Terr@ Computerata και μερες διαδικτυου

Αν κάποιος μας ρωτούσε ποια ακριβώς εποχή του διαδικτύου προτιμούσαμε, την τωρινή, την πριν ή τη μετά, σίγουρα η απάντηση θα ήταν διφορούμενη. Ο απλός ερασιτέχνης και φίλος της τεχνολογίας, ο απλός χρήστης σίγουρα θα απαντούσε «πριν», τότε που όλα ήταν διαφορετικά και η τεχνολογία δεν μας τρόμαζε με τη ραγδαία εξέλιξή της.

Ο «δικτυωμένος» και φιλόδοξος χρήστης σίγουρα θα απαντούσε «τώρα», που όλα αλλάζουν και τα πάντα μοιάζουν μεταβατικά. Ο επιχειρηματίας ίσως να απαντούσε «μετά», διαβλέποντας ίσως ένα πεδίο μελλοντικών εξελίξεων άμεσα συνδεδεμένο με τον οικονομικό τομέα.

Οπως και να το κάνουμε, η εξέλιξη είναι κάτι που τρέχει μπροστά κι όχι πίσω, και το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να προσαρμοζόμαστε στις απαιτήσεις της κάθε εποχής. Και κυρίως να θυμόμαστε ότι κανένα ανθρώπινο επίτευγμα δεν έχει αξία ή απαξία… Η χρήση του από τον ίδιο τον άνθρωπο είναι που επιφέρει τα θετικά ή τα αρνητικά αποτελέσματα.

Ο ΠτΘ συνομιλεί σήμερα με τον κ. Νίκο Μπεκιάρη, καθηγητή χημικό και παραγωγό cd για την πορεία της πληροφορικής και τη σημαντική του διαδικτύου για τον άνθρωπο και την κοινωνία του παρόντος και του μέλλοντος.

ΠτΘ: Στην ηλεκτρονική πλέον μπορούμε να μιλάμε για μια αξιόλογη πορεία, για ιστορία στο χώρο της επικοινωνίας και της ενημέρωσης;

Ν.Μ.: Eίναι μια ιστορία που ξεκίνησε πριν από αρκετά χρόνια, στη δεκαετία του ’70 περίπου, όταν το διαδίκτυο ουσιαστικά ήταν ένας χώρος στον οποίο μόνο τα πανεπιστήμια και ο στρατός είχαν πρόσβαση. Βασικά ξεκίνησε από τον στρατό των ΗΠΑ, μετά πέρασε στα Πανεπιστήμια, όπου εξυπηρετούσε τις ανάγκες της διαχείρισης και διανομής γνώσης μεταξύ των πανεπιστημίων. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, και περισσότερο την δεκαετία του ’90 κι έπειτα, το διαδίκτυο πλέον πέρασε στον έξω κόσμο, στις εμπορικές επιχειρήσεις και πλέον μπορεί να έχει πρόσβαση και ο απλός πολίτης.

ΠτΘ: Ήταν πολιτική επιλογή το ότι δόθηκε το Ίντερνετ στους απλούς χρήστες; Και με τι συνδέεται αυτή η παραχώρηση του Ίντερνετ; Με οικονομικούς ή πολιτικούς λόγους;

