«Στοχος μας ειναι να παραμεινουν οι κατοικοι στην υπαιθρο»

Την περασμένη Πέμπτη, στο περιθώριο της ενημερωτικής ημερίδας για την κοινοτική πρωτοβουλία Leader +, η προϊσταμένη της υπηρεσίας διαχείρισης του Leader +, στο υπουργείο Γεωργίας, κ. Μαριάνθη Παντουβάκη, η κυρία Leader, όπως την αποκαλούν οι συνεργάτες της, αναφέρθηκε στη φιλοσοφία της πρωτοβουλίας, στις ευκαιρίες που δίνονται στους κατοίκους των ορεινών να βελτιώσουν τη ζωή τους, αρκεί βέβαια να διαθέτουν έστω και μικρό κεφάλαιο.

Η κ. Παντουβάκη γνωρίζει και αναγνωρίζει τα ιδιαίτερα προβλήματα των κατοίκων που διαβιούν στα ορεινά της Ροδόπης, δεν αποφεύγει να σχολιάσει τις καθυστερήσεις, ενώ εστιάζει στο ρόλο των ομάδων τοπικής δράσης, που αποδείχτηκαν ιδιαίτερα δραστήριες στη Βόρεια Ελλάδα, προκύπτοντας από τις αναπτυξιακές εταιρείες.

ΠτΘ: κ. Παντουβάκη, είστε στην πρωτοβουλία Leader από τα πρώτα βήματα. Να ανατρέξουμε σ’ εκείνη την περίοδο;

Μ.Π.: Στις δύο προηγούμενες εφαρμογές Leader I και Leader II συναντήσαμε πολλές δυσκολίες, αλλά αυτή η εφαρμογή είχε μεγάλο ενδιαφέρον. Για πρώτη φορά εφαρμόστηκαν ολοκληρωμένα προγράμματα για την ανάπτυξη της υπαίθρου, μέσω ενδιάμεσων φορέων, οι οποίοι προέρχονται από την ίδια την περιοχή. Είναι ένα χαρακτηριστικό του Leader που ανέδειξε τις τοπικές ανάγκες αλλά και τις προοπτικές και τη δυναμική της κάθε περιοχής.

ΠτΘ: Χρησιμοποιήθηκε η ευρωπαϊκή εμπειρία ως μπούσουλας της αξιοποίησης των πλεονεκτημάτων της κάθε περιοχής ή της αντιμετώπισης κάποιων προβλημάτων;

Μ.Π.: Σε αυτή την διάσταση, την τοπική, δεν υπήρχε. Μπορούμε να μιλήσουμε για τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα, παλαιότερα, τα οποία ήταν σε άλλη μορφή, είχαν σχεδιαστεί από το κέντρο. Αυτά σχεδιάζονται από τους εκπροσώπους της κάθε περιοχής, από τις ομάδες τοπικής δράσης, οπότε γίνεται η υλοποίηση, η επιλογή των δικαιούχων. Τίποτε δεν ερχόταν στο κέντρο παρά μόνο η παρακολούθηση, ούτως ώστε να διατίθενται σωστά και σε επιλέξιμες δραστηριότητες οι πόροι.

ΠτΘ: Η συνεργασία σας σε τοπικό επίπεδο έγινε με τις Αναπτυξιακές Εταιρείες ή υπήρχαν και άλλοι φορείς που λειτούργησαν διαμεσολαβητικά;

Μ.Π.: Μεταξύ τοπικής δράσης και υπουργείου δεν υπήρχε κανένας ενδιάμεσος. Προσπαθήσαμε να υποστηρίξουμε πολύ τις ομάδες τοπικής δράσης, ώστε να δημιουργηθούν και να αποτελέσουν ισχυρές δομές που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την ανάπτυξη γενικότερα της περιοχής και όχι μόνον όσον αφορά στο Leader.

