Τα φεγγαρια στην Παραμυθομουρμουρα ειναι μαγικα

Ο Βασίλης Τηλιακός και η Μαρία Πάνου δημιούργησαν ένα ζεστό και φιλικό χώρο για παιδία κι ενήλικες και τον ονόμασαν … Παραμυθομουρμούρα. Πρόκειται για ένα κέντρο εμψύχωσης παιδιών, εφήβων, ενηλίκων στο οποίο παρέχεται και συμβουλευτική γονέων, ίσως γιατί πρώτα οι γονείς έχουν ανάγκη από εμψύχωση και συμβουλές.

Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή. Είναι δυο μικροί παραμυθάδες, κατά κόσμο κοινωνικοί λειτουργοί με σπουδές στο Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης και Κατεύθυνση Κοινωνική Εργασία και μεταπτυχιακές σπουδές στην κατεύθυνση της Κοινωνικοπολιτισμικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης Εμψυχωτών.

Αυτοί οι δυο, λοιπόν, ο Βασίλης και η Μαρία για 20 χρόνια, 95 μήνες, 422 ημέρες, 212 νύχτες και 3 φεγγάρια (ασαφής πλην όμως ενδιαφέρον χρονικός προσδιορισμός) ταξίδεψαν ασταμάτητα σ’ όλη τη γη και σ’ όλη την Παραμυθοχώρα. Το ταξίδι τους τέλειωσε στην Κομοτηνή, γιατί όπως ομολογούν, το τσουβάλι τους έγινε τόσο βαρύ που δεν μπορούσαν να το κουβαλήσουν δυο άτομα. Νοίκιασαν το δικό τους σπιτάκι, άναψαν γρήγορα μια φωτιά κι άδειασαν ένα – ένα τα πράγματα από το τσουβάλι. Το σπίτι των δυο παραμυθάδων γέμισε με περίεργα μουσικά όργανα, χρυσόσκονη και αστερόσκονη, πειρατές και κρυμμένους θησαυρούς, πήλινες και γύψινες κατασκευές, θεατρικά ρούχα, σπαθιά, κράνη και ασπίδες, νεράιδες και ξωτικά, καλικάντζαρους και δράκους, παιχνίδια και βιβλία, συνταγές και διάφορα υλικά μαγειρέματος και πάνω απ’ όλα γέλια και φωνές παιδιών σε βαζάκια από όλο τον κόσμο. Το καθένα απ’ αυτά είχε μια ιστορία να πει, με συνέπεια… όπου κι αν γυρίσεις το κεφάλι σου στο σπιτάκι του Βασίλη και της Μαρίας ακούς κάποιον να μουρμουρίζει ένα παραμύθι κι έτσι γεννήθηκε η…. Παραμυθομουρμούρα.

Εν αρχή… το παιχνίδι

«Αποφασίσαμε ν’ ακολουθήσουμε τον τομέα της εμψύχωσης, μετά τις σπουδές. Είναι ένας νέος τομέας και μπορούμε να δουλέψουμε με ομάδες παιδιών κι ενηλίκων, ανταποκρινόμενοι στις δικές τους ανάγκες κι επιθυμίες» περιέγραψε η Μαρία Πάνου. Και οι δύο ασχολήθηκαν με τον τομέα της ψυχικής υγείας, ο Βασίλης στη Θράκη και η Μαρία στην Αθήνα, όπως και εργάστηκαν σαν κοινωνικοί λειτουργοί σε χωριά αλλά και ως εμψυχωτές στα ΚΕΣΠΕΜ, με παιδιά μουσουλμάνων. «Η εμπειρία μας από την εμψύχωση στο πρόγραμμα εκπαίδευσης μουσουλμανοπαίδων ήταν καθοριστική στην απόφασή μας ν’ ανοίξουμε αυτό το χώρο. Είχαμε επιλέξει ν’ ασχοληθούμε με τα παιδιά» μετέφερε η Μαρία Πάνου, παρατηρώντας. «Δεν υπάρχουν πια γειτονιές για να παίξουν τα παιδιά, οπότε η ανάγκη για παιχνίδι είναι μεγαλύτερη, είναι ένας τρόπος τα παιδιά να κοινωνικοποιηθούν, ν’ αποκτήσουν δεξιότητες, να εκπαιδευτούν πάνω σε κάποιο αντικείμενο αλλά και να ψυχαγωγηθούν».

