Σουφλι: Ο τοπος του μεταξιου, των αμπελωνων και των παραδοσιακων γευσεων

Ένα συνέδριο για το μετάξι αποτέλεσε την αφορμή για το ταξίδι. Ένα ταξίδι στην περιοχή του Σουφλίου, στην περιοχή του μεταξοσκώληκα και του μεταξιού. Ένα ταξίδι στην παράδοση και στην πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και στο σήμερα και στις προσπάθειες που γίνονται για τη διατήρησή της. Με οδηγό το δήμαρχο Σουφλίου, το Μηνά Στεργίου. Αν οι άνθρωποι είναι ο καθρέπτης του τόπου τους, τότε το Σουφλί θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ανθρώπινο, φιλόξενο, τόπος με ποιότητα, αρχοντιά και επίπεδο. Για αυτό και ξεχωρίζει και γι’ αυτό ξεχωρίζει και ο δήμαρχός του.

Ένα ταξίδι με πυξίδα το χθες στην πόλη του σήμερα. Στην πόλη που κατορθώνει να δένει το χθες και το σήμερα, όπου οι ανθρώπινες παρεμβάσεις άφησαν αναλλοίωτο το χρώμα μιας άλλης εποχής. Αλλά και τον αγώνα δρόμου που πρέπει να τρέξει η δημοτική αρχή για να προλάβει το χρόνο και τα σύγχρονα επιτεύγματα του ανθρώπου.

Σουφλί και ο δήμαρχός του όμως…

ΠτΘ.:κ. Στεργίου, ξεκινώντας θα θέλαμε να μας δώσετε τα χαρακτηριστικά του δήμου Σουφλίου.

Μ.Σ.:Ο Δήμος Σουφλίου είναι ένας από τους ιστορικότερους Δήμους του Νομού Έβρου και θα έλεγα γενικότερα της Θράκης. Βρίσκεται στο κέντρο του νομού Έβρου, και αριθμεί σήμερα, σύμφωνα με την απογραφή του 2001, 7.181 κατοίκους. Είναι Καποδιστριακός δήμος και σ’ αυτόν ανήκουν τα δημοτικά διαμερίσματα της Κορνοφωλιάς, Δαδιάς, Λαγηνών, Λυκόφης, Σουφλίου και οι οικισμοί Σιδηρώ και Γιαννούλη. Όπως όλοι οι δήμοι της Περιφέρειας, βιώνει και αυτός τα προβλήματα της ελληνικής επαρχίας, που αφορούν στον οικονομικό μαρασμό κυρίως και τη δημογραφική κατάρρευση, τα οποία οφείλονται στην αύξηση της αστυφιλίας κατά τα τελευταία χρόνια. Οι νέοι μας, που σπουδάζουν στα πανεπιστήμια, ένα ποσοστό περίπου 13% επανακάμπτει στην γενέτειρά τους, ενώ οι υπόλοιποι παίρνουν το δρόμο της ξενιτιάς, ψάχνοντας να βρουν καλύτερες συνθήκες ζωής. Όταν η Αλεξανδρούπολη αριθμούσε 6000 κόσμο, η δε Ορεστιάδα δεν υπήρχε στο χάρτη, το Σουφλί είχε 13.000 κόσμο. Βέβαια όλα αυτά σε συνάρτηση με την ακμή της σηροτροφίας. Από τη στιγμή που η σηροτροφία άρχισε να φθίνει λόγω της εφεύρεσης του ρεγιόν κυρίως, αλλά και των ασθενειών που προέκυψαν στους μεταξοσκώληκες και την μη απορρόφηση της παραγωγής από τους εμπόρους, άρχισε και η οικονομική και η δημογραφική κατάρρευση ταυτόχρονα. Σήμερα δεν υπάρχει τόπος που να μην υπάρχει σύλλογος Σουφλιωτών, στην Κομοτηνή, στην Κοζάνη, στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη σε όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα.

ΠτΘ:Ποια είναι τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του δήμου Σουφλίου