Σήμερα, με ευχαρίστηση διαπιστώνουμε ότι οι ομάδες τοπικής δράσης αποτελούν έναν κύριο ιστό, εκτός του δημοσίου τομέα, οργανισμών, εταιρειών, οι οποίες πραγματικά μπορούν να στηρίξουν την τοπική ανάπτυξη. Γι’ αυτό το λόγο βλέπουμε να διαχειρίζονται με επιτυχία τις δομές που έφτιαξαν υπουργεία. Υπάρχουν και παραδείγματα που εταιρείες ήταν αδύναμες, ενώ κάποιες άλλες λειτούργησαν ως παραδείγματα προς μίμηση. Στην Βόρεια Ελλάδα, κατά πλειοψηφία, είχαμε καλές εταιρείες.

ΠτΘ: Αυτό προαναγγέλει και μία καλή συνεργασία μαζί τους στο Leader +;

Μ.Π.: Πιστεύω ότι στη Βόρεια Ελλάδα θα έχουμε καλές προτάσεις. Είναι η περίπτωση ενός προγράμματος που διαφέρει από τα παλιά, δυσκολεύει, είναι μία μεγαλύτερη πρόκληση, γιατί χρειάζεται ένας επιπλέον σχεδιασμός από αυτά που έγιναν στο παρελθόν, επιπλέον αυτών που προβλέπεται να γίνουν στα κύρια προγράμματα, όπου ήδη το πνεύμα τις πρωτοβουλίας Leader I και ΙΙ έχει ενταχθεί, με την έννοια των ολοκληρωμένων προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης. Εφόσον μπήκε στα κύρια προγράμματα παύει να είναι πιλοτικό, καινοτόμο. Από εκεί και πέρα, αυτές οι εταιρείες πρέπει να δώσουν κάτι καινούριο, όπως και οι περιοχές να εφαρμόσουν το καινούριο.

Όλες αυτές οι ενέργειες θα μπορέσουν να αναδείξουν ποιοτικά προϊόντα, και υπηρεσίες και δεύτερον θα προσπαθήσουν να τα πουλήσουν, πράγμα πολύ δύσκολο σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον και μάλιστα να πουλήσουν προϊόντα και υπηρεσίες περιοχών, οι οποίες δεν είναι ούτε πολλές, ούτε τυποποιημένες.

ΠτΘ: Επιπλέον, περιοχών που δεν έχουν προηγούμενη εμπειρία.

Μ.Π.: Πρέπει όμως να βρουν τρόπους να προβάλλουν τα προσόντα και τις δυνατότητες των περιοχών, ώστε να τα γνωρίσει ο κόσμος. Χρειάζεται να δίδονται υπηρεσίες και προϊόντα που να σέβονται τον καταναλωτή, το περιβάλλον και όλο αυτό το σύστημα να μπορεί να λειτουργήσει αυτόνομα και αειφόρα.

ΠτΘ: Τι θα μπορούσε να αποτελέσει για την περιοχή μας προϊόν που διαθέτει τα απαραίτητα ποιοτικά χαρακτηριστικά και ενδιαφέρει σε εμπορικό επίπεδο;

Μ.Π.: Στη Ροδόπη, ίσως θα μπορούσαν να προωθήσουν τουριστικά προϊόντα, αλλά ταυτόχρονα να εμπλέξουν την παραγωγή τοπικών προϊόντων.

Στο Leader + ένα από τα χαρακτηριστικά είναι η συσπείρωση, που πρέπει να επιλεγεί εξαρχής ως το κεντρικό θέμα, όπου θα δομηθεί όλο το πρόγραμμα.

Δεν γνωρίζω ποιο θέμα θα επιλεγεί στην περιοχή σας αλλά όλες οι περιοχές της χώρας διαθέτουν φυσικούς και πολιτιστικούς πόρους εξαιρετικούς, όπως και προϊόντα τα οποία όμως πρέπει να τα κάνουν επώνυμα, να τα αναβαθμίσουν, να τα φτιάξουν ελκυστικά για τον καταναλωτή και να δημιουργήσουν δικτυώσεις μεταξύ των επιχειρήσεων, των τομέων, ώστε όλοι να παράγουν ο ένας για τον άλλο, να λειτουργούν ως μία αλυσίδα, η οποία θα παράγει συνεχώς χωρίς να χρειάζεται βοήθεια από τους δημόσιους πόρους.