Ο Βασίλης Τηλιακός αισθάνεται ότι ως εμψυχωτής αναλαμβάνει ρόλους διαφορετικούς. «Πάνω απ’ όλα είναι ο ρόλος του ανθρώπου. Νιώθω παιδαγωγός, δάσκαλος αν και είναι μια λέξη που θέλω ν’ αποφύγω. Εμείς, απλώς κρατάμε έναν αναπτήρα, βάζουμε το φυτίλι και περιμένουμε να γίνει το μπαμ. Τα παιδιά εξωτερικεύουν αυτό που θέλουν και βρίσκουν ένα νόημα σ’ αυτό που κάνουν. Το παιχνίδι ως παιχνίδι δεν έχει νόημα. Εάν το εμπλουτίσουμε με το θεωρητικό υπόβαθρο αλλάζει και του δίνουμε μια νέα πνοή. Το σημαντικό είναι ότι ξεφεύγουμε από τον εγωκεντρισμό και προχωράμε στην έννοια «ομάδα», δουλεύουμε ομαδικά και μαθαίνουμε τι σημαίνει να μοιραζόμαστε».

Οι ομάδες διαμορφώνονται ως εξής. Τα παιδιά του δημοτικού των πρώτων τριών τάξεων σχηματίζουν μια ομάδα, των επόμενων τάξεων μια άλλη ομάδα, τα παιδιά του γυμνασίου έχουν διαφορετική ομάδα, ενώ υπάρχει και ομάδα φοιτητών. Οι μαθητές του λυκείου δεν βρίσκουν χρόνο να συμμετάσχουν σε μια ομάδα εμψύχωσης, αν και είναι ένας καλός τρόπος να εκτονωθούν, όπως μεταφέρει ο Βασίλης, έστω και για δυο ώρες την εβδομάδα.

Ομάδες

Στην Παραμυθομουρμούρα ανοίγουν δρόμοι έκφρασης, δημιουργίας αλλά και ψυχαγωγίας. Λειτουργούν ομάδες εξιστόρησης και δραματοποίησης παραμυθιών, αυτογνωσίας κι αυτοεκτίμησης, παιχνιδιών ρόλων, κατασκευών με πηλό, γύψο και ζυμάρι, κατασκευής κοσμημάτων και διακοσμητικών ειδών, δημιουργίας ταινιών μικρού μήκους, μαγειρικής και ζαχαροπλαστικής, κουκλοθέατρου και θεατρικού παιχνιδιού, πρωτότυπων επιτραπέζιων παιχνιδιών, κινητικών παιχνιδιών ψυχαγωγίας κι εκτόνωσης, χειροτεχνίας και ζωγραφικής. Ο Βασίλης Τηλιακός εξηγεί ότι όλες οι παραπάνω δραστηριότητες των ομάδων απευθύνονται σε όλες τις ηλικίες ανάλογα με το τι ζητούν κάθε φορά τα μέλη της. «Για παράδειγμα, αν είμαστε ενήλικες και φέρνουμε μαζί μας τα νεύρα της δουλειάς μπορούμε να παλέψουμε με μια ζύμη και να εκτονώσουμε όλα τα νεύρα στη ζύμη κι από εκεί να προκύψει κάτι, να φτιάξουμε ένα ψωμί, μια πίτσα…» λέει χαρακτηριστικά.

Στον κόσμο των μεγάλων ο εμψυχωτής δρα κυρίως στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων και την ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων, μέσα από το ομαδικό παιχνίδι και τη δημιουργική απασχόληση. Γι’ αυτό και ανάμεσα στις ομάδες που συναντάμε στην Παραμυθομουρμούρα έχει διαμορφωθεί και μία που αποτελείται από φοιτητές. «Ενδιαφέρονται τόσο για προσωπικά τους ζητήματα, μεταφέρουν την ανάγκη να συζητήσουμε για σχέσεις και να κάνουμε ασκήσεις αυτοεκτίμησης όπως και να περάσουμε σε κάτι πιο δημιουργικό, για παράδειγμα να δημιουργήσουμε μάσκες από γύψο» περιέγραψε η Μαρία Πάνου. Ο πλούτος των γνώσεων των δυο σύγχρονων παραμυθάδων πάνω σε διαφορετικούς τομείς προέκυψε από το προσωπικό τους ενδιαφέρον γιατί σίγουρα το «ζύμωμα» δεν διδάσκεται στο Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης. «Ένας εμψυχωτής θα πρέπει να είναι δημιουργικός, ευέλικτος, να έχει φαντασία και να προσαρμόζεται σε όλες τις καταστάσεις. Και βέβαια πειραματιζόμαστε» τόνισε.

