Σε ισχυ απο το Σαββατο η «εικαζομενη συναινεση» στη δωρεα οργανων
Σε ισχύ τίθεται από το προσεχές Σάββατο, 1η Ιουνίου, ο αμφιλεγόμενος νόμος 3984/2011, στο άρθρο 9 του οποίου θεσπίζεται «εικαζόμενη συναίνεση» όλων των Ελλήνων για τη μετά θάνατο δωρεά των οργάνων τους. Με την πρόβλεψη αυτή, καθίστανται ουσιαστικά όλοι οι Έλληνες δωρητές οργάνων, εξαιρέσει εκείνων που θα κάνουν χρήση της δυνατότητας «αρνητικής δήλωσης». Το περιεχόμενο της νέας νομοθεσίας έχει απασχολήσει έντονα κοινωνικούς και επιστημονικούς φορείς, ενώ την ίδια ώρα σε μεγάλη μερίδα της ελληνικής κοινωνίας προέκυψαν φαινόμενα σύγχυσης και διχασμού. Τα τελευταία φαινόμενα οδηγούν αρκετούς στην επιλογή του να κάνουν άμεσα χρήση της προβλεπόμενης δήλωσης άρνησης. Με τροπολογία, βέβαια, που ψηφίστηκε στις αρχές Απριλίου του 2012, επιχειρήθηκε η θεραπεία τέτοιων αρνητικών εξελίξεων και ο κατευνασμός της ανησυχίας των πολιτών, κάτι το οποίο όμως δεν έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις δημοσιότητας, είναι να κάμψουν τις όποιες αντιδράσεις. Με την εν λόγω τροπολογία προστίθεται στο υπάρχον νομοθέτημα η προϋπόθεση της συναίνεσης της οικογένειας του εκλιπόντος, για να ενεργοποιηθεί η ρύθμιση περί «εικαζόμενης συναίνεσής του» του Ν. 3984. Με βάση αυτή την τροπολογία, λοιπόν, διασφαλίζεται ο σεβασμός της επιθυμίας του εκλιπόντος, χωρίς να είναι απαραίτητο να έχει προηγηθεί ρητή δήλωση άρνησης εκ μέρους του.
23 χρόνια προσφοράς από το Σύνδεσμο «ΚΩΣΤΑΚΗΣ ΜΕΣΟΓΙΤΗΣ»
Για το κρίσιμο αυτό θέμα και τις προεκτάσεις του, μίλησε στον «ΠτΘ» μια γυναίκα που έχει πρωτοστατήσει στη διάδοση της ιδεών της αλληλεγγύης και της προσφοράς στη χώρα μας, η κ. Λεμονίτσα Μεσογίτη, ιδρύτρια και πρόεδρος του Συνδέσμου Αιμοδοτών, Δωρητών Οργάνων Σώματος και Μέριμνας Υγείας «ΚΩΣΤΑΚΗΣ ΜΕΣΟΓΙΤΗΣ». Την 1η Δεκεμβρίου του 1989, ο 13χρονος γιος της, Κωστάκης Μεσογίτης, μετά το θάνατό του έγινε ο πρώτος δωρητής όλων των οργάνων στην Ελλάδα, χαρίζοντας ζωή σε επτά συνανθρώπους μας. Τρεις μήνες αργότερα, ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων του 1ου Γυμνασίου Μεταμόρφωσης διοργανώνει μια εθελοντική αιμοδοσία στην μνήμη του Κωστάκη, κάνοντας έτσι την αρχή μαζί με τους φίλους του και τους γονείς του για μια κίνηση, που θα μπορούσε να χαρίσει ελπίδα ζωής σε αυτούς που την είχαν ανάγκη. Μέσα στην επόμενη χρονιά ιδρύεται ο Σύνδεσμος Αιμοδοτών Δωρητών Οργάνων Σώματος και Μέριμνας Υγείας «ΚΩΣΤΑΚΗΣ ΜΕΣΟΓΙΤΗΣ», ένα Σωματείο Εθελοντικού και Μη Κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που έχει έδρα στην πόλη της Μεταμόρφωσης. Σήμερα αποτελεί μέλος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Εθελοντών Αιμοδοτών και έχει συνυπογράψει μαζί με άλλες 17 Οργανώσεις τη «Χάρτα Αυτοδέσμευσης Κοινωνικής Ευθύνης και Λογοδοσίας Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων». Όλοι όσοι συμμετέχουν στον Σύνδεσμο είναι εθελοντές, που με το έργο τους υποστηρίζουν Μεγάλες Ιδέες, στη μνήμη πάντοτε του Κωστάκη.
