«Τενεδος: παρελθον, παρον, ανθρωποι και περιβαλλον»

Κορφολόγημα από φωτογραφίες ανθρώπων που η ρίζα τους ενώνει, πρώτης, δεύτερης και τρίτης γενιάς Τενέδιοι που δηλώνουν παρόντες, παρουσιάζεται μέσα από το dvd «Τένεδος- παρελθόν, παρόν… άνθρωποι και περιβάλλον» που εκδόθηκε με επιμέλεια της Μαρίας Μουτάφη, Τενέδιας στην καταγωγή, η οποία πριν λίγα χρόνια υπήρξε η ψυχή για τη δημιουργία της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας με την επωνυμία «Λευκοφρύς του Ομήρου –TENEDOS». Εικόνες από το μονοχώρι, την εκκλησιά, την εξοχή με τις «Κούλες, τα «Ντάμια», τα ξωκλήσια, το πανηγύρι, τους αμπελώνες και τις παραλίες ξετυλίγονται, ενώ συγχρόνως ακούγονται τραγούδια με αναφορά στο νησί.

«Το DVD είναι αποτέλεσμα μιας δουλειάς τεσσάρων χρόνων επισκέψεων, μια καταγραφή τεσσάρων χρόνων με εικόνες από το παρελθόν και το παρόν. Ένα ταξίδι στο χρόνο γιατί ξεκινά με τους Τενέδιους πριν από το 1923 και φθάνει στο σήμερα στους τελευταίους εναπομείναντες και πώς είναι η ζωή σήμερα» δηλώνει η κ. Μουτάφη. Στο DVD περιλαμβάνονται 320 φωτογραφίες περίπου και η επιλογή των τραγουδιών που τα συνοδεύουν έγινε με βάση την Τένεδο, που σημαίνει ότι όλα τα τραγούδια έχουν αναφορά στο νησί. Τα τραγούδια ερμηνεύουν ο Νίκος Ξυδάκης, η Δόμνα Σαμίου, ο Σύλλογος Τενέδιων Νέας Τενέδου, ο Στέλιος Μπερμπέρης, η Ελένη Ροδά, ο Θανάσης Κοτσιναδέλλης, η Τερέζα Λιανού με το παραδοσιακό συγκρότημα «Χρόνης Αηδονίδης» και οι Τενέδιες κυρίες Πελαγία Λεονταρίδου και Βασιλική Σταρένιου.

Η κ. Μουτάφη εκφράζει το παράπονο ότι δεν υπάρχει καμία συμπαράσταση στο έργο της Αστικής Μη κερδοσκοπικής Εταιρείας από πλευράς φορέων. «Για το συγκεκριμένο έργο απευθύνθηκα σε δήμο, σε νομαρχία, σε υπερνομαρχία, αλλά δεν πήρα καμία απάντηση. Υπάρχει μια… περίεργη ησυχία και σε όλες τις επιστολές που έχω στείλει δεν έχω πάρει απάντηση. Είναι όμως μια ιστορία που πρέπει να καταγραφεί. Το συγκεκριμένο DVD έγινε με δική μου οικονομική στήριξη και με την βοήθεια του κ. Βαγγέλη Ιατρού, που βοήθησε στη διαδικασία μεταφοράς εικόνων σε ψηφιακή μορφή, αλλά και του κ. Βαγγέλη Καρώνη από το «Φώρο Άρτιον», τους οποίους ευχαριστώ. Το DVD δεν πωλείται για αυτό και υπάρχει η αναγραφή στο πίσω μέρος «αντιγράψτε και διαδώστε το ελεύθερα». Δεν θέλω να βγάλω χρήματα, αλλά στόχος μου είναι να γίνει γνωστή η ιστορία του νησιού και η πορεία του στο χρόνο».