Ν.Μ.: Βασικά οι λόγοι ήταν οικονομικοί. Μέσω της επικοινωνίας με το διαδίκτυο, οι διάφορες εταιρίες μπορούν να προωθήσουν προϊόντα και υπηρεσίες πολύ πιο εύκολα. Αλλά τα τελευταία χρόνια απέκτησε και μια ιδιαίτερα σημαντική πολιτική δύναμη το Ίντερνετ, γιατί μέχρι σήμερα η διανομή της πληροφορίας, όσον αφορά την πληροφορία που αφορά τα νέα, τις ειδήσεις, ουσιαστικά γινόταν από μεγάλα κέντρα. Ξέρουμε όλοι τα μεγάλα κανάλια, το CNN, το BBC, τα οποία είχαν αποκλειστικότητα στη διανομή της πληροφορίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Και βέβαια μπορούσαν αυτή την πληροφορία να την φιλτράρουν. Αυτό είναι γνωστό, το ότι γίνεται δηλαδή κάποιο φιλτράρισμα. Τα τελευταία όμως χρόνια – και κυρίως αυτό φάνηκε έντονα κατά την περίοδο που γινόταν οι αναταραχές στη Γιουγκοσλαβία – άλλαξαν τα δεδομένα, γιατί με το μέσο αυτό μπορούσε ένας απλός δημοσιογράφος, ακόμα και ένας πολίτης, να παρουσιάζει τη δική του άποψη των γεγονότων χωρίς να χρειαστεί να περνάει μέσα από αυτά τα κανάλια φιλτραρίσματος. Το αποτέλεσμα ήταν πολλοί δημοσιογράφοι και πολλές εφημερίδες επώνυμες, παγκόσμιες, να αναζητούν την πληροφορία και στα μικρά δίκτυα. Μπορούμε να πούμε έτσι ότι υπήρξε ένας εκδημοκρατισμός της πληροφόρησης με το συγκεκριμένο δίκτυο.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι είναι πραγματικότητα ο εκδημοκρατισμός στην πληροφόρηση; Το βλέπουμε αυτό, δείγματος χάριν, στην περίπτωση της αμερικάνικης κοινωνίας;

Ν.Μ.: Δυστυχώς δεν μπορούμε να έχουμε ως παράδειγμα τον Αμερικανικό λαό. Ο αμερικανικός λαός αυτή τη στιγμή κατευθύνεται τόσο πολύ από τα κεντρικά κανάλια διαχείρισης πληροφορίας που, ενώ η πληροφορία βρίσκεται δίπλα του – όπως κάποιες φορές λέμε, «ένα κλικ δίπλα στο Ίντερνετ» – δεν την εμπιστεύεται. Αντίθετα, ο Ευρωπαίος πολίτης, που θέλω να πιστεύω ότι διαθέτει μεγαλύτερη ευρύτητα απόψεων, αναζήτησε την πληροφορία, όπως και στην Ελλάδα την αναζητήσαμε και σε άλλα κανάλια. Σ’ αυτόν τον πόλεμο υπάρχει γενικά η αίσθηση ότι υπήρχαν πολλοί κόμβοι, οι οποίοι διέθεταν πληροφορία που δεν ταίριαζε απόλυτα με την πληροφορία των Αμερικανών, υπήρχαν διαφορετικές αναλύσεις και απόψεις. Μάλιστα, τον τελευταίο καιρό πριν να αρχίσει ο πόλεμος, εγώ προσωπικά λάμβανα κάθε μέρα τουλάχιστον 10 με 15 e-mail από διάφορους πολίτες από Αμερική και Ευρώπη. Με έναν συγκεκριμένο τρόπο διαχείρισης αυτών των e-mail, ο καθένας έστελνε σε όσους περισσότερους γνωστούς μπορούσε αναλύσεις και θεματολογία για τον πόλεμο, η οποία δεν περνούσε καθόλου μέσα από τα κανάλια τα αμερικανικά, τα δορυφορικά.

ΠτΘ: Το διαδίκτυο καταφέρνει να είναι αρκετά πλήρες ακόμη και σε βιβλιογραφικές παραπομπές και να σου δίνει πραγματικά έγκυρη πληροφορία; Έχετε αυτή την αίσθηση;

Ν.Μ.: Το διαδίκτυο δεν ήρθε να αντικαταστήσει τα βιβλία, ούτε πιστεύω ότι θα το καταφέρει ποτέ. Αλλά στην Ελλάδα έχουμε ένα βασικό πρόβλημα: όταν ψάχνουμε για μια πληροφορία σαν αυτή που είπατε, ψάχνουμε στο ελληνικό διαδίκτυο, ενώ αυτή τη στιγμή υπάρχουν περίπου 600.000.000 κόμβοι στο Ίντερνετ, όπου εκεί υπάρχει αποθηκευμένη πληροφορία. Το ποσοστό από τα 600.000.000 που συνιστά πληροφορία που αφορά εμάς τους Έλληνες, όπως καταλαβαίνετε, είναι πάρα πολύ μικρό. Και, αναλογικά, είναι μικρό και το ποσοστό της πληροφορίας που αφορά σε θέματα που ενδιαφέρουν εμάς. Αντίθετα όμως, αν ψάξουμε για πληροφορία που αφορά κάτι γενικότερο, την επιστήμη της φυσικής ή της χημείας ή των μαθηματικών, και δεν έχουμε πρόβλημα γλώσσας, εκεί θα βρούμε πρόσφατες πληροφορίες, οι οποίες πραγματικά δεν υπάρχουν στα βιβλία.

