Ρεαλισμος και οχι αυταπατες στα ζητηματα της τριτοβαθμιας εκπαιδευσης

Τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Κωνσταντίνο Μπαγιάτη βράβευσε το ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής κατά τη διάρκεια της επίσημης έναρξης του Διεθνούς Συνεδρίου ΤΕΦΑΑ, η οποία έλαβε χώρα την Παρασκευή που μας πέρασε στο αμφιθέατρο της Πανεπιστημιούπολης αναγνωρίζοντας στο πρόσωπό του έναν άξιο συμπαραστάτη στο έργο που επιτελεί το Τμήμα.

Ο Κωνσταντίνος Μπαγιάτης γεννήθηκε στην Καβάλα το 1945. Τελείωσε το Μαθηματικό της Θεσσαλονίκης, όπου και δούλεψε σε διάφορα φροντιστήρια, και στη συνέχεια διορίσθηκε ως βοηθός στο Μαθηματικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και συγχρόνως έκανε μεταπτυχιακό στη Στατιστική. Στη συνέχεια ακολούθησε πανεπιστημιακή καριέρα. Υπηρέτησε στο ΤΕΦΑΑ της Θεσσαλονίκης και από το 1995 είναι καθηγητής του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου της Θεσσαλίας, διδάσκοντας Στατιστική και Μεθοδολογία Έρευνας. Το 1998 στις πρώτες πρυτανικές εκλογές εκλέχτηκε αντιπρύτανης και το 2002 πρύτανης.

Με τον Κωνσταντίνο Μπαγιάτη συζητά σήμερα ο ΠτΘ για το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και τα προβλήματά του, αλλά γενικότερα και για τα τεκταινόμενα στον ευρύτερο χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ας τον ακούσουμε:

ΠτΘ: Έχετε δεσμούς επιστημονικούς με το ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής;

Κ.Μ.: Με το ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής εργάστηκα βάσει του Προεδρικού Διατάγματος 407, ως επισκέπτης καθηγητής και δίδασκα στο Μεταπτυχιακό την πρώτη χρονιά που ξεκίνησε καθώς και τη δεύτερη και από εκεί και ύστερα έχουμε αναπτύξει τα δύο ΤΕΦΑΑ, Θράκης και Θεσσαλίας, μεγάλη και πολύ καλή συνεργασία. Υπάρχουν κοινά προγράμματα τα οποία τρέχουν και σήμερα, κοινό μεταπτυχιακό, υπάρχει μία πολύ δυναμική και ενεργή συνεργασία ανάμεσα στα δύο επαρχιακά ΤΕΦΑΑ.

ΠτΘ: Υπάρχει συνεργασία και με τα άλλα τμήματα του Δημοκριτείου;

Κ.Μ.: Σαν πανεπιστήμια έχουν δεσμούς μεταξύ τους. Γνωρίζω ότι τα Παιδαγωγικά Τμήματα έρχονται κάθε χρόνο και επισκέπτονται τα μειονοτικά σχολεία για να έχουν οι φοιτητές μας και μία ιδέα του τι θα πει μειονοτικό σχολείο.

ΠτΘ: Ποια είναι η άποψή σας για το συγκεκριμένο συνέδριο;

Κ.Μ.: Το συνέδριο το ζω από την πρώτη ημέρα που ξεκίνησε. Ήταν μία φιλότιμη προσπάθεια, η οποία σιγά – σιγά ξεπέρασε τη μορφή μιας απλής εκδήλωσης και μετεξελίχθηκε σε ένα τεράστιο συνέδριο το οποίο τα τελευταία χρόνια συγκεντρώνει πάνω από χίλιους συνέδρους. Έχει καθιερωθεί και είναι ο τόπος συνάντησης όλων των γυμναστών και όλων όσων ασχολούνται με τη φυσική αγωγή. Το συνέδριο έχει γιγαντωθεί σε τέτοιο σημείο που ίσως είναι καιρός να γίνει μία διάκριση ανάμεσα στο επιστημονικό μέρος και αυτό των δημοσίων σχέσεων. Είναι ένα πολύ καλό συνέδριο και λειτουργεί θετικά, είτε το δούμε ως ευκαιρία να αναδειχθούν νέοι επιστήμονες είτε ως έναν χώρο συγκέντρωσης και συνεύρεσης όλων των γυμναστών ανά την Ελλάδα. Και πρέπει έτσι να λειτουργεί και για την τοπική κοινωνία.

