Τα παιδια παιζει…

Ο Ψυχίατρος – Ψυχαναλυτής κ. Εσαγιάν Γκάρο μιλά στον ΠτΘ για την ανάγκη του παιδιού για παιχνίδι και τους κινδύνους που ελλοχεύουν στις εσφαλμένες επιλογές παιχνιδιών.

ΠτΘ: Κύριε Εσαγιάν δημιουργήθηκε ένα ολόκληρο θέμα στα ΜΜΕ σχετικά με κάποια νεκρά κουκλάκια, τοποθετημένα σε φέρετρα. Τι είδους παιχνίδι μπορεί να είναι αυτό;

Εσαγιάν Γκάρο: Είχα την ευκαιρία να τα δω και εγώ στην τηλεόραση, στις ειδήσεις και θα έλεγα ότι ήταν ένα φρικτό θέαμα, που προκαλούσε πολύ δυσάρεστα συναισθήματα και κανείς, τουλάχιστον από εμάς τους μεγάλους, δεν θα φανταζόταν ότι ένα τέτοιο παιχνίδι θα μπορούσε να προκαλέσει το ενδιαφέρον του παιδιού. Οπότε τίθεται το εξής ενδιαφέρον ζήτημα, πώς γίνεται αυτοί που επινόησαν το παιχνίδι να πιστέψουν ότι θα μπορούσε να έχει μια εμπορική επιτυχία, διότι ας μη ξεχνάμε, ότι το κέρδος είναι το κίνητρο αυτών των ανθρώπων που έκαναν την παραγωγή αυτού του παιχνιδιού.

Λοιπόν, είμαι σίγουρος, ότι τέτοιου είδους παιχνίδια προκαλούν ένα ενδιαφέρον στα παιδιά και κατά τη γνώμη μου πρόκειται για το αντίστοιχο ενδιαφέρον που συναντάμε στους ενήλικες, οι οποίοι γοητεύονται άθελά τους από την τρομολαγνεία της τηλεόρασης. Μιλώ για συγκεκριμένα δελτία ενημέρωσης, που έχουν ένα πολύ επιθετικό χαρακτήρα και στηρίζονται κυρίως στον τρόμο.

ΠτΘ: Ποιος ο ρόλος του παιχνιδιού στη διαμόρφωση του ψυχισμού του παιδιού αλλά και της προσωπικότητάς του ως ενήλικα;

Ε.Γ. Όλοι μας θα συμφωνήσουμε στο ότι το παιχνίδι είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη δόμηση και τη συγκρότηση της προσωπικότητας του παιδιού.

Πολλές ψυχολογικές θεωρίες το έχουν επισημάνει και η ψυχαναλυτική θεωρία είναι αυτή που έδωσε ιδιαίτερη σημασία στον υγιή ρόλο του παιχνιδιού και στο απαραίτητο της ύπαρξής του, για να δομηθεί μία προσωπικότητα, σωστά, στο παιδί.

Το παιδί έχει από τη φύση του την τάση να παίζει. Ξέρουμε ότι μέσα από τον φανταστικό κόσμο του παιχνιδιού, ουσιαστικά, μιμείται ρόλους και ενδοβάλλει ρόλους στον εαυτό του, οι οποίοι το κάνουν να αισθάνεται κυρίαρχο μιας επιθετικής και ανασφαλούς πραγματικότητας έναντι της οποίας το ίδιο νιώθει την ανεπάρκειά του. Στο παιχνίδι, δηλαδή, το παιδί γίνεται ένα παντοδύναμο ον που μπορεί να ορίζει τη μοίρα και την τύχη των παραγόντων του παιχνιδιού. Μεταξύ των αναγκών που έχει το παιδί για κυριαρχία είναι και η ανάγκη του να κυριαρχήσει, την αγωνία του, την αίσθηση και την έννοια του θανάτου, κυρίως στην ηλικία των 5-7 χρόνων.

ΠτΘ Γιατί τα παιδιά να ζητήσουν τέτοιου είδους παιχνίδια;

Ε.Γ. Τέτοιου είδους παιχνίδια (μακάβρια κουκλάκια), ενδεχομένως να παραπέμπουν συνειρμικά στις έννοιες του θανάτου, της φρίκης και να τους δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι θα κυριαρχήσουν αυτά τα συναισθήματα. Το ανησυχητικό αυτών των παιχνιδιών είναι, ότι είναι παιχνίδια, που εκείνο που διεγείρουν και εξάπτουν στο παιδί είναι κάποιες διαστροφικές διαστάσεις του εαυτού του.

ΠτΘ Η εξοικείωση με τον θάνατο μπορεί να γίνει και με ένα παιχνίδι που έσπασε;

Ε.Γ. Βεβαίως! Με ένα παιχνίδι που έσπασε και που ζητάει το παιδί επίμονα να διορθωθεί και που ο μπαμπάς ή η μαμά ή ο παππούς ή η γιαγιά έχουν τον χρόνο να το ξανακολλήσουν και ενδεχομένως να το ξαναφέρουν στη ζωή! Είναι ένας πολύ όμορφος τρόπος για να ξεπεράσει το παιδί, εκείνη τη στιγμή, τη αγωνία της απώλειας και του θανάτου!

