«Στοχος μας ειναι να καταγραφουν ολα τα εθιμα, οσο προλαβουμε και οσο μενει χρονος»
Ο Κώστας Λειβαδίτης είναι γνωστός στο ευρύ κοινό της Ροδόπης από τη συμμετοχή του στις παραστάσεις του ΔΗΠΕΘΕ της πόλης μας και γενικότερα ως θεατράνθρωπος. Ο Κώστας Λειβαδίτης, όμως, έχει και μια άλλη αγάπη που ξεκινά από την καταγωγή του. Και η αγάπη του αυτή είχε σαν αποτέλεσμα γυρνώντας πριν δώδεκα χρόνια από την Αθήνα στην Ξάνθη να ασχοληθεί με τον τοπικό σύλλογο Σαρακατσάνων και να προσπαθεί μέσα από την ενεργό συμμετοχή του στην διατήρηση της Σαρακατσάνικης παράδοσης. Η συμμετοχή του πριν λίγα χρόνια στα πολιτιστικά δρώμενα των Σαρακατσάνων ξεπέρασε τα τοπικά όρια του Νομού Ξάνθης και του έδωσε την ευκαιρία να ασχοληθεί πανελλαδικά με το θέμα μέσα από την Ομοσπονδία Σαρακατσάνων. Πριν λίγες ημέρες, και συγκεκριμένα στις 29 Μαρτίου, επανεξελέγη για δεύτερη φορά πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομποσπονδίας Σαρακατσάνων.
«Θα σταματήσω με το πέρας της δεύτερης προεδρίας μου»
Ο Κώστας Λειβαδίτης εδώ και δώδεκα χρόνια ασχολείται γενικότερα με ό,τι αφορά στους Σαρακατσάνους. Επιστρέφοντας από την Αθήνα στην Ξάνθη ασχολήθηκε με τον τοπικό Σύλλογο Σαρακατσαναίων και συγκεκριμένα διετέλεσε δύο χρόνια αντιπρόεδρος και τέσσερα πρόεδρος του Συλλόγου, ενώ παράλληλα ήταν μέλος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σαρκατσάνων, για τέσσερα χρόνια γενικός γραμματέας και τα δύο τελευταία χρόνια πρόεδρος. Επανεκλέγεται στις εκλογές του Μαρτίου πρόεδρος για την επόμενη διετία.
Ο ίδιος δηλώνει ότι μετά το πέρας και της δεύτερης προεδρίας του θα σταματήσει, «γιατί όταν για πολλά χρόνια υπηρετείς ένα θεσμό μέσα στο διοικητικό του συμβούλιο γίνεσαι καθεστώς, και αυτό πρέπει να το ακούσουν και κάποιοι άλλοι. Θεωρώ ότι πρέπει να εναλλάσσονται τα πρόσωπα και να μην παραμένουν οι ίδιοι και γι’ αυτό το λόγο θα αποχωρήσω. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα πάψω να ασχολούμαι και ότι δεν με ενδιαφέρουν τα θέματα του πολιτισμού σε οποιαδήποτε μορφή κι αν είναι αυτά». Δέχεται ότι η εμπειρία κάποιων ανθρώπων είναι απαραίτητη για τη συνέχιση της λειτουργίας και μάλιστα τονίζει ότι και ο ίδιος το βλέπει αυτό, «γιατί βλέπω στη δεύτερη θητεία μου, πόσα πράγματα μαθαίνω κάθε μέρα που περνά».
«Μάνα των συλλόγων» η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σαρακατσάνων
Η Ομοσπονδία έχει έδρα τη Θεσσαλονίκη. Εκπροσωπεί σαράντα συλλόγους στην Ελλάδα με 250.000 μέλη περίπου, «γιατί δεν έχουμε κάνει επίσημη καταγραφή, ώστε να μπορούμε να υπολογίσουμε τον ακριβή αριθμό. Υπάρχουν πλέον Σαρακατσαναίοι κατά το ήμισυ, κατά το ένα τέταρτο». Ασχολείται με θέματα που αφορούν στους συλλόγους, αλλά και με θέματα αυτόνομα, συνήθως όμως συνεργάζεται με τους συλλόγους.
