Σχολεια… αναγκης για τους μαθητες της υπαιθρου

Ως επιτακτική προβάλλει η ανάγκη συγχώνευσης των ολιγοθέσιων Δημοτικών Σχολείων που λειτουργούν και σε οικισμούς της Ροδόπης και τα οποία σύμφωνα με απόψεις εκπαιδευτικών «δεν είναι δυνατό να ανταποκριθούν στις σύγχρονες παιδαγωγικές απαιτήσεις και τη σωστή εφαρμογή των αναλυτικών προγραμμάτων».

Στο νομό λειτουργούν 20 συνολικά ολιγοθέσια σχολεία, με πληθυσμό μαθητών ο οποίος μειώνεται κλιμακωτά κάθε έτος.

Τα προβλήματα τους είναι πολλά, γνωστά και τα περισσότερα άλυτα.

Η σταδιακή κατάργηση αυτών των σχολείων και η ίδρυση σχολικών κέντρων που θα επιτρέψουν σαφώς την εμπέδωση καλύτερων συνθηκών εκπαίδευσης, βρίσκει αντιμέτωπους τους γονείς, με συνέπεια η ίδια κατάσταση να παραμένει, με μόνους ζημιωμένους τους ίδιους τους μαθητές.

Οι συγχωνεύσεις παρά τις εντατικές προσπάθειες εκ μέρους της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ροδόπης δεν προχωρούν, για «συναισθηματικούς λόγους» τους οποίους προβάλλουν οι γονείς.

Τι οδήγησε στην υποβάθμιση των σχολικών μονάδων, ποιος είναι ο ρόλος τους, πόσο και πώς επηρεάζει τους μαθητές η ένταξή τους σε ένα αντίστοιχο σχολικό περιβάλλον, τι μπορεί να γίνει ώστε να επιλυθεί οριστικά το πρόβλημα «των ατροφικών ολιγοθέσιων», σε αυτά τα βασικά ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει σχετική έρευνα του «ΠτΘ».

Παράλληλα με τις απαντήσεις αυτές που συνθέτουν την υφιστάμενη πραγματικότητα όπως τη βιώνουν οι πρωταγωνιστές της, παρουσιάζεται και ένας φάκελος στοιχείων και στατιστικών δεικτών, που αναδεικνύουν την γενικότερη κατάσταση στο χώρο της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης .

Μιλούν στον ΠτΘ ο Προϊστάμενος της αρμόδιας νομαρχιακής Διεύθυνσης κ. Δημήτρης Κολτσίδας και ο Πρόεδρος του Συλλόγου Δασκάλων και Νηπιαγωγών Ροδόπης , εκπαιδευτικός του τριθέσιου Δημοτικού Σχολείου Κοσμίου κ. Χάρης Κυριάκου.

Ο χάρτης των ολιγοθέσιων

Τρία μονοθέσια Δημοτικά Σχολεία, λειτουργούν σε ισάριθμους οικισμούς του νομού. Είναι αυτά της Σάλπης, των Ασωμάτων και των Αμαξάδων, όπου φοιτούν 8, 2 και 3 μαθητές αντίστοιχα. Ένας δάσκαλος, σε καθημερινή βάση καλύπτει τις διδακτικές ανάγκες που υπάρχουν.

Σε 9 ανέρχονται από την άλλη, τα διθέσια σχολεία στην περιοχή. Λειτουργούν στους Αγίους Θεοδώρους, το Αρσάκειο, τη Γρατινή, τη Διαλαμπή, τη Μαρώνεια, τη Μέση, τον Πολύανθο, τους Υφαντές και το Σώστη, με αριθμό μαθητών που κυμαίνεται μεταξύ 10 και 20.

Υπάρχουν βέβαια και τα τριθέσια, στα οποία διδάσκουν τρεις εκπαιδευτικοί, με πληθυσμό που ξεπερνά τους 21 και φτάνει σε κάποιες περιπτώσεις τους 45 μαθητές.

Η πλειοψηφία των ολιγοθέσιων, επιβεβαιώνει ο κ.Κολτσίδας βρίσκεται στην ύπαιθρο

στην πόλη της Κομοτηνής «όλα είναι εξαθέσια και πάνω» .

Το εκπαιδευτικό προσωπικό που απασχολείται στα ίδια σχολεία κατέχει μόνιμη οργανική θέση, σε ελάχιστες δε περιπτώσεις κρίθηκε αναγκαία η συνδρομή αναπληρωτών ή ωρομισθίων.