Ας μη ξεχνάμε, ότι η φύση του ανθρώπου είναι τόσο σύνθετη και πολύπλοκη και υπάρχουν μέσα μας διαστάσεις, τις οποίες δεν μπορούμε να τις κυριαρχήσουμε. Διαστάσεις, που είναι και ανησυχητικές, που διαισθανόμαστε όλοι μας, από τις οποίες διαφυλασσόμαστε μέσα από το κοινωνικό σύνολο και τους κανόνες που εμείς θέτουμε. Αυτές οι διαστάσεις στα μικρά παιδιά υπάρχουν σε μεγάλη ένταση και σε μία πρωτόγονη μορφή και τέτοιου είδους παιχνίδια είναι δυνατόν να τις καθοδηγήσουν σε παρεκκλίνουσες συμπεριφορές. Είναι αν θέλετε μία στοιχειώδης μορφή σατανιστικής ατμόσφαιρας!

ΠτΘ Θα μπορούσαμε να δούμε το όλο θέμα από την άποψη της καλής προθέσεως;

Ε.Γ. Για μένα είναι πολύ σημαντικό να τονίσουμε και αυτή τη διάσταση του προβλήματος αυτών των παιχνιδιών, της καλής προαιρέσεως ή αν θέλετε του ανεύθυνου. Φυσικά οι ρυθμοί στη ζωή μας τρέχουν τόσο γρήγορα…. Αλλά δεν πιστεύω πως συμβαίνει αυτό! Υπάρχει κάτι το ανησυχητικό και σε μας τους ενήλικες, οι οποίοι, κάνοντας μια πρόχειρη κοινωνιολογική ερμηνεία, στο κυνήγι του ανταγωνισμού και στην ανάγκη να πρωτοτυπήσουμε για να μπορέσουμε να διεκδικήσουμε ένα μερίδιο πελατείας, ο καθένας σκαρφίζεται πράγματα που είναι όλο και πιο προκλητικά. Το ίδιο πιστεύω ότι συμβαίνει και με τα δελτία ειδήσεων! Θα έλεγα ότι κατά κάποιο τρόπο, στο χρηματιστήριο αξιών των εντυπώσεων ο καθένας ανεβάζει τον πήχη όλο και πιο ψηλά και αναρωτιέμαι για το που θα καταλήξει όλο αυτό τελικά!

ΠτΘ Όλο αυτό που γίνεται δεν δημιουργεί μια αίσθηση κακοποίησης της ψυχής των παιδιών μας, αλλά και των ενηλίκων;

Ε.Γ. Σαφέστατα! Και ενώ όσο αφορά εμάς τους ενήλικες, μπορούμε να πούμε ότι έχουμε την κριτική ικανότητα να απορρίψουμε αυτό που μας προτείνουν. Τα παιδιά όμως δεν έχουν ανεπτυγμένη την κριτική τους ικανότητα, είναι ακόμη αρκετά παθητικοί δέκτες και αποδέκτες τέτοιων μηνυμάτων, άρα εμείς οφείλουμε να τα προστατέψουμε!

ΠτΘ: Οι γονείς λοιπόν πώς μπορούν να αντισταθούν;

Ε.Γ. Κατ΄ αρχάς θα πρέπει να είναι σε εγρήγορση. Θα πρέπει να ενισχύουν την διάθεση του παιδιού για παιχνίδι και θα πρέπει να γνωρίζουν την ποιότητα των παιχνιδιών με τα οποία τα παιδιά τους ασχολούνται.

ΠτΘ: Τι επιχείρημα θα μπορούσε να προβάλλει ένας γονιός σε μια απαίτηση του παιδιού για ένα παιχνίδι που εκείνος δεν εγκρίνει;

Ε.Γ. Αν το συγκεκριμενοποιήσουμε θα ήταν πιο εύκολο να σας απαντήσω. Κατ΄ αρχάς θα πρέπει ο γονιός να έχει χρόνο! Αν ελπίζει ο γονιός ότι με μια κουβέντα δέκα λεπτών σε ένα λογικοφανές επίπεδο θα πείσει το παιδί του, κάνει λάθος! Αν πιστεύει, επίσης ο ίδιος ο γονιός, ότι με αυτόν τον τρόπο θα έχει παίξει σωστά το ρόλο του σαν γονιός, πάλι κάνει λάθος! Θα πρέπει λοιπόν να δίνουμε χρόνο για να συζητήσουμε με το παιδί και να βάλουμε το παιδί να σκεφτεί, έχοντας εμπιστοσύνη στη σκέψη του και στα συναισθήματά του, και να το προκαλέσουμε, να το παροτρύνουμε, να μας πει τι νοιώθει μπροστά σε ένα τέτοιο παιχνίδι, τι πράγματα σκέφτεται, θα δούμε ότι σε τελική ανάλυση θα καταλήξουμε στα ίδια συναισθήματα, ότι είναι κάτι το άσχημο κάτι το άκομψο, κάτι το απωθητικό!

