Σε σκοτεινο φοντο τιμαται η φετινη παγκοσμια ημερα θεατρου την Κυριακη

Την ετήσια παγκόσμια ημέρα θεάτρου που φέτος κλείνει μισό αιώνα από την καθιέρωσή της, τιμά την Κυριακή η ελληνική και διεθνής κοινότητα των ανθρώπων της σπουδαίας και πανάρχαιας τέχνης.

Η παγκόσμια ημέρα θεάτρου καθιερώθηκε το 1961 με πρωτοβουλία του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου (Δ.Ι.Θ.) και γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 27 Μαρτίου με θεατρικά δρώμενα και άλλες συναφείς με το θέατρο εκδηλώσεις που διοργανώνονται από τα εθνικά τμήματα του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, μιας Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης που συνενώνει τους επαγγελματίες του θεάτρου και συνεργάζεται στενά με την UNESCO. Σχεδόν όλα τα θέατρα της χώρας διοργανώνουν ξεχωριστές εκδηλώσεις ή ανοίγουν τις πύλες τους με φθηνό ή καθόλου εισιτήριο, τιμώντας τη δική τους ημέρα.

Το εκτελεστικό συμβούλιο του Δ.Ι.Θ. επιλέγει κάθε χρόνο μια διεθνώς αναγνωρισμένη προσωπικότητα του θεάτρου από μια χώρα-μέλος για να γράψει το μήνυμα της ημέρας που διαβάζεται σε όλα τα θέατρα και μεταδίδεται από τα Μ.Μ.Ε σε όλον τον κόσμο. Μήνυμα για την παγκόσμια ημέρα θεάτρου έχουν γράψει –μεταξύ άλλων- στο παρελθόν οι σπουδαίοι Jean Cocteau, Arthur Miller, Pablo Neruda, Maurice Bejart, Luchino Visconti, Richard Burton, Ellen Stewart, Eugene Ionesco, Laurence Olivier, Miguel Angel Asturias, Peter Brook, Dmitri Shostakovich και ο δικός μας Ιάκωβος Καμπανέλλης. Αξίζει να σημειωθεί ότι στον πρώτο εορτασμό της παγκόσμιας ημέρας θεάτρου η Γαλλία κυκλοφόρησε ειδικό γραμματόσημο, κάτι που επαναλήφθηκε το 1970 από το Μεξικό. Το 1963 στην Ινδία, όλη η αλληλογραφία της χώρας σφραγίστηκε με ειδική αναμνηστική σφραγίδα που έγραφε «Το θέατρο, όργανο ειρήνης και αμοιβαίας κατανόησης». Στις περισσότερες χώρες κυκλοφορούν ειδικές αφίσες, σε κάποιες χώρες ο εορτασμός διαρκεί ακόμη και μια βδομάδα, ενώ από το 1965 ο εορτασμός συνδυάζεται και με ένα θέμα συζήτησης (το πρώτο ήταν «ποιό ρόλο πρέπει να παίζει το θέατρο στη σημερινή κοινωνία»).

Από την Ουγκάντα το φετινό μήνυμα της ημέρας

Φέτος το μήνυμα της ημέρας –που είθισται να διαβάζεται σε κάθε θέατρο πριν από την παράσταση της 27ης Μαρτίου- έγραψε η ηθοποιός, σκηνοθέτιδα, συγγραφέας και πανεπιστημιακός Jessica A. Kaahwa από την Ουγκάντα. Με θέμα «Το θέατρο στην υπηρεσία της ανθρωπότητας», το μήνυμα έχει ως εξής:

«Η σημερινή συνάθροιση απεικονίζει στην πραγματικότητα την τεράστια δύναμη που έχει το θέατρο να κινητοποιεί τις κοινότητες και να γεφυρώνει τα χάσματα. Έχετε ποτέ σκεφτεί το θέατρο σαν ένα δυνατό εργαλείο στην υπηρεσία της ειρήνης και της συμφιλίωσης; Όσο τα έθνη σπαταλούν κολοσσιαία χρηματικά ποσά για ειρηνευτικές αποστολές σε περιοχές βίαιων συγκρούσεων σε όλο τον κόσμο, ελάχιστη προσοχή θα δίνουμε στο θέατρο ως μια και μοναδική εναλλακτική λύση για την αλλαγή και τη διαχείριση των κρίσεων. Πώς μπορούν οι πολίτες της μητέρας γης να κατακτήσουν παγκόσμια ειρήνη όταν τα εργαλεία που χρησιμοποιούν προέρχονται από εξωτερικές και φαινομενικά κατασταλτικές δυνάμεις;