Να αναφέρω ένα παράδειγμα: πρόσφατα χρειάστηκε να αναφερθούμε στο σχολείο στην τρύπα του όζοντος, ένα μεγάλο πρόβλημα το οποίο μας απασχολεί όλους. Πριν αναφερθούμε σε κάποιο κεφάλαιο, το συνηθίζω πολύ συχνά να ψάχνω στο Ίντερνετ για τελευταίες πληροφορίες. Ανακάλυψα με μεγάλη μου έκπληξη ότι εδώ και μερικούς μήνες το πρόβλημα του όζοντος έχει περιοριστεί πάρα πολύ, χωρίς να μπορούν οι επιστήμονες να δώσουν κάποια εξήγηση, απλά καταγράφουν ότι έχει περιοριστεί και φαίνεται ότι μάλλον πάμε προς αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος και πιθανόν θα δοθούν και οι εξηγήσεις τις επόμενες μέρες. Αυτό ήταν κάτι το οποίο συνέβη πριν από μερικούς μήνες.

Η αμεσότητα αυτής της πληροφορίες είναι πραγματικά κάτι το εντυπωσιακό.

ΠτΘ: Αναφορικά με την φερεγγυότητα της πηγής, είναι πραγματικά αυτή διασφαλισμένη;

Ν.Μ.: Σίγουρα, από τη στιγμή που διαβάζουμε κάτι στο διαδίκτυο, πρέπει να προσέχουμε από πού προέρχεται. Ήταν κάτι το οποίο έχω ελέγξει και ο ίδιος, γιατί πραγματικά έχει σημασία. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν στο Ίντερνετ και τα ονομαζόμενα «σκουπίδια», πληροφορίες οι οποίες πραγματικά το μόνο που κάνουν είναι να αποπροσανατολίζουν. Σημασία έχει όχι η πληροφορία, αλλά από πού προέρχεται η πληροφορία. Και υπάρχουν αυτή τη στιγμή αναγνωρισμένα και αξιόπιστα site τα οποία δίνουν και στον επιστημονικό κόσμο πολύ καλή πληροφορία. Να τονίσουμε εδώ ότι σχεδόν όλα τα πανεπιστήμια έχουν πολύ αξιόλογα site, με όλες τις τελευταίες εργασίες ή τελευταίες παρατηρήσεις δημοσιευμένες και διαθέσιμες σε όλο τον κόσμο.

ΠτΘ: «Ανοίγετε τα μάτια» των παιδιών της μέσης εκπαίδευσης επ’ αυτών των ζητημάτων; Υπάρχει μήπως συγκροτημένη επιστημονική θεωρία για την αλληλεπίδραση διαδικτύου-κοινωνίας και υποδεικνύετε στα παιδιά με ποιους τρόπους θα χρησιμοποιούν το διαδίκτυο θετικά μόνον;

