Τεσσαρακοστα γενεθλια σημερα για την Greenpeace

Ήταν 15 Σεπτεμβρίου του 1971 όταν μετά από ένα χρόνο… περιπετειών, η καναδική επιτροπή «Don’ make a wave» που είχε σχηματιστεί στο Vancouver με πρωτοβουλία των Jim Bohlen, Irwing Stowe και Paul Cote, μετεξελισσόταν στην Greenpeace.

Μοναδικός σκοπός της πρώτης επιτροπής ήταν να οδηγήσει ένα μικρό σκάφος με δώδεκα άτομα μέσα στη ζώνη των πυρηνικών δοκιμών που πραγματοποίησαν οι Η.Π.Α. στην περιοχή Amchitka της Alaska. Οι ακτιβιστές δεν κατάφεραν να σταματήσουν τις δοκιμές και συνελήφθησαν, αλλά το τολμηρό εγχείρημά τους έγινε γνωστό σε ολόκληρο τον πλανήτη, αναγκάζοντας τις αμερικανικές αρχές να τους απελευθερώσουν και να μη χρησιμοποιήσουν ποτέ ξανά την περιοχή σαν πεδίο πυρηνικών δοκιμών.

Έτσι, το 1971 ιδρύθηκε η Greenpeace ως ανεξάρτητη μη κερδοσκοπική περιβαλλοντική οργάνωση. Τα μέλη της αποφάσισαν την μετονομασία της οργάνωσης ώστε να εξυπηρετεί καλύτερα το σκοπό τους που ήταν η δημιουργία ενός πράσινου και ειρηνικού κόσμου. Όμως οι λέξεις green (πράσινο) και peace (ειρήνη) δεν χωρούσαν στην πρώτη κονκάρδα που σχεδιάστηκε κι έτσι γεννήθηκε το όνομα «Greenpeace» ως μια λέξη. Έχοντας ως αρχές τη μη βία, την άμεση δράση και την ανεξαρτησία από κόμματα, κυβερνήσεις και οικονομικά συμφέροντα, η οργάνωση αγωνίζεται για να αντιμετωπίσει τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήματα του πλανήτη. Για νερό και τροφή χωρίς τοξικές ουσίες και μεταλλαγμένα, για κλίμα που ευνοεί την ανάπτυξη ζωής αντί να την καταστρέφει, για θάλασσες και δάση πλούσια σε ζωή, για έναν ειρηνικό κόσμο χωρίς πυρηνικές δοκιμές και χρήση όπλων μαζικής καταστροφής. Ακόμη, για την εφαρμογή της απαγόρευσης της φαλαινοθηρίας και την προστασία των ωκεανών, για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και την απαγόρευση της απελευθέρωσης γενετικά μεταλλαγμένων οργανισμών στα τρόφιμα και στο περιβάλλον, για την απαγόρευση των επικίνδυνων τοξικών ουσιών, για την αποτροπή των κλιματικών αλλαγών και την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Το 1979 τα γραφεία της Greenpeace σε Αυστραλία, Καναδά, Γαλλία, Ολλανδία, Νέα Ζηλανδία, Μεγάλη Βρετανία και Η.Π.Α., συνέπραξαν για τη δημιουργία του «Greenpeace International», της διεθνούς οργάνωσης και από τον Μάιο του 1989 το διεθνές γραφείο είναι εγκατεστημένο στο Amsterdam. Η οργάνωση έχει εθνικά γραφεία σε 42 χώρες, το καθένα οικονομικά ανεξάρτητο από το άλλο, ενώ έχει και στόλο αποτελούμενο από τρία πλοία: το ιστορικό «Rainbow Warrior», το «Esperanza» και το «Artic Sunrise».

Η Greenpeace χρηματοδοτείται ολοκληρωτικά από τις συνδρομές των τριών εκατομμυρίων υποστηρικτών της σε 158 χώρες, γεγονός που την κάνει ανεξάρτητη από οποιοδήποτε παράγοντα (κυβερνήσεις, οργανισμούς, εταιρείες κ.α.). Σε μικρότερο βαθμό εισπράττει έσοδα από τις πωλήσεις ειδών όπως μπλούζες, βιβλία και κονκάρδες.

Το ελληνικό γραφείο της οργάνωσης

Έχοντας ως πρόταγμα τον δυναμισμό, τον ασυμβίβαστο χαρακτήρα και το θάρρος, στοιχεία που ταιριάζουν στην ελληνική ιδιοσυγκρασία, η Greenpeace κατάφερε το 1988 να προσελκύσει τριάντα χιλιάδες που αγκάλιασαν την προσπάθειά της, τρία χρόνια πριν ξεκινήσει τη δράση του το ελληνικό γραφείο. Η πρώτη προσπάθεια συνίστατο στο να στήσει η οργάνωση μια βάση στην παγωμένη Ανταρκτική, καταγράφοντας τους κινδύνους που την απειλούν. Οι συμπατριώτες μας προσυπέγραψαν την έκκληση για την προστασία αυτής της, σπάνιας σε περιβαλλοντική αξία περιοχής.

