Συνεδριο στην Ξανθη για ενα «Δικτυο Βαλκανικων Πολεων με Ιστορικα Κεντρα»

Αύριο, πραγματοποιείται στην Ξάνθη, συνέδριο με θέμα «Δίκτυο Βαλκανικών Πόλεων με Ιστορικά Κέντρα». Η πρωτοβουλία υλοποιείται στο πλαίσιο της Ολοκληρωμένης Παρέμβασης Αστικής Ανάπτυξης με τίτλο «Προστασία – Αποκατάσταση και Αξιοποίηση του Παραδοσιακού Οικισμού της Παλιάς Πόλης της Ξάνθης, με συντονιστή το δήμο Ξάνθης, η οποία χρηματοδοτείται μέσα από το ΠΕΠ ΑΜ-Θ.

Στόχος του συνεδρίου είναι η προώθηση της υπάρχουσας τεχνογνωσίας στη διατήρηση και αξιοποίηση των ιστορικών συνόλων καθώς και στη δημιουργία ενός δικτύου – σημείου αναφοράς που θα μπορεί να εξελιχθεί σε ισχυρό εργαλείο της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Ο ΠτΘ μίλησε για το πρόγραμμα και το συνέδριο με το σύμβουλο ανάπτυξης στην ΤΕΔΚ Ξάνθης, συντονιστή της οργανωτικής επιτροπής Νίκο Μίχο, που είναι ένας από αυτούς που γέννησαν αυτή την ιδέα και υποστηρίζει ότι τα ιστορικά κέντρα αποτελούν πόλους ανάπτυξης για την ευρύτερη περιοχή.

Πόλεις με κοινό παρελθόν

ΠτΘ: κ. Μίχο, θα ήθελα να μεταφέρετε το αντικείμενο αυτής της πρωτοβουλίας για τη διατήρηση του ιστορικού κέντρου βαλκανικών πόλεων και το πώς επελέγησαν οι συγκεκριμένες πόλεις.

Ν.Μ.: Το πρόγραμμα ξεκίνησε μέσα από το ΠΕΠ ΑΜ-Θ, αφορά δράσεις για την Παλιά Πόλη της Ξάνθης, οι οποίες σχετίζονται με έργα υποδομής αλλά κάποιες απευθύνονται στον άνθρωπο (απασχόληση, κατάρτιση). Είναι μια σύγχρονη προσέγγιση για την αναβίωση των ιστορικών κέντρων που έχει σαν επικεφαλής το δήμο Ξάνθης, ενώ υπάρχουν δώδεκα συνεργαζόμενοι φορείς. Ο δήμος έχει το μεγαλύτερο μερίδιο έργων που υλοποιούνται αυτή τη στιγμή στην Παλιά Πόλη, αλλά υπάρχουν κι εταίροι όπως η ΤΕΔΚ Ξάνθης, με την επιχείρησή της.

Στο ΠΕΠ είχαμε δηλώσει ότι θα επιθυμούσαμε να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο βαλκανικών πόλεων με ιστορικά κέντρα, διότι αισθανόμαστε ως Τ.Α. ότι οι δράσεις που είναι να γίνουν πρέπει να είναι συλλογικές και γνωρίζουμε ότι εάν θέλουμε να βρούμε χρηματοδοτήσεις πρέπει να έχουμε κοινές προδιαγραφές (με βάση τις προδιαγραφές της Ε.Ε.) και στρατηγικές για να απευθυνθούμε στους κατάλληλους οργανισμούς και φορείς. Το Δίκτυο θα μπορεί να λειτουργεί ως εργαστήριο για τους αιρετούς και τα στελέχη των τεχνικών υπηρεσιών κι αυτούς που ασχολούνται με ευρωπαϊκά προγράμματα, για να βρούμε από κοινού καλές πρακτικές και παρεμβάσεις και το πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε συγκεκριμένα προβλήματα. Η πόλη της Ξάνθης έχει μια ακτινοβολία στην περιφέρεια και σε όλη την Ελλάδα και σκεφτήκαμε ότι θα μπορούσε αυτή να επεκταθεί και σε βαλκανικό επίπεδο.

