Στοχος η μεταφορα της πολιτιστικης μας παραδοσης στα νεοτερα παιδια»

Τον ετήσιο χορό του πραγματοποιεί σήμερα ο Μορφωτικός Σύλλογος Σαρακατσάνων Θράκης στο «Βράχο Νο2» κατά τη διάρκεια του οποίου οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν καταξιωμένες φωνές του σαρακατσάνικου τραγουδιού, αλλά και νεότερα παιδιά που συνεχίζουν ακόμη και σήμερα να ασχολούνται με την παραδοσιακή μουσική. Χορηγοί της εκδήλωσης είναι όπως κάθε χρόνο οι οικοδομικές επιχειρήσεις «Ζάρας», η αρτοποιία «Λεχούδη», αλλά και πολλοί φίλοι του συλλόγου που διέθεσαν δώρα για τη λαχειοφόρο αγορά.

Με αφορμή την εκδήλωση ο ΠτΘ συζητά σήμερα με τον Πρόεδρο του Μορφωτικού Συλλόγου Σαρακατσάνων Θράκης, κ. Γιώργο Σερμπέζη

ΠτΘ: Αφορμή για τη σημερινή συνομιλία μας είναι ο αυριανός χορός σας…

Γ.Σ: Στις 27 Ιανουαρίου 2007 έχουμε τον ετήσιο χορό μας στο «Βράχο Νο2», όπου θα έχουμε την ευκαιρία να ακούσουμε πολύ καλούς τραγουδιστές. Συγκεκριμένα τον έμπειρο, παλιό, καλό τραγουδιστή Γιώργο Τζαμάρα, τη Σταυρούλα Δαλιάνη, νέα παρουσία στο δημοτικό τραγούδι με ελπιδοφόρα φωνή. Θα συμμετέχει το τοπικό συγκρότημα του Γιάννη Κούτρα με τον Νίκο Τσιλιγκίρη στο τραγούδι. Στο πρόγραμμα βέβαια περιλαμβάνονται εκπλήξεις που αφορούν στην παρουσία νεότερων τραγουδιστών. Σαν σύλλογος έχουμε στόχο να δίνουμε ευκαιρία σε νέους τραγουδιστές, να τους γνωρίζει ο κόσμος και έχουμε τη χαρά στο Νομό Ροδόπης και Ξάνθης να υπάρχουν δυο σχήματα καινούργια. Ευχή όλων μας είναι να μην κουραστούν, να καταβάλλουν άοκνες προσπάθειες, να βελτιώνονται συνέχεια και να καταξιωθούν μέσα από τη δουλειά τους.

ΠτΘ: Αυτά τα σχήματα λειτουργούν στο πλαίσιο συλλόγων;

Γ.Σ.: Όχι, είναι αυτόνομες προσπάθειες κάποιων νέων παιδιών περίπου είκοσι χρονών, ευέλπιδες, οι οποίοι ξεκινούν τώρα. Είναι πολύ ευχάριστο να βλέπουμε νέα παιδιά να προτιμούν αυτή την κατεύθυνση στη μουσική, την παραδοσιακή. Δίνει και σ’ εμάς χαρά και κουράγιο και για τις προσπάθειες που καταβάλλουμε κι εμείς για τη διατήρηση των στοιχείων της παράδοσής μας.

ΠτΘ: Στο πέρασμα των χρόνων η μουσική που εκφράζει τους Σαρακατσάνους, έχει δεχθεί αλλοιώσεις; Για παράδειγμα όσον αφορά σήμερα το ποντιακό τραγούδι υπάρχει ο όρος νεοποντιακά…

Γ.Σ.: Δεν μπορώ να μιλήσω για νεοσαρακατσάνικα τραγούδια, γιατί δεν υπάρχουν τέτοια. Αυτή τη στιγμή δεν ακούγεται πουθενά σαρακατσάνικο τραγούδι εκτός στις περιπτώσεις όπου ανταμώνουν σε οικογενειακές συναντήσεις κάποιοι γέροντες με κάποιους νεότερους και τραγουδάνε με το στόμα. Τότε τραγουδάνε σαρακατσάνικα. Από τη στιγμή που συνοδεύονται με κάποιες φλογέρα ή και ενδεχομένως με τζαμάλα μιλάμε για νέο τραγούδι. Αίσθησή μου, χωρίς να είμαι ειδικός, είναι ότι μετά το γραμμόφωνο, το τραγούδι έχει αλλοιωθεί παντελώς. Στα Καλογιάννια, όταν ακούμε τα τραγούδια που τραγουδάν οι γέροντες και οι γριές συνοδεύοντας το έθιμο, δύσκολα τα αισθανόμαστε στο αυτί μας με ευχάριστο τρόπο. Μας ενοχλούν κάπως. Δεν είναι τόσο αλέγκρο, δεν έχουν τόσες εναλλαγές που να μας μαγνητίζουν. Όμως εκείνο είναι το παραδοσιακό μας τραγούδι. Όλα τα άλλα, κλαρίνα και βιολιά προστέθηκαν μετέπειτα.