Μ.Σ.:Ο Δήμος Σουφλίου έχει πολλά συγκριτικά πλεονεκτήματα για τα οποία γίνεται τεράστια προσπάθεια από τη Δημοτική Αρχή να τα προβάλει, να τα αναδείξει, ούτως ώστε να μπορέσει να διεκδικήσει ένα μεγάλο κομμάτι από αυτό που ονομάζουμε οικοτουρισμό ή ή αγροτουρισμό. Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα είναι η τεράστια αρχιτεκτονική κληρονομιά, τεράστια παρακαταθήκη που οφείλεται κυρίως στην άνθηση της σηροτροφίας στο Σουφλί, στην πόλη του Μεταξιού, όπως λέγεται. Μιλώ για τα περίφημα κουκουλόσπιτα, μεγάλα ορθογώνια κτίρια, τα οποία κάλυπταν ανάγκες της εκτροφής των μεταξοσκωλήκων. Συγκριτικό επίσης πλεονέκτημα είναι το φυσικό περιβάλλον, το οποίο ευτυχώς μέχρι τις μέρες μας έχει μείνει αλώβητο από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Το Φλεβάρη του 2003 στην περιοχή της Δαδιάς, μια έκταση 477.000 στρεμμάτων, στον ορεινό όγκο της Ροδόπης, έχει ανακηρυχθεί σε εθνικό πάρκο με την ονομασία Εθνικό Πάρκο Δαδιάς – Λευκίμης- Σουφλίου και έχει συσταθεί και ο αντίστοιχος φορέας διαχείρισης της περιοχής.

Πέρα από την σηροτροφία για την οποία είναι γνωστό το Σουφλί και η οποία το ανέδειξε, υπάρχει μεγάλη έκταση αμπελώνων, όπου παράγονται τα σουφλιώτικα κρασιά και το τσίπουρο και επίσης το Σουφλί είναι γνωστό για τα αλλαντικά του, τα λουκάνικα, τον καβουρμά και το παραδοσιακό φαγητό της περιοχής, τη μπάμπω, που δεν λείπει από κανένα τραπέζι, τα Χριστούγεννα.

Όλα αυτά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα τα οποία αποτελούν πολιτιστική κληρονομιά θα πρέπει να τα διαφυλάσσουμε ως κόρη οφθαλμού. Αυτή όμως την κληρονομιά πρέπει και να την αναβαθμίσουμε και να την προβάλλουμε προς άλλες περιοχές της πατρίδας μας, ούτως ώστε να γίνει πόλος έλξης η περιοχή μας. Στόχος μας είναι να μπορέσει να ονομαστεί το Σουφλί και πρωτεύουσα της γαστρονομίας της Θράκης, ξεκινώντας από τη Μαρώνεια του Νομού Ροδόπης, συνεχίζοντας στο Σουφλί, τους Μεταξάδες και καταλήγοντας στο Διδυμότειχο. Θα πρέπει να γίνει βέβαια πάνω σ΄ αυτό ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός από την περιφέρεια ή από τις νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις, ούτως ώστε να υπάρξει μια πυξίδα, ένας οδηγός για να μην αυτοσχεδιάζει ο καθένας πρόχειρα και για να έχουμε τα επιθυμητά αποτελέσματα.

ΠτΘ.:Υπάρχει σχετική πρόταση για το θέμα αυτό;

Μ.Σ: Είναι πρόταση του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, η οποία κατετέθη σε σύσκεψη με το Νομάρχη και άλλους παράγοντες, τον Πρόεδρο της επιτροπής τουρισμού, να χαραχτούν δρόμοι της γαστρονομίας, που θα αναδεικνύουν την παραδοσιακή κουζίνα, η οποία δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από τις υπόλοιπες κουζίνες, οι οποίες προβάλλονται τόσο πολύ και προσελκύουν κόσμο.

ΠτΘ: Είσθε ικανοποιημένος από τη μέχρι σήμερα προβολή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων του δήμου;

Μ.Σ.:Δυστυχώς δεν έχει προβληθεί η περιοχή μας τόσο όσο θα έπρεπε ούτως ώστε να είναι ενημερωμένος ο επισκέπτης που θα έρθει. Προσπαθούμε με καταχωρήσεις, ιστοσελίδες, με άρθρα, με έντυπα, περιοδικά τουριστικού περιεχομένου να προβάλλουμε όσο το δυνατόν περισσότερο την περιοχή. Σαν δημοτική αρχή προσπαθούμε να προβάλλουμε όλα αυτά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα, κάνουμε αργά αλλά σταθερά βήματα, είναι δύσκολο όμως να αλλάξεις το ποτάμι. Εμείς προσπαθούμε, στο τέλος θα κατορθώσουμε να αλλάξουμε το ρου, γιατί μια ιστορία λέει ότι το ποτάμι ζητάει για 50 χρόνια το δίκιο του.