Όλες οι πόλεις που συμμετέχουν έχουν ένα κοινό ιστορικό παρελθόν. Μέσα από αναγνώσματα και διηγήματα γνωρίζουμε τι γινόταν παλιά με τα καραβάνια που ξεκινούσαν από την Ελλάδα και πήγαιναν στην Κωνσταντινούπολη και την Κεντρική Ευρώπη. Η Ξάνθη λειτουργούσε ως το σταυροδρόμι. Αυτές οι πόλεις αντάλλασσαν πολιτισμό, απόψεις, εμπειρίες, νέες ιδέες κι αντιλήψεις οι οποίες μπολιαζόταν με τις τοπικές συνήθειες κι έθιμα κι από εκεί προέκυψε μια νέα παράδοση, ο βαλκανικός πολιτισμός με την πολυμορφία και την ετερογένεια που τον χαρακτηρίζει και η οποία διατηρείται μέχρι σήμερα κι αποτυπώνεται στα ιστορικά κέντρα αυτών των πόλεων, στο κέλυφός τους αλλά και στις συνήθειες. Επομένως, μας συνδέει ένα κοινό παρελθόν μ’ αυτές τις πόλεις. Επιλέξαμε πόλεις μεσαίου μεγέθους, για να είναι αντίστοιχες με την Παλιά Πόλη της Ξάνθης, εκτός ελαχίστων περιπτώσεων. Είναι το Μπεράτι, η Οχρίδα, το Μοναστήρι, το Σμόλιαν, η Αδριανούπολη, η Σωζόπολη (Βουλγαρίας), το Σεράγεβο, τα Γιάννενα, η Βέροια, η Καστοριά, η Ραιδεστός, η Δράμα και το Σουφλί που είναι παρατηρήτριες πόλεις και άλλες.

ΠτΘ: Μόνο πόλεις της Βόρειας Ελλάδας επιλέξατε;

Ν.Μ.: Δεν πήγαμε στη Νότια Ελλάδα ή τα νησιά, με εξαίρεση την Κέρκυρα η οποία έχει μια Παλιά Πόλη δίπλα στη θάλασσα και υπάρχει παράλληλη εμπειρία από το Ντουμπρόβνικ. Μείναμε στη γειτονιά μας, τη Βόρεια Ελλάδα, στο πλαίσιο των νέων συνθηκών που δημιουργούνται καθώς η Βόρεια Ελλάδα και η περιφέρειά μας είναι το επίκεντρο μετά την ένταξη της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας στην Ε.Ε.

Αυτή είναι η αρχική δομή του Δικτύου, στο οποίο μπορούν αργότερα να ενσωματωθούν κι άλλες πόλεις.

Πόλη εργοτάξιο

ΠτΘ: Η Ολοκληρωμένη Παρέμβαση Αστικής Ανάπτυξης για την «Προστασία – Αποκατάσταση και Αξιοποίηση του Παραδοσιακού Οικισμού της Παλιάς Πόλης της Ξάνθης» περιλαμβάνει έργα που γίνονται ήδη ή έχουν σχεδιαστεί;

