Σχεδια για την αξιοποιηση του παλιου δικαστικου μεγαρου

Τρεις άνθρωποι που με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο συνέδεσαν τη ζωή τους με το παλιό δικαστικό μέγαρο Κομοτηνής συζητούν με τον ΠτΘ για τη λειτουργικότητα και τα προβλήματα του κτιρίου και για το πώς μπορεί να αξιοποιηθεί. Κτίρια χωρίς ανθρώπους είναι άψυχα γι’ αυτό και η όποια επιλογή θα πρέπει ν’ ακουμπά στις ανάγκες των ανθρώπων που υπηρετούν τη δικαιοσύνη. Kοινή πρόταση των δικηγόρων Γιώργου Πεταλωτή και Νίκου Κιόρογλου, καθώς και του αρχιτέκτονα Κώστα Κατσιμίγα η δημιουργία μιας νομικής βιβλιοθήκης. Ίσως ένα κτίριο που στέγασε ελληνική, βουλγαρική ίσως και οθωμανική διοίκηση να είναι καλό να συμπεριλάβει ένα ακόμη κομμάτι ιστορίας στις μνήμες του, αυτή τη φορά από την επιστήμη της Νομικής.

Τις αναμνήσεις του από το δικαστικό μέγαρο Κομοτηνής μεταφέρει ο δικηγόρος Νίκος Κιόρογλου, επισημαίνοντας τα προβλήματα που αντιμετώπιζε ως κτίριο. «Από το 1960 που ορκίστηκα δικηγόρος στο Πρωτοδικείο Ροδόπης υπήρχε θέμα της κατασκευής άλλου δικαστικού μεγάρου. Από τότε ακόμη δεν εξυπηρετούσε τις ανάγκες γιατί ήταν σε πολύ κακή κατάσταση. Την εποχή εκείνη, στον πρώτο όροφο όπου είναι το ακροατήριο, η εισαγγελία και η γραμματεία του Πρωτοδικείου και οι δικαστές πρωτοδίκες, τα πατώματα ήταν ξύλινα. Βλέπαμε κάτω τα υπόγεια, μέσα από τις χαραμάδες, επειδή τα ξύλα ήταν παλιά. Δέκα χρόνια μετά έγινε υποστύλωση και ρίχτηκε τσιμέντο.

Το δικαστικό μέγαρο είναι πολύ παλιό σαν κτίριο. Μάλλον χτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, όπως και η ταξιαρχία μπροστά από το δικαστικό μέγαρο. Από όσα έχω ακούσει από το μακαρίτη τον Αθανασιάδη χτίστηκαν και τα δύο κτίρια με στρόγγυλες πέτρες ποταμίσιες από το βυζαντινό φρούριο».

Ο κ. Κιόρογου σχολιάζει την πιθανή αξιοποίηση του κτιρίου. Δε θα μπορούσε, για παράδειγμα, να φανταστεί κάποιο παράρτημα της πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης, γιατί ο πανεπιστημιακός χώρος είναι ο κατάλληλος. «Οι βιβλιοθήκες είναι χώροι που επισκέπτονται πολλά άτομα. Την περασμένη εβδομάδα πήγα στη βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου προκειμένου να βρω κάποια στοιχεία που χρειαζόμουν. Ο συγκεκριμένος χώρος δε θα εξυπηρετούσε το να μεταφερθεί μέρος της βιβλιοθήκης της Νομικής».

Ο κ. Κιόρογλου έχει μια εικόνα του πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί το παλιό δικαστικό μέγαρο. «Το φαντάζομαι σαν ένα χώρο όπου μπορούν να λειτουργούν οι εφέτες ή οι δικαστές με κάποια βιβλιοθήκη, γιατί στο νέο δικαστικό μέγαρο δε βλέπω κάποιους χώρους για βιβλιοθήκη. Να μπορούν βεβαίως να έχουν πρόσβαση όλοι οι δικαστές και όλοι οι δικηγόροι».

Ο κ. Κιόρογλου πέρασε πολλά χρόνια από τη ζωή του. «Έζησα σ’ αυτό το χώρο με πάρα πολύ καλούς συναδέλφους, ασκώντας τη δικηγορία, το συνάδελφο Κατσιμίγα, τον Αμβροσιάδη, το συνάδελφο Γιαλιτάκη που ήταν και συμφοιτητής μου, τον Τσακιρόπουλο, τον Παπαντωνίου, τον Σιανίδη. Ήταν έγκριτοι δικηγόροι, με την έννοια ότι διέθεταν όλο τους το χρόνο στη δικηγορία.