ΠτΘ: Ποια ήταν η οικονομική κατάσταση της περιοχής στις αρχές του αιώνα;

Μ.Σ.: Με την εξάπλωση της σηροτροφίας στα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, δεν ήταν μόνο το Σουφλί, κέντρο σηροτροφικό, ήταν η Θήβα, η Καλαμάτα, η Πελοπόννησος, η βόρεια πλευρά της, στη συνέχεια όμως περιορίστηκε στην περιοχή της Αδριανούπολης όπου το Σουφλί αποτελούσε μεγάλο κέντρο και οικονομικό θα έλεγα. Οι συναλλαγές των Σουφλιωτών με την Αδριανούπολη ήταν πάρα πολύ σημαντικές, γιατί πέρα απ’ αυτά στο Σουφλί, άνθιζε και η αμπελουργία και η καροποιία. Υπάρχουν φωτογραφίες που Σουφλιώτες μετέφεραν κάρα και τα πουλούσαν στην Αδριανούπολη. Συναγωνίζονταν δηλαδή σε παραγωγή μεταξιού και την ίδια την Ανδριανούπολη. Το Σουφλί ήταν κέντρο, ήταν σαν Δήμος θα έλεγα στην περίοδο εκείνη, περιλαμβάνοντας και τα χωριά ανατολικά του ποταμού Έβρου. Είχε λοιπόν τις απέναντι από τον Έβρο εκτάσεις όπου έπαιρναν τα μωρόφυλλα και ένας από τους λόγους της κατάρρευσης της σηροτροφίας ήταν ότι το ΄22 χάθηκαν οι απέναντι εκτάσεις. Με την απώλεια εκείνων των εδαφών περιορίστηκε η πρώτη ύλη γιατί δεν υπάρχουν πεδινές εκτάσεις στο Σουφλί μεγάλες και έτσι άρχισε η μείωση της παραγωγής.

ΠτΘ:Στο Σουφλί πραγματοποιείται αυτές τις ημέρες συνέδριο και μάλιστα το πρώτο με θέμα τη σηροτροφία. Πώς βλέπετε το μέλλον της στη συγκεκριμένη περιοχή;

Μ.Σ.:Η σηροτροφία είχε αναδείξει το Σουφλί, σήμερα όμως η παραγωγή έχει περιοριστεί. Το μέλλον δεν μπορώ να πω ότι είναι ευοίωνο, γιατί είναι πάρα πολύ δύσκολο να αλλάξεις νοοτροπίες και να μπορέσεις να αποκαταστήσεις πικρίες οι οποίες υπάρχουν εκ μέρους των Σουφλιωτών. Η εφεύρεση του ρεγιόν, η απώλεια εκτάσεων ανατολικά του ποταμού Έβρου το ΄22, ο αναδασμός που έγινε το1982, η εκρίζωση πολλών μωρεόδενδρων και η μη απορρόφηση της παραγωγής ανάγκασαν τους κατοίκους πικραμένοι να εγκαταλείψουν τη σηροτροφία. Παλιότερα όλα ήταν έτσι δομημένα στη πόλη του Σουφλίου ώστε να εξυπηρετούν την παραγωγή του μεταξοσκώληκα και τα σπίτια, ενώ σήμερα η αρχιτεκτονική και δομή των σπιτιών είναι τελείως διαφορετική, για να εξυπηρετούν περισσότερο τις ανάγκες του ανθρώπου και όχι του μεταξοσκώληκα.

ΠτΘ: Έχετε κάνει προσπάθειες για να κρατήσει η περιοχή την ταυτότητά της;

Μ.Σ.: Η Δημοτική αρχή με δειλά βήματα αγωνίζεται να κρατήσει την ταυτότητά της η περιοχή σ΄ αυτό το προϊόν. Όταν άλλες πόλεις εναγωνίως ψάχνουν να βρουν ταυτότητα, είμαστε αποφασισμένοι επ’ ουδενί λόγω να την απεμπολήσουμε. Κάναμε λοιπόν προσπάθειες, ιδρύσαμε και λειτουργήσαμε το κέντρο εκκόλαψης και εκτροφής, ένα σύγχρονο κτίριο 700 τ.μ. Έχουμε παράρτημα του Τμήματος Σηροτροφίας του ΕΘΙΑΓΕ από την Κομοτηνή, ο κ. Κυπριώτης έχει έρθει επανειλημμένα. Επίσης, έχουμε 600 στρέμματα μωρολίβαδα , παρέχουμε τεχνογνωσία σε όσους ενδιαφέρονται μέσω της Δημοτικής Επιχείρησης Σηροτροφίας -Μεταξιού καθώς και βοήθεια εφόσον τους μεταξοσκώληκες τους εκτρέφουμε μέχρι την τρίτη ηλικία και στη συνέχεια τους δίνουμε στους παραγωγούς ούτως ώστε να τους κρατήσουν όσο το δυνατόν, λιγότερες μέρες. Ευτυχώς που υπάρχουν και νέοι άνθρωποι οι οποίοι ανταποκρίνονται σ΄ αυτό το κάλεσμα και ήδη ορισμένοι έχουν προχωρήσει σε υλοποίηση επενδύσεων με σύγχρονα μέσα σηροτροφίας, με νέες μεθόδους εκτροφής ώστε να υπάρχει και καλύτερη παραγόμενη πρώτη ύλη αλλά και αυξημένο εισόδημα.

