Προβληματισμος για τη μετεξελιξη του θεσμου

Το βράδυ της Πέμπτης άρχισαν οι εργασίες του 12ου τακτικού Συνεδρίου της ΕΝΑΕ στη Δράμα, παρουσία του υφυπουργού Εσωτερικών Αθανασίου Νάκου, ως εκπροσώπου της κυβέρνησης, του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Γιώργου Παπανδρέου, του υπουργού Μακεδονίας Θράκης Μαργαρίτη Τζίμα, του προέδρου της ΚΕΔΚΕ Νικήτα Κακλαμάνη, καθώς επίσης εκπροσώπων κομμάτων, και αυτοδιοικητικών αρχών της χώρας, με τη συμμετοχή συνολικά 700 συνέδρων. Κηρύσσοντας την έναρξη του συνεδρίου, ο κ. Νάκος διαβεβαίωσε ότι η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εσωτερικών θα σταθεί στο πλευρό της Ν.Α.

Ενώ ο κ. Νάκος μίλησε για κεντρικές ρυθμίσεις που στηρίζουν οικονομικά τις νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις, ο κ. Παπανδρέου κατηγόρησε την κυβέρνηση για «απελπιστικά καθυστερημένη χρηματοδότηση των Νομαρχιών».

Τα θέματα που θα συζητούνται αυτές τις τρεις μέρες στο συνέδριο είναι: Ο νέος Κώδικας Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων, η σχεδιαζόμενη Διοικητική Μεταρρύθμιση, τα οικονομικά της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης.

Η ΕΝΑΕ έχει αναθέσει στο Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης τη συγγραφή μιας ολοκληρωμένης μελέτης εν όψει της Διοικητικής Μεταρρύθμισης, η οποία θα αναλύει το παρόν και το μέλλον του β΄ βαθμού Αυτοδιοίκησης και θα κάνει συγκεκριμένες προτάσεις για τη θέση των σημερινών Νομαρχιών στο νέο καθεστώς.

Αθ. Νάκος: «Να επιλέξουμε τι κράτος θέλουμε»

Ο κ. Νάκος αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων στα προνοιακά επιδόματα που επέφεραν «οικονομική ασφυξία», όπως είπε στο θεσμό, θύμισε ότι το 1999 «έφταναν στο 51% των ΚΑΠ για να καταλήξουν, με μέσο όρο, στο 79% το 2004». Ο υφυπουργός Εσωτερικών έκανε λόγο για δέσμευση, μέσα από το συνέδριο, για την επόμενη μέρα. Άσκησε κριτική στο ΠΑΣΟΚ, λέγοντας. «Επέλεξαν να μην ακούσουν τις συνεχείς αιτιάσεις σας για την εξασφάλιση της οικονομικής αυτοτέλειας των Ν.Α., που είναι η ζωτική προϋπόθεση για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της. Επέλεξαν να μην θορυβηθούν από το γεγονός ότι ουδέποτε στην ουσία θεσμοθετήθηκε ο πολυδιαφημισμένος, από αυτούς τους ίδιους, αναπτυξιακός πόρος, παρά μετατράπηκε σε ένα είδος βοηθήματος για το 2002 και 2003 με την υπόσχεση των 60 εκ. ευρώ το χρόνο, για να δοθεί μόνο τη δεύτερη χρονιά και μάλιστα και αυτό σχεδόν μισό».

Στη συνέχεια μίλησε για τη στάση που επέλεξαν ως κυβέρνηση να κρατήσουν απέναντι στη Ν.Α. «με στόχο την περιφερειακή ανάπτυξη και την ανασυγκρότηση της κρατικής διοίκησης», κάνοντας λόγο για ισχυρούς πόρους για τη θωράκιση του θεσμού.