Ο παπαγάλος Χαιρέτα – Χαιρέτα σε πρωτότυπες ιστορίες

Ο Βασίλης Τηλιακός έδωσε ένα παράδειγμα μιας ιστορίας που έφτιαξαν παιδιά μιας ομάδας μέσα από τα ιστοριομαγειρέματα, εξηγώντας πώς λειτουργούν. «Έχουμε τέσσερα διαφορετικά μπουκαλάκια και το καθένα αναπαριστά, μια πράξη, έναν ήρωα, ένα αντικείμενο κι ένα τόπο. Γράφουμε όλοι τους ήρωες, τους τόπους, τα αντικείμενα …και τα βάζουμε σ’ ένα μπουκαλάκι. Στη συνέχεια η ομάδα τραβάει κάτι από κάθε μπουκαλάκι.

Με τέσσερις λέξεις, τα παιδιά έκαναν μια φανταστική ιστορία: ένας κουτσομπόλης γίγαντας έχει δικό του ραδιοφωνικό σταθμό και λέει τα νέα του τόπου, της Σαμοθράκης. Προχώρησαν την ιστορία, δημιουργώντας ένα απειλούμενο είδος, τον παπαγάλο Χαιρέτα – Χαιρέτα, ο οποίος χαιρετούσε όλο τον κόσμο και τα παιδιά αυτό το μετέφεραν σαν αποκλειστική είδηση της εκπομπής τους. Αυτή η ιστορία προέκυψε από παιδιά Γυμνασίου και ΣΤ΄ Δημοτικού».

Ο Βασίλης και η Μαρία μαγνητοφωνούν τις ιστορίες και στη συνέχεια σκέφτονται να δημιουργήσουν παραμύθια. Η Μαρία Πάνου σημείωσε ότι τα παιδιά σκέφτονται να συνεχίσουν την συγκεκριμένη ιστορία.

«Επίσης, τα παιδιά μας μετέφεραν ως αίτημα ότι θέλουν να δημιουργήσουν ένα περιοδικό σε τριμηνιαία βάση και να το μοιράζουμε σε όλη την Κομοτηνή. Το περιοδικό αυτό θα καλύπτει τα νέα τους, τα ιστοριομαγειρέματα, τις ανησυχίες τους, κοινωνικά και οικολογικά ζητήματα που τους απασχολούν αλλά και τις αθλητικές ειδήσεις της περιοχής».

Το τι ενδιαφέρει τα παιδιά είναι και θέμα ηλικίας, αλλά όχι μόνο, όπως εξηγεί ο Βασίλης Τηλιακός. «Συνήθως, στα μικρά παιδιά αρέσει το κουκλοθέατρο αλλά επιλέξαμε να το προχωρήσουμε κι ένα βήμα πιο πέρα. Γινόμαστε θεατές και τα παιδιά παίζουν κουκλοθέατρο. Εκτός από το κουκλοθέατρο τους αρέσουν τα παραμύθια και η δραματοποίηση των παραμυθιών, όπως κι ό,τι έχει να κάνει με τη ζωγραφική και τη χειροτεχνία.

Τα μεγαλύτερα παιδιά ενδιαφέρονται περισσότερο για τις κατασκευές, πράγματα χειροπιαστά που να ικανοποιούν τη δημιουργική τους έκφραση. Τα μεγαλύτερα παιδιά αναζητούν κάτι το διαφορετικό και μας εκπλήσσουν συνεχώς. Συνήθως αυτό το διαφορετικό απορρέει από το τι συνέβη στη ζωή τους τις τελευταίες μέρες».

«Εδώ μπορούμε να λερωνόμαστε»

Η Μαρία Πάνου μιλάει για μια διαφορετική δράση. Δυο δίδυμα κορίτσια, μέλη μιας ομάδας, είχαν γενέθλια και επέλεξαν να φτιάξουν μια τούρτα, να σβήσουν κεράκια και να την φάνε. Το πάρτυ έγινε από τα ίδια τα παιδιά από την αρχή.

Η ποικιλία δραστηριοτήτων, ταυτόχρονα με την ελεύθερη έκφραση μέσα από ομάδες είναι από τα κλειδιά της επιτυχίας της Παραμυθομουρμούρας. Ο Βασίλης Τηλιακός δίνει το στίγμα. «Ένα μικρό παιδί είπε ό,τι πιο αντιπροσωπευτικό για τον χώρο: «εδώ μπορούμε να λερωνόμαστε και μπορούμε να κάνουμε πράγματα που δεν μας αφήνει η μαμά στο σπίτι». Τα παιδιά μπορούν να επισκέπτονται όποτε θέλουν τον χώρο, αλλά ο Βασίλης εξηγεί ότι «για αρχή είναι καλό να έρχονται μόνο δυο ώρες την εβδομάδα, να συμμετέχουν σε μια συγκεκριμένη ομάδα και να μάθουν πώς λειτουργεί». Για το αν μπορεί, ανεξάρτητα από την ηλικία του, ένα παιδί να λάβει μέρος σε μια ομάδα με άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, διακρίνει ότι θα το εξετάσουν αν πρόκειται για αίτημα του ίδιου του παιδιού. «Εάν το θέλει το παιδί μπορεί να δει πώς είναι όλες οι ομάδες», αρκεί να μην είναι πρόταση της μαμάς.