Λεμονίτσα Μεσογίτη «Απαραίτητη η ενημέρωση, πριν τη θέσπιση του νόμου»
Η κ. Μεσογίτη, σχολιάζοντας το περιεχόμενο του νόμου 3984/2011, αναγνώρισε πως «εικαζόμενη συναίνεση», που ορίζεται, αποτέλεσε εξαρχής αντικείμενο ενστάσεων εκ μέρους του Συνδέσμου, για το λόγο έχει αρνητικό αντίκτυπο στον κόσμο, που δεν είναι πλήρως ενημερωμένος για το θέμα. «Η «εικαζόμενη συναίνεση» για τον κόσμο που δεν γνωρίζει ακούγεται κάπως», σημείωσε, «και τους παρακαλούσαμε να προσθέσουν τον όρο ότι αυτό θα γίνεται με τη συναίνεση των συγγενών». Η ίδια ανέτρεξε στις αντίστοιχες νομοθεσίες, που έχουν εφαρμοστεί σε χώρες του εξωτερικού, φέρνοντας ως παράδειγμα την Ισπανία και εξηγώντας ότι εκεί, πριν ο εμπνευστής αυτού του συστήματος φθάσει στη θέσπιση του νόμου, είχε προηγηθεί μεγάλη καμπάνια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης γύρω από την ιδέα της μετά θάνατο δωρεάς οργάνων. «Υπήρξαν χρόνια καμπάνιας για να γνωρίζει ακόμη και ο τελευταίος πολίτης τι σημαίνει «εικαζόμενη συναίνεση»», επισήμανε, δίνοντας μεγάλη βαρύτητα στην ανάγκη η αλλαγή της σχετικής νομοθεσίας να ακολουθεί την κουλτούρα ενός λαού. «Αν δεν υπάρξει ενημέρωση σωστή και αν δεν συμφωνεί ο κόσμος», παρατήρησε, «θα γυρίσει μπούμερανγκ η ιδέα, όπως και ξεκίνησε».
«Οποιαδήποτε απόφαση κι αν πάρει κανείς, να την ανακοινώσει στην οικογένειά του»
Λαμβάνοντας υπόψιν ότι η ελληνική βουλή πέρασε τροποποίηση, σύμφωνα με την οποία προϋποτίθεται και η συναίνεση της οικογένειας του θανόντος, προκειμένου να δοθούν τα όργανά του, η κ. Μεσογίτη εμφανίστηκε καθησυχαστική, επισημαίνοντας ότι τον τελευταίο λόγο τον έχει πάλι η οικογένεια. «Το κυριότερο, που εμείς λέγαμε και λέμε», πρόσθεσε, «είναι ότι απαιτείται ενημέρωση, να έχει κανείς άποψη περί του τι είναι και ποια είναι η αξία της μετά θάνατο δωρεάς οργάνων και αφού ενημερωθεί ας πάρει την απόφασή του». «Οποιαδήποτε απόφαση κι αν πάρει, είτε είναι θετική, είτε αρνητική», συνέχισε, «να την ανακοινώσει στην οικογένειά του. Οποιαδήποτε απόφαση πάρουμε- ή ακόμα και στη σκέψη να είμαστε και είμαστε πιο πολύ υπέρ της άρνησης-ας ενημερώσουμε τους συγγενείς μας μέχρι να πάρουμε την τελική μας απόφαση».