«Η ΕΝΑΕ σήμερα έχει θεσμικό ρόλο στα θέματα συλλογικών συμβάσεων και συμφωνιών για όσους δουλεύουν στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση. Είναι πλέον θεσμοθετημένοι οι ρόλοι των Αντινομαρχών και έχουν αυξηθεί τα έξοδα παράστασής τους. Έχουν ανασυσταθεί οι Νομαρχιακές Επιτροπές. Υπάρχει επιτέλους η θέση του Γενικού Γραμματέα. Ρυθμίστηκαν θέματα σχετικά με την εκπροσώπηση των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων. Εξορθολογίστηκε η διαδικασία πρόσληψης για την πλήρωση κενών οργανικών θέσεων και παράλληλα δόθηκε η δυνατότητα πρόσληψης ειδικών συμβούλων και συνεργατών. Έχει γίνει θεσμός η διασυνοριακή συνεργασία των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων».

Ο κ. Νάκος έκανε λόγο για κεντρικές ρυθμίσεις που ακουμπούν ευθέως στην οικονομική στήριξη των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων, επανήλθε στα προνοιακά επιδόματα, λέγοντας ότι «το έτος 2004 από τα 500 εκατ. που δόθηκαν στις Ν.Α., τα 390 διατέθηκαν για την καταβολή των προνοιακών επιδομάτων, ενώ τα 104 για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών. Έτσι για την εκτέλεση αναπτυξιακών έργων για όλες τις Ν.Α. της χώρας περίσσεψαν όλα κι όλα 6 εκατ. ευρώ».

Πρόσθεσε τους νέους ΚΑΠ, «οι οποίοι συντίθεται από το 2% του ΦΠΑ και το 10% των τελών κυκλοφορίας των οχημάτων», εξηγώντας ότι «μ’ αυτό τον συνδυασμό εξοικονομήθηκαν άμεσα 30% περισσότεροι πόροι για την κάλυψη των λειτουργικών εξόδων και καθαροί πόροι για την εκτέλεση αναπτυξιακών έργων και τη συντήρηση του οδικού δικτύου. Έτσι το 2006, που ήταν και ο πρώτος χρόνος που σε όλη του τη διάρκεια εφαρμόστηκε ο νέος νόμος, η Ν.Α. εισπράττει 350 εκατ. ευρώ έναντι των 110 εκατ. ευρώ του 2004. Την ερχόμενη χρονιά το ποσό αυτό θα ανέλθει σε 450 εκατ. ευρώ. Πρόκειται δηλαδή για συνολική αξία που υπερβαίνει τα 400% στα 3 αυτά χρόνια. Σε σύγκριση με τη χρονιά που τελειώνει, τα μεν έσοδα από τα τέλη κυκλοφορίας θα ανέλθουν το 2008 σε 91 εκατ. ευρώ έναντι 78,6 εκατ. ευρώ το 2007, δηλαδή αύξηση 15,7 %, τα δε έσοδα από τον ΦΠΑ σε 360 εκατ.ευρώ, έναντι των 324 εκατ. ευρώ το 2007, δηλαδή αύξηση κατά 10,8 %. Όσο για την αυτονόητη σύγκριση μεταξύ των διαθέσιμων για έργα του 2004, των 6 εκατ. ευρώ, με τα 270 εκατ. ευρώ που διατίθενται για το 2008, θα μου επιτρέψετε να την αφήσω στους όψιμους υποστηρικτές της Ν.Α.» υποστήριξε ο κ. Νάκος.

Στη συνέχεια, πέρασε στον Κώδικα της Ν.Α. που είναι σε θέση να παραδώσουν, τον χαρακτήρισε «λειτουργικό», καθώς αποτυπώνει «με απόλυτα ξεκάθαρο τρόπο το ρόλο που καλείται να διαδραματίσει η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, ορίζοντας συγκεκριμένες αρμοδιότητες». Μίλησε για κατάρτιση χάρτας δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των πολιτών, εξορθολογισμό της λειτουργίας των οργάνων της Ν.Α., επαναπροσδιορισμό των κωλυμάτων και ασυμβίβαστων. «Εισάγονται ειδικές διατάξεις για την οικονομική διοίκηση και διαχείριση, καθώς και για την οργάνωση των υπηρεσιών και του προσωπικού». Εξήγησε ότι το σχέδιο θα τύχει περαιτέρω επεξεργασίας με στόχο «την καλύτερη δυνατή τελική εκδοχή του».