Η Μαρία Πάνου εξηγεί ότι τα παιδιά θα πρέπει να είναι σε θέση ν’ ανταποκριθούν στις δραστηριότητες των μεγαλύτερων παιδιών. «Στη δημιουργία μιας ταινίας μικρού μήκους είναι δύσκολο ν’ ανταποκριθεί ένα παιδί της Δ΄ Δημοτικού, ενώ ένας μαθητής του Γυμνασίου μπορεί να δουλέψει στο σενάριο, στην κάμερα, στην επεξεργασία με τον υπολογιστή γιατί έχει τις γνώσεις».

Στην Παραμυθομουρμούρα δίνεται επίσης η δυνατότητα και για συμβουλευτική γονέων. «Ο γονιός μπορεί να μιλήσει μαζί μας για τα κενά που διαπιστώνει στην επαφή του με το παιδί, ειδικά στην εφηβεία και το πρώτο ξεκίνημα αλλά και να διαχειριστεί τις σχέσεις του με το σύντροφό του και την οικογένειά του» μεταφέρει ο Βασίλης Τηλιακός.

Επίσης, από την Παραμυθομουρμούρα αναλαμβάνουν τη διοργάνωση γιορτών Πολιτιστικών Συλλόγων που θέλουν να δώσουν μια διαφορετική νότα, όπως εξήγησε. «Τα Χριστούγεννα, για παράδειγμα, κάναμε μια χριστουγεννιάτικη παράσταση για τα παιδιά ενός πολιτιστικού συλλόγου στον δήμο Καβάλας, όπου ήταν ένα παραμύθι κίνησης που φτιάξαμε μαζί με τα παιδιά. Λόγω του ότι ο Σύλλογος ήταν χορευτικός, τα παιδιά χόρεψαν μπροστά σε μια μαρμαρωμένη χορεύτρια για να ξαναβρεί τα βήματά της που τα είχε χάσει. Τα παιδιά παρουσίασαν αυτά που είχαν μάθει κατά τη διάρκεια όλης της χρονιάς στη ζωή τους, όχι με το συνηθισμένο τρόπο το να είναι πάνω στη σκηνή και να χορεύουν για να τους χειροκροτήσουν. Η παράσταση έγινε μέσα από ένα παραμύθι, ένα παιχνίδι, όπου και τα ίδια κατάλαβαν ότι παρουσίαζαν κάτι διαφορετικό».

Επίσης, πραγματοποιούν εκπαιδευτικές εκδρομές σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, ξεναγώντας τα παιδιά μέσα από το παιχνίδι. «Συζητάμε με τα παιδιά τα διάφορα εκθέματα και στη συνέχεια πλάθουμε ιστορίες για το πώς θα εξελιχθεί η ξενάγηση. Συνεργαζόμαστε με σχολεία και δασκάλους για να πραγματοποιήσουν επίσκεψη στο χώρο μας, για να συζητήσουμε θέματα που θέλει η ίδια η τάξη, για το περιβάλλον, τη φιλία, την καταπολέμηση του ρατσισμού, την ισότητα, το διαφορετικό.

Έχουμε δημιουργήσει ένα ξεχωριστό επιτραπέζιο παιχνίδι ρόλων το οποίο στοχεύει στην καταπολέμηση του ρατσισμού. Έχει δοκιμαστεί πειραματικά καθώς το δουλέψαμε πέρυσι στα ΚΕΣΠΕΜ, στο Δημιουργικό Εργαστήρι Νέων. Δουλέψαμε ακόμη το θέμα της διαφορετικότητας μέσα από το παιχνίδι. Ο καθένας είχε έναν χαρακτήρα με συγκεκριμένες δεξιότητες, τα θετικά και τα αρνητικά του και συνειδητοποιούσε ότι για να λύσει το γρίφο της περιπέτειας έπρεπε να συνεργαστεί με το διπλανό του. Το παιχνίδι το συνεχίζουμε και στην Παραμυθομουρμούρα».

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.