Πώς φτάσαμε στην συρρίκνωση των σχολικών μονάδων;

«Παράγοντες γεωγραφικοί, συγκοινωνιακοί, οικονομικοί, κοινωνικοί, πολιτιστικοί και πολιτικοί σε συνδυασμό με την ύπαρξη ορισμένων ειδικών συνθηκών και εθνικών σκοπιμοτήτων ευνόησαν την ίδρυση και λειτουργία ολιγοθέσιων σχολείων, τα οποία πρόσφεραν και εξακολουθούν να προσφέρουν σημαντικότατο κοινωνικό και εθνικό έργο». Την συγκεκριμένη άποψη υποστήριξε σε δηλώσεις του, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Δασκάλων και Νηπιαγωγών κ. Κυριάκου. Το ρεύμα της αστυφιλίας αποστέρησε το χωριό από το πιο ζωντανό μέλος του, τους νέους ανθρώπους και αποδυνάμωσε το σχολείο από τους μαθητές του, πρόσθεσε ο ίδιος.

Σύμφωνα με τον κ. Κολτσίδα, υπήρχε μια τάση αστυφιλίας η οποία έλαβε μεγαλύτερες διαστάσεις μετά την «οικοδομική έκρηξη» της Κομοτηνής που αποτέλεσε ένα από τα κίνητρα για τους νεαρούς γονείς της υπαίθρου, να μετακομίσουν στην πόλη. Μέσα στους λόγους οι οποίοι συνηγορούν στην επιλογή εγκατάστασης στην πόλη είναι κι η επιδίωξη για «καλύτερες συνθήκες μάθησης των παιδιών τους». Φροντιστήρια ξένων γλωσσών, περισσότερες εξωσχολικές δραστηριότητες, που μπορούν να συντελέσουν στην πνευματική ανάπτυξη των μαθητών, είναι ένα ζήτημα που απασχολεί κάθε γονιό.

Το φαινόμενο της αστυφιλίας, ωστόσο είχε ως αποτέλεσμα ακόμη και να ανασταλεί η λειτουργία ορισμένων Δημοτικών. Όπως τονίζει ο Διευθυντής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης από το έτος 2000 μέχρι και σήμερα ανέστειλαν τη λειτουργία τους τα Δημοτικά της Αμβροσίας, του Γλυκονερίου, της Αρίσβης, του Παλλαδίου, του Πρωτάτου. Τα προηγούμενα χρόνια, οι πόρτες έκλεισαν στις σχολικές μονάδες του Ιμέρου και της Νέας Σάντας.

Υπάρχει εξάλλου και η περίπτωση του 12ου Δημοτικού Σχολείου της Κομοτηνής, στο οποίο δεν ήχησε ποτέ το κουδούνι, λόγω ανυπαρξίας μαθητών.

Λιγότεροι μαθητές στην ύπαιθρο, περισσότεροι στην πόλη

Η σταδιακή μείωση του μαθητικού πληθυσμού των σχολείων των περιφερειακών οικισμών έφερε την αύξηση του αντίστοιχου δείκτη που αφορά στα Δημοτικά της Κομοτηνής.

Το 2ο , το 3ο , το 5ο και το 10ο τα οποία βρίσκονται σε περιοχές της πόλης με μεγάλη ανοικοδόμηση, παρουσιάζουν μεγαλύτερη αύξηση στη δύναμη των μαθητών τους. Σταθερός-με μια διαφαινόμενη τάση προς μείωση- παραμένει ο αριθμός των μαθητών στο 6ο και το 8ο που βρίσκονται προς την περιοχή Στρατώνων.

Στην νότια Κομοτηνή όμως άρχισε να υφίσταται πρόβλημα στέγασης των μαθητών, λόγω της μεγάλης αύξησης του πληθυσμού τους, στα σχολεία τα οποία λειτουργούν εκεί.

Η δημιουργία νέων κτιριακών υποδομών, βρίσκεται σε καλό δρόμο, με συστηματική προσπάθεια εκ μέρους του Νομάρχη Άρη Γιαννακίδη και ύστερα κι από σχετική οικονομική επιχορήγηση. Ο κ. Κολτσίδας εκφράζει την πεποίθηση ότι μέχρι και τον Σεπτέμβριο θα είναι έτοιμες οι προσθήκες στο 7ο, στο 9ο, στο 5ο Δημοτικά Σχολεία όπως εξάλλου και στο 2ο Νηπιαγωγείο.

