Τα νεα σχολικα βιβλια και εκπαιδευτικες αλλαγες στη μειονοτικη και τη δημοσια εκπαιδευση

Τα «Νέα σχολικά βιβλία και εκπαιδευτικές αλλαγές στη μειονοτική και τη δημόσια εκπαίδευση» είναι το θέμα της τριήμερης επιστημονικής συνάντησης που φιλοξενείται στην Αθήνα στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (ξεκίνησε χθες και ολοκληρώνεται αύριο). Συνάντηση, η οποία, σύμφωνα με την καθηγήτρια Θάλεια Δραγώνα έχει γενέθλια αφορμή τη δεκαετία του Προγράμματος του YΠEΠΘ/EΠEAEK Eκπαίδευση Mουσουλμανοπαίδων. «Στόχος μας είναι η παρουσίαση με τη μορφή δημόσιου διαλόγου μέρους από όσα έγιναν τα δέκα χρόνια που πέρασαν, δηλαδή τα σχολικά βιβλία και τα εκπαιδευτικά υλικά που δημιουργήθηκαν για το μειονοτικό δημοτικό σχολείο, το δημόσιο γυμνάσιο στη Θράκη και για χρήση σε πλαίσια εκτός σχολείου.» H επικέντρωση του συνεδρίου στα σχολικά βιβλία δεν είναι τυχαία, καθώς όπως τονίστηκε χθες τόσο από την κ. Δραγώνα, όσο και από την υπεύθυνη του Προγράμματος Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων (ΠΕΜ) κ. Άννα Φραγκουδάκητους τελευταίους μήνες γίνεται πλατειά συζήτηση γύρω από τα νέα σχολικά βιβλία που παρήγαγε το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο για πρώτη φορά όχι με απευθείας ανάθεση αλλά μετά από διαγωνισμό.

Πού συναντιούνται τα βιβλία του ΠΕΜ με τα νέα βιβλία του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και πού αποκλίνουν;

Tο συνέδριο, παρουσιάζοντας τα σχολικά βιβλία και εκπαιδευτικά υλικά του ΠEM, εισηγείται το διάλογο για τις επίμαχες έννοιες του διαθεματικού πλαισίου, της κειμενοκεντρικής προσέγγισης, του επικοινωνιακού προσανατολισμού, της σύνδεσης της σχολικής ιστορίας με την ιστοριογραφία καθώς επίσης με την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, τον τρόπο με τον οποίο αποτελεσματικότερα εισάγονται νέες εκπαιδευτικές αντιλήψεις που στηρίζουν ένα νέο εκπαιδευτικό υλικό. «Θα είναι χρήσιμο γενικότερα να αναδειχθεί πού συναντιούνται τα βιβλία του ΠΕΜ με τα νέα βιβλία του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και πού αποκλίνουν» δηλώνει η κ. Δραγώνα και σημειώνει ότι η ιδιαιτερότητα της εκπαιδευτικής αλλαγής την ευθύνη της οποίας ανέλαβε το ΠEM είναι μεγάλη. “Όχι μόνο επειδή αφορά την εκπαίδευση μειονοτικού μαθητικού πληθυσμού και άρα έπρεπε να διαχειριστεί την έννοια της δια-πολιτισμικής εκπαίδευσης. Aυτή η διάσταση αφορά την εκπαίδευση σ’ ολόκληρη τη χώρα, με δεδομένη την τεράστια αύξηση αλλόγλωσσων και αλλοεθνών μαθητών στο ελληνικό σχολείο μέσα στο μικρό χρονικό διάστημα των δεκαπέντε ετών. H ιδιαιτερότητα του ΠEM αφορά το πολύ ιδιαίτερο καθεστώς των μειονοτικών σχολείων και την πολιτική διάσταση που υπερπροσδιορίζει την εκπαίδευση της μειονότητας.”