«Μάνα των συλλόγων» αποκαλεί επί το απλοϊκότερον την Ομοσπονδία ο κ. Λειβαδίτης. «Ένας σύλλογος, για να προβεί σε μια δραστηριότητα πιθανότητα να χρειασθεί την αρωγή της Ομοσπονδίας. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα. Στην Κομοτηνή θα πραγματοποιηθεί τον Μάιο ένα επιστημονικό συνέδριο σε συνεργασία της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας με τον εκεί Σύλλογο Σαρακατσαναίων. Αυτή την εκδήλωση με θέμα το Σαρακατσάνικο πρόβατο – φέτα αν την διοργάνωνε μόνος του ο τοπικός σύλλογος ίσως δεν θα είχε την αίγλη ή και το εύρος που προσδίδει η συνδιοργάνωση με την Ομοσπονδία».
«Βαρύ» χαρακτηρίζει το έργο της Ομοσπονδίας ο κ. Λειβαδίτης, για να συμπληρώσει χαριτολογώντας και σύμφωνα με τα δεδομένα της επικαιρότητας «δεν ντοπαριζόμαστε». «Το βαρύ και το ελαφρύ είναι έννοιες σχετικές στον πολιτισμό. Βαρύ είναι το έργο ανάλογα με το πόσο ενδιαφέρεσαι για τα πράγματα, πόσο διεισδύεις μέσα τους ή περνάς εξ απαλών ονύχων και δεν σε αφορά και αποφασίζεις να είσαι διακοσμητικός και τα πράγματα προχωρούν με αυτόματο πιλότο. Εάν είσαι άνθρωπος που το να ασχολείσαι με μια παράδοση το θεωρείς καθήκον και ευθύνη, τότε αυτό όχι απλά είναι βαρύ, αλλά είναι δυσβάσταχτο».
Καταγραφή της σαρακατσάνικης παράδοσης
«Δυστυχώς η σαρακατσάνικη παράδοση δεν είναι καταγεγραμμένη. Έχουμε ξεκινήσει σαν Ομοσπονδία τα τελευταία χρόνια για να καταγράψουμε όλη την παράδοση, ή τουλάχιστον όλη, και δυστυχώς δεν θα καταγραφεί όπως θα έπρεπε, γιατί οι άνθρωποι που βίωσαν το νομαδικό βίο και όλη την ιστορία των Σαρακατσαναίων ουσιαστικά έχουν φύγει από τη ζωή ή σήμερα είναι πάνω από εβδομήντα χρονών. Ό,τι προλαβαίνουμε κάνουμε. Ήδη, πριν τέσσερα χρόνια, η Ομοσπονδία σε συνεργασία με τον Σύλλογο της Ξάνθης είχαμε καταγράψει τον Ξανθιώτικο γάμο, τη χαρά όπως λέγαμε με συμμετοχή περίπου 80 ανθρώπων με άλογα και ό,τι άλλο έπρεπε επάνω στα βουνά της Ξάνθης με κονάκια, καλύβια δηλαδή, στημένα. Καταγράψαμε τη χαρά κατά τον πλησιέστερο προς την παράδοση τρόπο.
Την 1η Ιουνίου ημέρα Κυριακή στην Κομοτηνή θα κάνουμε το έθιμο του κούρου, του πώς δηλαδή κούρευαν τα πρόβατα. Και όταν λέω θα καταγράψουμε το έθιμο, δεν εννοώ ότι θα πάρουμε ένα ψαλίδι και θα αρχίσουμε να κουρεύουμε τα πρόβατα. Πρόκειται για μια ολόκληρη διαδικασία και τελετουργία, την οποία και θα καταγράψουμε. Στο μέλλον θα καταγράψουμε το καραβάνι, δηλαδή πώς ανέβαιναν στα βουνά. Στόχος μας είναι να καταγραφούν όλα τα έθιμα, όσο προλάβουμε και όσο μένει χρόνος, όπως λένε οι καιροί ου μενετοί, θα προσπαθήσουμε να καταγράψουμε αν είναι δυνατόν όλα τα έθιμα. Δυστυχώς, πολύ αργά ξεκινήσαμε αυτή τη διαδικασία και προσωπικά αισθάνομαι πολύ μεγάλο το βάρος και είναι ίσως από τα σημαντικότερα να κάνουμε.
