Στο δρομο της απεξαρτησης

Ο πρόεδρος του ΟΚΑΝΑ Γιώργος Φωτεινόπουλος υπέβαλε πριν λίγο καιρό την πρόταση για δημιουργία προγράμματος μέσω του οποίου συμβεβλημένοι ιδιώτες γιατροί θα μπορούν να αναλαμβάνουν τη θεραπεία χρηστών ναρκωτικών ουσιών, παράλληλα με τη λειτουργία των μονάδων χορήγησης μεθαδόνης του ΟΚΑΝΑ. Την πρόταση υπέβαλε προς το υπουργείο Υγείας με το σκεπτικό ότι ένα πρόγραμμα όπως αυτό θα βοηθήσει στην αποκέντρωση των υπηρεσιών του ΟΚΑΝΑ, την μείωση του αριθμού των ασθενών ανά μονάδα και την κάλυψη του συνόλου των ασθενών που έχουν υποβάλλει αίτηση συμμετοχής.

Προτείνει την εκπαίδευση των ιδιωτών γιατρών από τον Οργανισμό και ως ονομασία το «Πρόγραμμα ελεγχόμενης δευτεροβάθμιας περίθαλψης oυσιοεξαρτημένων».

Ο ψυχίατρος και επιστημονικός υπεύθυνος του Κέντρου Πρόληψης Κατά των Εξαρτησιογόνων Ουσιών Ροδόπης «ΟΡΦΕΑΣ», Γκάρο Εσαγιάν αξιολόγησε θετικά την πρόταση του κ. Φωτεινόπουλου, μιλώντας στον ΠτΘ, θέτοντας κάποιες παραμέτρους που θα διασφαλίζουν τους όρους συμμετοχής αυτών των ιδιωτών που θα συμμετάσχουν.

Τρία χρόνια αναμονή για μεθαδόνη

ΠτΘ: Έγινε μια πρόταση από τον πρόεδρο του ΟΚΑΝΑ για τη δημιουργία ενός προγράμματος συνεργασίας ιδιωτών γιατρών με τον ΟΚΑΝΑ, προκειμένου ν’ αντιμετωπιστεί το μεγάλο πρόβλημα με τις λίστες αναμονής για τη χορήγηση μεθαδόνης, στη θεραπεία των εξαρτημένων ατόμων. Να μιλήσουμε αρχικά για το πρόβλημα που έχει να κάνει με τις λίστες.

Γ.Ε.: Εάν υπάρχει ένας εξαρτημένος από ναρκωτικά και μπει στη διαδικασία να κάνει αίτηση για να του χορηγηθεί υποκατάστατο, η αναμονή είναι περίπου τρία χρόνια από σήμερα. Αυτή είναι η αποτυχία του συστήματος.

ΠτΘ: Αυτό σε ό,τι αφορά στη μεθαδόνη, αλλά υπάρχουν και τα «στεγνά» προγράμματα.

Γ.Ε.: Τα λεγόμενα στεγνά προγράμματα είναι τα προγράμματα που έχουν σαν στρατηγική τη μη χορήγηση κανενός υποκατάστατου – γι’ αυτό και λέγονται «στεγνά»- κι αυτό γίνεται σε κλειστό περιβάλλον, μια και ο εξαρτημένος μόνος του δεν μπορεί ν’ αντέξει όλη αυτήν την πίεση των στερητικών συνδρόμων και των επιπλοκών που επιφέρει. Γίνεται σε πολύ εξειδικευμένες μονάδες στην περιοχή της Θεσσαλονίκης και των Αθηνών.

Κατά τη γνώμη μου, τα εξαρτημένα άτομα δεν έχουν τις ίδιες ανάγκες και τις ίδιες προσωπικότητες. Είμαι υπέρ των πολλαπλών δυνατοτήτων προγραμμάτων θεραπείας των εξαρτημένων ατόμων, ανάλογα με τις προσωπικές ανάγκες του καθένα. Υπάρχουν άνθρωποι που ταιριάζουν περισσότερο στα «στεγνά» και κάποιοι άλλοι που είναι καλύτερο να ξεκινήσουν με υποκατάστατα.

ΠτΘ: Ποιος είναι ο ειδικός για να κρίνει το τι θα πρέπει να επιλέξει ο κάθε ασθενής;

Γ.Ε.: Αυτά γίνονται μετά από μια σοβαρή κι ενδελεχή εκτίμηση του υποψηφίου από μια επιτροπή που έχει μεγάλη εμπειρία και σε καμία περίπτωση αυτό το πράγμα δεν πρέπει να το κάνει ο οποιοσδήποτε ιδιώτης γιατρός ο οποίος θ’ αναλάβει τη χορήγηση των υποκατάστατων, στο βαθμό βέβαια που θα υλοποιηθεί αυτή η ιδέα. Θα πρέπει να υπάρχει μια επιτροπή – σ’ αυτήν την περίπτωση – να διασφαλίζεται η επιστημονική της εγκυρότητα και να ελέγχεται από τους αρμόδιους φορείς όπως ο ΟΚΑΝΑ. Η κοντινότερη σ’ εμάς επιτροπή εδρεύει στη Θεσσαλονίκη κι από εκεί θα γίνεται παραπομπή στους ιδιώτες γιατρούς οι οποίοι θα πρέπει να είναι ελεγμένοι.

Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καμία πρωτοβουλία σε ό,τι αφορά στην ιδιωτική χορήγηση και μάλιστα υπάρχουν και πολέμιοι, των οποίων την άποψη πρέπει να σεβαστούμε. Θα πρέπει να εξετάσουμε και τους λόγους που κάποιοι λένε «όχι» στη συνεργασία με τους ιδιώτες.

Το ζητούμενο είναι να διασφαλιστεί η επιστημονική εγκυρότητα και η ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας στα πλαίσια της ιδιωτικής περίθαλψης και αυτό δεν είναι εύκολο να αξιολογηθεί και να εκτιμηθεί, με την ελληνική πραγματικότητα κι εκεί εστιάζει η όποια επιφύλαξή μου. Είμαι, όμως, υπέρ.

Τακτική «ξεφορτώνομαι» το πρόβλημα

ΠτΘ: Θεωρείτε ότι η πολιτεία είναι υπέρ της άποψης Φωτεινόπουλου;

Γ.Ε.: Αυτό που προσπαθεί να κάνει η πολιτεία είναι να ξεφορτωθεί το πρόβλημα και να το φορτώσει σε άλλους. Γενικότερα, στον τομέα της υγείας, ειδικά της ψυχικής υγείας, είμαι αρκετά απαισιόδοξος, δεν βλέπω σοβαρές κεντρικές στρατηγικές. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε με τους εξαρτημένους το έχουμε επισημάνει εδώ και μια δεκαετία κι έρχεται η πολιτεία εκ των υστέρων να δώσει όπλα στα ανήλικα παιδιά για να πολεμήσουν στο μέτωπο. Ίσως την πολιτεία την βολεύει να επεκταθεί το πρόγραμμα της πρόληψης στην ιδιωτική περίθαλψη, αρκεί όμως να διασφαλίσει την ποιότητα.

ΠτΘ: Αρκεί αυτοί οι ιδιώτες να έχουν περάσει από κάποιο έλεγχο, να έχουν προϋπηρεσία στον τομέα.

Γ.Ε.: Ακριβώς, ακούω κάτι για γενικούς γιατρούς που θ’ αναλάβουν…

ΠτΘ: Ακόμη και ψυχολόγος να είναι ο άλλος δεν σημαίνει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει αυτό το θέμα εάν δεν έχει σχετική εμπειρία.

Γ.Ε.: Είναι μια εκτεταμένη ειδικότητα που έχει τις εξειδικεύσεις της. Θα πρέπει να γίνει μετεκπαίδευση, αλλά το θέμα είναι ποιος θα την εγγυηθεί. Θα είναι μήπως ταχύρρυθμη με πέντε Σαββατοκύριακα, για παράδειγμα, για να γίνει μια τυπική εκπαίδευση;

Κάποιος που θα χορηγεί υποκατάστατα θα πρέπει να ξέρει τι είναι εξαρτημένος, θα πρέπει να καταλάβει τι σημαίνει διάλυση της προσωπικότητας του ατόμου, διότι ο εξαρτημένος δεν έχει προσωπικότητα, είναι ένα άβουλο ον και προσπαθούμε να βρούμε μια υγιή νησίδα στην προσωπικότητά του, ούτως ώστε να συνεργαστούμε μ’ αυτήν.

Το ζητούμενο δεν είναι να του χορηγήσουμε ένα χάπι και να πούμε ότι κάναμε τη δουλειά μας. Επίσης, το εξαρτημένο άτομο χρειάζεται μια πολλαπλή παρέμβαση την οποία δε μπορεί να εγγυηθεί ένας και μόνος γιατρός, αλλά μια ομάδα. Ο ιδιώτης, επομένως που θα μπει στο πρόγραμμα θα πρέπει να εποπτεύεται από ένα πολυμελές, ευρύτερο θεραπευτικό σχήμα.

Η πολιτεία εθελοτυφλεί και στον αλκοολισμό

ΠτΘ: Στην Ελλάδα δεν λειτουργούν ιδιωτικές κλινικές απεξάρτησης.

Γ.Ε.: Δυστυχώς, γίνονται στα πλαίσια ψυχιατρικών κλινικών, οι ασθενείς συγχωνεύονται μ’ αυτούς άλλων ψυχικών παθήσεων κι αυτό είναι ό,τι χειρότερο.

Υπάρχει κι ένα προηγούμενο που αφορά στον αλκοολισμό, όπου η πολιτεία δεν έχει δημιουργήσει δομές εξειδικευμένες και χωριστές.

ΠτΘ: Έχετε μεταφέρει επανειλημμένα ότι ακόμη και στο νομό μας υπάρχουν περιπτώσεις παιδιών που ξεκινούν στα 11 χρόνια τους τη χρήση.

Γ.Ε.: Το δείχνουν οι έρευνές μας.