Οι Μουσουλμάνοι μαθητές με αριθμούς…

Κατά τη διάρκεια των εργασιών της πρώτης ημέρας του Συνεδρίου δόθηκαν στη δημοσιότητα και στοιχεία που αφορούν στο μαθητικό πληθυσμό της μειονότητας στη Θράκη. Δηλαδή 7.500 παιδιά 6-12 χρόνων που φοιτούν στο δημοτικό σχολείο, και 3.100 έφηβοι 12-15 χρονών στο γυμνάσιο. Το 90% των παιδιών ηλικίας δημοτικού σχολείου φοιτά σε ξεχωριστά, αμιγή μειονοτικά σχολεία που λειτουργούν με διπλό και δίγλωσσο πρόγραμμα. Τα μισά μαθήματα στα ελληνικά διδάσκουν εκπαιδευτικοί της πλειονότητας και τα μισά στα τουρκικά της μειονότητας. Αρκετό όμως ποσοστό την τελειώνει με ελλιπή γνώση της ελληνικής γλώσσας. Το σύνολο σχεδόν των παιδιών ολοκληρώνει την 6χρονη εκπαίδευση του δημοτικού. Μετά το δημοτικό, σήμερα 25% των παιδιών φοιτά στα δύο μειονοτικά γυμνάσια και 75% στα δημόσια γυμνάσια. Tα παιδιά αυτά ανήκουν σε οικογένειες αγροτών στο υψηλότατο σε σχέση με τον εθνικό όρο ποσοστό 47% και εργατών 42%, δηλαδή κατά 90% οι γονείς ανήκουν στα δύο κύρια λαϊκά στρώματα και σε εξίσου υψηλότατα ποσοστά 90% έχουν εκπαίδευση έως απολυτήριο δημοτικού σχολείου, και είναι αλλόγλωσσοι (οι περισσότεροι τουρκόφωνοι) που σε υψηλά ποσοστά (εκτός των μεγάλων πόλεων) ζουν σε οικισμούς με αμιγή μειονοτικό πληθυσμό. “Aυτά τα δεδομένα αντικειμενικά έκαναν το έργο των δασκάλων πολύ δύσκολο, εκείνη ωστόσο που το μετέτρεπε σε απολύτως ακατόρθωτο ήταν ο πολιτισμός υπερ-καθορισμός.”

Η πρώτη αλλαγή έφερε κι άλλες…

H πρώτη αλλαγή που ξεκίνησε αμέσως να εφαρμόζει το ΠEM ήταν τα νέα σχολικά βιβλία. Έως το 1997 που ξεκίνησε, τα μειονοτικά δημοτικά χρησιμοποιούσαν για την εκμάθηση της ελληνικής και της ιστορίας, γεωγραφίας, μελέτης περιβάλλοντος και κοινωνικοπολιτικής αγωγής τα ίδια εγχειρίδια που χρησιμοποιούνταν σε όλα τα λοιπά σχολεία της χώρας, δηλαδή βιβλία γραμμένα για φυσικούς ομιλητές της ελληνικής και άρα αντικειμενικά απρόσιτα στην κατανόηση από τα αλλόγλωσσα παιδιά. Στη δεύτερη φάση του από το ΠΕΜ, όπως ειπώθηκε,έγιναν συμπληρωματικά εκπαιδευτικά υλικά για τη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσα, τα μαθηματικά, τη φυσική, την ιστορία, τη λογοτεχνία και λογισμικό υλικό για τη γεωγραφία. Καινοτόμα θεωρείται επίσης η παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού και λεξικών (ελληνοτουρκικό και ορολογικό) σε λογισμική μορφή και τη χρήση νέων τεχνολογιών για την οποία μιλούν αλλά λίγοι εφαρμόζουν.

Πώς έγινε η συγγραφή…

«H συγγραφή των βιβλίων στηρίχθηκε μεταξύ άλλων στις μεθόδους εκμάθησης της ελληνικής ως ξένης γλώσσας και στη δια-πολιτισμική αρχή ότι η αρμονική συμβίωση κοινωνικών ομάδων με διαφορετικά πολιτισμικά χαρακτηριστικά διδάσκεται και καλλιεργείται από τον εκπαιδευτικό θεσμό και έτσι διαμορφώνει την οπτική γωνία μέσα από την οποία οι διαφορές αναγνωρίζονται και γίνονται σεβαστές.» Σύμφωνα με την κ. Δραγώνα η αποδοχή των νέων βιβλίων στάθηκε πολύ δύσκολη. «Kατά την προετοιμασία και την πιλοτική εφαρμογή τους τα νέα βιβλία και εκπαιδευτικά υλικά συνάντησαν ισχυρή αντίσταση. Aποκαλυπτικό είναι ότι τα βιβλία συνάντησαν αρκετές φορές την εκ των προτέρων βεβαιότητα ότι τα περιεχόμενά τους ήταν από εθνική άποψη τρωτά, από ανθρώπους που δεν τα είχαν καν ακόμα κοιτάξει».

