ΤΑΞΙΔΙ ΜΕ ΤΗΝ «ΚΛΕΨΥΔΡΑ …

Το Ινστιτούτο Πολιτιστικής και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας (Ι.Π.Ε.Τ.) ( www.ipet.gr) ιδρύθηκε το 1998 στην Ξάνθη, ως ανεξάρτητο ερευνητικό ινστιτούτο, υπό την αιγίδα της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας (Υπουργείο Ανάπτυξης). Το Νοέμβριο του 2003 εντάχθηκε στο «Αθηνά» – Ερευνητικό Κέντρο Καινοτομίας στις Τεχνολογίες της Πληροφορίας, των Επικοινωνιών και της Γνώσης που εδρεύει στην Αθήνα..

Το Ινστιτούτο, το μοναδικό ερευνητικό ινστιτούτο του Υπουργείο Ανάπτυξης που βρίσκεται στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, παρέχει ένα ολοκληρωμένο ερευνητικό περιβάλλον, με συνεχή αλληλεπίδραση και υποστήριξη από τον ακαδημαϊκό χώρο, την Eλληνική και διεθνή επιστημονική κοινότητα της εκπαιδευτικής και πολιτιστικής τεχνολογίας, καθώς και τους κρατικούς φορείς.

Σκοπός του Ι.Π.Ε.Τ. είναι η ενίσχυση ερευνητικών και τεχνολογικών δραστηριοτήτων και η εφαρμογή των νέων τεχνολογιών στους τομείς των ανθρωπιστικών επιστημών, του πολιτισμού και της εκπαίδευσης. Ειδικότερα, το Ι.Π.Ε.Τ. επικεντρώνει τις ερευνητικές του δραστηριότητες α) στην εφαρμογή των τεχνολογιών πληροφόρησης σε μελέτες κειμένων, αναλύσεις και καταγραφές γλώσσας, έργων τέχνης, μνημείων κ.τ.λ. β) στη μελέτη των σχετικών υλικών και ειδικότερα κεραμικών, του χάρτου και περγαμηνής και γ) στην εφαρμογή των τεχνολογιών πληροφόρησης στην εκπαίδευση και ειδικότερα στην μάθηση εξ αποστάσεως και στην παροχή εκπαίδευσης κατά ζήτηση.

Η «ΚΛΕΨΥΔΡΑ» του Ινστιτούτου…

Το πρότυπο Κέντρο Ψηφιοποίησης Πολιτιστικού Αποθέματος «Κλεψύδρα» δημιουργήθηκε στα τέλη του 2006 και στεγάζεται στις εγκαταστάσεις του Ινστιτούτου Πολιτιστικής και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας (Ι.Π.Ε.Τ.)/Ε.Κ. Αθηνά στην πόλη της Ξάνθης. Η Κλεψύδρα επικεντρώνεται στην διαφύλαξη, οργάνωση και ψηφιοποίηση του πολιτιστικού μας αποθέματος. Ο υλικοτεχνικός εξοπλισμός του κέντρου δύναται να καλύψει τις γενικότερες ανάγκες ψηφιοποίησης της ευρύτερης περιοχής (Ανατολική Μακεδονία, Θράκη, Βόρειο Αιγαίο) αλλά και τις ειδικές ανάγκες (πχ 3D ψηφιοποίηση) ολόκληρης της Ελληνικής επικράτειας και των γειτονικών βαλκανικών χωρών. Η υψηλή ειδίκευση του προσωπικού στον ερευνητικό χώρο της ψηφιακής αποτύπωσης και δημιουργίας ψηφιακών συλλογών επιτρέπει τη διαχείριση έργων ψηφιοποίησης από τα αρχικά στάδια σχεδίασης έως και την ψηφιοποίηση και προβολή των δεδομένων μέσω διαδικτυακών πολυμεσικών βάσεων δεδομένων. «Η Κλεψύδρα» λειτουργεί καταλυτικά στον εμπλουτισμό του ψηφιακού υλικού του πολιτιστικού μας θησαυρού, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην τεκμηρίωση, προβολή και διατήρησή του. Στόχος του Κέντρου είναι να μπορέσει να παραμείνει όχι μόνο ανταγωνιστικό απέναντι σε ομοειδή κέντρα αλλά να αναπτυχθεί και να εξελιχθεί σε ένα διεθνούς κύρους πρωτοποριακό Κέντρο ψηφιοποίησης.

ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΝΑΟΙ…

«Η Κλεψύδρα» έχει την δυνατότητα παροχής υπηρεσιών πρωτογενούς ψηφιοποίησης ενός ευρύτατου φάσματος ειδών και μεγεθών πολιτιστικών αντικειμένων. Στις κατηγορίες ειδών κινητών και ακινήτων πολιτιστικών αντικειμένων περιλαμβάνονται, χωρίς βεβαίως οι δυνατότητες του Κέντρου να εξαντλούνται σε αυτές:

•Μνημεία (Ναοί, Αγορές, Κρήνες κλπ) •Αρχαιολογικά ευρήματα (αγγεία, επιγραφές, σκαλιστοί διάκοσμοι κλπ)

•Αγάλματα, προτομές

•Αντικείμενα καθημερινής χρήσης (πχ οικιακά σκεύη)

•Eργαλεία και μηχανές

•Οχήματα

•Μουσικά όργανα

•Φορεσιές

•Κοσμήματα

•Έντυπο και χειρόγραφο υλικό (βιβλία, έγγραφα, επιστολές, κλπ)

•Φωτογραφικό υλικό (φωτογραφίες,αρνητικά,διαφάνειες, κλπ)

•Εικόνες και πίνακες ζωγραφικής

•Βιβλία

•Ειδικά αντικείμενα (πχ σαρκοφάγοι, μικρού μεγέθους μνημεία κλπ)

«Η Κλεψύδρα», σύμφωνα με τον κ. Χριστόδουλο Χαμζά, καθηγητή στο Δ.Π.Θ. και Διευθυντή του Ινστιτούτου, παρέχει επίσης υπηρεσίες ψηφιοποίησης στον παραγωγικό τομέα (προτυποποίηση, reverse engineering, κλπ), ενώ υποστηρίζεται συμπληρωματικά και από το Εργαστήριο Αρχαιομετρίας του Ι.Π.Ε.Τ. /Ε.Κ.Αθηνά, το οποίο δύναται να ψηφιοποιεί και τη χημική σύσταση των επιφανειών πολιτιστικών αντικειμένων (μ-XRF). Σε συνεργασία επίσης με τη Μονάδα Πολυμέσων του Ι.Π.Ε.Τ. /Ε.Κ.Αθηνά παρέχει υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας όπως η ανάπτυξη πολυμεσικών δικτυακών ή μη βάσεων δεδομένων για τη διαχείριση του υλικού, παραγωγή πολυμεσικών εφαρμογών για εκπαιδευτικούς και/ή εμπορικούς σκοπούς, δημιουργία ιστοσελίδων ή πυλών στο διαδίκτυο για τη δημοσιοποίηση και προβολή υλικού.

Η Τρισδιάστατη Ψηφιοποίηση Ιστορικών Μνημείων και Οικισμών

«Η προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς συμβάλλει σημαντικά στην περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη καθώς προσελκύει τουρίστες με ειδικά ενδιαφέροντα ενώ δημιουργεί κίνητρα για νέες τουριστικές υποδομές με απώτερο σκοπό την αξιοποίηση των δυνατοτήτων και των χαρακτηριστικών της εκάστοτε περιοχής.» δηλώνει ο κ. Χαμζάς και εξηγεί ότι εκτός από τα συμβατικά μέσα προβολής της πολιτιστικής κληρονομιάς (κείμενο-περιγραφή, σχέδιο-ζωγραφιά, φωτογραφία, εικονοσειρές (βίντεο), σήμερα είναι πλέον δυνατή η προβολή ιστορικών μνημείων και οικισμών μέσω του Διαδικτύου με χρήση ψηφιακών τρισδιάστατων αναπαραστάσεων. Ως ψηφιακή αναπαράσταση ενός μνημείου ή χώρου μπορούμε να ορίσουμε την ακριβή αποτύπωση και καταγραφή των γεωμετρικών χαρακτηριστικών του με τέτοιο τρόπο ώστε να αναπαρίσταται αξιόπιστα η γεωμετρική μορφή και θέση του στο χώρο με τη χρήση διαγραμμάτων, δισδιάστατων απεικονίσεων αλλά και τρισδιάστατων εικονικών μοντέλων στη μνήμη και στη οθόνη ενός Η/Υ. Μπορεί κανείς να δει μία τέτοια ψηφιοποίηση δύο παλιών εκκλησιών στην Μάνη στο www.ipet.gr/3d_demo/mani ενώ μια προηγούμενη 3Δ ψηφιοποίηση της παλιάς πόλης της Ξάνθης μπορεί κανείς να δεί και www.67100.gr .

