Προστασια του καταναλωτη με συλλογικες αγωγες
Η Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ – Ένωση Καταναλωτών «Η Ποιότητα της Ζωής» ιδρύθηκε το 1988 με στόχο την προστασία των δικαιωμάτων του καταναλωτή και την βελτίωση της ποιότητας ζωής του. Είναι μη κυβερνητική οργάνωση, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, αναγνωρισμένη ως Ένωση Καταναλωτών από τη Νομαρχία Αθηνών (αριθμ. μητρώου 1), βάσει του νόμου 2251/94 “για την προστασία του καταναλωτή”.
Η Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ προέρχεται από την Ε.ΚΠΟΙ.ΖΩ – Ένωση για την “Ποιότητα της Ζωής”- μια επίσης μη κυβερνητική και μη κερδοσκοπική οργάνωση με ευρύ πεδίο δραστηριοτήτων που εκτείνονται από τις περιβαλλοντικές έως τις κοινωνικές και πολιτιστικές. Στα καταναλωτικά θέματα δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα και η βαθμιαία ανάπτυξη αυτού του τομέα κατάληξε στην ίδρυση της Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ το 1988.
Οι βασικές της αρχές είναι:
• Ανεξαρτησία από πολιτικά κόμματα και οικονομικά συμφέροντα
• Επιστημονική γνώση και τεκμηρίωση κάθε ζητήματος ως προϋπόθεση σωστής αντιμετώπισης
• Έγκυρη, τεκμηριωμένη και υπεύθυνη πληροφόρηση των καταναλωτών
• Αντικειμενικότητα και ρεαλισμός στις απόψεις και προτάσεις
• Συνεργασία με οποιονδήποτε φορέα ιδιωτικό ή κρατικό, ο οποίος συμβάλλει στην προστασία του καταναλωτή
Οι δραστηριότητές της υποστηρίζονται οικονομικά από τις συνδρομές των μελών της, από χρηματοδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και άλλους συναφείς οργανισμούς. Η ΕΚΠΟΙΖΩ στα 14 χρόνια παρουσίας της έχει αναπτύξει τους ακόλουθους τομείς:
Νομική Προστασία του Καταναλωτή
Έλεγχος και Συγκριτικές δοκιμές τροφίμων και άλλων προϊόντων
Υγεία – Διατροφή
Έρευνες – Μελέτες
Περιβάλλον
Το Παιδί ως Καταναλωτής
Εκπαίδευση – Ενημέρωση- Πληροφόρηση του Καταναλωτή
Βασικοί κατευθυντήριοι άξονες στην ενασχόληση της Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ με τα ανωτέρω θέματα είναι:
1. Η θεωρητική προσέγγιση του ζητήματος
2. Το νομοθετικό πλαίσιο που το διέπει
3. Παροχή εκλαϊκευμένης γνώσης στα επιστημονικά θέματα
4. Παροχή πρακτικών οδηγιών, χρήσιμων στην καθημερινή ζωή του καταναλωτή
5. Ανάλογα διαβήματα προς τις αρμόδιες αρχές, παραγωγικούς φορείς κλπ.
Γενικότερα, η 13ετής δραστηριότητα του Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ. έχει συμβάλλει στην αύξηση της ευαισθητοποίησης των κρατικών λειτουργών, του δημοσιογραφικού κόσμου, της ευρύτερης επιστημονικής κοινότητας και του καταναλωτικού κοινού.
Συλλογικές αγωγές
Η Συλλογική αγωγή είναι μία από τις υπηρεσίες που αναλαμβάνει η ΕΚΠΟΙΖΩ και αφορούν παράνομες πρακτικές εταιρειών (ασφαλιστικών, κινητής τηλεφωνίας, Τραπεζών, διαφημιστικών και άλλων), οι οποίες είτε παραπλανούν τον καταναλωτή είτε τα συμβόλαιά τους περιέχουν καταχρηστικούς όρους.
Συλλογική Αγωγή είναι η αγωγή που μπορεί να υποβάλει μια ένωση καταναλωτών, η οποία πληρεί ορισμένες προϋποθέσεις (βάσει του νόμου 2251/94 περί προστασίας του καταναλωτή),εξ ονόματος των καταναλωτών, όταν διαπιστώσει ότι παραβιάζονται τα νομικά κατοχυρωμένα δικαιώματα τους.