Με την ευκαιρία αυτή να σας πω ότι προχθές το απόγευμα θα πηγαίναμε στο στούντιο των αδελφών Παγκοζίδη στη Μαρώνεια να ηχογραφήσουμε «παλιακά» όπως τα λέμε εμείς, δηλαδή παλιά σαρακατσάνικα τραγούδια, με γέροντες από την Διαλαμπή, όμως ο πρωτοτραγουδιστής κρύωσε και δεν καταφέραμε να το κάνουμε. Βέβαια, τα τραγούδια θα τα γράψουμε απλά δεν έγινε προχθές, αλλά θα γίνει σύντομα.
Είμαστε ευαισθητοποιημένοι και συνειδητοποιημένοι και ενεργούμε προς αυτή την κατεύθυνση, ώστε αργότερα αυτά να μείνουν και ως μουσειακό είδος. Να μη γελιόμαστε. Φαντάζομαι ότι σε λίγα χρόνια θα έχουν ισοπεδωθεί τα πράγματα και με τις επιμειξίες και με την παγκοσμιοποίηση. Απλά όλα αυτά θέλουμε να μείνουν στην ιστορία. Θα σας πω ότι εμένα που είμαι πρόεδρος της Ομοσπονδίας αν με άκουγε ένας Σαρακατσάνος που ζούσε πριν από εκατό χρόνια πώς μιλάω θα αναρωτιόταν αν είμαι Σαρακατσάνος. Το ίδιο συμβαίνει σε όλες τις ράτσες και στους Θρακιώτες, και στους Πόντιους. Είμαι σκληρά, στυγνά ρεαλιστής και αυτό πολλές φορές ξενίζει και ακούγεται κυνικό όπως μιλώ. Μόνο όμως αν είμαστε έτσι θα μπορέσουμε να ακουμπήσουμε στο πρόβλημα και να καταγράψουμε ό,τι μας έχει απομείνει από την ράτσα, από την Ελλάδα. Και όταν λέω ράτσα δεν αναφέρομαι μόνο στους Σαρακατσάνους. Εννοώ και τους Θρακιώτες, και τους Πόντιους και όλους. Όταν ασχολείσαι με τα κοινά τότε καταλαβαίνεις πόσο δεμένες είναι οι ράτσες και πώς όλα έχουν ένα κοινό ομφάλιο λώρο που τα δένει και που καταλήγει να είναι η όμορφη Ελλάδα».
Καταγραφή γλώσσας
«Οι Σαρακατσαναίοι έχουν πάρα πολλές λέξεις οι οποίες είναι ομηρικές και αυτό καταδεικνύει ότι είναι μία ράτσα που προέρχεται από την αρχαιότητα. Ήδη ο Νίκος Κατσαρός, ο Πρόεδρος του ΕΛΓΑ και πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής, έχει εκδώσει δύο βιβλία, δύο λεξικά Σαρακατσάνικων λέξεων, δηλαδή λέξεις τις οποίες χρησιμοποιούσαν οι Σαρακατσαναίοι και ψάχνοντας τη ρίζα τους και την ετυμολογία τους και αφού τις μεταφράσει, καταγράφει την αρχαιοελληνική τους ρίζα. Και βέβαια δεν είναι μόνο οι λέξεις, είναι και ο ήχος με τον οποίο προφέρεται η λέξη. Οι περισσότερες από αυτές δεν χρησιμοποιούνται αλλά το βασικότερο είναι ότι και ο ήχος, ο ηχός που έλεγαν οι Σαρακατσαναίοι δεν ακούγεται. Όταν λοιπόν δεν έχεις το χρώμα της φωνής τότε δεν έχει αξία η χρησιμοποίηση της λέξης».