Στόχος μας είναι να παραμείνουν οι κάτοικοι στην ύπαιθρο, και ει δυνατόν να έρθει και νέος κόσμος, γιατί ο πληθυσμός της υπαίθρου έχει γεράσει.

Είναι μία από τις τελευταίες μας ευκαιρίες, γιατί τα ποσοστά ενίσχυσης, σε σχέση με αυτά που θα δοθούν στο μέλλον, είναι αυξημένα.

ΠτΘ: Θίξατε κάτι σημαντικό, το ότι τα ποσοστά που θα ακολουθήσουν είναι μειωμένα.

Μ.Π.: Υπάρχει συνέχεια, αλλά όπως εξαγγέλλει η Κοινότητα με την είσοδο νέων κρατών – μελών μειώνεται το κατά κεφαλήν εισόδημα, άρα πολλές περιοχές της χώρας βγαίνουν έξω από τα ανώτατα όρια επιδότησης. Τώρα όλη η Ελλάδα είναι στο στόχο 1, ο οποίος δίδει τα μεγαλύτερα ποσοστά ενίσχυσης. Εάν βγουν κάποιες περιοχές από το στόχο 1 συνεπάγεται μείωση των ποσοστών, γι’ αυτό και είναι από τις τελευταίες ευκαιρίες το να επωφεληθούμε με τα μεγαλύτερα ποσοστά από τους κοινοτικούς πόρους.

Η Ελλάδα στο σύνολό της έχει χαρακτηριστεί στόχος 1. Υπάρχουν περιοχές, όπου κάποιες περιφέρειές τους παρουσιάζουν αυξημένο κατά κεφαλήν εισόδημα.

ΠτΘ: Αναφερθήκατε στις περιοχές που μειονεκτούν, κι αυτές υπάρχουν στη Ροδόπη, στον ορεινό όγκο. Εκείνοι οι άνθρωποι δεν έχουν σχέση με την αγορά, είναι σε ένα βαθμό απομονωμένοι και το μοντέλο που αναδεικνύεται ακόμη και από τους πολιτικούς – παρασκηνιακά – είναι ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα απέναντι στην εγκατάλειψη του ορεινού όγκου.

Το Leader + είναι μία ευκαιρία για τους κατοίκους των ορεινών να μείνουν και να δημιουργήσουν;

Μ.Π.: Για την εταιρεία που δραστηριοποιείται εδώ η πρόκληση είναι ακόμη μεγαλύτερη να κρατήσει όχι μόνο στα ορεινά τους πληθυσμούς αλλά αν είναι δυνατόν να τους ενσωματώσει στη λογική της ανάπτυξης. Εκτιμώ ότι θα έχει την ανταπόκριση του κόσμου, γιατί είναι άνθρωποι που δεν έχουν γευτεί τα οφέλη της ανάπτυξης και διψούν να συμμετέχουν.

Το πρόβλημα βέβαια είναι η ίδια συμμετοχή. Δεν ξέρω κατά πόσο διαθέτουν χρήματα για να κάνουν κάτι σοβαρό. Το πρόγραμμα Leader απευθύνεται σε ιδιώτες που έχουν ίδια συμμετοχή. Μπορούν να γίνουν βέβαια και μικρές επενδύσεις, και να πετύχουν, γιατί είναι εργατικοί άνθρωποι.

ΠτΘ: Η έλλειψη εμπειρίας – γνώσης, το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο και η μικρή έως ανύπαρκτη επαφή με τις νέες τεχνολογίες είναι γι’ αυτούς τους ανθρώπους ένας μεγάλος ανασταλτικός παράγοντας;

Μ.Π.: Θα μπορούσε να είναι, γι’ αυτό και χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια από την εταιρεία να χρησιμοποιήσει τα πιο προοδευτικά μέλη αυτών των κοινωνιών.