Η πρόεδρος της Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ κ. Ελένη Αλευρίτου διευκρινίζει σχετικά με τη διαδικασία των συλλογικών αγωγών: «Είμαστε η μόνη ελληνική οργάνωση καταναλωτών που έχει αξιοποιήσει αυτή τη δυνατότητα. Έχουμε κάνει 21 συλλογικές αγωγές εκ των οποίων οι δύο δεν έχουν εκδικαστεί, διότι είναι πολύ πρόσφατες. Η αγωγή κατά της ALPHA BANK που αφορούσε παράνομες αυξήσεις επιτοκίων σε τρέχουσες συμβάσεις, ήταν να εκδικαστεί στις 17 Μαρτίου αλλά πήρε αναβολή για τις αρχές Μαΐου. Πιστεύουμε ότι γρήγορα θα έρθει η υπόθεση στο δικαστήριο, γιατί η δικαστική κοινότητα τώρα, μετά από τόσες συλλογικές αγωγές, έχει γνωρίσει την εγκυρότητα της ΕΚΠΟΙΖΩ και τη σημαντικότητα των θεμάτων, οπότε ορίζει πολύ σύντομα δικάσιμο. Επίσης εκκρεμή για τις 26 Μαΐου η εκδίκαση της συλλογικής αγωγής κατά της εταιρείας MEDIA & TRAVEL GROUP A.E.» για χρήση παραπλανητικών διαφημίσεων στην προώθηση της κάρτας «TRAVEL CARD». Είναι εκπληκτικά γρήγορες οι διαδικασίες όταν πρόκειται για συλλογικές αγωγές όπως στην περίπτωση της ALPHA BANK.
Η διαδικασία που ακολουθείται στην κατάθεση συλλογικών αγωγών είναι απλή. Αναλαμβάνουμε να διερευνήσουμε την καταγγελία, να διαβάσουμε τα συμβόλαια, τους όρους, κλπ. Όταν διαπιστώνουμε ότι όντως υπάρχει παραβίαση δικαιωμάτων και νόμων που αφορούν την προστασία του καταναλωτή, προχωρούμε σε συλλογική αγωγή, είτε από τράπεζες είτε από ασφαλιστικές εταιρείες κ.λ.π., όχι μόνο για επιστροφή χρημάτων αλλά και για άλλα πράγματα. Με βάση τη δικαστική απόφαση οι καταναλωτές μπορούν να διεκδικήσουν επιστροφή χρημάτων από όλες τις εταιρείες ή τις τράπεζες για κάθε ανάλογη περίπτωση, χρησιμοποιώντας το δεδικασμένο του Αρείου Πάγου.
Στη συνέχεια, με βάση τις ευνοϊκές δικαστικές αποφάσεις, προχωρούμε σε ένα δεύτερο βήμα, που είναι η οργάνωση των καταναλωτών ανά ομάδες και αυτό γιατί η δικαστική απόφαση δεν είναι αρκετή για να πάει μόνος του ο καταναλωτής και να διεκδικήσει την επιστροφή χρηματικών ποσών, είτε γιατί η διαδικασία είναι χρονοβόρος και απαιτεί πολλά έξοδα είτε γιατί τα ποσά είναι μικρά και δεν αξίζει τον κόπο.
Επομένως, εμείς οργανώνοντας τους καταναλωτές σε ομαδικές αγωγές των 5-10 ατόμων, με βάση την ομοιότητα της κάθε περίπτωσης και την εταιρεία στην οποία απευθυνόμαστε, διεκδικούμε να εφαρμοστεί η συγκεκριμένη απόφαση και στην περίπτωσή τους. Ο μηχανισμός λειτουργεί όχι μόνο για πρόσφατες παραβιάσεις δικαιωμάτων εντός του έτους, αλλά και για πριν από 5 ή 6 χρόνια».
Μεταξύ των αποφάσεων που δικαίωσαν τους καταναλωτές συμπεριλαμβάνονται η οριστική απόφαση του Αρείου Πάγου που εκδίκασε σε τρίτο βαθμό τη συλλογική αγωγή της ΕΚΠΟΙΖΩ κατά της εταιρείας κινητής τηλεφωνίας STET HELLAS, όπου το δικαστήριο έκρινε καταχρηστικούς τους γενικούς όρους που στερούν τη δυνατότητα από το συνδρομητή να καταγγείλει τη σύμβαση όποτε επιθυμεί χωρίς δυσμενείς γι’ αυτόν συνέπειες, καθώς και τους γενικούς όρους που επιτρέπουν τη μονομερή αναπροσαρμογή του τιμοκαταλόγου και την επιβολή πρόσθετης εγγύησης. Επίσης, η απόφαση κατά της Εθνικής Ασφαλιστικής του Αρείου Πάγου που έκρινε καταχρηστικό γενικό όρο που έδινε το δικαίωμα στην ασφαλιστική εταιρεία να αυξάνει κάθε έτος μονομερώς τα ασφάλιστρα νοσοκομειακής κάλυψης και την απόφαση επίσης του Αρείου Πάγου επί συλλογικής αγωγής κατά της CITIBANK για πλήθος καταχρηστικών όρων στις συμβάσεις πιστωτικών καρτών και αυξημένα επιτόκια, επιδικάζοντας επιστροφή των υπέρμετρων τόκων και επιβαρύνσεων.
