«Τα πανεπιστημια ιδρυονται για να συμβαλλουν στην οικονομικη, κοινωνικη και πολιτιστικη αναπτυξη»

O Καθηγητή Γενικής και Πολιτικής Κοινωνιολογίας του Τμήματος Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και επισκέπτης καθηγητής του Τμήματος Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, εισηγητής στην Ημερίδα που διοργάνωσε η διευρυμένη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ροδόπης – Έβρου με θέμα «Τηλε-εκπαίδευση, κατάρτιση και αγορά εργασίας», μίλησε στον ΠτΘ για τα προβλήματα της ανεργίας που ταλανίζουν τη Θράκη, την πρόκληση της μελλοντικής εισόδου της Βουλγαρίας και της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και τα κίνητρα που πρέπει να δοθούν στους αγρότες για να παραμείνουν στην ύπαιθρο.

Για τον κ. Παπαδημητρίου, προϋπόθεση της αντιμετώπισης της ανεργίας είναι

«οι ουσιαστικές τομές στη δομή και τον τρόπο λειτουργίας του οικονομικού και κοινωνικού συστήματος», η ενσωμάτωση της μειονότητας και των παλιννοστούντων στην αγορά εργασίας και στις διαδικασίες ανάπτυξης, η εξατομικευμένη προσέγγιση των ανέργων.

Το Δ.Π.Θ., μέλος του οποίου είναι και ο ίδιος, μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο αφού πρώτα ενισχυθεί για να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία του.

ΠτΘ: Ποια είναι τα κριτήρια που πρέπει να δοθούν στους αγρότες για να σταματήσει η μετακίνησή τους προς το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα των πόλεων;

Ζ.Π.: Ως γνωστόν, η αγροτική οικονομία της Θράκης στηρίζεται κυρίως στις αροτραίες καλλιέργειες (σιτηρά, καλαμπόκι, ζαχαρότευτλα, βαμβάκι ηλίανθος, κλπ). Το είδος των καλλιεργειών σε συνδυασμό με το μικρό μέγεθος και τον υφιστάμενο κατακερματισμό του αγροτικού κλήρου, που καθιστά ασύμφορη την εκμηχάνιση της αγροτικής παραγωγής, έχει σαν αποτέλεσμα το εισόδημα των αγροτών να είναι ιδιαίτερα χαμηλό. Το ίδιο ισχύει και για την κτηνοτροφία. Αν και στο παρελθόν υπήρξε αξιόλογη ανάπτυξη της βοοτροφίας-αγελαδοτροφίας, τελευταία παρατηρείται κάμψη της δραστηριότητας και μείωση του ζωικού κεφαλαίου βοοειδών που οφείλεται πρωτίστως στο μικρό μέγεθος των εκμεταλλεύσεων καθώς και στην έλλειψη βοσκοτόπων. Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα στο νομό Ροδόπης, όπου η σύνθεση του αγροτικού πληθυσμού, επιδεινώνει επιπροσθέτως την κατάσταση. Αποτέλεσμα των οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι αγρότες είναι η εγκατάλειψη της υπαίθρου και η αναζήτηση εργασίας στα αστικά κέντρα της περιοχής, με αποτέλεσμα να εντείνεται η δημογραφική αποψίλωση της περιφέρειας.

Για να σταματήσει αυτή η αιμορραγία της υπαίθρου επιβάλλεται η λήψη μέτρων, με στόχο την ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας και συγκεκριμένα:

– τη δημιουργία σύγχρονου αρδευτικού συστήματος για την καλύτερη εκμετάλλευση των πλουσίων υδατικών πόρων της περιοχής,

– την επιτάχυνση του αναδασμού για τη δημιουργία βιώσιμων αγροτικών εκμεταλλεύσεων,

– την αναδιόρθωση και εξειδίκευση των αροτραίων καλλιεργειών,

– τη βελτίωση της αγροτικής υποδομής από τεχνολογική και οργανωτική άποψη,

– την ενίσχυση και ανάπτυξη της κτηνοτροφίας και της αλιείας καθώς και την καλύτερη οργάνωση των δασικών εκμεταλλεύσεων,

– τη δημιουργία Πολυδύναμων Κέντρων Στήριξης των αγροτικών δραστηριοτήτων,

– την ανάπτυξη και συστηματική υλοποίηση προγραμμάτων ενημέρωσης και κατάρτισης του αγροτικού πληθυσμού σε θέματα νέων καλλιεργειών, μεθόδων και τεχνικών καλλιέργειας και διαρθρωτικών προσαρμογών σε ό,τι αφορά τις παραδοσιακές καλλιέργειες,

– τη δημιουργία μηχανισμών πρόγνωσης των διακυμάνσεων της αγοράς αγροτικών προϊόντων και ενημέρωσης των ενδιαφερομένων αγροτών,

– την ενίσχυση του αγροτοτουρισμού και τέλος

– τη διασύνδεση της παραγωγής αγροτικών προϊόντων με την επί τόπου μεταποίησή τους και την προώθησή τους στον τουριστικό τομέα.