«Η κουλτούρα του Έλληνα είναι ότι ο δικός μας άνθρωπος, άσχετα αν είναι νεκρός, είναι δικός μας»
Εξάλλου, όπως παρατήρησε η κ. Μεσογίτη, «η κουλτούρα του Έλληνα είναι ότι ο δικός μας άνθρωπος, άσχετα αν είναι νεκρός, είναι δικός μας. Δεν έχει δικαίωμα να τον αγγίξει κανείς, χωρίς να του πούμε εμείς, τίποτα και ποτέ. Ο συγγενής εκείνη την ώρα δεν θα πάει κόντρα στην επιθυμία του νεκρού. Είχαμε περιστατικό από τη Θεσσαλονίκη, την περίπτωση ενός παιδιού το οποίο σκοτώθηκε στα Χανιά όπου σπούδαζε και έλεγε από μικρός ότι θέλει να γίνει δότης οργάνων αν του συμβεί κάτι. Οι γονείς ανατρίχιαζαν, δεν το συζητούσαν και βέβαια δεν ήταν ενημερωμένοι. Όταν το παιδί όμως υπέστη εγκεφαλικό θάνατο και πρόλαβαν και το έβαλαν στα μηχανήματα, οι γονείς θυμήθηκαν αυτό που τους είχε πει το παιδί τους και, παρόλο που ήταν αντίθετοι όσο ζούσε, έδωσαν την συγκατάθεσή τους για να γίνει αφαίρεση οργάνων και να γίνει το παιδί δότης. Για αυτό και λέω ότι οι συγγενείς εκείνη την ώρα δεν πάνε κόντρα στην επιθυμία του δικού τους ανθρώπου, άρα είμαστε εξασφαλισμένοι τουλάχιστον στο συναισθηματικό κομμάτι από την αντίδραση, που θα έχουν οι συγγενείς, που ακόμα και αν δεν συμφωνούν εκείνη την ώρα θα πάρουν την απόφαση και θα σεβαστούν την άποψη του νεκρού όσο ζούσε».
«Οι πιθανότητες του να είμαστε δότες είναι πάρα πολύ μικρές, αλλά του να είμαστε υποψήφιοι λήπτες είναι ένα πολύ μεγάλο το ποσοστό»
Στο μήνυμά της η κ. Μεσογίτη παρότρυνε τους πολίτες να αποφασίσουν για το αν επιθυμούν να γίνουν μετά θάνατο δότες οργάνων, λαμβάνοντας υπόψιν ότι «μπορεί οι πιθανότητες του να είμαστε δότες είναι πάρα πολύ μικρές, αλλά του να είμαστε υποψήφιοι λήπτες είναι ένα πολύ μεγάλο το ποσοστό». Επιπλέον υπογράμμισε ότι «αν σκεφθεί κανείς ότι το δικό μας το μόσχευμα, όταν φύγουμε από τη ζωή, προορίζεται να κερδίσει τη ζωή κάποιος άλλος άνθρωπος, δεν βλέπω το λόγο γιατί να μην το κάνουμε». «Είναι κάτι το οποίο δεν θα μας χρειάζεται πια», επισήμανε.
«Ο κόσμος είναι κοντά μας και μας δίνει δύναμη»
Κατά τη μακρόχρονη εμπειρία της στο χώρο της προσφοράς, η κ. Μεσογίτη έχει δει το μήνυμα αυτό να περνάει στην πράξη μέσα στην ελληνική κοινωνία και χρόνο με το χρόνο όλο και περισσότεροι συνάνθρωποί μας να ασπάζονται τις ιδέες που πρεσβεύει ο Σύνδεσμος. «Ξεκινήσαμε το 1990», σημείωσε, «μας έχουν αγκαλιάσει νέοι άνθρωποι, οι αιμοδοσίες μας αυξάνονται, τα μηνύματα για την δωρεά οργάνων βρίσκουν αποδέκτες». «Είναι πολύ μεγάλη η ηθική ικανοποίηση», συνέχισε, «και μας δίνει πολύ κουράγιο το ότι πάρα πολύς κόσμος έχει αγκαλιάσει το Σύνδεσμο, έχει αγκαλιάσει τις ιδέες που πρεσβεύει ο Σύνδεσμος, όχι μόνο της αιμοδοσίας, όχι μόνο της δωρεάς οργάνων, αλλά και τη δωρεά του μυελού των οστών που προσθέσαμε στις δράσεις μας το 1993, όταν ακόμη ο κόσμος δεν ήξερε τίποτα. Στο Γενικό Κρατικό, όπου ήδη υπήρχε η τράπεζα μυελού των οστών από το 1988, εμείς το 1993 τυποποιήσαμε τους έξι πρώτους δότες μας και αυτό είναι πολύ σημαντικό για κάτι, το οποίο ο κόσμος δεν γνώριζε τίποτα. Γιατί τώρα κάτι έχει αρχίσει και γνωρίζει. Αυτή τη στιγμή έχουμε φτάσει στους 326 τυποποιημένους δότες μυελού στο νοσοκομείο «Έλενα». Έχουμε κινητοποιήσει και προσπαθούμε να ευαισθητοποιήσουμε τα νέα ζευγάρια για την αξία της προσφορά του ομφαλοπλακουντιακού αίματος στην κρατική τράπεζα, που εδρεύει στην Ακαδημία Αθηνών, και όχι σε ιδιωτικές τράπεζες. Εδώ και δεκαπέντε χρόνια έχουμε πρόληψη για τον καρκίνο του μαστού με γιατρό, που έρχεται και εξετάζει τις γυναίκες και μάλιστα σε ετήσιο πρόγραμμα. Και όλα αυτά τα έχουμε κάνει γιατί ο κόσμος είναι κοντά μας, μας δίνει δύναμη. Και ακόμη μεγαλύτερη δύναμη μας δίνουν οι νέοι που έρχονται κοντά μας.