Σε ό,τι αφορά στον αλκοολισμό το πρόβλημα έχει διαφανεί εδώ και 40 με 50 χρόνια και απαιτούνται οι κατάλληλες δομές, αλλά είμαστε πίσω σε σχέση με άλλες χώρες που έχουν παράδοση μέσω εξειδικευμένων δομών.

Ας μην ξεχνάμε ότι έχουμε και την εξάρτηση από το διαδίκτυο, στα παιδιά αλλά και τους ενήλικες και απαιτείται εξειδικευμένη αντιμετώπιση.

ΠτΘ: Η πολιτεία δεν διαθέτει και χρήματα για την πρόληψη, όπως διακρίνουμε από τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα κέντρα πρόληψης.

Γ.Ε.: Όχι μόνο δεν διαθέτει, αλλά επιπλέον ο κ. Φωτεινόπουλος δεν έχει πάρει μια σαφέστατη θέση για το μέλλον των κέντρων πρόληψης. Κάποιοι τα θεωρούν πολυτέλεια αλλά κάνουν λάθος. Απλά το πρόβλημα έχει επεκταθεί σε τέτοιο βαθμό, με αποτέλεσμα να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στη θεραπεία, μόνο που η πρόληψη είναι αυτή που μειώνει το θεραπευτικό αίτημα. Τόσο η πρόληψη όσο και η θεραπεία απαιτούν μια συνολική παρέμβαση.

ΠτΘ: Όταν όμως η πολιτεία επιλέγει να μη δώσει χρήματα για τη στελέχωση των κέντρων πρόληψης αλλά και για τη θεραπεία των εξαρτημένων – ας μην ξεχνάμε τις ουρές για τη μεθαδόνη προκειμένου για την απεξάρτησή τους – σημαίνει ότι είτε επιλέγει να συντηρεί ένα παρακράτος ανθρώπων που σχετίζονται με τη διακίνηση των παράνομων ουσιών αλλά και της νόμιμης που είναι το αλκοόλ που φέρνει μεγάλους τζίρους, είτε ότι φοβάται το κοινωνικό στίγμα. Τι από τα δύο μπορεί να συμβαίνει;

Γ.Ε.: Μπορεί να συμβαίνουν και τα δύο. Από τη μία πλευρά υπάρχουν μεγάλα συμφέροντα τα οποία δύσκολα θίγονται και από την άλλη όπως διαχειρίζονται τα οικονομικά οι κρατούντες δεν ξέρω αν μένουν περιθώρια. Είναι σαν να λέει το κράτος «εάν την έπαθες βγάλε μόνος σου τα κάστανα από τη φωτιά».

Το ζητούμενο είναι αν είμαστε σε μια χώρα όπου η πρόνοια και η υγεία είναι σημαντικές προτεραιότητες ή όχι.

Σαν επιστήμονας μπορώ να μιλήσω για τις ανάγκες που έχει η χώρα μας στο αντικείμενο στο οποίο καλούμαι να παρέχω τις υπηρεσίες μου.

Ναρκωτικά και ανήλικοι

ΠτΘ: Κατά καιρούς έχουμε και στην Κομοτηνή συλλήψεις ανηλίκων χρηστών. Σε παρόμοιες περιπτώσεις καλείστε ως κέντρο να δείτε αυτά τα ανήλικα παιδιά;

Γ.Ε.: Έχουμε συνεργασία με την υπηρεσία ανηλίκων, από πολύ παλιά, αλλά όλα αυτά τα κάνουμε πολύ διακριτικά, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Τόσο στο παρελθόν όσο και στο παρόν, στο βαθμό που μας ζητείται, είμαστε πάντοτε στη διάθεσή τους.

ΠτΘ: Τι γίνεται με τη χρηματοδότηση απέναντι στα κέντρα πρόληψης;

Γ.Ε.: Ζητούμε μια λύση σε πανελλαδικό επίπεδο, να τοποθετηθούν οι αρμόδιοι φορείς. Εδώ και 10 χρόνια λειτουργεί στον τόπο μας το κέντρο πρόληψης και αναζητείται μέλλον.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες τι είδους αξιόπιστο έργο μπορούμε να προσφέρουμε όταν τα στελέχη με την πρώτη ευκαιρία ψάχνουν μια άλλη δουλειά και φεύγουν από έναν φορέα που τους έχει εξειδικεύσει, τους έχει δώσει εμπειρία κι από εκεί κι έπειτα δημιουργείται μια αιμορραγία.

ΠτΘ: Ανάμεσα σ’ αυτούς που σας οφείλουν χρήματα είναι και κάποιοι δήμοι της Ροδόπης, όπως ο δήμος Κομοτηνής.

Γ.Ε.: Συνεχίζουν να χρωστούν. Για το δήμο Κομοτηνής περιμένουμε να πάρει το δάνειό του για να μας δώσει τα χρήματα που μας οφείλει.

Το θέμα είναι να πάρει θέση ο ΟΚΑΝΑ γιατί δεν είναι δυνατόν ο οποιοσδήποτε δήμος ν’ αναλάβει την ευθύνη της χρηματοδότησης ενός τόσο μεγάλου φορέα.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.