ΠτΘ: κ. Πρύτανη, θα μπορούσατε να μας δώσετε την εικόνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας; Πόσα τμήματα υπάρχουν, πόσοι οι φοιτητές; Έχετε τμήματα που χρηματοδοτούνται από το ΕΠΕΑΕΚ; Υπάρχει προοπτική για τη δημιουργία άλλων;

Κ.Μ.: Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας έχει δεκάξι τμήματα και οι φοιτητές αριθμούν τις έξι χιλιάδες. Από τα δεκάξι τμήματα τα έξι είναι καινούργια και χρηματοδοτούνται από το ΕΠΕΑΕΚ. Σε αυτή τη φάση είναι καλύτερα να μην δημιουργηθούν άλλα τμήματα. Από τα Τμήματα που χρηματοδοτούνται από το ΕΠΕΑΕΚ κάποια έχουν βγάλει αποφοίτους και κάποια όχι. Κάποια είναι φοβερά εργαστηριακά και χρειάζονται πολλά χρήματα. Όταν έχουμε να κάνουμε με τέτοιου είδους τμήματα οι απαιτήσεις είναι πολλές γιατί δεν είναι τμήματα μάνατζμεντ ή τμήματα που απαιτούν μία αίθουσα με δύο υπολογιστές. Για να οργανώσεις ένα Τμήμα Βιοχημείας στοιχίζει πολλά χρήματα. Κάθε μέρα οι φοιτητές χρειάζονται για αναλώσιμα επίσης πολλά χρήματα. Όταν έχουμε τέτοιες ανειλημμένες υποχρεώσεις νομίζω ότι είναι δύσκολη η επέκταση και σε άλλα τμήματα. Και από την άλλη, ποιος θα τα τρέχει αυτά τα τμήματα; Συνήθως την λειτουργία των πανεπιστημίων την έχουν οι πρυτάνεις και οι αντιπρυτάνεις. Σας πληροφορώ ότι από δουλειά είμαστε κορεσμένοι. Θα πρέπει για τρία ή για έξι χρόνια ένας πρύτανης ή αντιπρύτανης να γίνεται πρόεδρος ενός τμήματος, για να το φέρει σε κάποιο λογαριασμό για να το παραδώσει σε μέλη ΔΕΠ.

ΠτΘ: Έχετε προβλήματα με έλλειψη προσωπικού;

Κ.Μ.: Στα καινούργια τμήματα ναι. Δεν ξέρω με ποιο σκεπτικό έχουν ιδρυθεί ταυτοχρόνως πολλά τμήματα σε όλη την Ελλάδα. Οικονομικό στη Θράκη, Οικονομικό στη Θεσσαλία, στα Γιάννενα, οπότε η «πελατεία» είναι ίδια. Όταν έχουμε πέντε τμήματα που προκηρύσσουν ταυτόχρονα από μία πεντάδα θέσεων και μιλάμε για είκοσι θέσεις, οι υποψήφιοι που θα τις καταλάβουν αρχίζουν και κάνουν επιλογή. Παίζουν κάποια παιχνίδια με το να διαλέγουν υψηλότερες βαθμίδες ή να απαιτούν υψηλότερες βαθμίδες. Στα παλιά τμήματα, όπου όλα είναι ρεγουλαρισμένα και τρέχουν κανονικά, δεν υπάρχουν προβλήματα.