Η εκπαίδευση στα ολιγοθέσια σχολεία

Στα σχολεία αυτά δεν είναι δυνατή η παροχή εκπαίδευσης ποιότητας και οι εκπαιδευτικές ανισότητες που ακολουθούν τις κοινωνικοπολιτιστικές, ανάμεσα στα παιδιά της υπαίθρου και των αστικών –ημιαστικών περιοχών εντείνονται, κατά τα λεγόμενα του κ. Κυριάκου.

Τα ολιγοθέσια σχολεία παρουσιάζουν αντικειμενικές δυσκολίες στη λειτουργία τους λόγω του μικρού αριθμού μαθητών, ιδίως τα μονοθέσια κι αυτό γιατί αρχικά ήταν δύσκολη η συγχώνευση ή η κατάργησή τους λόγω εδαφολογικών συνθηκών (έλλειψη δρόμων, μεταφορικών μέσων). Μειονέκτημα ακόμη συνιστά η ανομοιογένεια μαθητών στα συνδιδασκόμενα τμήματα, μια και οι μαθητές της Γ’ και Ε’ τάξης όταν κάνουν μάθημα μαζί με τη Δ’ και τη ΣΤ’ είναι υποχρεωμένοι να παρακολουθούν μαθήματα που είναι πάνω από τις πνευματικές δυνατότητες της ηλικίας τους.

Επιπλέον, όπως συμπληρώνει ο κ. Χάρης Κυριάκου, « η έλλειψη διδακτικού χρόνου, μέσων, ευέλικτων προγραμμάτων, επικοινωνίας δασκάλων με συναδέλφους τους, η δυσκολία ανταπόκρισης του δασκάλου σε όλους τους τομείς του εκπαιδευτικού ρόλου, η δυσκολία διατήρησης της τάξης και η σωστή λειτουργία μέσα στην αίθουσα» είναι επίσης πολύ σημαντικές παράμετροι του εκπαιδευτικού προβλήματος.

Ο κ.Κολτσίδας παραθέτει το παράδειγμα του Δημοτικού Σχολείου της Σάλπης, των 8 μαθητών, οι οποίοι παρακολουθούν μαθήματα της Α’, Β’, Γ’ Ε’ και ΣΤ’ τάξης . Την ώρα που γίνεται παράδοση μαθήματος για κάποιους, οι υπόλοιποι θα πρέπει να ασχοληθούν με τη λύση διαφόρων ασκήσεων, εξάσκηση στην ορθογραφία ή οτιδήποτε άλλο, χωρίς να θορυβούν στην αίθουσα.

«Τα παιδιά της υπαίθρου δεν έχουν τη δυνατότητα εκμάθησης της αγγλικής γλώσσας, της παρακολούθησης μαθημάτων μουσικής και γυμναστικής, που υπάρχουν στα εξάθεσια» τονίζει . Όσο για τους δασκάλους που υπηρετούν στα ολιγοθέσια, συνήθως υπερβάλλουν εαυτούς για να ανταποκριθούν στο έργο τους.

Ο Διευθυντής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης σημειώνει εξάλλου πως χάρη στην επιείκεια και την ελαστικότητα που επιδείχθηκε από τις ηγεσίες του Υπουργείου Παιδείας, μέχρι σήμερα δεν προκλήθηκαν προβλήματα στην στελέχωση των ολιγοθέσιων.

Βάση του νόμου 1566 για να λειτουργήσει ένα σχολείο ως μονοθέσιο, θα πρέπει σε αυτό να φοιτούν μέχρι 25 μαθητές. « Εμείς λόγω ιδιαιτεροτήτων της περιοχής, σε σχολεία όπου υπάρχουν 25 μαθητές έχουμε 3 δασκάλους κι αυτό είναι μια σημαντική παραχώρηση», υπογραμμίζει ο ίδιος.

Γιατί οι γονείς αντιδρούν στις συγχωνεύσεις

Παρά το γεγονός ότι «αντιλαμβάνονται» τις επιπτώσεις, οι γονείς με παιδιά που φοιτούν στα ολιγοθέσια Δημοτικά Σχολεία στη Ροδόπη επιμένουν να αντιστέκονται στις συγχωνεύσεις.