ΠτΘ: Και στους γάμους λέγατε κάποια τραγούδια…

Γ.Σ.: Στα έθιμα του γάμου, όσο κρατούνται, τα τραγούδια που συνοδεύονται με το στόμα από τις γυναίκες είτε στα προζύμια, είτε αργότερα με το μπες-βγες του γαμπρού είναι παραδοσιακά. Πόσοι όμως μπορούν να το κάνουν αυτό; Μήπως έχουμε γυρίσει το κασετόφωνο και θα μας πει ο τραγουδιστής τι θα παίξουμε με το κλαρίνο που πληρώνουμε;

ΠτΘ: Είναι μια μεγάλη κουβέντα κ. Σερμπέζη τελικά τι είναι παράδοση…

Γ.Σ.: Για μένα προσωπικά ποτέ δεν υπήρξε μια αποκρυσταλλωμένη κατάσταση παράδοσης που να την έχουμε ως πρότυπο και να τη μιμούμαστε. Κάποια στιγμή, σε κάποια φάση είχε μια μορφή, η οποία με το πέρασμα των χρόνων δέχθηκε κάποιες επιρροές. Ουσιαστικά όμως αυτό που μένει μέχρι σήμερα και είναι ο φορέας του πολιτισμού, είναι η γλώσσα μας. Εφόσον διατηρούμε τη γλώσσα μας μέσα σε τόσους αιώνες νομίζω ότι μεταφέρουμε τον ελληνικό πολιτισμό.

ΠτΘ: Υπάρχουν πάρα πολύ σύλλογοι που δραστηριοποιούνται στο νομό της Ροδόπης. Πιστεύετε ότι όλοι αυτοί προσφέρουν πολιτισμό;

Γ.Σ.: Κάποτε πλησίασα ένα φίλο Σαρακατσάνο, τεχνολόγο και μιλώντας για το σαρακατσάνικο πολιτισμό μου είπε ότι όταν μιλάμε γι’ αυτόν αναφερόμαστε στην γκλίτσα και καρδάρα. Του απάντησα ότι νομίζει ότι είναι πολιτισμένος έχοντας γύρω του φαξ, τηλέφωνο, κινητό τηλέφωνο, υπολογιστές. Πολιτισμός δεν είναι η τεχνολογική εξέλιξη, είναι ο τρόπος χρήσης και ο σκοπός για τον οποίο τη χρησιμοποιείς. Ο πολιτισμός είναι εκείνο το οποίο μένει όταν αφαιρέσεις όλα αυτά τα πράγματα. Είναι συλλογικός, αλλά ο καθένας τον εκφράζει προσωπικά. Πολιτισμός δεν είναι μόνο το τραγούδι ή η έκφραση, πολιτισμός είναι και η συμπεριφορά σου στο δρόμο, πολιτισμός είναι το αν θα πας να σβήσεις μια κλίση γιατί έχεις το μέσον, πολιτισμός είναι αν θα αφήσεις μια γυναίκα μ’ ένα καροτσάκι σε ημέρα βροχής, να περάσει το δρόμο και όχι να την καταβρέξεις για να περάσεις με το αυτοκίνητο πρώτος. Αυτά είναι πολιτισμός, ο τρόπος με τον οποίο εκφραζόμαστε. Άρα λοιπόν οποιαδήποτε έκφραση για μένα ενέχει μέσα και ένα πολιτισμικό στοιχείο. Όταν λοιπόν μια γειτονιά, ένας σύλλογος, θα δώσω μία ονομασία «Πλατείας Κομοτηνής», στον οποίο συμμετέχουν 20-30 άτομα θέλουν κάτι να κάνουν για τον τόπο τους, τότε πιστεύω ότι θα πρέπει να τους υποστηρίξουν κι έχει υποχρέωση ο κάθε φορέας, να υποστηρίζει τέτοιες δράσεις. Είναι πιο καλό να κάθεσαι σ’ έναν καναπέ και να σου δίνει αυτό που κάποιος άλλος θεωρεί πολιτισμό και να μη δοκιμάζεις εσύ; Το να σηκωθώ από τον καναπέ μου και να προσπαθήσω να δραστηριοποιηθώ σε κάτι που εγώ εκτιμώ σημαντικό είναι πολιτισμός.