Ο Αθ. Νάκος εξήγησε ότι τους ενδιαφέρει το θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος, η μέγιστη δυνατή αξιοποίηση των ευκαιριών που δίνει η Ευρωπαϊκή οικογένεια και το «να επιλέξουμε επιτέλους τι κράτος θέλουμε, κυρίως όμως να πούμε ευθέως αν εκτός από το να το ευχόμαστε απλώς, είμαστε σε θέση να προχωρήσουμε σε αυτά που απαιτούνται για να οικοδομηθεί».

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Παπανδρέου τόνισε ότι «η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, με τη μέχρι σήμερα πολιτική της, έδειξε και απέδειξε ότι, δεν ενδιαφέρεται για το μέλλον αυτού του θεσμού». Μίλησε για διόγκωση προβλημάτων, όπως είναι η μεταφορά αρμοδιοτήτων – χωρίς να εκχωρούνται αντίστοιχοι πόροι – «όπως είναι η συντήρηση του οδικού δικτύου, κατά παράβαση του άρθρου 102 του Συντάγματος, αλλά και χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με τα αρμόδια συλλογικά όργανα της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, η αφαίρεση αρμοδιοτήτων, χωρίς κανένα διάλογο με την ΕΝΑΕ και τις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις, επίσης κατά παράβαση του Συντάγματος». Κατηγόρησε την κυβέρνηση για «απελπιστικά καθυστερημένη χρηματοδότηση των Νομαρχιών» λέγοντας ότι «αυτά, παρατηρούνται συνήθως, σε πελατειακή βάση, για θέματα όπως οι Υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας. Και δυστυχώς, αυτή η πολιτική έχει άμεσα αποτελέσματα, όπως εκείνα που είδαμε το καλοκαίρι, που στοίχησαν στην πατρίδα, πρώτα απ’ όλα, την απώλεια δεκάδων ανθρώπινων ζωών, αλλά και χιλιάδων περιουσιών, εκατομμυρίων στρεμμάτων δάσους». Μίλησε για «ωμές παρεμβάσεις διορισμένων Περιφερειαρχών, που αναστέλλουν αποφάσεις των αιρετών Νομαρχών, ελλείψεις σε μέσα, σε προσωπικό, σε όλους τους τομείς δράσης της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, κυρίως στον τομέα του περιβάλλοντος, αλλά και των ελέγχων στην αγορά».

Δήλωσε ότι η κυβέρνηση κινείται χωρίς στόχευση στο μείζον θέμα της «μετεξέλιξης του θεσμού» κατηγορώντας την ότι «δεν έχει επισήμως καταθέσει καμία πρόταση στους αρμόδιους φορείς, στο Κοινοβούλιο ή τα κόμματα».

Αναρωτήθηκε εάν «η κυβέρνηση έχει άποψη για τη διοικητική μεταρρύθμιση και την αποκέντρωση, για το μέλλον της χώρας». Σχολίασε ότι «το σχέδιο που το Υπουργείο Εσωτερικών έστειλε στην ΕΝΑΕ ως βάση για συζήτηση και επεξεργασία, ήταν ένα «γκρίζο» κείμενο, απογοητευτικό, γεμάτο λάθη, ελλείψεις, παραλείψεις, επαναλήψεις, συντηρητικό και οπισθοδρομικό».