Ποτέ δεν είχα αρνητική αίσθηση, αντίθετα είχα μια πολύ καλή συμπεριφορά από τους συναδέλφους».

Γ. Πεταλωτής: Διοικητικές υπηρεσίες Εφετείου και βιβλιοθήκη

Ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Ροδόπης Γιώργος Πεταλωτής μιλάει για το παλιό δικαστικό μέγαρο, σημειώνοντας ότι κρύβει την ιστορία της Κομοτηνής και όλης της περιοχής. «Το παλιό δικαστικό μέγαρο είναι ένα πολύ ωραίο κτίριο και κουβαλάει μνήμες από τις αλλαγές της κρατικής εξουσίας με τις πολλές σημαντικές χρήσεις που είχε, με τελευταία τη στέγαση του δικαστικού μεγάρου Κομοτηνής και του Εφετείου Θράκης, που είναι ένας πολύ σημαντικός θεσμός για την περιοχή μας.

Κοιτάζουμε πλέον απ’ έξω το παλιό δικαστικό μέγαρο. Συγκρίνουμε τις ανέσεις και διαπιστώνουμε ότι είναι περισσότερες στο νέο δικαστικό μέγαρο, δεν παύουμε όμως να νοσταλγούμε εκείνο το παλιό κτίριο, που ήταν ζεστό κι ανθρώπινο, γεμάτο από μνήμες και ιστορίες ανθρώπων που πέρασαν, πολιτών, δικαστικών, δικηγόρων, δικαστικών υπαλλήλων. Υπάρχει μια συναισθηματική φόρτιση σε όλους όσοι πέρασαν από εκεί».

Για τον κ. Πεταλωτή ο χώρος δεν πρέπει να αφεθεί στην τύχη του. «Ταυτόχρονα με την ανέγερση του νέου δικαστικού μεγάρου έχουν γίνει ενέργειες ούτως ώστε να αναπαλαιωθεί το παλιό. Έχει εγκριθεί σχετικό κονδύλιο. Στο πρόγραμμα είναι να μεταφερθούν οι διοικητικές υπηρεσίες του Εφετείου και της Εισαγγελίας Εφετών.

Θα είναι καλό ν’ αξιοποιηθεί στην κατεύθυνση να δημιουργηθεί μια βιβλιοθήκη και ίσως να φιλοξενεί εκδηλώσεις και συνελεύσεις ανθρώπων που έχουν σχέση με τη λειτουργία του δικαστικού μεγάρου».

Κ. Κατσιμίγας: Διοικητικές υπηρεσίες και αρχεία

Ο αρχιτέκτονας μηχανικός Κώστας Κατσιμίγας, πριν περάσει στην αρχιτεκτονική ταυτότητα του παλιού δικαστικού μεγάρου στέκεται στις ιστορικές στιγμές της περιόδου που κατασκευάστηκε: «Το 1878 έχουμε το ρωσοτουρκικό πόλεμο και την έντονη παρουσία των ρώσων στην περιοχή, την κατασκευή του σχεδίου και του λιμένος Αλεξανδρούπολης και την απαρχή της έλευσης βουλγαρικού πληθυσμού στην περιοχή. Στη συνέχεια, η περιοχή επανήλθε στους οθωμανούς με επιστροφή των βουλγάρων το 1913.

Το κτίριο εκείνο χρησιμοποιείτο ως διοικητήριο παλαιότερα από τη βουλγαρική διοίκηση την περίοδο 1913 –1919. Υπάρχουν πληροφορίες ότι και οι οθωμανοί το χρησιμοποιούσαν ως διοικητήριο. Δεν είναι τυχαίο ότι δίπλα υπάρχουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Το κτίριο που στεγάζεται σήμερα η Ταξιαρχία είναι βουλγαρικής κατασκευής κι έγινε την περίοδο 1913 – 1919. Πιθανολογείται ότι υπήρχε στρατόπεδο και των οθωμανών. Δεν πρέπει να αγνοούμε ότι διοίκηση και στρατός σε περιόδους πολέμου περίπου ταυτίζονταν».