Στόχος της κ. Μουτάφη είναι κάποια στιγμή να μπορέσει να εκδώσει όλα τα στοιχεία τα οποία έχει συγκεντρώσει για το νησί κατά τη διάρκεια των επισκέψεών της, «αλλά χρειάζεται χρόνος, γιατί πρέπει να γίνει επεξεργασία όλων των καταγραφών και συνεντεύξεων, μέσα από το οποίο αναδεικνύεται όλη η ζωή του νησιού».

Οι φωτογραφίες είναι οικογενειακές και πολλές εξ αυτών είναι παλιές, ενώ το εξώφυλλο του DVD οι φωτογραφίες απεικονίζουν την Αγία Παρασκευή, μια παλιά φωτογραφία της Τενέδου, στην οποία φαίνονται και οι ανεμόμυλοι και μια παλιά γκραβούρα. «Το Μουσείο της Τενέδου έχει εκδώσει ένα βιβλίο σε Τουρκικά, Αγγλικά και Ελληνικά με πολλές παλιές φωτογραφίες, όπως αυτή του εξωφύλλου, οι οποίες είναι κάρτες των Γάλλων και Εγγλέζων στρατιωτών, τις οποίες έστελναν στα σπίτια τους κατά τον πόλεμο της Καλλίπολης».

Παρακάτω η κ. Μουτάφη μας περιγράφει εκδηλώσεις που διαδραματίστηκαν αυτό τον Ιούλη στην Τένεδο… Πανηγύρια αλλά και μια βάπτιση…

Τρία πανηγύρια

και μία βάπτιση

Ο Ιούλιος ήταν πάντα ο μήνας της Αγιά Μαρίνας, του Προφήτη Ηλία και της Αγίας Παρασκευής για τους Τενέδιους. Ήταν ο μήνας που οι δουλειές στα αμπέλια –κύρια ενασχόληση και πηγή εισοδήματος για τους κατοίκους του μικρού αλλά τόσο εύφορου αυτού νησιού – σταματούσαν και τα πανηγύρια είχαν το κύριο λόγο.

Τρία πανηγύρια…

Της Αγια Μαρίνας στις 17 Ιουλίου ξεκινούσαν από τα ντάμια και τις κούλες τους οι Τενέδιοι για το ξωκλήσι της Αγια Μαρίνας και έβλεπες τις γυναίκες με τα παιδιά κάτω από τις χρωματιστές ομπρέλες να προχωρούν προς το ξωκλήσι εκεί κοντά στα ντάμια του Ελευθερίου και του Μπαλντή απέναντι από τον Άγιο Θεόδωρο δίπλα στα ντάμια του Κακμή, να μαζεύονται για την λειτουργία και μετά να αποχωρούν και να συναθροίζονται σε διαφορετικά σημεία για να γιορτάσουν τρώγοντας και τραγουδώντας όπως κάθε έλληνας ξέρει να γιορτάζει σε καλές και δύσκολες στιγμές.

Φέτος με κάποιες από τους ʽεναπομείναντεςʼ πλέον ελληνικής καταγωγής τούρκους υπηκόους θελήσαμε να τιμήσουμε την Αγία Μαρίνα και αφού πια ούτε να πλησιάσουμε δεν μπορούμε στο κάποτε ξωκλήσι και σήμερα σκουπιδότοπο πήγαμε με τις κυρα Ειρήνη, Μαρίκα , Αθηνά και Σμαρώ, απέναντι στου «Παυλή τα τσάμια» και είπαμε «μεγάλη η χάρη της και του χρόνου». Εκεί στη δροσιά με ανοιχτό ορίζοντα εκείνες μιλούσαν για τα παλιά δύσκολα αλλά δικά τους χρόνια και εγώ άκουγα ….

