«Στις δημοκρατιες, το βασικο ειναι η καταγραφη των διαθεσεων του εκλογικου σωματος και η διαμορφωση της πλειοψηφιας»

Το εκλογικό σύστημα που διέπει τις εκλογές για την αυτοδιοίκηση, το στοίχημα του 50 + 1 που καλούνται να κερδίσουν οι υποψήφιοι συνδυασμοί από την πρώτη Κυριακή περιγράφει και σχολιάζει ο Επίκουρος Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή Θράκης, κ. Άλκης Δερβιτσιώτης. Γνωρίζοντας πολύ καλά την πολιτική πραγματικότητα στη Ροδόπη, τα πρόσωπα και τα γεγονότα, σχολιάζει τις τακτικές κάποιων αιρετών και τις τάσεις του εκλογικού σώματος. Υποστηρίζοντας ότι στις τοπικές εκλογές η ψήφος επηρεάζεται από το συναισθηματικό και στη συνέχεια από το πολιτικό στοιχείο, δηλώνει ότι αν ψήφιζε στην Κομοτηνή θα επέλεγε τον Τάσο Βαβατσικλή, ενώ στην περίπτωση των Σαπών θα έλεγε Ντίνος Χαριτόπουλος.

ΠτΘ: κ. Δερβιτσιώτη, με το παρόν εκλογικό σύστημα εάν οι υποψήφιοι συνδυασμοί – σε περίπτωση που είναι περισσότεροι από τρεις – δεν συγκεντρώσουν την πλειοψηφία κατά 50 +1 περνάμε σε δεύτερο γύρο αναμέτρησης. Το παρόν σύστημα είναι ορθότερο και δικαιότερο ενός άλλου που θα έδινε αποτέλεσμα βάση απλής αναλογικής;

Α.Δ.: Είναι βέβαιο ότι τα αναλογικά συστήματα είναι πιο αντιπροσωπευτικά, με την έννοια ότι καταγράφουν επακριβώς τη διάθεση και την τάση του εκλογικού μας σώματος. Όμως στις δημοκρατίες και σε όλους τους οργανισμούς, το βασικό δεν είναι μόνο η καταγραφή των διαθέσεων του εκλογικού σώματος, αλλά και η διαμόρφωση της πλειοψηφίας, προκειμένου να λαμβάνονται ευκολότερα οι αποφάσεις, σε επίπεδο διοίκησης κι εκτέλεσης ορισμένων πραγμάτων. Έχουμε τα εκλογικά συστήματα, τα οποία αποπειρώνται επιτυχώς, τόσο στο πρώτο επίπεδο της πολιτείας, όσο και στο δεύτερο της αυτοδιοίκησης, να συγκεράσουν και την αντιπροσώπευση του εκλογικού σώματος και τη διαμόρφωση πλειοψηφίας, για να διευκολύνονται οι αποφάσεις. Υπό αυτή την έννοια, το εκλογικό σύστημα που έχει επιλέξει ο νομοθέτης για την τοπική αυτοδιοίκηση διαμορφώνει και την πλειοψηφία, η οποία είναι απαραίτητη για να εφαρμοστεί ένα πρόγραμμα, ενώ ταυτόχρονα αποτυπώνει τη διάθεση του εκλογικού σώματος.

Όσον αφορά στους δήμους, έχουμε τη διαμόρφωση δημοτικών συμβουλίων, ανάλογα με τον πληθυσμό και τους πολίτες που ψηφίζουν. Τα δημοτικά συμβούλια ξεκινούν από επταμελή και καταλήγουν να αποτελούνται από 45 μέλη.