Το θέατρο διεισδύει με λεπτό τρόπο στην ανθρώπινη ψυχή που την κυριεύει ο φόβος και η καχυποψία αλλάζοντας την εικόνα που έχει κανείς για τον εαυτό του και ξεδιπλώνοντας για τον καθένα, και συνεπώς για την κοινότητα, έναν κόσμο δυνατοτήτων. Δίνει νόημα στις καθημερινές πραγματικότητες προλαβαίνοντας ένα αβέβαιο μέλλον. Εμπλέκεται με την πολιτική των ανθρώπινων καταστάσεων με τρόπο απλό και άμεσο. Επειδή είναι περιεκτικό, το θέατρο παρουσιάζεται ως μια εμπειρία ικανή να ξεπεράσει προηγούμενες παρανοήσεις. Επιπλέον, το θέατρο αποτελεί αποδεδειγμένο μέσο για την έκφραση και την προώθηση συλλογικών ιδεών για τις οποίες όλοι είμαστε πρόθυμοι να πολεμήσουμε όταν καταπατούνται.

Προκειμένου να μπορούμε να προσδοκούμε ένα ειρηνικό μέλλον πρέπει να ξεκινήσουμε χρησιμοποιώντας ειρηνικά μέσα μέσα που αναζητούν την κατανόηση, το σεβασμό και την αναγνώριση της συνεισφοράς κάθε ανθρώπου στην υπόθεση της συνεργασίας για την ειρήνη. Το θέατρο αποτελεί εκείνη την καθολική γλώσσα μέσω της οποίας μπορούμε να προωθήσουμε μηνύματα ειρήνης και συμφιλίωσης. Με την ενεργή συμμετοχή το θέατρο ενώνει πολλούς ανθρώπους που είναι έτοιμοι να αποδομήσουν προηγούμενες αντιλήψεις και, με αυτόν τον τρόπο, δίνει στον καθένα ξεχωριστά την ευκαιρία να ξαναγεννηθεί προκειμένου να πάρει αποφάσεις βασισμένες στην γνώση και στην πραγματικότητα που αποκαλύπτεται εκ νέου μπροστά του. Για να ευημερήσει το θέατρο, ανάμεσα σε άλλες μορφές τέχνης, πρέπει να κάνουμε ένα τολμηρό βήμα προς τα μπρος και να το ενσωματώσουμε στην καθημερινή ζωή, η οποία αντιμετωπίζει κρίσιμα θέματα συγκρούσεων και ειρήνης.

Αναζητώντας την κοινωνική αλλαγή και την αναδόμηση των κοινοτήτων, θα συναντήσουμε το θέατρο σε εμπόλεμες περιοχές και σε λαούς που πάσχουν από χρόνια φτώχεια ή ασθένειες. Ο αριθμός επιτυχημένων παραδειγμάτων ολοένα αυξάνεται παραδείγματα στα οποία το θέατρο κινητοποιεί το κοινό για τη γνώση και για τη βοήθεια των τραυματιών μετά από τον πόλεμο. Πολιτιστικές πλατφόρμες, όπως το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου, στοχεύουν στην εδραίωση της ειρήνης και της φιλίας μεταξύ των λαών και ήδη βρίσκονται σε εφαρμογή. Αποτελεί συνεπώς παρωδία να μένουμε σιωπηλοί σε καιρούς όπως οι δικοί μας, γνωρίζοντας την δύναμη του θεάτρου, και να αφήνουμε αυτούς που χειρίζονται όπλα και που εκτοξεύουν βόμβες να παίζουν το ρόλο των ειρηνοποιών του κόσμου. Πώς μπορούν τα εργαλεία της αποξένωσης να αποκτούν διπλό ρόλο ως όργανα ειρήνης και συμφιλίωσης;
Σας προκαλώ αυτήν την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου να σκεφτείτε αυτήν την προοπτική και να εφαρμόσετε το θέατρο ως καθολικό εργαλείο, διαλόγου, κοινωνικής μεταμόρφωσης και αλλαγής. Μπορεί τα Ηνωμένα Έθνη να δαπανούν κολοσσιαία χρηματικά ποσά σε ειρηνευτικές αποστολές σε όλον τον κόσμο με τη χρήση των όπλων, όμως το θέατρο είναι αυθόρμητο, ανθρώπινο, λιγότερο δαπανηρό και μια εναλλακτική λύση κατά πολύ περισσότερο δυνατή. Μπορεί να μην είναι η μόνη απάντηση που θα φέρει την ειρήνη, ωστόσο το θέατρο θα μπορούσε να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο στις ειρηνευτικές αποστολές».

