Τα ποντιακα κερκελια και τα καλαντα των Βαιων

Στο Θρυλόριο, κάθε σπίτι έχει το Λάζαρό του, όπως συμβαίνει στα περισσότερα ποντιακά χωριά. Τη μέρα του Λαζάρου την τιμούν ιδιαίτερα. Είναι αυτή που φτιάχνουν εδώ και 80 χρόνια τα κερκέλια, κουλούρια ψημένα σε παραδοσιακό φούρνο. Οι Πόντιοι του Θρυλορίου κρατούν το έθιμο για τέταρτη και πέμπτη γενιά προκειμένου να ενθαρρύνουν τα παιδιά να τραγουδούν τα κάλαντα των Βαΐων. Οι μυρωδιές της άνοιξης έμπλεξαν με τα ζεστά κερκέλια κι έφεραν προμηνύματα πασχαλιάς το Σάββατο και την Κυριακή στους περίπου 700 κατοίκους του χωριού, αλλά και τους επισκέπτες.

Η πρόεδρος του Πολιτιστικού Ομίλου Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα και το Γαρς», Χρύσα Μαυρίδου, εξηγώντας ότι κερκέλι σημαίνει κουλούρι, μίλησε για τις δύο εκδοχές του εθίμου, ενώ ταυτόχρονα βοηθούσε την κ. Ελένη στο ψήσιμο: «Από ό,τι μαρτυρούν οι ηλικιωμένες κυρίες από τον Πόντο που τα φτιάχνουν, τα κερκέλια γίνονταν από το φτωχό το Λάζαρο, ο οποίος ζητιάνεψε αλεύρι για να φτιάξει αυτό το κουλούρι και το μοίρασε στους φτωχούς ανθρώπους και κυρίως στα φτωχά παιδιά. Μια άλλη εκδοχή θέλει το κερκέλι να ‘ναι το πρώτο φαγητό που γεύτηκε ο Λάζαρος μετά την ανάστασή του. Η πρώτη είναι και η επικρατέστερη εκδοχή».

Από γενιά σε γενιά τα κερκέλια έγιναν μια συνήθεια και για τις νέες γυναίκες του Θρυλορίου: «Το έθιμο αναβιώνει κάθε χρόνο από κυρίες μεγάλης ηλικίας του χωριού. Με τα χρόνια μειώθηκε ο αριθμός των γυναικών που φτιάχνουν κερκέλια. Κάποια στιγμή ο σύλλογός μας αντιλήφθηκε ότι πρόκειται για έθιμο που θα χανόταν και ξεκινήσαμε μια προσπάθεια να ‘ρθουμε κοντά τους και να ξεκινήσουμε να τα φτιάχνουμε. Η αλήθεια είναι ότι οι παλιές νοικοκυρές ήταν πρόθυμες να μας μάθουν τα έθιμα.

Κάθε χρόνο, την τελευταία τριετία, καθόμαστε κοντά τους και φτιάχνουμε τα κερκέλια. Ένα μεγάλο κίνητρο ήταν τα κάλαντα των Βαΐων. Τα παιδιά σταμάτησαν να ψάλλουν τα κάλαντα και τότε ο σύλλογος αποφάσισε να συγκεντρώσει τα παιδιά και να αναβιώσει το έθιμο. Καθώς πήγαιναν τα παιδιά στα σπίτια και τραγουδούσαν τα κάλαντα, οι νοικοκυρές ξαναβρήκαν το ενδιαφέρον τους. Σήμερα όλο και περισσότερες νοικοκυρές κάνουν κερκέλια, όλο και περισσότερο φούρνοι το Σάββατο του Λαζάρου μοσχοβολάνε κερκέλια και τα παιδιά την Κυριακή των Βαΐων ψάλλουν τα κάλαντα και παίρνουν κερκέλια».

Η συνταγή

Μία από τις μαγείρισσες του Θρυλορίου, η Ελένη Σαλπιγγίδου έδωσε τη συνταγή στον ΠτΘ: «Βάζουμε νερό, αλάτι, μαγιά –την πιάνουμε από το βράδυ με ξινομαγιά- και προσθέτουμε και μπυρομαγιά και τα ζυμώνουμε το πρωί. Μόλις φουσκώσει το ζυμάρι, τα πλάθουμε. Το νερό πρέπει να είναι προς το ζεστό για να φουσκώσει το ζυμάρι. Αφού φουσκώσει πλάθουμε τα κερκέλια».

Το μυστικό βέβαια κρύβεται στον παραδοσιακό φούρνο με τα ξύλα.

Τα κάλαντα των Βαΐων

Από τη μια άκρη του χωριού στην άλλη η παρέα των παιδιών του Πολιτιστικού Ομίλου Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα και το Γαρς» τραγούδησε την Κυριακή τα κάλαντα των Βαΐών. Τα παιδιά φορώντας παραδοσιακές φορεσιές έψαλαν το

«Βάι, Βάι, τω Βαϊ

τρώγω ψάρι και χαψί

και τ’ απάν’ τε Κερακί

τρώω το παχύ τ’ αρνί

θεία, θεία, παρ’ το κερκέλι

και δος μας το κόκκινο το ‘βο».

Η Μαγδαληνή Σαπαρανίδου με το σύζυγό της πρόσφεραν αβγά και κερκέλια ως αντάλλαγμα για τα κάλαντα που τους τραγούδησαν τα παιδιά. Τους ευχήθηκε Καλό Πάσχα, ενώ θυμήθηκε ότι στα παλαιότερα χρόνια στα παιδιά των συγγενών έδιναν αυγά και στα υπόλοιπα κερκέλια.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.