«Τα σπιτια στην αρχαιοτητα ηταν ευαερα και ευηλια»
Για δέκατη τρίτη συνεχή χρονιά η Ελλάδα γιόρτασε τις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Την τιμητικής της φέτος είχαν οι «Οικείες Ιστορίες». Ιστορίες που προσπάθησαν να ευαισθητοποιήσουν τους πολίτες σε θέματα προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, να ενισχύσουν την κοινή ευρωπαϊκή συνείδηση και να συνδράμουν στη δημιουργία ενός πρόσφορου κλίματος για τη διεξαγωγή ενός διαπολιτισμικού διαλόγου. Η κ. Ζωή Μηλτσακάκη, ωρομίσθια αρχαιολόγος στο αρχαιολογικό μουσείο Κομοτηνής, μιλά στον «Κόσμο» για το έκτατο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με τίτλο: «Οικείες Ιστορίες», αλλά και για τις ομοιότητες – διαφορές των κατοικιών της αρχαιότητας με αυτές του σήμερα.
«Ο άνθρωπος τότε είχε την εργασία του στο σπίτι του ή δίπλα στην αυλή του», δηλώνει η κ. Μηλτσακάκη και σημειώνει: «τα σημερινά χρόνια η δουλειά είναι εκτός κατοικίας, οι άνθρωποι λείπουν πολλές ώρες εκτός και συγκεντρώνονται τα μέλη της οικογένειας μόνο το βράδυ. Μέσα από το σπίτι βλέπουμε και το ρόλο της γυναίκας και του άντρα, άλλος ήταν ο ρόλος τότε, άλλος τώρα».
Πού επικεντρωθήκατε σ΄ αυτή την νέα σας επαφή με τα παιδιά;
Επικεντρωθήκαμε κυρίως στην αρχαία αρχιτεκτονική, στην τυπολογία και στη δομή της αρχαίας αρχιτεκτονικής και φτάσαμε μέχρι την νεότερη εποχή και συγκεκριμένα στο νεοκλασικισμό.
Ποιες ήταν οι αντιδράσεις των παιδιών;
Πρώτη φορά ασχολούνται με κάτι τέτοιο, πολλές ορολογίες ήταν άγνωστες. Τα παιδιά δείχνουν ενδιαφέρον και αντιλαμβάνονται διαφορές και ομοιότητες με το σήμερα. Κατανοούν ότι υπήρχαν τοίχοι με χρώματα και στους ναούς και στα σπίτια, αλλά και τη διαφορά που υπήρχε ανάμεσα στον αρχαίο ναό και στην αρχαία κατοικία.
Ένα παράδειγμα;
Για παράδειγμα στον αρχαίο ναό έδιναν μεγαλύτερη βαρύτητα στον εξωτερικό του διάκοσμο γιατί έξω από τον ναό γινόταν η εκδήλωση και η άσκηση της λατρείας. Ενώ στην αρχαία οικία δινόταν μεγαλύτερη βαρύτητα στον εσωτερικό χώρο, όπου γύρω από μια εσωτερική αυλή χτιζόταν τα δωμάτια της οικίας. Μελετώντας όλα αυτά μαθαίνει κανείς πώς εξελίσσεται η ιστορία, ότι έχει μια συνέχεια και είναι σημαντικό να διαφυλάττουμε το περιβάλλον, να σεβόμαστε την κληρονομιά μας και να την προστατεύουμε.
Ποιο κοινό σημείο είχαν τα σπίτια στην αρχαιότητα με τις σημερινές κατοικίες;
Την αυλή. Στην αρχαία εποχή δεν είχε το ρόλο που έχει σήμερα, δεν είχε καλλωπιστικά φυτά, δεν υπήρχε η σημερινή εικόνα, έδινε το φως και τον αέρα στα δωμάτια, αυτός ήταν ο ρόλος της αυλής.
Στην αρχαιότητα ή σήμερα περνά κανείς περισσότερο χρόνο στο σπίτι του;
Ο άνθρωπος τότε είχε την εργασία του στο σπίτι του ή δίπλα στην αυλή του. Τα σημερινά χρόνια η δουλειά είναι εκτός κατοικίας, οι άνθρωποι λείπουν πολλές ώρες εκτός κατοικίας και συγκεντρώνονται τα μέλη της οικογένειας μόνο το βράδυ. Μελετώντας το σπίτι βλέπουμε και το ρόλο της γυναίκας και του άντρα, άλλος ήταν ο ρόλος τότε, άλλος τώρα. Τα παιδιά κάνουν τις συγκρίσεις και τις ταυτίσεις.
Πώς ήταν οι κατοικίες;
Τα σπίτια στην αρχαιότητα ήταν ευάερα και ευήλια, τα παιδιά μπορούσαν να παίξουν άνετα στις αυλές των κατοικιών. Ακόμη και η διασκέδαση και η ψυχαγωγία γινόταν μέσα στο σπίτι, ενώ σήμερα βγαίνεις έξω για να διασκεδάσεις.