ΠτΘ: κ. Πρύτανη, στην περιοχή μας θέμα πολυσυζητημένο και μεγάλο ζητούμενο είναι η επαφή μεταξύ του Δημοκριτείου και της τοπικής κοινωνίας. Ποια είναι η σχέση του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με την εκεί τοπική κοινωνία;

Κ.Μ.: Πάντα στα επαρχιακά πανεπιστήμια υπάρχει αυτό το πρόβλημα των σχέσεων του πανεπιστημίου με την τοπική κοινωνία. Εσείς έχετε ένα πλεονέκτημα- μειονέκτημα. Είστε μακριά από τα κέντρα, με αποτέλεσμα ο πανεπιστημιακός πληθυσμός να διαμένει εδώ κατά ένα μεγάλο ποσοστό. Νομίζω ότι αυτοί οι άνθρωποι έχουν ενσωματωθεί στην τοπική κοινωνία και συγχρωτίζονται με τους ντόπιους. Βέβαια, υπάρχει και το άλλο επίπεδο σχέσεων, ότι δηλαδή πρέπει το Πανεπιστήμιο να συνδιοργανώνει εκδηλώσεις με τους τοπικούς φορείς.

Αυτά τα προβλήματα τα έχουμε και εμείς. Από την άλλη, πολλά στελέχη των τοπικών κοινωνιών προσβλέπουν στα πανεπιστήμια σαν να ήταν πανάκεια που θα λύσει όλα τα προβλήματα. Στην Ευρώπη υπάρχει μία πιο φιλελεύθερη μορφή πανεπιστημίων, όπου ο φοιτητής επιλέγει το πανεπιστήμιό του όχι με την έννοια που το κάνει εδώ, λέει, για παράδειγμα, «θα πάω στο ΤΕΦΑΑ στα Τρίκαλα» και πηγαίνει. Εκεί όμως οι τοπικές κοινωνίες, για να βοηθήσουν τα παιδιά, συγχρηματοδοτούν εστίες, λέσχες, ούτως ώστε ο φοιτητής να θεωρεί κίνητρο ότι θα πάει στην Κομοτηνή διότι ο δήμαρχος έχει μία εστία που φιλοξενεί εκατό παιδιά και θα του παραχωρήσει ένα δωμάτιο.

Δυστυχώς οι τοπικές κοινωνίες βλέπουν τα πανεπιστήμια σαν ένα μέσο εύκολο πλουτισμού, με αποτέλεσμα τα ενοίκια να έχουν εκτιναχθεί στα ύψη. Αυτά είναι απαράδεκτα πράγματα. Άλλο να λέμε θέλουμε πανεπιστήμια και άλλο θέλουμε χρήματα. Το πανεπιστήμιο δεν είναι το μέσο για να πλουτίσουν τα εστιατόρια, οι ταβέρνες και να ανέβουν τα ενοίκια.

ΠτΘ: Τα προβλήματα από ό,τι φαίνεται είναι τα ίδια παντού…

Κ.Μ.: Η ελληνική κοινωνία δεν είναι διαφορετική στην Κομοτηνή από ό,τι στα Τρίκαλα.

ΠτΘ: Μέχρι το Σεπτέμβριο το Εθνικό Σύστημα Αξιολόγησης θα γίνει νόμος του κράτους. Το Υπουργείο Παιδείας έθεσε χρονικό περιθώριο στις πρυτανικές αρχές να καταθέσουν τις προτάσεις τους. Ποια είναι η άποψή σας.