Του προφήτη Ηλία στις 20 Ιουλίου η παρέα μεγάλωσε και μια και δεν μπορούσαμε να ανεβούμε στον Άγιο εκεί ψιλά στο λόφο των 192 μέτρων που κάποτε ήταν το ξωκλήσι του και σήμερα προβάλουν κεραίες ραντάρ, σύγχρονα μάτια της τεχνολογίας που εκτόπισαν τον Άγιο, πήγαμε στα «τσαγίρια», την παραλία στους πρόποδες του μοναδικού αυτού του βουνού. Στην παρέα αυτή τη φορά προστέθηκαν μέλη της νεολαίας που κάθε καλοκαίρι έρχεται μαζί με τις γιαγιάδες και ανοίγουν σχεδόν όλα τα 30 εναπομείναντα ελληνικής ιδιοκτησίας σπίτια, στο νησί των κάποτε σχεδόν 2000 ελληνικής ρίζας ιδιοκτητών σπιτιών και γης κατοίκων. Εκεί λοιπόν πήγαμε με τις κυρα Μαρίκα , Αθηνά, Ειρήνη, Σμαρώ και τον Χαράλαμπο εγγονό της κυρα-Σμαρώς, με τα σύνεργα του για να μας βγάλει αχινούς και να κάνει την μέρα ξεχωριστή. Εκεί και η Ελένη, φοιτήτρια πια στο πανεπιστήμιο του Πειραιά εγγονή της κυρα-Ζουμπουλιάς που κάθε καλοκαίρι έχει στο νησί όλα της τα εγγόνια και κρατάει ζωντανή την ρίζα και την συνέχεια. Για τον παππού της τον Θεολόγο και την αγάπη για το νησί που της άφησε μεγάλη κληρονομιά μας μίλησε η Ελένη και με την συμφοιτήτρια και φίλη της Χριστίνα, από άλλη μειονότητα αυτή από τα μακρινά Τίρανα, έκαναν σχέδια για την επόμενη επίσκεψή τους στο νησί με περισσότερους φίλους αυτή τη φορά. Πεντανόστιμες κολοκυθόπιτες, τραχανόπιτα και πολλά τα καλούδια που φρόντισαν οι Τενέδιες να έχουμε και πολλές οι ιστορίες που μας διηγήθηκαν. Όπως ,το έθιμο να ανεβαίνουν με τα πόδια στον Άγιο κρατώντας ένα πετεινό που τον έσφαζαν μετά την λειτουργία και τόσα άλλα ενδιαφέροντα από μια ζωή που έζησαν στον τόπο που τους γέννησε αλλά χωρίς ελπίδα για ένα καλλίτερο μέλλον για τα παιδιά τους με αφέντες δυνάστες μέσα στην ανασφάλεια και χωρίς δυναμικές προσωπικότητες να πρωτοστατήσουν και να διεκδικήσουν κάτι για αυτούς.

Της Αγια Παρασκευής στις 26 Ιουλίου φέτος το πανηγύρι ήταν ξεχωριστό μια και εκεί παρευρέθη ο Παναγιότατος Οικουμενικός Πατριάρχης κκ Βαρθολομαίος συνοδευόμενος από τον Μητροπολίτη Μυτιλήνης και Μητροπολίτη από την Γαλλία καθώς και άλλους μέλη της συνοδείας του και ανθρώπους που με την παρουσία τους ήθελαν να τον τιμήσουν. Εκεί, από τους εκλεγμένους εκπροσώπους του ελληνικού λαού και οι βουλευτές κ. Τραγάκης, Καλαϊτζής και Ανωμερίτης μαζί με τον εφοπλιστή κ. Παναγιώτη Τσάκο, που ήρθε για την βάπτιση ως νονός του εγγονού του Ιμβρίου παπα Νικηφόρου ενός από τους τρεις παπάδες της Ίμβρου οι οποίοι έρχονται και λειτουργούν στο ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου στην Τένεδο αφού δεν υπάρχει παπάς στο νησί. Από την Νέα Τένεδο δύο λεωφορεία με Τενέδιους και τους φίλους τους καθώς και το χορευτικό του συλλόγου ήλθαν όπως κάθε χρόνο να ζωντανέψουν την ατμόσφαιρα. Πάνω από 250 επισκέπτες συνυπήρξαν με άλλους τόσους τούρκους πολίτες οι οποίοι κάθε χρόνο μαζεύονται κάτω από τα πλατάνια να δουν και να διασκεδάσουν. Το διαφημίζουν στα τουριστικά τους έντυπα το Ayasma panayir και ούτε στα πιο τρελά τους όνειρα δεν είχαν φανταστεί ανέξοδη διασκέδαση και τουριστική ατραξιόν εκεί κάτω από τα πλατάνια δίπλα στο ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής το οποίο καταρρέει αλλά παρʼ όλα αυτά δεν δίνουν άδεια επισκευής και παρʼ όλες τις ενέργειες του Συλλόγου Τενεδίων «Ο Τέννης» με έδρα την Αθήνα και τις νόμιμες διαδικασίες που έχουν κινήσει.

