζεται πλέον στο ποσοστό της απορρόφησης, αλλά προσδιορίζεται από τη διαφορά μεταξύ κόστους προϋπολογιζόμενου έργου και εσόδων που θα αποφέρει.

Μ.Α.: Έχετε παρατηρήσει κ. Αγγελόπουλε ότι το μέτρο του πολιτισμού υστερεί.

Μ.Α.: Μη υπάρχοντος τομεακού προγράμματος στην περίοδο 2007 – 2013 το ποσό που μας έχει ζητηθεί είναι 17 εκατ. ευρώ. Είναι ένα ποσό, το οποίο τουλάχιστον στο διπλό του θα μπορούσε να λειτουργήσει σε πρώτη φάση. Αυτό δεν σημαίνει ότι δε θα έχουμε πολιτιστικές δράσεις.

Τ.Β.: Αγαπάτε, όμως, τον πολιτισμό και από τα όσα γνωρίζω ετοιμάζετε κάτι σε σχέση με την Καβάλα και τα «Καβάφεια».

Μ.Α.: Υπάρχει μια συνεργασία μεταξύ των υπουργείων Εξωτερικών και Πολιτισμού της Ελλάδας και της Αιγύπτου και αφορά τα «Καβάφεια». Κατά πάσα πιθανότητα θα διοργανωθεί το τελευταίο Σαββατοκύριακο του Μαΐου στην Καβάλα και θα περιλαμβάνει τις παρουσίες των υπουργών Πολιτισμού των δυο χωρών και μάλιστα ο υπουργός της Αιγύπτου θα παραβρεθεί με την ιδιότητα του καλλιτέχνη, ενώ θα συμμετέχουν ομάδες εργασίας σχετικές με τον Καβάφη. Το Ιμαρέτ είναι αιγυπτιακή περιουσία στο ελληνικό έδαφος και θεωρείται το καλύτερο ανακαινισμένο μουσείο – ξενοδοχείο στην Ευρώπη κι αυτό συντελεί στην πρόοδο της συνεργασίας των δυο χωρών. Από την πλευρά μας, υποστηρίζουμε την εκδήλωση κι έχω την τιμή να συμμετέχω και στην οργανωτική επιτροπή.

Ανθρωπογεωγραφία της περιφέρειας ΑΜ-Θ

Μ.Α.: Ποια εντύπωση σας δημιούργησαν οι κάτοικοι της περιφέρειας ΑΜ-Θ όταν τους γνωρίσατε με την ανάληψη των καθηκόντων σας και ποια διαμορφώσατε, καθώς τους γνωρίσατε μέσα στην καθημερινότητά τους, στις δυσκολίες όπως οι πλημμύρες, σε προγράμματα κι εκδηλώσεις;

Μ.Α.: Είναι μια πολύ μεγάλη εμπειρία για έναν άνθρωπο – που προέρχεται κατά το ήμισυ από έναν άλλο ακριτικό τόπο – να υπηρετεί μία ιστορική περιοχή μεγάλης αξίας. Δεύτερον, οι άνθρωποι είναι δημιουργικοί, φιλόξενοι, έχουν τη λογική της σύνδεσης με τον τόπο τους, τον αγαπούν από πολύ ως παράφορα, μέμφονται από τη μία τον εαυτό τους που δεν έχουν προχωρήσει διάφορα πράγματα και από την άλλη θεωρούν ότι κάποιοι πρέπει να τους αποδώσουν κάτι παραπάνω.

Αυτό κάπου με ενθουσιάζει και κάπου με προβληματίζει.

Είναι άνθρωποι που μπορούν να προσφέρουν πολλά…

Τ.Β.: Ενέχει και κάποια δόση κριτικής αυτό που είπατε. Μιλάτε για μοιρολατρική στάση; Υπάρχουν, εξάλλου, πολλές αρνητικές παραδόσεις σ’ αυτόν τον τόπο…

Μ.Α.: Δεν είναι κριτική. Είναι το σχόλιο ενός ανθρώπου που ζει εδώ 2 χρόνια και 8 μήνες και είναι υποχρεωμένος από το θεσμικό ρόλο που έχει να μην εκφράζεται πολλές φορές κι ελευθέρως και να ξέρει να μετράει τα λόγια του και τις παρεμβάσεις που κάνει. Είναι επομένως μια παρουσίαση του τι βλέπω και πώς βλέπω τα πράγματα.

Αυτή η διαδρομή έχει αποδειχθεί για μένα μια ανεπανάληπτη εμπειρία, αλλά και μια πάρα πολύ μοναχική δουλειά, υπό την έννοια ότι ο γραμματέας της περιφέρειας που απολαμβάνει σύμφωνα με τον υφιστάμενο κανόνα της εξουσίας αυτής έχει μια δυσκολία στην προσαρμογή του στα κοινωνικά γίγνεσθαι των πέντε νομών, διότι αντιμετωπίζεται από μια οπτική γωνία του «θωρώ τον ανώτερο και ζητώ κάτι» και νιώθει την υποχρέωση να του πει κοινότυπα πράγματα.