Eκτός από τα σχολικά βιβλία και τα εκπαιδευτικά υλικά έχει προγραμματιστεί να παρουσιαστεί στο Συνέδριο της Αθήνας και το σύνολο των παρεμβάσεων του ΠEM που έχουν αξιοσημείωτα αποτελέσματα. Για παράδειγμα το γεγονός ότι σε γυμνάσια με αμιγή ή συγκεντρωμένο πληθυσμό μειονοτικών μαθητών των νομών Ξάνθης και Pοδόπης από το 2002 προστέθηκαν περίπου 10 ώρες διδασκαλίας την εβδομάδα, που διδάσκουν επιμορφωμένοι εκπαιδευτικοί με τα νέα εκπαιδευτικά υλικά του ΠEM και καλά αποτελέσματα. “Oι πρόσθετες ώρες αφορούν στα μαθήματα ελληνικής γλώσσας, μαθηματικών λογοτεχνίας και φυσικής” εξηγεί η κ. Δραγώνα και σημειώνει ότι: “Φέτος, οι πρόσθετες ώρες γίνονται σε 20 γυμνάσια, παρακολουθούν 912 μαθητές και διδάσκουν 115 εκπαιδευτικοί.” Μια πολύ ενδιαφέρουσα εξέλιξη είναι ότι 300 εκπαιδευτικοί της πλειονότητας παρακολουθούν μαθήματα και σεμινάρια τουρκικής γλώσσας με κύριο στόχο να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες επικοινωνίας με τους τουρκόφωνους μαθητές τους που δεν γνωρίζουν ελληνικά. Αλλά και η συμβουλευτική στήριξη που προσφέρεται στους γονείς και τους εκπαιδευτικούς τόσο με επισκέψεις στα σχολεία όσο και στα ΚΕΣΠΕΜ όπου λειτουργεί «Γραφείο Συμβουλευτικής και Ψυχοπαιδαγωγικής Υποστήριξης» και γίνονται τακτές συναντήσεις γονέων με αντικείμενο θέματα ψυχολογικής ανάπτυξης του παιδιού, μαθησιακών δυσκολιών και πρόληψης της σχολικής αποτυχίας.

Η συμμετοχή στο γυμνάσιο τετραπλασιάστηκε

Η κ. Δραγώνα αναφέρθηκε χθες και στη στοχευμένη παρέμβαση που κάνει το ΠΕΜ και αφορά 1.500 παιδιά σε οικογένειες και σχολεία οκτώ οικισμών που χαρακτηρίζονται από πολύ υψηλά ποσοστά μη φοίτησης στο σχολείο και μαθητικής διαρροής. «Μέσα από ένα πολλαπλό δίκτυο δραστηριοτήτων προωθείται η ανάπτυξη κινήτρων για να ενταχθούν στο σχολείο τα παιδιά και να παραμείνουν μέχρι την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης.» δηλώνει στον ΠτΘ και σημειώνει ότι από το 1997 που ξεκίνησε το ΠΕΜ είναι μεγάλη και ιδίως ταχύτατη η αύξηση των ποσοστών της συμμετοχής στο σχολείο. Η διαρροή από το γυμνάσιο το 2000, πριν ακόμη τελειώσει το δημοτικό η πρώτη φουρνιά μαθητών που παρακολούθησε το πρόγραμμά μας ήταν 65%. «Σήμερα που έχουμε τα πρώτα παιδιά που ακολούθησαν το νέο πρόγραμμα η διαρροή έχει μειωθεί στο μισό. Η συμμετοχή στο γυμνάσιο τετραπλασιάστηκε» δηλώνει και καταλήγει: «Η συμμετοχή αυξήθηκε κατά 60% από το 2002, δηλαδή μέσα σε 4 χρόνια και η επιλογή του δημόσιου λυκείου, μέσα στο ίδιο διάστημα, διπλασιάστηκε.»

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.