Ακόμα και στο ΔΣ ο μέσος όρος ηλικίας, είναι γύρω στα 35 χρόνια, έχουμε νέα παιδιά, με νέες ιδέες που είναι πολύ σημαντικό».
«Στην κρίση ο κόσμος έχει αρχίσει να βλέπει πιο πολύ το διπλανό του»
Ποια εικόνα υπάρχει όμως ειδικά για τα χρόνια της κρίσης, την τελευταία τετραετία σε σύγκριση με το παρελθόν; Επιβεβαιώνεται κι εδώ ο κανόνας, που θέλει την ελληνική κοινωνία να κάνει στροφή προς την αλληλεγγύη και την προσφορά στο συνάνθρωπο; Η κ. Μεσογίτη, επικαλούμενη και τα στοιχεία που αναδεικνύουν αύξηση στη συμμετοχή στις εθελοντικές αιμοδοσίες, παρατήρησε πως «εκεί που ο κόσμος είναι πελαγωμένος, κάνουμε την αιμοδοσία και οι συμμετέχοντες είναι περισσότεροι και πιο νέοι, κάτι που σημαίνει ότι ο κόσμος έχει αρχίσει πια και βλέπει πιο πολύ τον διπλανό του».
Απούσα η πολιτεία από το έργο των εθελοντικών οργανώσεων
Τέλος, σε ό,τι αφορά στη ρόλο της πολιτείας έναντι των εθελοντικών οργανώσεων, που επιτελούν το αξιέπαινο αυτό έργο, αυτός συνοψίζεται σε μία μόνο λέξη στην απουσία. Οικονομική στήριξη δεν υπάρχει καμία, όπως σημείωσε η κ. Μεσογίτη, σχολιάζοντας ότι «θεωρώ πολύ υποτιμητικό για το έργο του Συνδέσμου για τις ιερές ιδέες ζωής που πρεσβεύει να πηγαίνουμε να παρακαλάμε τον καθένα να μας ενισχύσει οικονομικά» και επισημαίνοντας ότι «όφειλε το κράτος να φροντίσει να βρει μια φόρμουλα ή να πει τέλος πάντων βάσει των μονάδων, των βεβαιώσεων από τα νοσοκομεία να παίρνουμε χρήματα για να καλύπτουμε τα λειτουργικά μας έξοδα». «Όμως τίποτα», συνέχισε, προσθέτοντας ότι «εμείς στηριζόμαστε στον κόσμο, ενώ ο δήμος όποτε του επιτρέπεται μας βοηθά, οικονομικά όμως στηριζόμαστε στα μέλη και στους φίλους».
Για έναν γιατρό εντατικής πρώτο του μέλημα είναι να εξασφαλίσει τη ζωή αυτού που έχει μπροστά του»
Διαχρονικά, ένας από τους βασικούς ενδοιασμούς που ορισμένοι συμπολίτες μας απέφευγαν να δηλώσουν δότες οργάνων, ήταν η καχυποψία και ο φόβος ότι οι γιατροί μπορεί στην κρίσιμη στιγμή να δείξουν λιγότερη επιμέλεια για να του σώσουν τη ζωή. Στο σχόλιό της η κ. Μεσογίτη, επικαλούμενη και την πλήρη γνώση των πραγμάτων κατά τη μακρόχρονη εμπειρία της, ήταν κατηγορηματική: «Οι γιατροί της εντατικής θα δείξουν επιμέλεια, είτε είναι υποψήφιος για δότης οργάνων, είτε όχι. Προσωπικά, όπως έχω γνωρίσει όλο το σύστημα όλα τα χρόνια και όσους γιατρούς έχω γνωρίσει, ξέρω πώς δουλεύουν οι μονάδες εντατικής, ξερώ ότι για έναν γιατρό εντατικής πρώτο του μέλημα είναι να εξασφαλίσει τη ζωή αυτού που έχει μπροστά του».