Οι προσπάθειες που κατέβαλε η αρμόδια Διεύθυνση κι ο ίδιος ο Προϊστάμενος ώστε να πειστούν οι γονείς των μαθητών για τη συνένωση του σχολείου της Μέσης με αυτό της Καλλίστης ή του Φαναρίου, απέβησαν άκαρπες

«Πιστεύουν ότι η λειτουργία του σχολείου δίνει ζωή στο χωριό, υποθέτω ότι η κρίση τους αυτή δεν έχει να κάνει με τοπικιστικά κριτήρια αλλά κυρίως συναισθηματικά». Το κλείσιμό του, θα δημιουργήσει αντικίνητρα για την παραμονή των νέων ανθρώπων και οι νέες οικογένειες θα εκλείψουν, το χωριό θα γεράσει.

«Πρόθεσή μας είναι να υπάρξουν οι συγχωνεύσεις αλλά σεβόμαστε τις επιλογές των γονιών» διαβεβαιώνει ο κ. Κολτσίδας ο οποίος αναφέρει ταυτόχρονα την πρόκληση εντάσεων σε άλλους νομούς όπου προχώρησαν οι αναγκαστικές συνενώσεις. «Δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε αναταραχές στους οικισμούς όπου λειτουργούν τα μονοθέσια και τα διθέσια. Η κοινωνία όμως είναι έντονα ανταγωνιστική και όλα τα παιδιά πρέπει να έχουν τα ανάλογα εφόδια» προσθέτει χαρακτηριστικά.

Τα οφέλη των σχολικών κέντρων

Η δημιουργία των σχολικών κέντρων, που μπορούν να προκύψουν με τις συγχωνεύσεις ολιγοθέσιων σχολείων, δίνει τη δυνατότητα οργάνωσης μιας πλούσιας σχολικής ζωής, με μεγάλο αριθμό μαθητών. Καλλιεργεί κι αναπτύσσει καλύτερα τη συνεργασία, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη ενώ παρουσιάζει ασύγκριτα παιδαγωγικά-διδακτικά πλεονεκτήματα τόσο για τους μαθητές όσο για τους δασκάλους.

«Διάθεση του κανονικού χρόνου για τη διδασκαλία των μαθημάτων, εφαρμογή ολοκληρωμένων μεθόδων διδασκαλίας. Παρακολούθηση διδακτικής ύλης αντίστοιχης της πνευματικής ικανότητας των μαθητών και όχι ανώτερης, όπως συμβαίνει στα ολιγοθέσια, με τους Α’ και Β’ κύκλους συνδιδασκαλίας. Διάθεση περισσότερου χρόνου για εξατομικευμένη διδασκαλία και ιδιαίτερα για παροχή βοήθειας σε μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες, ψυχολογικά προβλήματα και ειδικές ανάγκες. Ύπαρξη περισσότερου εποπτικού υλικού, μέσων εγκαταστάσεων για τη διδασκαλία των μαθημάτων. Κοινωνικοποίηση και ομαλή κοινωνική ένταξη που πραγματοποιείται καλύτερα στο ευρύτερο περιβάλλον με τη συναναστροφή περισσότερων παιδιών. Οικονομία στις λειτουργικές δαπάνες των σχολείων με τον περιορισμό των διδακτηρίων, καλύτερος εξοπλισμός σχολείων, κατασκευή γυμναστηρίων, βοηθητικών εγκαταστάσεων» κ.α.

Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Δασκάλων και Νηπιαγωγών εκφράζει την πεποίθηση πως η εισαγωγή νέων ειδικοτήτων στα σχολεία που θα προέλθουν από τις συνενώσεις, θα δημιουργήσει ένα ισχυρότατο κίνητρο για να υποχωρήσουν οι κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις ενώ ταυτόχρονα θα αποτελέσει μέτρο άμβλυνσης των εκπαιδευτικών ανισοτήτων. Ο ίδιος επισημαίνει συμπερασματικά πως «μόνον με μια νέα αναπτυξιακή πολιτική που θα βασίζεται στα συγκριτικά πλεονεκτήματα κάθε περιοχής, θα μεταβάλλει τους κοινωνικοοικονομικούς και πολιτιστικούς παράγοντες και θα αμβλύνει τις κοινωνικές ανισότητες, που με τη σειρά τους θα επηρεάσουν θετικά την κοινωνική κινητικότητα, θα υπάρξει ανάπλαση και αναγέννηση της ελληνικής υπαίθρου, και είναι δυνατό τότε να εξασφαλιστούν οι βασικές προϋποθέσεις του εγχειρήματος της συγχώνευσης των ολιγοθέσιων σχολείων.»

Νατάσσα Δοσεμετζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.