Έχουμε πρόκριμα του νομοθέτη υπέρ του πλειοψηφικού κι αυτό σημαίνει κατ’ ανάγκη δεύτερο γύρο. Η συγκέντρωση του μισού εκλογικού σώματος +1 προϋποθέτει πάρα πολλές φορές και δεύτερο γύρο. Είναι σπάνιες οι φορές, όπου ένας υποψήφιος δήμαρχος ξεπερνά το μισό +1 από την πρώτη Κυριακή. Από κει και πέρα, η κατανομή των εδρών γίνεται από το νόμο. Ο πλειοψηφών συνδυασμός θα συγκεντρώσει στο τέλος τα 3/5 του όλου αριθμού των εδρών του δημοτικού συμβουλίου. Τα άλλα 2/5 θα διανεμηθούν αναλογικά στους επιλαχόντες συνδυασμούς. Υπάρχει μια εξαίρεση σε αυτό, η οποία αποτυπώνεται στο Προεδρικό Διάταγμα 410 του 1995, που είναι ο βασικός κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων και αναφέρει: Εάν ένας συνδυασμός συγκεντρώσει από 60% και πάνω του εκλογικού σώματος, τότε η κατανομή των εδρών γίνεται αναλογικά. Είναι βέβαιο ότι σ’ αυτήν την περίπτωση ο πλειοψηφών παίρνει περισσότερες των 3/5 των εδρών του δημοτικού συμβουλίου. Έχουμε, στην πραγματικότητα, δύο εκλογικά συστήματα, αυτό της πρώτης Κυριακής, όπου εκεί έχουμε απλή αναλογική, και το πλειοψηφικό του δευτέρου γύρου, που διευκολύνει τον επικρατήσαντα συνδυασμό να διαμορφώσει σταθερή πλειοψηφία. Από εκεί και πέρα, υπάρχει ένα παράλληλο εκλογικό σύστημα απόλυτα αναλογικό, τόσο στην πρώτη, όσο και τη δεύτερη Κυριακή, στο μέτρο που ο πρώτος συνδυασμός συγκεντρώσει πάνω από 60%.

ΠτΘ: κ. Δερβιτσιώτη, ας περάσουμε στην πολιτική ερμηνεία των εκλογών. Το 1998, οι 11 στους 12 ΟΤΑ του Νομού Ροδόπης χαρακτηρίζονταν «πράσινοι». Στην πρόσφατη αναμέτρηση, από τους 9 στους 12, που έχουν κριθεί, οι 4 έχουν επιρροή και στήριξη από τη Ν.Δ. , ήτοι οι Δήμοι Ν. Σιδηροχωρίου και Μαρώνειας και οι Κοινότητες Κέχρου και Οργάνης, οι οποίες θεωρούνται και ζώνες «υψηλής κυβερνητικής επιρροής». Πώς κρίνετε τις μέχρι τώρα αλλαγές στο χάρτη της αυτοδιοίκησης;

Α.Δ.: Δεν είναι ανάγκη να ψάχνουμε από την πρώτη Κυριακή αποδιοπομπαίους τράγους για να καταλογίσουμε ευθύνες. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να δούμε είναι εάν οι υποψήφιοι εξακολουθούσαν κι εξακολουθούν να συγκεντρώνουν την προτίμηση του εκλογικού τους σώματος. Υπό αυτή την έννοια, τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου είναι πάντοτε ανοιχτά, διότι έχουν ιδιομορφία οι εκλογές για την αυτοδιοίκηση. Εάν τα αποτελέσματα της δεύτερης Κυριακής επιβεβαιώσουν την τάση που παρατηρήθηκε την πρώτη, έχουμε να επιλέξουμε ανάμεσα σε περισσότερες εκδοχές. Η πρώτη εκδοχή είναι ότι αποτελεί φαινόμενο της κόπωσης του εκλογικού σώματος για τους παλαιότερους άρχοντες. Μια δεύτερη ανάγνωση θα μας έλεγε ότι δεν επιτεύχθηκε το ομόφωνο και το ολόψυχο όλων των τοπικών παραγόντων που μπορούν να επιδράσουν αποφασιστικότερα στο εκλογικό σώμα. Καλό θα ήταν να αναρωτηθούμε αν όλοι παρέμειναν πιστοί στις δεσμεύσεις τους. Διότι δεν είναι δυνατόν κάποιος να βγαίνει να δεσμεύεται υπέρ ενός υποψηφίου και ξαφνικά το εκλογικό σώμα με ένα μαγικό τρόπο, σαν να το ακούμπησε κάποιο ραβδάκι, να συμπεριφέρεται διαφορετικά, ιδίως όταν γνωρίζουμε τη διείσδυση και την επίδραση που μπορεί να έχει σε μερίδα του εκλογικού σώματος ένας τοπικός παράγοντας.

Η τρίτη ανάγνωση είναι η επίδραση ενός τοπικού παράγοντα που μεταστρέφει τις επιθυμίες μιας μερίδας του εκλογικού σώματος.