Ακόμη, θα πρέπει να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού στην ύπαιθρο, ιδιαίτερα μεταξύ των μουσουλμάνων γενικά και των μουσουλμάνων γυναικών ειδικότερα, με στόχο την καλύτερη ενσωμάτωσή τους σε προγράμματα οικονομικής ανάπτυξης που χρηματοδοτούνται, ως γνωστόν, από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

ΠτΘ: Πώς πρέπει να συμπεριφερθούν οι βιομηχανικές μονάδες της Θράκης και οι υποψήφιοι επενδυτές απέναντι στη μελλοντική είσοδο της Βουλγαρίας και της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

Ζ.Π.: Με την επικείμενη είσοδο της Βουλγαρίας και ενδεχομένως της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα αλλάξουν άρδην τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δεδομένα της Θράκης. Η περιοχή θα μετατραπεί αναγκαστικά σε κομβικό σημείο οικονομικής συνεργασίας, γεγονός που επιβάλλει την αναθεώρηση της υφιστάμενης οικονομικής πολιτικής των βιομηχανικών επιχειρήσεων, προκειμένου να ανταποκριθούν στις νέες προκλήσεις εξασφαλίζοντας έτσι συγκριτικά πλεονεκτήματα. Επείγει λοιπόν:

– η βελτίωση της υποδομής και συγκεκριμένα του δομικού και σιδηροδρομικού δικτύου, των λιμανιών και αεροδρομίων καθώς και η ολοκλήρωση της Βιομηχανικής Περιοχής,

– η αύξηση της παραγωγής και η ενίσχυση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και η επέκταση και αναβάθμιση των τηλεπικοινωνιών,

– η ενίσχυση των επενδυτικών δραστηριοτήτων με τη λήψη κατάλληλων μέτρων (φορολογικά κίνητρα, τραπεζικός δανεισμός, επιδότηση της απασχόλησης, κλπ),

– η παροχή τεχνικής βοήθειας, κυρίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και η υποστήριξη των εξαγωγικών τους προσπαθειών, ιδιαίτερα προς τις αγορές της νοτιοανατολικής Ευρώπης αλλά και προς την Τουρκία, καθότι διαθέτει ποσοτικά αρκετά σημαντική αγορά βιομηχανικών κυρίως προϊόντων,

– η υλοποίηση προγραμμάτων εκσυγχρονισμού, αύξησης της παραγωγικότητας, παραγωγής και προώθησης νέων προϊόντων και εισαγωγής νέων τεχνολογιών στις επιχειρήσεις,

– η προσέλευση και στήριξη της εγκατάστασης νέων δυναμικών επιχειρήσεων στην περιοχή,

– η ίδρυση και λειτουργία Ινστιτούτων Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΙΕΚ) καθώς και η ενίσχυση της ενδοεπιχειρησιακής κατάρτισης των εργαζομένων στη βιομηχανία, για την εξασφάλιση εξειδικευμένου προσωπικού υψηλών προδιαγραφών,

– η διαφοροποίηση και εξειδίκευση των προϊόντων σε σχέση με αυτά της βουλγαρικής και τουρκικής βιομηχανίας.

Δημοκρίτειο

και ανεργία στη Θράκη

ΠτΘ: Ποιος είναι ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης σε θέματα αντιμετώπισης της ανεργίας στη Θράκη;

Ζ.Π.: Το Δ.Π.Θ. θα μπορούσε πράγματι να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της περιοχής, αρκεί να κατανοήσουν οι υπεύθυνοι φορείς, πως τα πανεπιστήμια δεν ιδρύονται για να καλύψουν ατομικές ανάγκες, αλλά για να συμβάλλουν στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη του τόπου. Σε ό,τι αφορά το πρόβλημα της ανεργίας στη Θράκη, το Δ.Π.Θ. μόνο έμμεσα μπορεί να συμβάλλει στην αντιμετώπισή της, εξασφαλίζοντας και διαχέοντας το απαραίτητο εξειδικευμένο επιστημονικό δυναμικό στους διάφορους τομείς της οικονομίας. Για να μπορέσει το Δ.Π.Θ. να ανταποκριθεί στις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, θα πρέπει καταρχήν να εκσυγχρονιστεί το ίδιο. Εκσυγχρονισμός του Δ.Π.Θ. σημαίνει πρωτίστως:

