Στην τελικη ευθεια οι «γραμματιζουμενοι» του Βασιλη Ρωτα

Με πυρετώδεις ρυθμούς συνεχίζονται οι πρόβες και οι προετοιμασίες για το φετινό ραντεβού του θιάσου «Ανατολικά του Νέστου» με το θεατρόφιλο κοινό της Ξάνθης και όλης της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Συνεπείς σ’ αυτό το ραντεβού κοντά δύο δεκαετίες τώρα, ο θίασος και ο επικεφαλής του Κώστας Λειβαδίτης ετοιμάζονται να προσφέρουν μια ακόμη απολαυστική σειρά θερινών παραστάσεων στη θεατρικά ξεχασμένη επαρχία. Στο επίκεντρο –όπως κάθε καλοκαίρι- η κωμωδία, με στόχο την ψυχαγωγία του κοινού κάτω από τη χαλαρότητα του θερινού ουρανού. Όπως γνωρίζουν οι αναγνώστες του «ΠτΘ», η φετινή επιλογή του Κώστα Λειβαδίτη είναι «οι γραμματιζούμενοι» του Βασίλη Ρώτα και αυτό τον καιρό ο άοκνος εργάτης της τέχνης βρίσκεται μαζί με τον θίασό του στην κορύφωση της προετοιμασίας, κάνοντας καθημερινά πρόβες στο ανοιχτό δημοτικό θέατρο της Ξάνθης.

Εμπνεόμενος από τη μεγάλη προσφορά του λαϊκού παραδοσιακού θεάτρου, ο πληθωρικός Βασίλης Ρώτας (που πέθανε το 1977 στην Αθήνα σε ηλικία 88 ετών) έγραψε ένα αντίστοιχο σύγχρονο δρώμενο, αγγίζοντας στιγμές και καταστάσεις της νεότερης ελληνικής ζωής. Ένα έργο δοσμένο με κριτικό και συγχρόνως διασκεδαστικό ύφος, μαζί με μια συμπάθεια για τους απλούς ανθρώπους του λαού και τα καθημερινά προβλήματά τους. Ο Βασίλης Ρώτας υπήρξε ιδρυτής του Λαϊκού Θεάτρου Αθηνών (1930-1937) που έκλεισε με την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά. Στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής οργάνωσε το Θεατρικό Σπουδαστήριο με συνεργάτες τον Μάρκο Αυγέρη, τη Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη, τον Γιάννη Τσαρούχη, τον Αντώνη Φωκά, τον Μάνο Κατράκη κ.ά., καθώς και το Θέατρο στο Βουνό το1944 (με τη συνεργασία μελών της Ε.Π.Ο.Ν.) και έδωσε θεατρικές παραστάσεις στο βουνό. Ο συγγραφέας δεν επηρεάστηκε τόσο από τα αισθητικά ρεύματα της εποχής του όσο από την λαϊκή παράδοση και το δημοτικό τραγούδι, αλλά και από τα λαϊκά παραμύθια και τον Καραγκιόζη. Με τα έργα του εξέφρασε την άποψή του ότι «δημιουργός, καταλύτης και αποδέκτης των πάντων είναι ο λαός».

«Ο χωροφύλακας, το γλείψιμο, τα ρουσφέτια και όλα αυτά υπάρχουν μέχρι και σήμερα»

Συνομιλήσαμε με τον κ. Λειβαδίτη στη διάρκεια μιας πρόβας στο ανοιχτό δημοτικό θέατρο της Ξάνθης, με τον ίδιο να κατευθύνει το θεατρικό «άρμα» του προς μία ακόμη άψογη παράσταση.
«Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος το θέατρο “Ανατολικά του Νέστου”, πιστό στο πρόγραμμά του, ανεβάζει ένα έργο για το καλοκαίρι, ως συνήθως κωμωδία» λέει και παραθέτει στοιχεία του έργου: «Φέτος είναι “Οι γραμματιζούμενοι” του Βασίλη Ρώτα, ένα έργο που γράφτηκε το 1943. Αρκετά παλιό, που μπορούμε να το πούμε και ελαφρώς ηθογραφία, γιατί περιγράφει μιαν άλλη εποχή που όμως δεν απέχει καθόλου από το σήμερα. Διαδραματίζεται στην ελληνική επαρχία κι έχει να κάνει με τους κρατούντες, με τα ρουσφέτια, τις γνωριμίες και όλα όσα είχαν τότε οι άνθρωποι συνεπικουρούμενοι από το καθεστώς της εποχής. Κεντρικό πρόσωπο ένας κοινοτάρχης που με αυτή τη δύναμη καταδυνάστευε όλους τους υπόλοιπους, τους είχε στο χέρι, τους εκμεταλλεύονταν κι έτσι συνέχιζε το σύστημα».