Ν.Μ.: Αυτή τη στιγμή υπάρχουν και γίνονται πολλές μελέτες που αφορούν στην επίδραση του διαδικτύου σε κοινωνικό επίπεδο. Και κυρίως στα θέματα επικοινωνίας μεταξύ ανθρώπων, γιατί το διαδίκτυο ανοίγει ένα καινούριο κανάλι επικοινωνίας άσχετα από τον τόπο όπου βρίσκεται ο καθένας και υπάρχουν τέτοιες μορφές επικοινωνίας. Με τα τσατ που υπάρχουν πολλοί άνθρωποι αφιερώνουν πολύ χρόνο επικοινωνώντας μ’ αυτόν τον τρόπο. Έχουν γίνει μελέτες και για την αλλαγή της ταυτότητας. Για παράδειγμα, ένας άντρας μπορεί να παρουσιαστεί ως γυναίκα μέσα σ’ ένα τσατ, να παριστάνει τη γυναίκα και να τον αντιμετωπίζουν ως γυναίκα. Αυτό είναι πολύ συχνό φαινόμενο, το διαδίκτυο είναι όμως ένα καινούριο μέσο και βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε παρατήρηση. Γιατί, ας μην ξεχνάμε ότι ο απλός κόσμος μπήκε σ’ αυτό το μέσο τα τελευταία λίγα χρόνια. Δεν έχουμε προλάβει δηλαδή να διαβάσουμε μελέτες και συμπεράσματα τα οποία να είναι αξιόπιστα όσον αφορά στην κοινωνική επίδραση του internet. Πιστεύω ότι μετά την ισορροπία που θα επέλθει μετά από λίγο καιρό δεν θα μιλάμε μ΄ αυτόν τον τρόπο, τώρα είναι κάτι καινούργιο. Διάβαζα πρόσφατα ότι κάτι ανάλογο έγινε με το αυτοκίνητο, που όταν πρωτοκυκλοφόρησε κι έγινε κτήμα των ανθρώπων έφερε μια κοινωνική αλλαγή και στον τρόπο που ζούσαν οι άνθρωποι. Έφερε το προάστιο. Δεν το είχαμε προβλέψει αυτό.

ΠτΘ: Τον μεταμορφισμό τον θεωρείτε απελευθερωτικό ή θεωρείτε ότι ενέχει και κινδύνους;

Ν.Μ.: Θεωρώ, και είναι γεγονός, ότι όταν κάποιος έχει τη δυνατότητα να μιλήσει χωρίς κοινωνικά γνωρίσματα – και όταν λέω κοινωνικά γνωρίσματα εννοώ την οικονομική του θέση, την κοινωνική του θέση, ακόμα και το φύλο του – νιώθει πιο ελεύθερος να πει πράγματα τα οποία τον δεσμεύουν. Από την άλλη πλευρά, όμως, αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο μπορεί κάποιος να μιλάει χωρίς να δεσμεύεται και να φέρεται με όχι πρέποντα τρόπο μέσα στο internet. Παρατηρούμε και τα δύο αυτή τη στιγμή, και την θετική και την αρνητική πλευρά.

ΠτΘ: Τι μέλει γενέσθαι με τη χρήση του internet στην εκπαίδευση;

Ν.Μ.: Αυτή τη στιγμή μπορούμε να εκμεταλλευτούμε την χρήση του internet. Πλέον θεωρούμε ότι μάλλον ο ρόλος που θα παίξει είναι αρκετά μεγάλος. Και οι ανάγκες αυτές εντοπίζονται στη νέα οικονομία. Εδώ και μερικά χρόνια, 4-5, είναι ένα θέμα που συζητιέται αρκετά έντονα και έχουν γίνει και διάφορες μελέτες ή έρευνες πάνω σ΄ αυτό.

Να αναφέρω ορισμένα παραδείγματα: το 1980 η διαφορά μισθού ενός ανθρώπου που είχε τελειώσει το Πανεπιστήμιο με έναν που είχε τελειώσει απλά το γυμνάσιο και δούλευε σε κάποιες θέσεις ήταν περίπου 50%, κατά 50% δηλαδή υψηλότερος ήταν ο μισθός του τελειόφοιτου του Πανεπιστημίου. Σήμερα η διαφορά μισθού είναι πάνω από 110%. Αλλά για ποιους τελειόφοιτους Πανεπιστημίου μιλάμε; Γι΄ αυτούς που είναι ειδικοί. Το πτυχίο του πανεπιστημίου σήμερα δεν έχει αξία αν δεν υπάρχει κάποια ειδίκευση, ένα μεταπτυχιακό ή οποιαδήποτε άλλη ειδίκευση. Αυτό σημαίνει ότι ενώ παλαιότερα η «παλιά» οικονομία απαιτούσε σπουδές περίπου 4 χρόνων για να αποκτήσει κάποιος μια ειδικότητα και ένα επιστημονικό κύρος, σήμερα αναφέρεται σε αξιόπιστες και πρόσφατες έρευνες ότι ο χρόνος εκπαίδευσης είναι περίπου 40 χρόνια, όσα δηλαδή και τα χρόνια που κάποιος πρέπει να δουλεύει.