– ενίσχυση της κτιριακής και τεχνολογικής υποδομής του ιδρύματος,

– εξοπλισμός και εύρυθμη λειτουργία των βιβλιοθηκών,

– δημιουργία νέων Τομέων, Τμημάτων και Σχολών σε γνωστικά πεδία που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα την τοπική οικονομική και κοινωνική ζωή,

– δημιουργία τεχνολογικών ενδιάμεσων που θα λειτουργούν στο πλαίσιο του Δ.Π.Θ. και θα μεταφέρουν πληροφορία και τεχνολογία σε φορείς του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα της περιφέρειας (δίκτυα, υποδομές, κέντρα καταγραφής και πληροφόρησης, κέντρα έρευνας, θεσμοί χρηματοδότησης, κλπ),

– ίδρυση και λειτουργία Γραφείου Σταδιοδρομίας στο Δ.Π.Θ. που θα καθοδηγεί και θα ενισχύσει τους μελλοντικούς επιστήμονες στις επαγγελματικές τους επιλογές.

ΠτΘ: Υπάρχουν συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπιση της ανεργίας στη Θράκη;

Ζ.Π.: Η αντιμετώπιση του προβλήματος της ανεργίας γενικά και των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων ειδικότερα, όπως οι γυναίκες αλλά και οι νέοι, προϋποθέτει την άμεση λήψη μέτρων με βάση τα οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά και πολιτιστικά δεδομένα της περιοχής, προσαρμοσμένα στις πληθυσμιακές ιδιομορφίες της Θράκης. Επιβάλλεται πρωτίστως η ενεργοποίηση της τοπικής κοινωνίας σε ό,τι αφορά τον προγραμματισμό και τις διεκδικήσεις σε συνεργασία με τους τοπικούς δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς. Για να υπάρξει αποτέλεσμα θα πρέπει, έστω και μακροπρόθεσμα, να αντιμετωπιστούν και να βρουν τη λύση τους καίρια προβλήματα της περιοχής, όπως:

– η ένταξη της μουσουλμανικής μειονότητας στις διαδικασίες ανάπτυξης με κύριους άξονες τη δημιουργία ευκαιριών κοινωνικής κινητικότητας,

– η άνοδος του επιπέδου εκπαίδευσης στη στοιχειώδη και μέση βαθμίδα και η παροχή κινήτρων για τη φοίτηση των μουσουλμάνων νέων στα πανεπιστήμια,

– η καλύτερη ενσωμάτωση της μειονότητας στο οικονομικό κύκλωμα της περιοχής ώστε να μη λειτουργεί σε παράλληλο κύκλωμα όπως συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό σήμερα,

– η υποβοήθηση της ανάπτυξης των πολιτιστικών και γλωσσικών ιδιαιτεροτήτων των μουσουλμανικών πληθυσμών,

– η ενσωμάτωση των παλιννοστούντων στην αγορά εργασίας, με βάση το εκπαιδευτικό τους επίπεδο και την επαγγελματική τους εξειδίκευση,

– συνεργασία μεταξύ φορέων της οικονομίας και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την απορρόφηση των πτυχιούχων της ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης,

– ολοκληρωμένη και εξατομικευμένη προσέγγιση των ατόμων που αναζητούν εργασία και γενικά υλοποίηση προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης, με στόχο τη βελτίωση της ικανότητας ένταξης στην αγορά εργασίας, την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας, την ενθάρρυνση της προσαρμοστικότητας των εργαζομένων και των επιχειρήσεων, την προώθηση ίσως ευκαιριών για όλους και τέλος τη διασύνδεση της αρχικής και συνεχιζόμενης επαγγελματικής κατάρτισης στο πνεύμα της δια βίου εκπαίδευσης-κατάρτισης, προκειμένου να ανταποκριθούν οι εργαζόμενοι καλύτερα στις διακυμάνσεις της αγοράς εργασίας, έχοντας εξασφαλίσει μεγαλύτερες δυνατότητες επαγγελματικής ευελιξίας. Όλα αυτά, βέβαια, δεν πρόκειται να λύσουν το τεράστιο κοινωνικό πρόβλημα της ανεργίας, αν δεν υπάρξουν ουσιαστικές τομές στη δομή και τον τρόπο λειτουργίας του οικονομικού και κοινωνικού συστήματος. Απλά θα μπορούσαν να συμβάλλουν στη βελτίωση της κατάστασης.

ΠτΘ: Κύριε Παπαδημητρίου, σας ευχαριστώ πολύ.

Ζ.Π.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.