Ο κ. Λειβαδίτης αναφέρεται και σε μερικές μικρές παρεμβάσεις που έκανε στο έργο, εξηγώντας: «Το έργο έχει μέσα κάποιες στιγμές για τον πόλεμο που έχω αφαιρέσει, γιατί θέλησα να το κάνω να φαίνεται πιο κοντά στο σήμερα. Όχι να είναι σημερινό, αφού δεν κάνω ποτέ διασκευή και δεν έκανα ούτε εδώ. Απλά αφαίρεσα κάποια πράγματα για να μην σηματοδοτεί μια συγκεκριμένη εποχή και τον πόλεμο. Κατά τα άλλα, ο χωροφύλακας, το γλείψιμο, τα ρουσφέτια και όλα αυτά υπάρχουν μέχρι και σήμερα… Βέβαια φαίνεται ότι είναι μιας άλλης εποχής, γι’ αυτό είπα και για ηθογραφία, αλλά αντανακλά και στο σήμερα. Είναι μια κωμωδία όχι τόσο γνωστή. Δεν είναι Σακελλάριος, Ψαθάς ή Πρετεντέρης και αναφέρω τους πολύ γνωστούς που άλωσαν την κωμωδία στις μετέπειτα δεκαετίες με τα πολύ όμορφα έργα που έγραψαν. Βέβαια και ο Ρώτας είναι γνωστός, ωστόσο το έργο δεν είναι πολύ παιγμένο».

«Έτσι μας ισοπέδωσαν σήμερα ακόμα και στη γλώσσα…»

Ο συνομιλητής μας θεωρεί ότι το ανέβασμα του συγκεκριμένου έργου «είναι ένα μικρό ρίσκο», ωστόσο θεωρεί ότι «θα το φέρουμε βόλτα και θα γίνει μια καλή παράσταση».
Όσον αφορά στο πρόγραμμα των φετινών παραστάσεων, έχει ήδη καταρτιστεί κατά τα τρία τέταρτά του με τον κ. Λειβαδίτη να κοινοποιεί: «Η πρώτη παράσταση θα δοθεί στις 9 Ιουλίου. Θα ξεκινήσουμε από κάποιο χωριό του δήμου Τοπείρου που δεν έχουμε ακόμη αποφασίσει ποιο θα είναι. Στις 10 Ιουλίου παίζουμε στον Ίασμο όπου έχουν τις τοπικές γιορτές τους, στις 12 και 13 Ιουλίου παίζουμε στο υπαίθριο δημοτικό θέατρο της Ξάνθης και στις 14 Ιουλίου παίζουμε στον δήμο Χρυσούπολης, στο θέατρο της Ζαρκαδιάς».

Την φετινή παράσταση στελεχώνουν έξι ηθοποιοί (τρεις γυναίκες και τρεις άντρες), κάποιοι γνωστοί από παρελθούσες χρονιές και κάποιοι νέοι: Πρόκειται για τις κυρίες Χρυσούλα Χαμαλίδου, Ελπίδα-Σοφία Φουρλάνου και Ζωή Παπαργύρη και τους κυρίους Φώτη Καρυώτη, Γιώργο Τέζα και τον σκηνοθέτη και ψυχή του θιάσου Κώστα Λειβαδίτη που λέει: «Πιστεύω ότι θα είναι καλές παραστάσεις αφού πρόκειται για μια ωραία κωμωδία, η οποία έχει και το χαρακτηριστικό να υπάρχουν χαρακτήρες-τύποι. Εγώ υποδύομαι τον πρόεδρο που λέγεται… Φαταούλας και παίζω έναν κλασικό βλάχο, δηλαδή κάνω… τον εαυτό μου, με ανάλογη προφορά και άλλα τέτοια γιατί έτσι τον έχει μέσα ο συγγραφέας. Τον γραμματιζούμενο υποδύεται ο Φώτης Καρυώτης που ομιλεί… “περί διαγραμμάτων” γιατί πήγε σπούδασε και επέστρεψε».

Κλείνοντας τη συνομιλία μας, ο Κώστας Λειβαδίτης ευχαρίστησε τον δήμο Ξάνθης που κάθε χρόνο παραχωρεί το ανοιχτό δημοτικό θέατρο για τις πρόβες του θιάσου και –με τη διεισδυτική ματιά του- σχολιάζει: «Το συγκεκριμένο έργο δεν θα είναι η “σαλάτα” της Βαβυλωνίας, αλλά θα υπάρχουν και ακούσματα που θα αγγίξουν τους παλιότερους. Και μοιραία θα σκεφτούμε ότι έτσι μας ισοπέδωσαν σήμερα ακόμα και στη γλώσσα…».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.