Ο κ. Κατσιμίγας εξηγεί ότι με την έλευση της ελληνικής διοίκησης έγινε δικαστικό μέγαρο με τη μεταφορά από την Αδριανούπολη του Εφετείου Θράκης. «Από το 1920 έδρα της περιφερειακής διοίκησης Θράκης ήταν η Αδριανούπολη. Μετά το 1922 η έδρα μετεφέρθη στην Κομοτηνή. Στο συγκεκριμένο κτίριο στεγάστηκε το Εφετείο Θράκης, το Πρωτοδικείο Ροδόπης και το Ειρηνοδικείο Ροδόπης».

Τα ‘ξηλώματα’

Περνώντας στις τάσεις που επικρατούσαν στην αρχιτεκτονική του 19ου αιώνα ο κ. Κατσιμίγας υποστηρίζει ότι ήταν μία από τις χειρότερες περιόδους. «Λέγεται χαρακτηριστικά από πολλούς αρχιτέκτονες ότι ήταν ο αιώνας του τίποτε. Βέβαια, ως όρος πέρασε το ‘περίοδος του εκλεκτικισμού’. Ο εκλεκτικισμός σημαίνει ότι έχουμε επιλογή διαφόρων αρχιτεκτονικών στοιχείων και μία μίξη άλλοτε περισσότερο κι άλλοτε λιγότερο επιτυχή.

Στην ελεύθερη Ελλάδα κυριαρχούσε ο νεοκλασικισμός, που αποτελούσε μια μορφή εκλεκτικισμού διότι επέλεγε στοιχεία από την αρχαία Ελλάδα και την κλασσική περίοδο». Σημειώνει ότι έδωσε ως περίοδος ενδιαφέροντα κτίρια, αλλά χωρίς να σημαδέψει την ιστορία της αρχιτεκτονικής.

Επί του κτιρίου που στέγασε διοίκηση και δικαστήρια ο κ. Κατσιμίγας σημειώνει ότι είναι συνεπές ως προς την αισθητική του. «Έχει μια συγκεκριμένη αρχιτεκτονική μορφή, υπάρχουν στοιχεία νεοκλασικισμού, είναι συμμετρικό, απλό, λιτό και λειτουργικό για τα δεδομένα της περιοχής. Υπήρχαν αυτοί οι δύο κεντρικοί διάδρομοι και οι μεγάλες αίθουσες δεξιά κι αριστερά».

Περί φήμης που ήθελε το δικαστικό μέγαρο να έχει κατασκευαστεί από πέτρες του βυζαντινού φρουρίου ο κ. Κατσιμίγας σημειώνει ότι αυτό αφορά το κτίριο της Ταξιαρχίας, που κατασκευάστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα. «Ήδη είχε αρχίσει να ‘ξηλώνεται’ το τείχος με αποκορύφωμα το 1920 όταν ο έλληνας περιφερειακός διοικητής Δάσιος το αποτέλειωσε προκειμένου να δημιουργηθούν χώροι για να χτιστεί το 1ο Δημοτικό». Με τη σειρά του επισημαίνει ότι έχει συνδεθεί σαν κτίριο με την ιστορία του τόπου και πρέπει να διατηρηθεί με σεβασμό στη μορφή του.

Η επαγγελματική ιδιότητα του πατέρα του Χαράλαμπου Κατσιμίγα ως δικηγόρου ήταν ο λόγος που ο Κώστας Κατσιμίγας έζησε από μικρός στους χώρους του δικαστικού μεγάρου. «Γνώρισα περά από τους δικηγόρους της Κομοτηνής και δικαστές. Εκείνο που θυμάμαι από παιδί ήταν ο καημός των δικηγόρων και των δικαστών για να αποκτηθεί ένα καινούριο κτίριο, γιατί δεν ήταν ένας ευπρεπής χώρος όπου η δικαιοσύνη μπορούσε να αποδοθεί με αξιοπρέπεια. Το νέο δικαστικό μέγαρο θεωρώ ότι έχει σεβαστεί την αρχιτεκτονική του υφισταμένου κτιρίου και αποτελεί πάρα πολύ καλή εξέλιξη των τελευταίων ετών.

Το παλιό κτίριο θα μπορούσε να στεγάσει υπηρεσίες, ενδεχομένως και αρχεία».

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.