«Να μπορεί όχι απλά να στέκεται, αλλά και να αντιστέκεται»

Με αφορμή την ημέρα, συνομιλήσαμε μ’ έναν κατ’ εξοχήν αγνό και μοναχικό εργάτη του θεάτρου, τον γνωστό Ξανθιώτη Κώστα Λειβαδίτη που επί μακρά σειρά ετών δίνει τις δικές του μάχες στην ποικιλοτρόπως χέρσα περιοχή μας.
«Είναι αποκούμπι το θέατρο, ειδικά στις μέρες μας» συμφώνησε μαζί μας ο κ. Λειβαδίτης και μετά την παράθεση των διαδικαστικών της ημέρας, είπε: «Το μήνυμα θα διαβαστεί σε όλα τα θέατρα του κόσμου, ωστόσο τα πράγματα που προσδοκούμε εμείς είναι διαφορετικά από αυτά που προσδοκά η Αθήνα ή το διεθνές στερέωμα. Ωστόσο, αυτό που όλοι προσδοκούμε και ευχόμαστε είναι να ξεπεραστεί αυτή η φοβερή κρίση που μαστίζει τον κόσμο, γιατί δυστυχώς το θέατρο στην Ελλάδα το έχουμε σαν επάγγελμα “πολυτελείας”. Φυσικά δεν είναι καθόλου έτσι τα πράγματα, είναι τραγικά και περιμένουμε να ξεπεραστεί η κρίση που δεν είναι μόνο οικονομική αλλά και αξιών. Όταν ξεπεραστεί θα μπορούμε να πούμε πολύ περισσότερα».

Πέρασε ένας μήνας από τότε που ο Ξανθιώτης θεατράνθρωπος πήρε την απόφαση να στήσει το δικό του εργαστήρι, μετά από μια σπουδαία πορεία με τη σκηνή «Ανατολικά του Νέστου» που φυσικά συνεχίζεται. «Ξεκίνησε πιλοτικά για φέτος, συμμετέχουν ήδη δεκαπέντε άτομα και συναντιόμαστε κάθε Πέμπτη τις ώρες 19.00-21.00» λέει, προσθέτοντας: «Το ξεκινήσαμε με μιάμιση ώρα και τελικά το κάναμε δίωρο γιατί δεν μας έφτανε ο χρόνος. Είναι μια πάρα πολύ καλή ομάδα και το πολύ ευχάριστο είναι ότι όλοι οι συμμετέχοντες λένε “ευτυχώς που γίνεται αυτό και μαλακώνει την ψυχή μας”. Λειτουργεί και λίγο σαν ψυχοθεραπεία, έτσι όπως είμαστε τώρα…».

Όσον αφορά στο προαναγγελθέν μέλλον που έχει καταγραφεί σε παλαιότερο ρεπορτάζ μας, ο κ. Λειβαδίτης λέει: «Φέτος ξεκινήσαμε λίγο άκαιρα και δεν μπόρεσαν να μπουν σχολεία και άλλες ομάδες, όμως από το Σεπτέμβριο θα είναι πολύ καλύτερα και γενικά θα πάει πάρα πολύ καλά. Δυστυχώς δεν ξέρουμε τι ζητάμε όταν κάνουμε τέτοια πράγματα και βλέπω ανθρώπους να πληρώνουν σαράντα και πενήντα ευρώ τον μήνα για να μάθουν χορό ή θέατρο, κάποιες υπερβολές και ειδικά έτσι όπως είμαστε τώρα… Εμείς έχουμε βάλει τελείως συμβολικά δεκαπέντε ευρώ τον μήνα, που ίσως του χρόνου να αυξηθούν λίγο και φαίνεται ότι θα έρθει πολύ περισσότερος κόσμος».

Ο συνομιλητής μας υπογραμμίζει ότι «μέσα από αυτή την κατάσταση επιστρέφουμε σε πράγματα που είναι απλά και ξαναβρίσκουμε τον εαυτό μας», συμπληρώνοντας: «Ψάχνουμε να βρούμε αυτά που θα έπρεπε να είχαμε ψάξει εδώ και πολλά χρόνια, χαμένοι μέσα σ’ αυτή τη σαχλοχαζομάρα και το παραμύθι του ψεύτικου πλούτου που βιώναμε. Ίσως να θέλουμε και να ξεγελάμε τους εαυτούς μας με την προοπτική να βγει κάτι καλό. Θα δείξει…».

Κλείσαμε τη συνομιλία μας ζητώντας μια ευχή για τη μεθαυριανή γιορτή του θεάτρου: «Να μπορεί όχι απλά να στέκεται αλλά και να αντιστέκεται, γιατί είναι μία φωνή που είναι καθαρή και που ενώ υπηρετεί την υποκριτική, δεν έχει καμία σχέση μ’ αυτή…» λέει με νόημα ο Κώστας Λειβαδίτης…

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.