ΠτΘ: Έχετε κατοχυρώσει ως προϊόν το μετάξι;

Μ.Σ.: Κατ’ αρχήν να πω ότι το Σουφλί είναι η μοναδική πόλη στην Ελλάδα που βγάζει μετάξι ακόμα και σήμερα, έστω και αυτό το λίγο. Το μετάξι είναι κατοχυρωμένο στην Ε.Ε. οι επιδοτήσεις θα είναι εσαεί. Δική μας φιλοσοφία και φιλοδοξία είναι να μην έχουμε μόνο εκτροφή για τα πριμ, για τις επιδοτήσεις. Θέλουμε να παράγουμε μετάξι. Δεν είναι λοιπόν ευοίωνα τα πράγματα, δεν είμαι αιθεροβάμων και ούτε θέλω να δημιουργήσω μια εικόνα όμορφη, όμως γίνονται προσπάθειες και δεν πρόκειται να φυγομαχήσουμε ή να απογοητευτούμε και να εγκαταλείψουμε αυτή την προσπάθεια. Ευτυχώς με τους κανονισμούς για τις δασώσεις, τον 2080 και τον κανονισμό που τρέχει τώρα, όπου ιδιωτικές εκτάσεις δασώνονται για να μειωθεί η παραγωγή προϊόντων όπως είναι το στάρι, το καλαμπόκι, εδώ στο Σουφλί, πάρα πολλοί και στην Ορεστιάδα χρησιμοποιούν σαν φυτευτικό υλικό το μωρεόδενδρο και αυτό είναι θετικό γιατί είναι η πρώτη ύλη για τη σηροτροφία.

ΠτΘ.:Πόσες οικογένειες ασχολούνται με τη σηροτροφία σήμερα

Μ.Σ.:Στην περιοχή είναι περίπου 15 οικογένειες που εκτρέφουν μεταξοσκώληκες, καθώς και κάποιες από την περιοχή της Ορεστιάδας και του Διδυμοτείχου.

ΠτΘ: Σήμερα ένας μέσος παραγωγός μετάξης τι παραγωγή και τι έσοδα έχει; Είναι χρονοβόρα η παραγωγή;

Μ.Σ.:Χρονικά απασχολείται σαράντα ημέρες. Σε οικογενειακή βάση μία εξαμελής οικογένεια μπορεί να έχει εισόδημα τρία εκατομμύρια. Ουσιαστικά από τις σαράντα ημέρες οι είκοσι πέντε θέλουν έντονη εργασία. Μπορεί να βγάλει ένα καλό εισόδημα. Τα χρήματα από το μετάξι ήταν για τους Σουφλιώτες το πρώτο εισόδημα του χρόνου. Πληρώνονταν αρχές καλοκαιριού και είχαν χρήματα μέχρι να πληρωθούν το Φθινόπωρο από τις άλλες παραγωγές. Χάρη στο μετάξι πρέπει να πούμε ότι σπούδασαν πολλά παιδιά.

…Σήμερα ο επισκέπτης που θα έρθει τι μπορεί να δει στο Σουφλί και γενικότερα στο Δήμο Σουφλίου;

Έχει τις κατάλληλες υποδομές ώστε ο επισκέπτης να καλυφθεί στη διαμονή του;

Στη συνέχεια μπορούμε να επισκεφθούμε το γυμνάσιο, επίσης νεοκλασικό κτίριο με ωραιότατη αρχιτεκτονική αισθητική, το οποίο σήμερα φιλοξενεί το πνευματικό κέντρο, δύο βιβλιοθήκες, τη βιβλιοθήκη του Υπουργείου Παιδείας και τη βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Μελά, καθώς επίσης και τις δραστηριότητές του Δήμου Σουφλίου, «Βοήθεια στο σπίτι», «Επιταχυντές απασχόλησης».

Πίσω ακριβώς βρίσκεται το παλιό χημείο όπου φιλοξενούνται οι εγκαταστάσεις του ΚΕΠ Σουφλίου.

Πέρα από αυτά ο επισκέπτης μπορεί να καθίσει στις ταβέρνες του Σουφλίου, να απολαύσει τους ντόπιους μεζέδες, τα λουκάνικα, τη μπάμπω, τον καβουρμά, να ψωνίσει μεταξωτά από τα καταστήματα, να γνωρίσει τη ζεστασιά, και τη φιλοξενία των Σουφλιωτών, οι οποίοι ευτυχώς ακόμη και σήμερα δεν έχουν χάσει την ανθρωπιά τους και όταν αποφασίσει να αναχωρήσει θα φύγει με τις καλύτερες εντυπώσεις από τον τόπο μας.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.