Μ.Α.: Μιλώντας για την ανθρωπογεωγραφία της περιοχής και το θέμα του αιρετού περιφερειάρχη εκτιμώ ότι πρέπει να διανύσουμε μια μακρά πορεία μέχρι να συζητάμε για αιρετό περιφερειακό συμβούλιο και περιφερειάρχη και για πολιτικούς που μπορούν ν’ αναδειχθούν έξω από κομματικούς μηχανισμούς.

Μ.Α.: Ο θεσμικός μου ρόλος δεν είναι να σχολιάζω αυτή την εξέλιξη, απλώς και μόνο μπορώ να πω ότι οι επιλογές που κάνει η κυβέρνηση είναι μετρημένες σε ό,τι αφορά στην ενίσχυση της νομαρχιακής και της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και της προδιαγραφής του ρόλου των περιφερειών μέσα στις αρμοδιότητες που θα έχουν για τα επόμενα χρόνια. Οποιαδήποτε εξέλιξη πρέπει να ληφθεί ως ένα στοιχείο, μία από τις διαδρομές στη μακρά μεταρρύθμιση που πιθανώς τα κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης κάνουν για την καλύτερη οργάνωση και διοικητική τους μέριμνα.

Τ.Β.: Σκέφτεστε, διαβάζετε, μετείχατε στην Ε.Ε., άρα γνωρίζετε τον εκεί περίγυρο, επομένως θα λέγαμε ότι αρκείστε στις προσωπικές σας επιτυχίες, τις διαδρομές του μυαλού σας και τα πρακτικά αποτελέσματα των ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Τι σας προσέφερε η επιλογή σας να γίνετε γενικός γραμματέας και τι θα σας προσφέρει η επιλογή σας να γίνετε βουλευτής Σάμου; Κάποιες φορές η γνώση έχει τη δική της αυτάρκεια, είναι μια μοναδική υπόθεση. Πώς συνδυάζετε και τα δύο;

Μ.Α.: Θα πρέπει να πω ότι μέχρι τώρα εκτελώ εντολές, ερμηνεύοντάς τες με τρόπο θετικό, υπό την έννοια του ν’ ανταποκρίνομαι στις επιλογές και τις κατευθύνσεις της κυβέρνησης. Εκπροσωπώ την κυβέρνηση και πιστεύω ότι το πράττω με αφοσίωση και αποφασιστικότητα. Δεν απολαμβάνω τις επιτυχίες, χαίρομαι όμως γιατί όταν αυτές έρχονται είναι ένα συνολικό αποτέλεσμα που προϋποθέτει τη συνεργασία των τοπικών φορέων και που αποδίδει τις κατευθύνσεις μ’ ένα τρόπο δημιουργικό. Θεωρούμε τους εαυτούς μας ως βοηθούς εκπληρώσεως του έργου των τοπικών αυτοδιοικήσεων α΄ και β΄ βαθμού.

Επιπλέον, το να γνωρίζεις μία περιφέρεια όπως αυτή του Βορείου Αιγαίου δεν καλύπτει τα θεσμικά κενά στις αναζητήσεις. Τρίτον, αυτή η δημιουργική προσέγγιση οδήγησε τρεις περιφέρειες (Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης, Βορείου Αιγαίου και Κρήτης) ν’ αποδώσουν από κοινού ένα θεσμικό κείμενο, σε μετάφραση από τα γαλλικά και με κάποια σημαντικά σχόλια με την υποστήριξη του υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών Χρήστου Φώλια και του υπουργού Εσωτερικών Προκόπη Παυλόπουλου που ονομάζεται «2009, Ένα μεγάλο βήμα για την Ευρώπη, ένα μικρό για τις περιφέρειες». Είναι ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε πριν δυο μήνες και το οποίο φανερώνει το τι πιστεύουμε όσον αφορά την ύπαρξή μας ως ελληνικές περιφέρειες σ’ ένα δημιουργικό ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.

Μέχρι στιγμής έχει σταλεί (την περασμένη εβδομάδα) στους δημάρχους, τους νομάρχες και τους δύο υπερνομάρχες μας.

Πρόκειται για μια σύνθεση κειμένων από την Ένωση Παράκτιων Περιφερειών.

Σε σχέση με τη Σάμο, θα πρέπει να πω ότι αποτελεί μια πατρίδα με πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, Ικαρία, Φούρνοι, Σάμος και Θύμαινα, μια μεγάλη ιωνική παράδοση.

Δεν γνωρίζω το μέλλον υπό την έννοια ότι ένας κρατικός λειτουργός που εκτελεί καθήκοντα το να κυκλοφορεί και να λέει «ενδιαφέρομαι να πολιτευτώ, πολιτεύομαι ή θα» μπορεί να χαρακτηριστεί ανεκδιήγητος.

Τ.Β., Μ.Α.: Σας ευχαριστούμε πολύ.

Μ.Α.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.