Τα βασικά πλεονεκτήματα των Τρισδιάστατων Ψηφιακών Αναπαραστάσεων είναι η προσομοίωση μίας πραγματικής επίσκεψης σε κάποιο ιστορικό χώρο επιτρέποντας ελευθερία κινήσεων παρόμοια μ’ αυτή που βιώνουμε σε μια πραγματική επίσκεψη. Προσφέρουν ταυτόχρονα πληρέστερη αντίληψη της γεωμετρίας του χώρου από ό,τι ένα σύνολο από φωτογραφίες ή εικονοσειρές. Επιτρέπουν να εξετάζουμε ένα θέμα από διαφορετικές και πρωτόγνωρες οπτικές γωνίες καθιστώντας δυνατή την περιήγηση σε χώρους που είναι απρόσιτοι-δυσπρόσιτοι ή δεν υπάρχουν πια. Ο επισκέπτης μπορεί να κατευθύνει την περιήγηση κατά βούληση σε αντίθεση με μια παρουσίαση του χώρου από εικονοσειρές (βίντεο).

Μέσα από μία τρισδιάστατη αναπαράσταση ενός ιστορικού χώρου καθίσταται δυνατός ο εμπλουτισμός του με πληροφορία, η οποία δεν απεικονίζεται αποδοτικά με τις συμβατικές μεθόδους που προαναφέρθηκαν. Έτσι καθώς ο εικονικός επισκέπτης περιηγείται μέσα στο εικονικό μνημείο εμφανίζονται δυναμικά πληροφορίες σχετικά με τη θέση του μέσα στο χώρο αλλά και με το τι βλέπει.

Τα βασικά δομικά στοιχεία μίας τρισδιάστατης αναπαράστασης είναι το τρισδιάστατο πλέγμα που αποτελεί τη μαθηματική περιγραφή της γεωμετρίας του χώρου και η πληροφορία υφής που δεν είναι τίποτε άλλο από μία συλλογή από ψηφιακές εικόνες ειδικά επεξεργασμένες και χαρτογραφημένες πάνω στο τρισδιάστατο πλέγμα. (Σχήμα 1)

Η ανάπτυξη ισχυρών υπολογιστικών συστημάτων και ψηφιακών μετρικών διατάξεων κατάφεραν να καθιερώσουν μια συνεχώς εξελίξιμη αγορά τρισδιάστατων σαρωτών. Τα συστήματα αυτά επιτρέπουν την καταγραφή γεωμετρικής και χρωματικής πληροφορίας που φέρουν τα αντικείμενα μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Οι αρχές λειτουργίας τους βασίζονται στην εφαρμογή γεωμετρικών αξιωμάτων και συναρτήσεων. Πρότυπα ακαδημαϊκά αλλά και εμπορικά συστήματα επιδιώκουν να δώσουν απάντηση στην τρισδιάστατη αποτύπωση, το καθένα από τη δική του σκοπιά, κάνοντας συγκεκριμένες παραδοχές.

Η ανάπτυξη των τρισδιάστατων σαρωτών είναι αποτέλεσμα συλλογικής δουλειάς επιστημόνων από διαφορετικά ερευνητικά πεδία, όπως είναι αυτά της όρασης υπολογιστών, των τρισδιάστατων γραφικών, της μηχανολογίας, των μετρήσεων με ηλεκτρονικά αισθητήρια, της φωτογραμμετρίας και, φυσικά, των μαθηματικών.

Η τρισδιάστατη σάρωση (Σχήματα 3 και 4) είναι ένα σημαντικό νέο εργαλείο για την τεκμηρίωση αντικειμένων πολιτιστικής κληρονομιάς αφού η αρχαιολογία βρίσκεται μονίμως αντιμέτωπη με το πρόβλημα της καταγραφής και μελέτης αντικειμένων ανυπολόγιστης αξίας. Η τρισδιάστατη ψηφιοποίηση αποτελεί στις μέρες μας ένα αναπόσπαστο πλέον κομμάτι της προσπάθειας αρχειοθέτησης της πολιτιστικής και πολιτισμικής μας κληρονομιάς. Προσφέρει δυνατότητες καταγραφής αρχιτεκτονικών δημιουργιών, αρχαιολογικών ευρημάτων, ιστορικών μνημείων και μνημείων τέχνης.

Η σύγχρονη τεχνολογία θα επιτρέπει σύντομα στον επισκέπτη των εικονικών αυτών ιστοχώρων, εκτός από την όραση και την ακοή, να έχει και εικονική αναπαράσταση με την αίσθηση της υφής. Να μπορεί δηλαδή να πιάνει και να αισθάνεται τα αντικείμενα που βλέπει. Βέβαια όλα αυτά ποτέ δεν θα μπορέσουν να αντικαταστήσουν την ομορφιά και την αίσθηση μιας ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ επίσκεψης σε ένα Μουσείο, ή στην παλιά πόλη της Ξάνθης, οπότε ένα «κλίκ» είναι μόνο μια μικρή γεύση, τα ωραιότερα ακολουθούν δια ζώσης…

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.