ΠτΘ: Δηλαδή, να επικαλεσθούμε και να βγάλουμε από τα παιδί μας τα συναισθήματά του.

Ε.Γ. Βεβαίως! Θα μπορούσαμε πάνω σ΄ αυτή τη βάση να συζητήσουμε. Γιατί, ενδεχομένως το παιδί, παρ΄ όλα αυτά, να θέλει να το πάρει και τότε ίσως θα ακούσουμε ότι το θέλει γιατί τι δείχνει η τηλεόραση, γιατί το πήρε ο Γιάννης ή η Μαιρούλα …

Θα μπορούσαμε λοιπόν να αναπτύξουμε μέσα από τη συζήτηση μια κριτική στάση και διάθεση του παιδιού απέναντι στην επιλογή του παιχνιδιού του! Διότι τελικά είναι ένα είδος εξάρτησης η τηλεόραση, ένα είδους εξάρτησης και τα παιχνίδια. Άλλοτε είναι καλές αυτές οι εξαρτήσεις, άλλοτε γίνονται κακές! Το μόνο που χρειάζεται είναι να σκεφτόμαστε γι΄ αυτή την εξάρτηση! Δεν είναι κακό πράγμα να είμαστε εξαρτημένοι από κάτι, αλλά να μπορούμε να αξιολογούμε την εξάρτησή μας!

ΠτΘ Θα μπορούσαμε να βάλουμε στην ίδια κατηγορία τα «τερατάκια» επιστημονικής χολιγουντιανής φαντασίας;

Ε.Γ. Δυστυχώς δεν έχω υπόψη μου παραδείγματα τέτοιων παιχνιδιών. Αλλά δεν θα ήμουνα αρνητικός κατ΄ αρχάς στην ύπαρξη αυτών, των ας πούμε «τερατάκια». Πιστεύω, ότι τα «τερατάκια» και τα «τέρατα» παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στον κόσμο της φαντασίας του παιδιού και γι΄ αυτό άλλωστε και πολλά παραμύθια είναι γεμάτα από «τέρατα». Νομίζω, ότι τα παιδιά έχουν ανάγκη να φαντάζονται αυτά τα «τερατάκια» και τα «τέρατα» στην προσπάθειά τους να κυριαρχήσουν τις εσωτερικές τους ανασφάλειες και φόβους. Δεν είμαι, κατ΄ αρχήν, κατά όλων αυτών των, ας πούμε, τρομακτικών παιχνιδιών! Πρέπει όμως να δούμε τι είναι. Μπορεί να είναι ένα χαριτωμένο «τερατάκι»! Ή ένα «τερατάκι», κάπως ανησυχητικό, να γίνει χαριτωμένο στα πλαίσια ενός παιχνιδιού που έχει μια αρχή, μια μέση κι ένα τέλος .

ΠτΘ Τα παιχνίδια των υπολογιστών;

Ε.Γ. Είναι παιχνίδια όπου τα παιδιά σκοτώνουν διαρκώς μέσα από την κάνη ενός όπλου με έναν ρεαλισμό που ομολογώ ότι με προβληματίζει και σαν γονιό. Οι άνθρωποι εξαφανίζονται, και αυτό είναι πολύ σημαντικό, διότι το παιδί ζώντας αυτή την εικονική πραγματικότητα, ενδεχομένως, σε μια εμπλοκή που μπορεί αργότερα να συμβεί στη ζωή του, να μην είναι σε θέση να ξεχωρίσει αντανακλαστικά την εικονική πραγματικότητα από την ρεαλιστική πραγματικότητα και να κάνει κάτι κακό σε κάποιον άλλον, γιατί υποτιμά την έννοια του θανάτου. Δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι, όπως εξαφανίζονται οι άνθρωποι από την οθόνη, κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί χωρίς κανένα τραγικό αποτέλεσμα. Ίσως έτσι μπορούν να εξηγηθούν και ορισμένες μορφές παιδικής βίας…

ΠτΘ Επιγραμματικά μπορούμε να αναφέρουμε τους κινδύνους που ελλοχεύουν στα παιχνίδια των παιδιών μας;

Ε.Γ. Εγώ πιστεύω πως υπήρχαν πάντοτε κίνδυνοι, υπάρχουν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν… Οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν αφορούν περισσότερο την ανάπτυξη μιας παρεκκλίνουσας συμπεριφοράς στα παιδιά. Οι γονείς πρέπει να επαγρυπνούν , πρέπει οι καταναλωτές να επαγρυπνούν, έτσι ώστε να υπάρχει μία ποιότητα αντάξια της παιδικής ηλικίας και της ελπίδας που έχουμε όλοι μας για να μεγαλώσουν τα παιδιά μας και αυτά με τη σειρά τους να στηρίξουν την κοινωνία την οποία θα τους παραδώσουμε.

ΠτΘ Κύριε Εσαγιάν, σας ευχαριστούμε για τα όσα κατατοπιστικά και άκρως ενδιαφέροντα μεταφέρατε στους αναγνώστες μας.

Ε.Γ. Εγώ σας ευχαριστώ!

Έφη Μωραϊτου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.