Κ.Μ.: Το νομοσχέδιο για πρώτη φορά το είδαμε σε πλήρη μορφή κατά τη Σύνοδο των Πρυτάνεων στο Ναύπλιο, όπου μας το παρουσίασε ο κ. Υπουργός. Πιστεύω ότι ήταν κάτι που έλειπε και πρέπει να γίνει. Σε κανένα μέρος του κόσμου κανένας δεν παράγει οτιδήποτε χωρίς να δίνει λογαριασμό σε αυτόν που τον πληρώνει. Είτε είναι μαθητής είτε καθηγητής πρέπει να δίνει κάπου λογαριασμό. Ο ελληνικός λαός πληρώνει χρήματα και πρέπει να ξέρει τι γίνονται αυτά τα χρήματα. Με αυτή την έννοια πρέπει να γίνει αξιολόγηση και να ξέρουμε και εμείς πού βρισκόμαστε. Να μην κοκορευόμαστε και να λέμε ότι το πανεπιστήμιο Θεσσαλίας είναι το πρώτο πανεπιστήμιο της Ελλάδος, και της Θράκης είναι τέτοιο και αλλιώτικο. Ας μην τρέφουμε αυταπάτες, δεν μπορούμε να συγκριθούμε με πανεπιστήμια τα οποία λειτουργούν εδώ και εκατόν πενήντα χρόνια και το οποία έχουν επιστημονικό προσωπικό καταξιωμένο και πάγιες εγκαταστάσεις, που εμείς τώρα τρέχουμε να τις φτιάξουμε. Και εσείς είστε σε φοβερή ανοικοδόμηση και ακόμη περισσότερο εμείς, που είμαστε νεότερο πανεπιστήμιο. Δεν μπορούμε να πούμε ότι τα Πολυτεχνικά Τμήματα του Πανεπιστήμιου της Θεσσαλίας θα συγκριθούν κατευθείαν με αυτά του Μετσόβειου. Ξέρω πού βρισκόμαστε ανάλογα με το Μετσόβειο, όπως καλό είναι να ξέρει και το Μετσόβειο πού βρίσκεται σε σχέση με το Χάρβαρντ.

ΠτΘ: Ένα δεύτερο μεγάλο πρόβλημα είναι και τα Ινστιτούτα δια βίου εκπαίδευσης τα οποία έρχονται να αντικαταστήσουν τα παλιά ΠΕΚ. Πώς βλέπετε αυτήν την προοπτική;

Κ.Μ.: Γίνεται μία εξορθολογίκευση του πράγματος. Είναι ένα σχολείο της δεύτερης ή της τρίτης ευκαιρίας για κάποιους ανθρώπους που, είτε έχουν καημό να σπουδάσουν κάποιο αντικείμενο είτε από ανάγκη, γιατί η δουλειά τούς επιβάλλει να έχουν και κάποιες άλλες γνώσεις. Φαίνεται καθαρά ότι από εδώ και πέρα θα πρέπει να το πάρουμε απόφαση ότι θα πρέπει να περνάμε από τα θρανία και δύο και τρεις φορές στη ζωή μας και όχι μόνο μία φορά.

ΠτΘ: Έχουμε όμως υποδομές στα ελληνικά πανεπιστήμια για να δεχθούμε τους φοιτητές αυτούς;

Κ.Μ.: Σίγουρα δεν έχουμε, αλλά θα σας πω το εξής: όταν πριν δέκα χρόνια ξεκινούσαμε το Πανεπιστήμιο μπορώ να γνωρίζω σε ποια κατάσταση ήταν, για παράδειγμα, το ΤΕΦΑΑ. Σήμερα είναι ένα αξιοπρεπές κτίριο με εργαστήρια και ό,τι άλλο χρειάζεται. Σίγουρα όλα αυτά τα σχολεία δεύτερης ευκαιρίας θα έχουν το πλεονέκτημα του χώρου, τον ίδιο τον χώρο του πανεπιστημίου. Μπορούν, λοιπόν, να λειτουργήσουν έστω κάποια τμήματα. Δεν μπορούν σε ένα πανεπιστήμιο στο οποίο λειτουργούν δεκαπέντε τμήματα να λειτουργήσουν πενήντα. Εν πάσει περιπτώσει θα είναι ένα ξεκίνημα. Τα περισσότερα τμήματα ξεκίνησαν χωρίς να έχουν υποδομή. Θέλω να είμαι αισιόδοξος και πιστεύω ότι θα γίνει κάτι καλό. Όλα αυτά είναι θέματα που εξαρτώνται από ποια οπτική γωνία θέλεις να τα δεις. Αν θέλεις να τα δεις αισιόδοξα είναι σαν να βλέπεις το ποτήρι μισογεμάτο, αλλιώς θα το δεις μισοάδειο. Πιστεύω ότι αν ο πανεπιστημιακός χώρος τα δει με αγάπη και φροντίδα θα μπορούν να σταθούν και να προχωρήσουν.

ΠτΘ: κ. Πρύτανη, σας ευχαριστούμε πολύ.

Κ.Μ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.