Γιατί; Γιατί όταν είσαι ειδικός για ένα θέμα και αυτό το θέμα μεταβάλλεται μέρα με τη μέρα, δεν μπορείς να είσαι ειδικός του χθες, πρέπει να είσαι ειδικός του σήμερα. Πώς λοιπόν θα πληροφορηθείς σήμερα το τι γίνεται όταν είσαι ειδικός; Μα διαβάζοντας τα άρθρα που αφορούν το συγκεκριμένο θέμα. Ποιος είναι ο πιο καλός τρόπος διανομής αυτών των άρθρων; Πλέον δεν είναι τα επιστημονικά περιοδικά μόνον ή οι εκδόσεις, ο πιο άμεσος τρόπος είναι το διαδίκτυο. Με αποτέλεσμα να βλέπουμε επαγγελματίες – το είδα και εγώ στην δική μου δουλειά – να αφιερώνουν πολύ χρόνο να ενημερώνονται και να διαβάζουν μέσω του διαδικτύου για να καταφέρουν να αντεπεξέρχονται στις υποχρεώσεις τις επαγγελματικές τους. Που σημαίνει ότι ο ρόλος του διαδικτύου στην εκπαίδευση – όχι ως βασική εκπαίδευση, γιατί ο ρόλος του δασκάλου δεν μπορεί να αντικατασταθεί – είναι σημαντικότατος. Αυτή τη στιγμή για τον κλάδο των δασκάλων υπάρχουν και στην Ελλάδα πολλά site που έχουν έτοιμα σχέδια μαθήματος, καινούργιες θεωρίες. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να ενδιαφερθούμε, να τα βρούμε και να τα χρησιμοποιήσουμε. Σε λίγο καιρό, βέβαια, αυτό θα είναι υποχρέωση των εργαζομένων. Ήδη κατασκευάζονται και από το υπουργείο site τα οποία θα παρέχουν αυτή την συνεχόμενη εκπαίδευση σε πολλούς επαγγελματίες.

ΠτΘ: Ετοιμάζετε εσείς κάποιο μάθημα μέσω του διαδικτύου; Υπάρχει σήμερα αυτή η δυνατότητα;

Ν.Μ.: Aπ΄ ό,τι παρατήρησα, ένα μεγάλο ποσοστό μαθητών της τάξης έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο, στο σπίτι τους ή και στο σχολείο τους. Το σχολείο έχει σίγουρα πρόσβαση οπότε τους έδωσα κάποιες διευθύνσεις για να ετοιμάσουν μια εργασία. Να επιλέξουν δηλαδή την πληροφορία, να εκτιμήσουν την πληροφορία και να ετοιμάσουν την εργασία. Πραγματικά, το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό, ήταν οι περισσότεροι αρκετά συμφιλιωμένοι, και μιλάω για μαθητές της δευτέρας τάξης του Γυμνασίου. Τα αποτελέσματα που πήρα τυπωμένα από αυτές τις εργασίες πραγματικά ήταν ιδιαίτερα αξιόλογα.

ΠτΘ: Τι θα θέλατε να ευχηθείτε τα μελλοντικά χρόνια για το διαδίκτυο και την εκπαίδευση;

Ν.Μ.: Αυτό που θα ήθελα να πω είναι ότι είναι ένα καινούργιο μέσον και θέλει προσοχή στη χρήση του, μεγάλη προσοχή και επιλογή των κριτηρίων και του τρόπου που θα το χρησιμοποιήσουμε. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί πολύ καλά, μπορεί και να προκαλέσει αρκετά προβλήματα. Είναι όμως ένα μέσο που θα μπει στην ζωή μας, ήδη μπήκε και θα μπει περισσότερο. Πρέπει, λοιπόν, να το υποδεχθούμε με προσοχή και με σκέψη, με τη σκέψη της επιλογής.

ΠτΘ: κ. Μπεκιάρη, σας ευχαριστούμε πολύ.

Ν.Μ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Τ.Β. – Α.Χ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.