Η δράση αυτή έθεσε τις βάσεις για τη ίδρυση του ελληνικού γραφείου της οργάνωσης, όπως και έγινε τρία χρόνια αργότερα το 1991 από τον διευθυντή της διεθνούς Greenpeace David Mac Taggard (σσ. σκοτώθηκε σε τροχαίο προ διετίας), τον πρώην πρόεδρο του ελληνικού γραφείου Γιώργο Βερνίκο, τον δικηγόρο Παναγιώτη Κανελλάκη και τον περιβαλλοντολόγο Ηλία Ευθυμιόπουλο. Σύντομα ήρθε και η απόδειξη ότι αν οι άνθρωποι ενώσουν τις δυνάμεις τους μπορούν να καταφέρουν πολλά: υπογράφηκε η Συνθήκη της Μαδρίτης, που απαγορεύει τη βιομηχανική εκμετάλλευση της Ανταρκτικής για τα επόμενα πενήντα χρόνια.

Σήμερα το ελληνικό γραφείο της Greenpeace παίζει αποφασιστικό ρόλο στη λύση των περιβαλλοντικών προβλημάτων της χώρας μας, με τρεις πολύ δραστήριες εκστρατείες (κλιματικές αλλαγές και ενέργεια, μεταλλαγμένα και θαλάσσια οικολογία). Τη δράση τη οργάνωσης στην Ελλάδα στηρίζουν είκοσι χιλιάδες ενεργοί υποστηρικτές, ενώ από τη δημιουργία του γραφείου μέχρι σήμερα, πάνω από εκατό χιλιάδες άνθρωποι έχουν κατά καιρούς βοηθήσει το έργο της.

«Έχει καταφέρει να βάλει στην ατζέντα και στην καθημερινότητά μας μια σειρά από θέματα»

Με αφορμή τα σημερινά γενέθλια της οργάνωσης, συνομιλήσαμε με τον διευθυντή του ελληνικού γραφείου της Greenpeace Νίκο Χαραλαμπίδη, ο οποίος εξιστορεί: «Πριν από σαράντα χρόνια, μια παρέα ανθρώπων αποφάσισε να κάνει κάτι τελείως αντισυμβατικό, αναλαμβάνοντας η ίδια δράση για να σταματήσει τις πυρηνικές δοκιμές που πραγματοποιούσαν οι Η.Π.Α. στη νήσο Amchitka στα ανοιχτά της Alaska. Οι άνθρωποι εκείνοι δεν είχαν τότε την παραμικρή ιδέα του τι θα επακολουθούσε, παρ’ ότι δεν κατάφεραν να φτάσουν στο νησί αφού οι περιπολίες του ναυτικού τους σταμάτησαν. Ωστόσο δημιούργησαν ένα τεράστιο κίνημα που μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατάφερε να οδηγήσει τελικά τις Η.Π.Α. στο να σταματήσουν τις πυρηνικές δοκιμές. Αυτή η ομάδα αποτέλεσε τον πρώτο πυρήνα της Greenpeace, που στη συνέχεια μεγάλωσε και σήμερα έχει πλέον παρουσία και στις πέντε ηπείρους».

Αναφερόμενος στη δομή και στις αρχές της Greenpeace, ο κ. Χαραλαμπίδης σημειώνει: «Είναι μια οργάνωση που –πιστή στις αρχές της- παραμένει οικονομικά και πολιτικά ανεξάρτητη, που χρηματοδοτείται αποκλειστικά από τα τρία εκατομμύρια υποστηρικτών της σε όλο τον πλανήτη και αρνείται πόρους από εταιρίες, ευρωπαϊκά προγράμματα, διακρατικούς οργανισμούς, βιομηχανία κ.α. Μια οργάνωση δυναμικής δράσης και διαμαρτυρίας που έχει καταφέρει να βάλει στην ατζέντα και στην καθημερινότητά μας μια σειρά από θέματα. Και –κυρίως- μια οργάνωση που προωθεί λύσεις και που… “αν δεν υπήρχε θα έπρεπε να την εφεύρουμε”, γιατί θα έπρεπε να βρούμε λύσεις σε όλα αυτά που αναφέρονται παραπάνω».