ΠτΘ: Έχω μία ένσταση όσον αφορά στον προσδιορισμό πολιτιστικός. Υπάρχουν σύλλογοι που χρησιμοποιούν τον όρο και όλη τους η δραστηριότητα περικλείεται σε χορούς και εκδρομές…

Γ.Σ.: Δε θα διαφωνήσω μαζί σας, αλλά νομίζω ότι το να προσπαθείς μέσα από τις δραστηριότητες να φέρεις κάποιους ανθρώπους κοντά για να σε βοηθήσουν σε κάποιες άλλες δράσεις είναι πολύ πιο σημαντικό. Για παράδειγμα εμείς κάναμε μια εκδρομή στο Περτούλι φέτος. Είναι πολύ δύσκολο να συγκεντρώσεις 15-20 γερόντους. Δεν είναι εύκολο να καταγράψεις ένα CD με τραγούδια και ακόμη πιο δύσκολο το να δρομολογήσεις συνεχόμενες τέτοιες δραστηριότητες. Εμείς σαν σύλλογος, προσπαθούμε όσο μπορούμε. Καθημερινά ακούμε το καμπανάκι το οποίο χτυπάει ένας-ένας απ’ αυτούς που φεύγουν και από κάποιους που αδυνατούν να έρχονται. Η προηγούμενη γενιά από εμένα, είχε την ευκαιρία να βρει αυτές τις πηγές πληροφόρησης, τους γεροντότερους και να γίνει μια καταγραφή. Στη δική μας γενιά με συναίσθηση ότι όλες αυτές οι απευθείας διασυνδέσεις με την παράδοσή μας χάνονται, μένει να βρούμε εκείνο τον τρόπο, ώστε να μεταφέρουμε στοιχεία της πολιτιστικής μας παράδοσης στα νεότερα παιδιά. Και σίγουρα αυτό δεν αφορά μόνο στην εκμάθηση χορών, γιατί ο μπαμπάς θέλει. Πρέπει να βρούμε ένα άλλο τρόπο να μεταφέρουμε την παράδοση, είτε με τη χειροτεχνία, είτε με βίντεο εντέχνως δημιουργημένο, ώστε να είναι όμορφο και δελεαστικό, ή ακόμη κι ένα διαδραστικό δίσκο, που θα περιέχει εκπαιδευτικά πακέτα. Έχει γίνει ήδη μια πρόταση και θα κατατεθεί πιο εμπεριστατωμένα στο συνέδριο των Σερρών που θα γίνει 31 Μάρτη και 1 Απρίλη, όπου προσωπικά θα κάνω εισήγηση διαμορφώνοντας ένα τέτοιο εκπαιδευτικό πακέτο, που θα περιλαμβάνει κάποιες δραστηριότητες που αφορούν σε κάποιο στοιχείο της παράδοσης, για να μπορέσουμε να προσελκύσουμε τα παιδιά. Δεν υπάρχει κάτι τέτοιο ούτε σε πειραματική μορφή. Τώρα θα γίνει το πείραμα. Το συζήτησα με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσάνων το όλο θέμα, ώστε να βοηθήσουν να αναζητηθούν αυτοί οι άνθρωποι που θα μπορούσαν να βοηθήσουν, για να μπορέσουμε να δώσουμε στα παιδιά μας κάτι από την παράδοσή μας. Γιατί θα έλεγα ότι είμαστε στο παρά πέντε. Φεύγουν οι γεροντότεροι, λιγότεροι άνθρωποι ασχολούνται, γυρνάν λίγο την πλάτη οι μοντέρνοι γονείς οπότε τα παιδιά δεν θα έχουν αυτή την ευκαιρία.

Θα πω όμως και το εξής. Ο σύλλογός μας για πολλά χρόνια είχε ατονήσει. Αυτό δεν ήταν θέμα του Διοικητικού Συμβουλίου, γιατί η πορεία ενός συλλόγου είναι και θέμα των μελών του που ζητά από αυτό να δημιουργήσει. Υπήρχε μία εσωστρέφεια. Όταν αναλάβαμε τη διοίκηση του Συλλόγου αποφασίσαμε να βγούμε προς τα έξω, γι’ αυτό και βρεθήκαμε στο Περτούλι το καλοκαίρι και σχεδιάζουμε με την υποστήριξη του δήμου και της νομαρχίας σήμερα που η Βουλγαρία ανήκει στην ΕΕ και θα ανοίξει ο κάθετος άξονας Κομοτηνή Μάκαζα να συμμετέχουμε στο αντάμωμα που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στη Σλίβεν και συγκεκριμένα στην Καραντίλα. Σήμερα στη Βουλγαρία υπάρχουν 49 σύλλογοι Σαρακατσάνων και πραγματοποιούν κάθε χρόνο πανβουλγαρικό αντάμωμα και σχεδιάζουμε εκεί να παρουσιάσουμε τα Καλογιάννεια, δηλαδή στην ουσία να κάνουμε εξαγωγή πολιτισμού. Γι’ αυτό και ζητάμε τους φορείς να μας βοηθήσουν σ’ αυτό, αλλά και στην καταγραφή των Σαρακατσάνων που σκοπεύουμε να κάνουμε, και στην καταγραφή τραγουδιών, όχι μόνο αυτά που αφορούν στα Καλογιάννεια, αλλά και στα του γάμου, των κουρμπανιών, για να μπορέσουμε απολογούμενοι στα παιδιά μας να μπορούμε να πούμε ότι θα προσπαθήσαμε.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.