.. και μια βάπτιση

Η βάπτιση έγινε στο Ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου και είναι το δεύτερο παιδί το οποίο, αν και δεν γεννήθηκε στο νησί, βαπτίστηκε στην εκκλησιά, η οποία στέκεται εκεί από το 1800. Ένας Θεσσαλονικιός, ο Δημήτρης Τόλιος, ήταν ο προηγούμενος που διάλεξε την Τένεδο για την βάπτιση του παιδιού του και παραμένει φίλος της Τενέδου. Τελευταία βάπτιση Τενέδιου εκεί ήταν η βάπτιση του Δημήτρη Οβαλή, γιου του Παναγιώτη και της Φιλιώς, ο γάμος των οποίων ήταν κιʼ ο τελευταίος που παπάς ευλόγησε στην εκκλησιά του νησιού πριν χρόνια…

Πολλοί δάκρυσαν, πολλοί από τους επισκέπτες ιδιαίτερα τους Τενέδιους από την μακρινή Αυστραλία, την Αμερική, την Μυτιλήνη και την Θεσσαλονίκη που ήρθαν στη γη που τους γέννησε μετά από πάρα πολλά χρόνια στην ξενιτιά να προσκυνήσουν, φορτίστηκαν συναισθηματικά και ποιος ξέρει μπορεί να αποτελέσουν προπομπούς των Τενέδιων που δεν θα έρχονται για να πουλήσουν, αλλά για να διεκδικήσουν η αγοράσουν συμβολικά έστω κάτι από αυτά που οι πρόγονοί τους αναγκάστηκαν κάτω από τις τότε συνθήκες και την παντελή έλλειψη οργάνωσης να πουλήσουν για το δικό τους καλύτερο μέλλον.Ίσως οι σύλλογοι που τα γραφεία τους είναι σε διάφορες πόλεις να μαζευτούν και να αποκτήσουν το σπίτι του ξενιτεμένου Τενέδιου εκεί στο νησί της «Λευκοφρύς του Ομήρου», εκεί στην πολύ πολιτισμική κοινωνία της «Κάλυνδα», εκεί που αυτοί που αγόρασαν τα σπίτια , αυτοί που έκαναν κατάσχεση σε ιδιοκτησίες κοντεύουν να αλλάξουν την ιστορία του νησιού ενώ οι εναπομείναντες ανήμποροι μέσα στα γηρατειά, τις κακουχίες και ανίδεοι συνωστίζονται ως άλλοι «Πωσιδωνιάτες». Αυτοακυρώνονται ως παρουσία αφού δεν μπολιάζονται με νέα παρουσία ανθρώπου αλλά παραμένουν αρνητικοί και καχύποπτοι.

Κοινή ευχή η φετινή ευλογία του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου κκΒαρθολομαίου να βοηθήσει για μια ζωντανή συνέχεια της ψαλμωδίας στην εκκλησία και της ελληνικής γλώσσας στις «Τενέδου τα σοκκάκια» στα πλαίσια μιας πολυπολιτισμικής κοινωνίας όπως ήταν πάντα αυτό το κομμάτι γης στο μέσον της θάλασσας απέναντι από την Τροία.

Α.Π.

Καλοκαίρι 2009 με Τενεδιόπουλα

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.