Διάφανη η δράση και τα οικονομικά της οργάνωσης

Ο συνομιλητής μας υπογραμμίζει ότι η Greenpeace «δεν περιορίζεται απλώς στο να δείξει το πρόβλημα με το δάχτυλο, αλλά δείχνει τις λύσεις» και δίνει ένα συγκεκριμένο παράδειγμα: «Αντί να περιορίζεται στο να λέει ότι οι κλιματικές αλλαγές είναι η μεγαλύτερη απειλή για το περιβάλλον, τη σταθερότητα, την κοινωνία και την οικονομία, δίνει συγκεκριμένες λύσεις: έχει περιγράψει το ζήτημα και έχει εκπονήσει πολύ συγκεκριμένα σενάρια με τον τίτλο “ενεργειακή επανάσταση”, που δείχνουν πώς θα έπρεπε να πάμε σ’ ένα δρόμο που θα μας βγάλει μακριά από τον λιγνίτη, το κάρβουνο, το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τα πυρηνικά. Ένα δρόμο που μέσα από τη σύγχρονη τεχνολογία, τα “έξυπνα” δίκτυα, τις ανανεώσιμες πηγές και την εξοικονόμηση ενέργειας, θα μας οδηγήσει σε καθαρή ανάπτυξη με καθαρούς όρους και σ’ ένα αύριο “πράσινο” και ειρηνικό, όπου δεν θα παλεύουμε για τα τελευταία αποθέματα πετρελαίου ή για αποθέματα ουρανίου…».

Κλείσαμε την… επετειακή συζήτησή μας, ζητώντας από τον διευθυντή του ελληνικού γραφείου της Greenpeace ένα σχόλιο για όσα λένε εκείνοι που βλέπουν παντού διαπλοκές και «αρπαχτές», ίσως στην προσπάθεια να δικαιολογήσουν τη δική τους αδράνεια και μεμψιμοιρία. «Υπάρχει η συμβατική υποχρέωση της Greenpeace απέναντι σε όλους τους ανθρώπους που τη χρηματοδοτούν και της επιτρέπουν να υπάρχει» λέει ο συνομιλητής μας. «Στην Ελλάδα υπάρχουν είκοσι χιλιάδες υποστηρικτές που είναι φυσικά πρόσωπα, συμπολίτες και γείτονές μας από όλες τις κοινωνικές τάξεις και επαγγελματικές ομάδες. Αυτοί με το υστέρημά τους επιτρέπουν στην Greenpeace να κάνει ό,τι κάνει. Η δράση της οργάνωσης συνοδεύεται κάθε χρόνο από έναν οικονομικό απολογισμό, που υπάρχει στην ιστοσελίδα της και ο καθένας μπορεί να δει ποια είναι τα χρήματα που έλαβε, πώς χρησιμοποιήθηκαν, σε ποιες δράσεις και τι αποτέλεσμα είχαν. Κι αυτό βέβαια πιστοποιείται κάθε χρόνο από ορκωτούς λογιστές που δίνουν την αντίστοιχη έκθεση», καταλήγει ο κ. Χαραλαμπίδης.

Οι μεγαλύτερες επιτυχίες της Greenpeace

Από την αρχή της ιστορίας της, η οργάνωση βρέθηκε αντιμέτωπη με κυβερνήσεις, πολυεθνικές εταιρίες-κολοσσούς, τεράστια οικονομικά αλλά και πολιτικά συμφέροντα, ωστόσο κατάφερε να σημειώσει πολλές και σημαντικές νίκες για το περιβάλλον. Παραθέτουμε κάποιες εξ αυτών:

• Οι Η.Π.Α. σταματούν τις πυρηνικές δοκιμές στην Αλάσκα.
• Κηρύττεται διεθνές μορατόριουμ για την εμπορική φαλαινοθηρία.
• Απαγορεύεται διεθνώς η καύση αποβλήτων στη θάλασσα.
• Απαγορεύεται κάθε βιομηχανική εκμετάλλευση της Ανταρκτικής ως το 2041.
• Απαγορεύει οριστικά η πόντιση ραδιενεργών και βιομηχανικών αποβλήτων στη θάλασσα.
• Αποφασίζεται η οριστική απαγόρευση της πόντισης εξεδρών πετρελαίου στον Ατλαντικό.
• Η Γαλλία σταματά οριστικά τις πυρηνικές δοκιμές.
• Τα Ηνωμένα Έθνη απονέμουν το Βραβείο Όζοντος στην Greenpeace για την προώθηση των «πράσινων ψυγείων» («Greenfreeze») που δεν καταστρέφουν το όζον και δεν απειλούν το κλίμα της Γης.
• Απαγορεύονται τα αφρόδιχτα, ένα από τα πιο καταστροφικά αλιευτικά εργαλεία.
• Υπογράφεται το Πρωτόκολλο για τη Βιοασφάλεια που βάζει διεθνείς φραγμούς στο εμπόριο μεταλλαγμένων οργανισμών.
• Καταργούνται οι πιο επικίνδυνες και τοξικές ενώσεις (γνωστές και ως POPs).
• Υπογράφεται το Πρωτόκολλο του Κιότο που θέτει διεθνή όρια στις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου για την αποτροπή των κλιματικών αλλαγών.
• Η Ελλάδα γίνεται η πρώτη χώρα στον κόσμο που ανακηρύσσεται «Ζώνη Ελεύθερη από Μεταλλαγμένα».
• Αρχίζει η μεταφορά των επικίνδυνων τοξικών από τις εγκαταστάσεις της βιομηχανίας «Διάνα» στη Θεσσαλονίκη.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.