Παράθυρα είχαν οι αρχαίοι στα σπίτια τους;
Μικρά και ψηλά παράθυρα. Ο κυρίως φωτισμός ερχόταν από την αυλή στα δωμάτια, στον ανδρώνα, στον γυναικωνίτη, στο λουτρό, στην κουζίνα, στον κυρίως χώρο του σπιτιού, που ήταν ο οίκος.
Και σε ό,τι έχει να κάνει με το βάψιμο, τι είδους χρώματα επέλεγαν για το σπίτι τους;
Τα χρώματα ήταν πολύχρωμα, έντονα, χρησιμοποιούσαν ακόμη και τριχρωμία, το κόκκινο, το μαύρο, το λευκό, τα οποία δημιουργούν διαφορετικές επιφάνειες, ενώ βρίσκονται στον ίδιο τοίχο, ήταν σαν να έβλεπες ένα διαφορετικό πλακάκι. Αυτό αποδείκνυε πόσο δεξιοτέχνες ήταν οι άνθρωποι.
Οι γυναίκες έμεναν περισσότερο εντός της οικίας ή οι άνδρες;
Ναι, ο άνδρας είχε και δημόσιο βίο μέσα στο ίδιο του το σπίτι, γι’ αυτό και τα συμπόσια γινόντουσαν εκεί, ήταν διαμορφωμένος ο χώρος κατάλληλα. Οι γυναίκες είχαν αρκετούς χώρους εργασίας και πήγαιναν από δωμάτιο σε δωμάτιο για να κάνουν τις δουλειές τους. Έδιναν μεγάλη βαρύτητα στην ύφανση. Οι γυναίκες ασχολούνταν με το μαγείρεμα και την φροντίδα των παιδιών.
Τα σπίτια των πλουσίων διέφεραν από αυτά των φτωχών;
Δεν είχαν πολύ μεγάλες διαφορές, φαίνονται κυρίως από τα ψηφιδωτά δάπεδα, από τους μεγάλους χώρους, δηλαδή υπήρχαν και σπίτια που είχαν δύο αυλές. Έπαιζε ρόλο η έκταση, τα χρώματα που χρησιμοποιούσαν. Ένα μικρό σπίτι είχε λιγότερους χώρους, πιο μικρές αυλές.
Σε ποια εποχή αναγείρονται σπίτια περισσότερο εκλεπτυσμένα;
Στα κλασικά χρόνια ξεχωρίζουν οι κατοικίες. Όπως και τα δημόσια κτίρια είναι πιο καλά διακοσμημένα και χρησιμοποιούν πολύ πλούσια διακόσμηση, έτσι και τα ιδιωτικά σπίτια χρησιμοποιούν, επίσης, πολύ καλά υλικά και αρκετά χρώματα.
Η Εστία ήταν όντως προστάτιδα του σπιτιού, όπως λέγεται;
Ναι, η Εστία ήταν η προστάτιδα του σπιτιού. Στο σπίτι η Εστία ήταν ένα τετράγωνο κτίσμα, στο οποίο άναβαν φωτιά και συγκεντρώνονταν οι καλεσμένοι του κυρίου για να κάνουν τις συγκεντρώσεις, τις κουβέντες τους.
Το «δέσιμο» του ανθρώπου με το σπίτι ήταν τόσο μεγάλο, όσο σήμερα;
Ναι, το «δέσιμο» ήταν πολύ μεγάλο και τότε. Ήταν μεγάλη η ανάγκη να έχουν ένα δικό τους χώρο, γι’ αυτούς, ίσως, περισσότερο γιατί ήταν χώρος εργασίας, ξεκούρασης, διασκέδασης, παιχνιδιού, προσευχής. Έδιναν πολύ μεγάλη βαρύτητα στο σπίτι στην αρχαιότητα.
Ποιο αρχαίο σπίτι ξεχωρίζει στην περιοχή μας;
Το σπίτι στη Μαρώνεια, το ψηφιδωτό δάπεδό του ξεχωρίζει. Κοιτώντας το δάπεδο βλέπουμε ότι ήταν ένα σπίτι με δύο αυλές, βρέθηκε μάλιστα κλίμακα σε μία από τις δύο αυλές, που οδηγούσε στον πάνω όροφο. Είναι ένα σπίτι με έντονα χρώματα. Το θέμα του ψηφιδωτού σχετίζεται με τον τόπο. Η Μαρώνεια ήταν τόπος καλλιέργειας της αμπέλους και παραγωγής του οίνου, το θέμα είναι το αμπέλι.
Υπάρχουν και άλλα αρχαία σπίτια στην περιοχή μας που ξεχωρίζουν;
Ναι, υπάρχουν κι άλλα σπίτια με ξεχωριστό ενδιαφέρον στη Μαρώνεια. Όπως, υπάρχουν σπίτια στα Άβδηρα και στη Μεσημβρία Ζώνη.
Μαρία Νικολάου
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