Σοβαρές ενστάσεις για τους «συναισθηματικούς λόγους» στη ζώσα μεταμόσχευση
Πέρα από το άρθρο 9 για τη μετά θάνατο δωρεά οργάνων, αντικείμενο ενστάσεων εντοπίζεται και στο άρθρο 8 του ίδιου νόμου, που αφορά στην αφαίρεση οργάνων από ζώντα δότη. Η αφαίρεση οργάνων από ζώντα δότη επιτρέπεται μόνον όταν πρόκειται να γίνει μεταμόσχευση: α) στον σύζυγό του, β) σε ασθενή με τον οποίο ο δότης συνδέεται με σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Ν. 3719/2008, άνω των τριών χρόνων, γ) σε συγγενή μέχρι και τον τέταρτο βαθμό εξ αίματος, σε ευθεία ή πλάγια γραμμή, δ) σε συγγενή μέχρι το δεύτερο βαθμό εξ αγχιστείας, και ε) σε πρόσωπο με το οποίο έχει προσωπική σχέση και συνδέεται συναισθηματικά. Για το τελευταίο ακριβώς εδάφιο, που προβλέπει τη δυνατότητα μεταμόσχευσης οργάνου σε πρόσωπο που έχει συναισθηματική σχέση ή συνδέεται συναισθηματικά με τον δότη, αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη επιφυλακτικότητα από τις εθελοντικές οργανώσεις, επιφυλακτικότητα που ασπάστηκε και η κ. Μεσογίτη. «Φοβόμαστε ότι το άνοιγμα αυτό», σημείωσε, εξηγώντας το σκεπτικό όσων αντιδρούν, «θα μας οδηγήσει σε κρούσματα εμπορίου, τα οποία θα βγουν έτσι και αλλιώς στη δημοσιότητα, που αυτό θα κάνει κακό επειδή ο κόσμος έχει άγνοια στην ιδέα της δωρεάς οργάνων την οποία εμείς αγωνιζόμαστε να περάσουμε ως μήνυμα». «Σίγουρα θα έχουμε πολλά δημοσιεύματα», συνέχισε, «και θα ακουστούν διάφορες απόψεις που θα μπερδέψουν τον κόσμο. Ευχόμαστε να έχουμε σωστή ενημέρωση από τους ειδικούς, αλλά επειδή φοβάμαι ότι πολλοί και πάλι θα εξακολουθήσουν να είναι ανενημέρωτοι ακόμη και για τη διαφορά της ζώσας μεταμόσχευσης με την πτωματική μεταμόσχευση, οποιοδήποτε κρούσμα παρουσιασθεί στις ζώσες θα έχει αντίκτυπο στη μετά θάνατο δωρεά. Εμάς εκείνο που μας ενδιαφέρει είναι να μη περνάμε το μήνυμα «εσύ είσαι φίλος, δώσε ώστε να έχουμε έναν υποψήφιο στη λίστα των αναπήρων». Γιατί εάν ένας δώσει ένα νεφρό του, έχει μεγαλύτερες πιθανότητες, αν του συμβεί κάτι στο άλλο νεφρό, να μην ανταπεξέλθει και να είναι υποψήφιος και αυτός για μεταμόσχευση. Δεν συζητώ το να δώσει η μητέρα στο παιδί της ή η γυναίκα στον άνδρα, αλλά αυτό το άνοιγμα στους «συναισθηματικούς» είναι αρνητικό. Κάποια ζημιά θα γίνει στην ιδέα. Στην Κύπρο που έχουν αυτό το νόμο και έχουν ανοίξει τις ζώσες μεταμοσχεύσεις σε βαθμούς συγγένειας και «συναισθηματικούς δότες» υπήρξαν καταγγελίες ότι δεν δόθηκαν τα λεφτά που είχαν συμφωνηθεί. Αυτό όμως θα κάνει ζημιά και στη μετά θάνατο δωρεά οργάνων. Εμάς εκείνο που μας ενδιαφέρει είναι να περάσουμε το μήνυμα της αξίας της μετά θάνατο δωρεάς».
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
