«Στην αρχαιοτητα οι ανθρωποι δανειζαν με μεγαλυτερη ευκολια»

Η Μαρία Γιούνη, Καθηγήτρια της Ιστορίας του Δικαίου στη Νομική Σχολή του Δ.Π.Θ. μιλά στον «Κόσμο» για τις υποθήκες, τα δάνεια και τους οφειλέτες σε μια εποχή πολύ πιο μακρινή από την δική μας, την περίοδο του 4ου και του 3ου αιώνα π.Χ.

«Και στην εποχή εκείνη με την ίδια ευκολία ή δυσκολία έβαζαν υποθήκη. Οι άνθρωποι τις ίδιες οικονομικές ανάγκες που έχουν και τώρα είχαν και παλιότερα. Η διαφορά είναι ότι τότε δεν έπαιζαν τόσο κεντρικό ρόλο οι τράπεζες όπως παίζουν σήμερα» δηλώνει και εξηγεί: «Το κίνητρο για αυτόν που έδινε το δάνειο ήταν φιλικό. Έκανε απλά μια εξυπηρέτηση στο φίλο του που δεν είχε χρήματα. Του έδινε ένα δάνειο, έμπαινε υποθήκη. Το έκανε με ένα τρόπο σαν να αγόραζε το ακίνητο και του έδινε την δυνατότητα να το εξαγοράσει με το ίδιο ποσόν χωρίς τόκο». Στην υποθήκη κατέφευγαν οι κάτοικοι της Μακεδονίας του 4ου και του 3ου αιώνα π.Χ. σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσουν τα αυξημένα τους χρέη. Σύμφωνα με την έρευνα της Καθηγήτριας του Ιστορικού Δικαίου του Δ.Π.Θ. κ. Μαρίας Γιούνη η υποθήκη στο αρχαίο ελληνικό Δίκαιο ήταν θεσμός, γεγονός που αποδεικνύεται ακόμη και σήμερα από την μελέτη επιγραφών εκείνης της περιόδου που βρέθηκαν στη Μακεδονία.

Ποια περίοδο μελετάτε;

Την Υποθήκη στο αρχαίο Ελληνικό Δίκαιο σε επιγραφές που βρέθηκαν στην Μακεδονία τον 4ο και τον 3ο αιώνα π.Χ.

Σε τι συμπεράσματα καταλήξατε;

Συμπεράσματα χρήσιμα για την επιστήμη του Δικαίου. Πάντα οδηγούμαστε σε χρήσιμα συμπεράσματα σε σχέση με το ισχύον Δίκαιο. Μας βοηθάει να καταλάβουμε καλύτερα δικούς μας θεσμούς.

Ο οφειλέτης πώς συμπεριφέρονταν;

Και στην εποχή εκείνη με την ίδια ευκολία ή δυσκολία έβαζε υποθήκη. Οι άνθρωποι τις ίδιες οικονομικές ανάγκες που έχουν και τώρα είχαν και παλιότερα. Η διαφορά είναι ότι τότε δεν έπαιζαν τόσο κεντρικό ρόλο οι τράπεζες όπως παίζουν σήμερα.

Πού ήταν χρεωμένοι οι άνθρωποι στην αρχαιότητα;

Οι περισσότεροι ήταν χρεωμένοι σε κάποιον ιδιώτη, όπως είμαστε σήμερα στις Τράπεζες οι οποίες τότε δεν υπήρχαν. Κατέφευγαν σε πιο κλασσικές μορφές δανεισμού και υποθήκης.

Οι άνθρωποι δηλαδή όταν είναι σε δεινή οικονομική θέση συμπεριφέρονται διαχρονικά με τον ίδιο τρόπο;

Υπάρχουν διαφορές, αλλά υπάρχουν και ομοιότητες στον τρόπο που συμπεριφέρονται οι άνθρωποι όταν έχουν κάποια κλασική ανάγκη.

Υποθήκευαν και ακίνητα;

Υποθήκευαν ακίνητα. Η πιο συνηθισμένη περίπτωση ήταν να υποθηκεύσουν το σπίτι τους ή ένα χωράφι που είχαν. Εκείνο που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι υποθήκευαν ένα κομμάτι του σπιτιού τους κι όχι όλο. Για παράδειγμα υποθήκευαν το σαλόνι κι όχι την αποθήκη, όπου είχαν τα πιθάρια με το λάδι και το κρασί. Εύλογο αυτό για να μην του τα πάρει ο δανειστής. Αλλά και εκείνοι, όπως κι εμείς, υποθήκευαν τα ακίνητά τους.

Πότε οι άνθρωποι αντιμετώπιζαν μεγάλα οικονομικά προβλήματα;

Οι άνθρωποι αντιμετώπιζαν μεγαλύτερα οικονομικά προβλήματα, όταν υπήρχε πόλεμος, όταν υπήρχαν άλλες δύσκολες καταστάσεις. Πάντοτε τέτοιες περίοδοι ακολουθούνταν από οικονομική δυσπραγία και αύξανε ο αριθμός των υποθηκών.

Έναντι πινακίου φακής έμπαινε η υποθήκη;

Τις περισσότερες φορές στην αξία του ακινήτου, άλλες φορές σε χαμηλότερη τιμή.

Τι κίνητρα είχε αυτός που έδινε το δάνειο;

Το κίνητρο γι’ αυτόν που έδινε το δάνειο ήταν φιλικό. Έκανε απλά μια εξυπηρέτηση στο φίλο του που δεν είχε χρήματα. Του έδινε ένα δάνειο, έμπαινε υποθήκη. Το έκανε με ένα τρόπο σαν να αγόραζε το ακίνητο και του έδινε τη δυνατότητα να το εξαγοράσει με το ίδιο ποσόν χωρίς τόκο.