Ν.Μ.: Πρόκειται για έργα που ήδη γίνονται. Το πρώτο σκέλος των έργων που αφορά στις υποδομές είναι παλιοί δρόμοι, παλιά σοκάκια, δίκτυα ύδρευσης (έχουν υπογειοποιηθεί), πινακίδες σε παλιά κτίρια. Η Παλιά Πόλη της Ξάνθης θυμίζει σε πολλά της σημεία ένα εργοτάξιο, τα σοκάκια έγιναν σε μεγάλο βαθμό, ενώ αναδεικνύονται και δυο μεγάλα ιστορικά κτίρια, με πρωτοβουλία του δήμου Ξάνθης, το παλιό κτίριο του Μουζαφέρ Μπέη όπου θα στεγαστεί το Παιδικό Μουσείο, μια καινοτόμα πρωτοβουλία και το Παλιό Ταχυδρομείο στην είσοδο της Παλιάς Πόλης, όπου στεγαζόταν επί χρόνια και θα συνεχίσει να στεγάζεται το Λύκειο Ελληνίδων, υπό νέα μορφή. Θα λειτουργεί και μια αίθουσα εκθέσεων παραδοσιακών φορεσιών που θα είναι ένα σημείο αναφοράς για την παράδοση.

ΠτΘ: Οι πινακίδες σας είναι στην ελληνική γλώσσα ή έχετε και ξενόγλωσσες;

Ν.Μ.: Τις πινακίδες τις ανέλαβε ένας άλλος εταίρος, το ΠΑΚΕΘΡΑ. Στα κύρια κτίρια έχει τοποθετηθεί ελληνόγλωσση και ξενόγλωσση πινακίδα (στα αγγλικά) και περιγράφει την ιστορία του κτιρίου.

Σε ό,τι αφορά τις δράσεις για τον άνθρωπο δημιουργούνται επιχειρήσεις και δίνουμε θέσεις εργασίας μέσα από τα προγράμματα για τους κατοίκους της Παλιάς Πόλης και γι’ αυτούς που θέλουν να επενδύσουν, ενώ είναι σε εξέλιξη το πρόγραμμα του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας για τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων (με επιδότηση 60%), όπως και τα προγράμματα του ΟΑΕΔ. Επιχειρηματίες έχουν προσλάβει νέους μέσα από την επιδότηση, ενώ δημιουργήθηκαν και νέες επιχειρήσεις.

ΠτΘ: Θα ήθελα να αναφερθούμε σ’ ένα ζήτημα παράλληλο με τη λειτουργία της Παλιάς Πόλης, αυτό της στάθμευσης και των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι μόνιμοι κάτοικοι αλλά και οι επισκέπτες. Τι σχεδιασμός έχει γίνει;

Ν.Μ.: Όταν ξεκινήσαμε και γράφαμε το επιχειρησιακό πρόγραμμα και ερχόμασταν σε συνεννόηση με τους εταίρους μας που ήταν το Επιμελητήριο, η ένωση των καταστηματαρχών ή το Εργατικό Κέντρο δε μας ενθάρρυναν ιδιαίτερα στο ν’ απαγορεύσουμε το ΙΧ από το κέντρο της Παλιάς Πόλης. Με μεγάλη μας χαρά είδαμε συνεντεύξεις των προέδρων των ενώσεων όπου δήλωναν ότι η Παλιά Πόλη πρέπει να κλείσει κυκλοφοριακά, με την έννοια να εξυπηρετούνται οι κάτοικοι και οι καταστηματάρχες αλλά να μπει ένα κανονιστικό πλαίσιο. Τότε, δεν ήμασταν αρκετά ώριμοι ώστε να ελαχιστοποιήσουμε μ’ ένα κανονιστικό πλαίσιο τη χρήση του ΙΧ. Μέσα από τις παρεμβάσεις, όμως, που κάναμε ανοίξαμε διόδους και άλλες εξόδους από την Παλιά Πόλη, για ν’ αποσυμφορήσουμε συγκεκριμένα κέντρα όπου υπήρξε πρόβλημα. Διαμορφώσαμε χώρους στην ευρύτερη περιοχή, δίπλα στην Παλιά Πόλη που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σαν χώροι στάθμευσης.

Διαπιστώνουμε ότι ο δήμος Ξάνθης έχει ένα πλέγμα μέτρων για τη στάθμευση των αυτοκινήτων και των λεωφορείων στον περίγυρο της Παλιάς Πόλης, επομένως κι αυτό το θέμα παίρνει το δρόμο του. Το ζήτημα είναι τα ιστορικά κέντρα να έχουν ένα κανονιστικό πλαίσιο για τη χρήση του ΙΧ. Θα μπορούσαμε να δώσουμε κίνητρα για τη χρήση εναλλακτικών μέσων μεταφοράς.