Ο Γιώργος Παπανδρέου μίλησε για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα σε θέματα, υγείας, παιδείας, διαφάνειας, οικονομίας. «Στην οικονομία μας, η κυβέρνηση αδυνατεί να κλείσει τον προϋπολογισμό. Από το 2004 μέχρι το 2008, έχουν αυξηθεί οι λειτουργικές ανάγκες, τονίζω, οι λειτουργικές ανάγκες του κεντρικού κράτους, κατά 13 δισεκατομμύρια ευρώ, όταν είχε υποσχεθεί ο κ. Καραμανλής, το 2004, ότι θα μείωνε την σπατάλη του κεντρικού κράτους, κατά 10 δισεκατομμύρια ευρώ. Αυξήθηκε δηλαδή κατά 13, αντί να μειωθεί κατά 10 δισεκατομμύρια ευρώ. Ενώ παράλληλα, οι παραγωγικές επενδύσεις, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων έχει ψαλιδιστεί κι έχει φτάσει στα επίπεδα του ’96. Ο τρόπος χειρισμού του ΕΣΠΑ είναι όλο και πιο συγκεντρωτικός, κομματικός, πελατειακός. Η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας βρίσκεται σε οικτρή κατάσταση, με αποτέλεσμα να έχουμε αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο, που έχει φτάσει σε ιστορικά επίπεδα».

Εξήγησε ότι τα προβλήματα δυσχεραίνουν την προώθηση ενός αναπτυξιακού μοντέλου στην αυτοδιοίκηση, προσθέτοντας ότι εντάσσουν τη συζήτηση γύρω από την Αυτοδιοίκηση, σε μια ευρύτερη εθνική στρατηγική. «Η μεγάλη τομή για την Αυτοδιοίκηση, δεν μπορεί παρά να συνδυαστεί μ’ ένα επιτελικό κράτος. Κράτος λιτό, αλλά ισχυρό. Ισχυρά εργαλεία σχεδιασμού, για την ανάπτυξη, την αυτονομία του κεντρικού κράτους και του πολιτικού μας συστήματος, ως του κατ’ εξοχήν δημόσιου χώρου, που δεν μπορεί να συνεχίσει ν’ απαλλοτριώνεται από τις παρεμβάσεις διαφόρων ιδιωτικών συμφερόντων, Μέσων Ενημέρωσης, διευθετήσεων, που δεν εξυπηρετούν, ούτε τα κοινωνικά, ούτε τα εθνικά μας συμφέροντα».

Ο κ. Παπανδρέου πρότεινε τη δημιουργία ενός θεσμικού πλαισίου, «μιας διοικητικής μεταρρύθμισης, που θα δημιουργεί στον πολίτη την σιγουριά, ότι η πολιτική, υπάρχει για να λύνει τα προβλήματά του, και όχι για να εξυπηρετεί αυτούς που τα δημιουργούν» και αναφέρθηκε στην πρόταση που κατέθεσαν για την αναθεώρηση του εκλογικού νόμου. Σχολίασε ότι «οι αυτοδιοικητικοί θεσμοί πρέπει να μεταβληθούν σε θεσμούς οργάνωσης και απελευθέρωσης τοπικών κοινωνικών παραγωγικών δυνάμεων, αρχίζοντας από την οργάνωση των δικτύων, με τις τεχνολογικές δυνατότητες που προσφέρει η σύγχρονη εποχή, συνεχίζοντας με την σύνδεση της εκπαίδευσης με την παραγωγή και φτάνοντας στο μέσο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό της περιφερειακής ανάπτυξης, και της υποδομής που η περιφερειακή ανάπτυξη προϋποθέτει, είτε για να εξασφαλίσει την κοινωνική συνοχή, είτε για την παροχή προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής ποιότητας, όπως της υγείας, της πρόνοιας, του πολιτισμού, της επαγγελματικής κατάρτισης».

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ πρότεινε «συνολικό επανασχεδιασμό και αναδιοργάνωση του κράτους», έτσι ώστε η αυτοδιοίκηση να αντιμετωπίσει την «καθημερινότητα» του πολίτη. «Ο Κώδικας Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων θα πρέπει να καθορίσει το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του θεσμού, ταυτόχρονα, όμως, θα πρέπει να προετοιμάσει το έδαφος για μια μεγάλη διοικητική μεταρρύθμιση, που είναι πια επιτακτική ανάγκη και ώριμο αίτημα της κοινωνίας» είπε.