ΠτΘ: Θεωρείτε ότι στην Ελλάδα του 2002 η επιρροή κάποιων παραγόντων στο εκλογικό σώμα μπορεί να είναι καθοριστική;

Α.Δ: Η Ελλάδα του 2002 έχει τρομακτικές διαφορές, σε ό,τι αφορά την ψυχολογία του εκλογικού σώματος, από την Ελλάδα του 1990 ή του 1980;

ΠτΘ: Προσωπικά, δεν πιστεύω στις σημαντικές διαφορές, η άποψη όμως των αιρετών είναι ότι απευθύνονται σε ένα νοήμον κοινό ψηφοφόρων.

Α.Δ.: Ακριβώς επειδή απευθύνονται σε ένα νοήμον κοινό και οι διάφοροι παράγοντες είναι εξίσου ή ολίγον περισσότερο νοήμονες, μπορούμε να έχουμε μια συμπεριφορά η οποία συνδιαμορφώνεται, τόσο από τη διάθεση του νοήμονος εκλογέα, όσο και από την υπόδειξη του νοήμονος παράγοντα.

ΠτΘ: Άλλο ζήτημα, βέβαια, η νοημοσύνη του εκλογικού σώματος και άλλο ο τρόπος που κάποιοι αιρετοί καταφεύγουν στην ανάγκη του πολίτη, γιατί αυτό σημαίνει βήματα προς τα πίσω. Στην Αθήνα, αλλά και σε άλλες περιοχές είδαμε υποψηφίους να παίζουν το σύνθημα «Πατρίς- Θρησκεία- Οικογένεια», που μας παραπέμπει σε κακούς καιρούς.

Α.Δ.: Ανεξαρτήτως του αν μας παραπέμπει σε κακούς καιρούς θα είναι καλό να λαμβάνουμε υπόψιν την ιστορία, διότι άνευ ιστορίας δεν πάμε πουθενά. Τα τελευταία 27 χρόνια έχουν κυλήσει στην Ελλάδα σε συνθήκες δημοκρατίας, ειρήνης και ηρεμίας. Άρα, η επανάληψη αυτού ή οποιουδήποτε άλλου συνθήματος δεν γίνεται μηχανιστικά σε σχέση με τις παλαιότερες ιστορικές αναφορές. Να μην κάνουμε το λάθος και πούμε αυτό το σύνθημα προβλήθηκε σε χαλεπούς καιρούς, άρα μας περιμένουν χαλεποί καιροί. Θα είναι ό,τι χειρότερο μπορούμε να κάνουμε για τη δημοκρατία, διότι θα ξεμπερδεύαμε από μια πολύπλοκη σχετικά κατάσταση, με απλουστευτική ανάλυση. Επιπλέον, αυτό που καλείται ιδεολογική αρχή, πολιτική πρόταση, με τις νέες συνθήκες και το πέρασμα του καιρού ανανοηματοδοτείται, αναπροσδιορίζεται. Στη βάση αυτή, αν καταφέρουμε σαν κοινωνία πολιτών να βάλουμε διαιτητή στις πολιτικές μας διαφορές την Εκκλησία του ελληνικού κράτους θα είμαστε άξιοι της τύχης μας. Εάν δεν έχουμε αντιληφθεί την ευαγγελική περικοπή « Τα του Καίσαρος τω Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ» τόσο το χειρότερο για μας.

ΠτΘ: κ. Δερβιτσιώτη, ασκείτε το εκλογικό σας δικαίωμα στη Νότια Ελλάδα, ζείτε όμως πάνω από 25 χρόνια στη Ροδόπη, στην Κομοτηνή. Εάν ψηφίζατε στο Νομό Ροδόπης, στο Δήμο Κομοτηνής, με ποια κριτήρια θα παίρνατε την απόφασή σας;

Α.Δ.: Επειδή ακριβώς πρόκειται για τοπικές εκλογές, σε πρώτη φάση, θα ψήφιζα κυρίως με υπερτερούν στοιχείο το συναισθηματικό και λιγότερο το πολιτικό. Εάν, όπως στην περίπτωση της Κομοτηνής, είχα την ευτυχία το συναισθηματικό και το πολιτικό να συμπίπτουν, θα έδινα τα χαιρετίσματά μου στον Τάσο Βαβατσικλή, ο οποίος παραμένει στην καρδιά μου και τον θεωρώ την ιδανικότερη περίπτωση για δήμαρχο Κομοτηνής.

Εάν ψήφιζα λίγο πιο πέρα, θα έλεγα Ντίνος Χαριτόπουλος.

ΠτΘ: κ. Δερβιτσιώτη, σας ευχαριστώ πολύ.

Α.Δ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.