ΠτΘ: Τα οποία προϋποθέτουν, όμως, συγκεκριμένες υποδομές αλλά και ανάλογη νοοτροπία από τους κατοίκους.

Ν.Μ.: Υπάρχει τεχνολογία, αυτοκίνητα που κινούνται με ηλεκτρισμό και δε ρυπαίνουν το περιβάλλον, υπάρχουν διαδικασίες για να κάνουμε πεζοδρόμους και να διευκολύνουμε την κίνηση των πολιτών ή μαζικά μέσα μεταφοράς, ιδέες που ωρίμασαν μέσα από το ΠΕΠ. Αυτή τη στιγμή ετοιμαζόμαστε για τα προγράμματα της επόμενης περιόδου.

ΠτΘ: Έχετε συνεργασία με την Πολυτεχνική Σχολή της Ξάνθης;

Ν.Μ.: Υπάρχει συνεργασία, αλλά δεν είναι θεσμική και συνεχόμενη παρόλο που το ζητάμε όπως και το ίδιο το Πανεπιστήμιο. Έτυχε να δουλεύω επί χρόνια στο Πανεπιστήμιο και οι μελέτες, οι διπλωματικές που είχαν γίνει παλαιότερα χρησιμοποιήθηκαν στο μέγιστο βαθμό για να γράψουμε το επιχειρησιακό σχέδιο της Παλιάς Πόλης. Αυτή τη στιγμή επιστημονικός σύμβουλος στο όλο εγχείρημα στην Παλιά Πόλη είναι ο Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Δ.Π.Θ. Άλκης Πρέπης, ο οποίος διαθέτει τεράστια εμπειρία στις ιστορικές πόλεις, έχει αφιερώσει τη ζωή του στα Βαλκάνια και τις ιστορικές πόλεις και χωρίς αυτόν δε θα μπορούσαμε να κάνουμε τίποτε.

ΠτΘ: Επομένως, μέσω του προσώπου θεσμοθετείται και η συνεργασία με το πανεπιστήμιο.

Ν.Μ.: Βεβαίως, γιατί ο κ. Πρέπης είναι σύμβουλός μας μέσω της Επιτροπής Ερευνών.

Στόχοι

ΠτΘ: Ποιος είναι ο στόχος αυτού του συνεδρίου; Τι προσδοκάτε να προκύψει μέσα από τη συνάντηση των ανθρώπων που έχουν ίσως παρόμοια κουλτούρα και οράματα;

Ν.Μ.: Απώτερος στόχος είναι να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο, δηλαδή μια μόνιμη συνεργασία, το οποίο σε επόμενη συνάντηση μπορεί να πάρει και νομική μορφή. Το πρώτο στάδιο είναι να γνωριστούμε, να δούμε τα προβλήματα και τις καλές πρακτικές, να γίνει ανταλλαγή εμπειριών και τεχνογνωσίας. Το συνέδριο είναι το πρώτο βήμα σ’ ένα μακρύ δρόμο που έχουμε να διανύσουμε. Θα συνθέσουμε και την απαραίτητη δομή, όπως είναι η τεχνική γραμματεία. Των αποστολών ηγούνται οι δήμαρχοι αυτών των πόλεων και τα στελέχη τους, επομένως έχουμε ένα δίκτυο σε πολιτικό και τεχνικό επίπεδο που θα λειτουργεί ταυτόχρονα. Στα επόμενα βήματα θα δώσουμε τις κατευθύνσεις όπως είναι τα προγράμματα κατάρτισης και οι συναντήσεις σε άλλες πόλεις. Είναι πολύ σημαντικό το ότι στο συνέδριο συμμετέχει η Ε.Ε. μέσα από τη Διεύθυνση IV του Συμβουλίου της Ευρώπης που ασχολείται με τον πολιτισμό (συμμετέχει ως εκπρόσωπος ο Δρ. John Bold).