Ο κ. Παπανδρέου εξήγησε ότι για την πρωτοβάθμια Τοπική Αυτοδιοίκηση πρότειναν ένα «δεύτερο κύμα συγχωνεύσεων των Δήμων και, στην δευτεροβάθμια Αυτοδιοίκηση, την οργάνωσή της σε περιφερειακό επίπεδο. Πιστεύουμε ότι, ο νέος Κώδικας, μπορεί να αποτελέσει το πρόκριμα για το πέρασμα, από την αιρετή Νομαρχιακή, στην αιρετή Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση». Έκανε λόγο για επιτελικό κράτος, εξηγώντας ότι τα θέματα της κοινωνικής προστασίας, του περιβάλλοντος, των υποδομών για την ανάπτυξη, τη δημόσια υγεία, τη διατροφική αλυσίδα, τα προβλήματα καθημερινότητας, θα πρέπει να είναι κατ’ εξοχήν θέματα Αυτοδιοίκησης. Εργαλεία είναι: Η αναβάθμιση του θεσμού και των αιρετών οργάνων του, η οικονομική αυτοτέλεια, η αποδέσμευση από το ασφυκτικό γραφειοκρατικό και αναχρονιστικό κεντρικό κράτος, η ενίσχυση του δημοκρατικού προγραμματισμού των άμεσων συμμετοχικών διαδικασιών, που επιτρέπουν να διαμορφώνουμε συνειδήσεις και ενεργούς πολίτες. «Η πρότασή μας μιλά για τη 2η βαθμίδα Αυτοδιοίκησης, με την αιρετή Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, με αιρετό Περιφερειάρχη και Περιφερειακό Συμβούλιο, με τις Νομαρχίες, να συνεχίζουν να υφίστανται, ως διοικητικές μονάδες του νέου θεσμού». Διασαφήνισε ότι ο νέος καταστατικός χάρτης «πρέπει ν’ αναφέρει ρητά ότι, η αιρετή περιφερειακή αυτοδιοίκηση λειτουργεί με βάση την αρχή της δημοκρατικής διακυβέρνησης, την ενεργό συμμετοχή των πολιτών, την αρχή της επικουρικότητας, τη στόχευση για επίτευξη οικονομικής και κοινωνικής συνοχής», ενώ το κεντρικό κράτος θα πρέπει να μετεξελιχθεί σε κράτος – στρατηγείο, ευέλικτο κι αποτελεσματικό».

Κ. Ευμοιρίδης: «Η μεταρρύθμιση χρειάζεται βήματα σταθερά»

Ο γ.γ. της περιφέρειας Α.Μ.-Θ. Δημήτρης Σταμάτης στον χαιρετισμό του είπε μεταξύ άλλων πως «είναι επιτακτική ανάγκη στον 21ο αιώνα να οραματιστούμε μια Ελλάδα της αποκέντρωσης που με μπροστάρη την Αυτοδιοίκηση θα αναπτύσσεται ισόρροπα και θα αξιοποιεί τις τοπικές και περιφερειακές αναπτυξιακές δυνάμεις». Πρόσθεσε ότι «στη νέα προσπάθεια θεσμικών αλλαγών όπως είναι η Διοικητική Μεταρρύθμιση, ο Εθνικός Χωροταξικός Σχεδιασμός, η αναθεώρηση του Συντάγματος, πρωταγωνιστικό ρόλο καλείται να παίξει εκ των πραγμάτων η Τοπική Αυτοδιοίκηση και δη ο 2ος βαθμός. Το μεγάλο ζητούμενο είναι η αποκέντρωση του κράτους, με μια Αυτοδιοίκηση δυνατή με σαφή προσδιορισμό του κύκλου των αρμοδιοτήτων της και ανακατανομή της εξουσίας μεταξύ κέντρου και περιφέρειας, με απώτερο στόχο την κατάργηση της αναποτελεσματικότητας της γραφειοκρατίας και της ταλαιπωρίας των πολιτών και την καθυστέρηση στη λύση των προβλημάτων τους».

Κεντρικός ομιλητής ήταν ο πρόεδρος της ΕΝΑΕ κ. Δ. Δράκος, ενώ στη χθεσινή απογευματινή συνεδρίαση αναμενόταν να μιλήσει ο Υπουργός Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης Προκόπης Παυλόπουλος.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.