ΠτΘ: κ. Παντουβάκη, ανοίξατε ένα παράθυρο στον τομέα του πολιτισμού, ο οποίος έχει την επιπλέον δύναμη να προστατεύσει μία περιοχή. Στη Μαρώνεια, για παράδειγμα, έχουμε το αρχαίο θέατρο και τη σπηλιά του Κύκλωπα. Θα μπορούσε το Leader + να βοηθήσει στην αξιοποίησή τους;

Μ.Π.: Το Leader + δεν μπορεί να πραγματοποιήσει βελτίωση αρχαιολογικών χώρων, αλλά μπορεί να βοηθήσει στην αξιοποίησή τους. Εάν η ομάδα τοπικής δράσης σχεδιάσει μία ανάπτυξη με κεντρικό θέμα τον πολιτισμό σίγουρα θα μπορούσε να δομήσει ένα πρόγραμμα με όλες τις δραστηριότητες γύρω από αυτόν, να πραγματοποιήσει εκδηλώσεις, να προσκαλέσει μελετητές και πανεπιστήμια. Προϋποτίθεται να έχουν αναδεχθεί οι αρχαιολογικοί χώροι.

ΠτΘ: Υπάρχουν προβλήματα στο Leader +;

Μ.Π.: Αυτή τη στιγμή υπάρχει καθυστέρηση και πρέπει να προσπαθήσουμε όλοι να καλύψουμε το χρονικό διάστημα που έχει χαθεί, να λειτουργήσει με ετοιμότητα, με επιλογή καλών κι εύκολα υλοποιήσιμων έργων, τουλάχιστον στην αρχή, για να ανοίξει ο δρόμος.

ΠτΘ: Ποιοι ευθύνονται για τις καθυστερήσεις;

Μ.Π.: Το πρόγραμμα άργησε να εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εγκρίθηκε το Νοέμβριο του 2000. Οι αρχικές καθυστερήσεις οφείλονται και στις διάφορες διαδικασίες που πρέπει να τηρούνται, λόγω της διαφάνειας που επιβάλλεται στο κέντρο και τους ενδιάμεσους φορείς. Η αργοπορία δεν αφορά μόνο το χρόνο που πέρασε αλλά και το χρόνο που θα έρθει. Για να αρχίσουν οι επενδύσεις θα φτάσουμε στο 2003, με τις καλύτερες προϋποθέσεις.

Η πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος βγήκε στον αέρα. Με την προθεσμία των τριών μηνών που δίνεται, τα προγράμματα θα κατατεθούν στις 17 Ιουνίου 2002, θα ακολουθήσει η αξιολόγησή τους και μετά από κατανομή και συνεργασία με τις ομάδες θα προχωρήσουμε στην υπογραφή σύμβασης. Στο τέλος του χρόνου θα γίνει η αξιολόγηση και επιλογή των δικαιούχων, άρα τα έργα θα ξεκινήσουν το 2003. Πρέπει να ενημερώσουμε τον κόσμο ότι πρέπει να προετοιμαστεί με άδειες και μελέτες. Είναι σημαντικό οι ομάδες τοπικής δράσης να σχεδιάσουν σωστά το πρόγραμμά τους, να είναι μέσα στο πνεύμα της πρωτοβουλίας, ώστε να δώσει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα και να έχει συμπληρωματικότητα για όλες τις δράσεις που εντάσσει, αλλά και με τα άλλα προγράμματα που υλοποιούνται στην περιοχή.

Είναι μεγάλη υπόθεση η συμπληρωματικότητα των δράσεων, γιατί τότε έχουμε προστιθέμενη αξία των χρημάτων που διατίθενται σε αυτό το πρόγραμμα.

ΠτΘ: κ. Παντουβάκη σας ευχαριστώ πολύ.

Μ.Π.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.