Επιδιώκουμε τα προγράμματα που έχουμε για τη Ν.Α. Ευρώπη που αφορούν τα ιστορικά κέντρα να τα συζητήσουμε όλοι μαζί και να δούμε ποια μορφή θα πάρει αυτό το Δίκτυο. Ο John Bold είναι εκπρόσωπος του διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης IV. Θα μιλήσουμε για προγράμματα μέσα από τα οποία έχουν αναδειχθεί ιστορικά κέντρα στα Βαλκάνια, με συγκροτημένο τρόπο. Θα δοθεί συνέχεια γιατί θα υπάρχει μια προοπτική χρηματοδότησης στα ιστορικά κέντρα. Είμαστε αισιόδοξοι.

ΠτΘ: Καλώς είστε αισιόδοξοι, μια και θα συμμετέχει το Συμβούλιο της Ευρώπης. Το ερώτημα είναι αν θα συμμετέχει το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού.

Ν.Μ.: Είναι μια πρωτοβουλία των πόλεων. Αν και τα Βαλκάνια ήταν πάντοτε ανήσυχα, οι πόλεις και η Τ.Α. επιχειρούν μια υπέρβαση. Έχουν κληθεί βέβαια τα υπουργεία όπως το Εσωτερικών, Πολιτισμού, ΠΕΧΩΔΕ, όπως επίσης η περιφέρεια και οι αντίστοιχες υπηρεσίες οι οποίες μας βοηθούν τα μέγιστα.

ΠτΘ: Θα ήθελα, ένα σχόλιό σας για το ρόλο της Παλιάς Πόλης της Ξάνθης στην ανάπτυξη του πολιτισμού και του τουρισμού.

Ν.Μ.: Θέσατε ένα πολύ μεγάλο θέμα. Η Παλιά Πόλη της Ξάνθης είναι ένας οικονομικός παράγοντας, ένας κινητήριος μοχλός για την τοπική ανάπτυξη. Όταν μιλάμε, επομένως, για αστική αναβίωση των ιστορικών κέντρων, δε μιλάμε για πόλεις μουσεία ή πόλεις που θα λειτουργούν 8.00 το βράδυ με 2.00 το πρωί και μετά θα είναι γκέτο. Σχεδιάζουμε πόλεις ζωντανές που προσέχουν τους κατοίκους τους, δημιουργούν όλες τις προϋποθέσεις του ευ ζειν, προϋποθέσεις για επιχειρηματικότητα, αλλά πάντα στο πλαίσιο ότι πρόκειται για παλιές πόλεις που αποτελούν τις μνήμες της ίδιας της πόλης. Η Παλιά Πόλη της Ξάνθης αποτελεί ένα καλό πρότυπο γιατί είναι μια ζωντανή πόλη που κατοικείται από δυναμικούς ανθρώπους, όπου αναπτύσσεται η επιχειρηματικότητα σταδιακά. Η Τ.Α. έχει κάνει θαύματα παρά τις αδυναμίες που υπάρχουν. Όλα τα ιστορικά κέντρα αποτελούν πόλους ανάπτυξης συνολικά για την περιφέρεια και τη Βόρεια Ελλάδα και αναφέρομαι και στην Καβάλα, τη Δράμα, ακόμη και την Κομοτηνή.

Έχουμε προσκαλέσει όλες τις πόλεις ως παρατηρητές και μακάρι το συνέδριο ν’ αποτελέσει το εφαλτήριο, ώστε οι αιρετοί και τα στελέχη να αρχίσουν να σκέφτονται λίγο διαφορετικά.

ΠτΘ: κ. Μίχο, σας ευχαριστώ πολύ και καλή επιτυχία.

Ν.Μ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.