Σχέσεις με συλλόγους Βουλγαρίας και Σκοπίων
«Οι σχέσεις μας με τους συλλόγους της Βουλγαρίας και των Σκοπίων είναι άριστες. Η Βουλγαρία έχει αυτή τη στιγμή 17 συλλόγους Σαρακατσαναίων, οι περισσότεροι των οποίων βρίσκονται στην περιοχή του Σλίβεν και είναι οργανωμένοι στην Ομοσπονδία Σαρακατσάνων Βουλγαρίας. Έχουμε άριστη σχέση, τους επισκέπτομαι τακτικότατα και όπου μπορούμε να στηρίξουμε, το κάνουμε με μεγάλη διάθεση γιατί πρέπει. Τελευταίως μας ζήτησαν ενίσχυση σε θέματα παιδείας. Είχα λοιπόν μια επαφή με τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Παιδείας για τον απόδημο Ελληνισμό και θα στείλουν δασκάλες σαρακατσάνες το καλοκαίρι για να επιμορφωθούν σε σεμινάρια που θα κάνει το Υπουργείο και για πρώτη φορά θα σταλεί και δάσκαλος, όχι διορισμένος σε δημοτικό σχολείο, γιατί η Βουλγαρία δεν έχει αναγνωρίσει την ελληνική μειονότητα, για ενισχυτική διδασκαλία στο Σαμακόβ. Ελπίζω να μην υπάρξει κανένα γραφειοκρατικό πρόβλημα και αυτό να ισχύσει από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.
Όσον αφορά στα Σκόπια εκεί υπάρχει πρόβλημα και οι Σαρακατσαναίοι είναι λίγοι. Αυτοί είχαν μεριμνήσει να φύγουν οι περισσότεροι από την Πρώην Γιουγκοσλαβία και να έρθουν στην Ελλάδα. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται περίπου 5.000 στο Κορδελιό στη Θεσσαλονίκη. Έχουν μείνει όμως στα Σκόπια περίπου 700 άτομα που αυτή την εποχή και εννοώ τα τελευταία χρόνια περνούν δύσκολα λόγω της κατάστασης που υπάρχει με τα Σκόπια. Έρχονται όποτε μπορούν με πολύ δυσκολία παίρνουν βίζα για διάφορους λόγους. Προσπαθούμε να τους στηρίξουμε, αλλά είναι δύσκολο εφόσον υπάρχει το ακανθώδες ζήτημα με τα Σκόπια. Το μόνο που μπορούμε να πούμε είναι ότι τους νοιαζόμαστε με την ψυχή μας, αλλά αυτό είναι πολύ λίγο και δεν αρκεί. Ας λύσουν το πρόβλημα τα Υπουργεία Εξωτερικών ή οι κυβερνήσεις και εμείς εδώ είμαστε για τους Σαρακατσαναίους των Σκοπίων».
Ο έρωτας με το θέατρο
Όπως δηλώνει ο κ. Λειβαδίτης, η σχέση του με το θέατρο δεν είναι αγάπη, αλλά έρωτας. «Η σχέση μου με το θέατρο δεν είναι αγάπη, αλλά έρωτας. Ασχολούμαι κανονικότητα με το θέατρο μέσω της επιχείρησης που έχω δημιουργήσει στην Ξάνθη, το θέατρο «Ανατολικά του Νέστου». Κάθε χειμώνα ανεβάζω ένα παιδικό έργο. Φέτος ανέβασα ένα δικό μου έργο, έκανα περιοδείες στην Κομοτηνή και τα σχολεία το δέχτηκαν με πολύ μεγάλη αγάπη. Ο υπεύθυνος των πολιτιστικών της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης ο κ. Γιώργος Παγκοζίδης παρακολούθησε την παράσταση και δήλωσε κατενθουσιασμένος. Όσον αφορά στο καλοκαίρι συνήθως ανεβάζω μία κωμωδία και συνεργάζομαι με τους δήμους της ευρύτερης περιοχής. Διατηρώ και κάποια σχέση με το ΔΗΠΕΘΕ. Το θεωρώ ότι είναι δικό μου σπίτι. Έχω πολύ καλές σχέσεις με το Διευθυντή του ΔΗΠΕΘΕ όπως και με τα παιδιά και όταν μου δίνεται η ευκαιρία και το θέλει το ΔΗΠΕΘΕ συμμετέχω παίζοντας ή σκηνοθετώντας κάποιες φορές. Δεν μπορώ να συμμετέχω συνέχεια. Είναι πολύ περιορισμένος ο χρόνος μου και δεν μπορώ να συμμετέχω παρότι το αγαπώ πάρα πολύ».
Α.Π.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