Στεγαστικά Δάνεια
Δρώντας με τη διαδικασία των συλλογικών αγωγών η ΕΚΠΟΙΖΩ έχει ήδη καταθέσει 30 ομαδικές αγωγές για επιστροφή χρημάτων για στεγαστικά δάνεια και ετοιμάζονται άλλες τόσες. Επίσης έχουν κατατεθεί 50 αγωγές σε ασφαλιστική εταιρία για επιστροφή χρημάτων από παράνομη αύξηση ασφαλίστρων. «Είναι το δεύτερο βήμα μας, μετά από μία θετική δικαστική απόφαση, προκειμένου να έχει εφαρμογή ατομικά στον καθένα και να επωφεληθεί και ο καταναλωτής, και αυτό είναι το ιδιαιτέρως σημαντικό. Η διαδικασία ξεκίνησε εδώ και μερικούς μήνες και δεν έχουμε ακόμη καμία σχετική απόφαση, αλλά θεωρούμε ότι έχουμε μεγάλες πιθανότητες επειδή ήδη υπάρχει παραβίαση του νόμου για την προστασία του καταναλωτή. Έχουμε θετικές αποφάσεις δικαστηρίων και ευελπιστούμε ότι θα έχουμε θετικές αποφάσεις των δικαστηρίων για τις αγωγές που καταθέτουμε», συμπληρώνει η κ. Αλευρίτου.
Η ΕΚΠΟΙΖΩ μετά τις «ιστορικής» σημασίας αποφάσεις που εκδόθηκαν το 2001, επί συλλογικών αγωγών της για θέματα πιστωτικών καρτών, στράφηκε κατά της Εμπορικής Τράπεζας, καταγράφοντας δεκαπέντε συνολικά παράνομες χρεώσεις και καταχρηστικούς όρους στις συμβάσεις στεγαστικών δανείων, που οδηγούν σε αυθαίρετες χρεώσεις, αδιαφάνεια και υπονόμευση των δικαιωμάτων των δανειοληπτών.
Ειδικότερα, με την με αριθμό 1119/2002 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών κρίνονται παράνομοι και καταχρηστικοί οι ακόλουθοι όροι και πρακτικές της συγκεκριμένης Τράπεζας, που όμως χρησιμοποιούνται από όλες τις Τράπεζες.
Συγκεκριμένα:
• η είσπραξη από την τράπεζα για τη χορήγηση του δανείου προμήθειας ύψους 1% επί του ποσού του δανείου, την οποία οι τράπεζες αποκαλούν «έξοδα ή προμήθεια χρηματοδότησης»,
• η είσπραξη εξόδων φακέλου,
• η καταβολή της εισφοράς του νόμου 128/75 από τον δανειολήπτη και όχι από την τράπεζα,
• η αξίωση της τράπεζας, σε περίπτωση πρόωρης εξόφλησης δανείου, να καταβάλει ο δανειολήπτης ποσό ύψους 2,5% επί του ποσού που αφορά η πρόωρη προεξόφληση, σε δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο,
• η δυνατότητα της τράπεζας να αυξάνει μονομερώς το επιτόκιο στα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, δίχως αυτή η αύξηση να είναι σε συνάρτηση με κάποιο εύλογο κριτήριο (λ.χ. το διατραπεζικό επιτόκιο euribor) ή να αξιώνει την επιστροφή του δανείου αν ο λήπτης του δανείου δεν αποδεχθεί την αύξηση,
• η δυνατότητα της τράπεζας να καταχωρεί στον λογαριασμό, του οποίου το απόσπασμα θεωρείται στα δικαστήρια πλήρη απόδειξη, και τα έξοδα που κάνει η τράπεζα εξαιτίας του δανείου (δικαστικά και άλλα),
• η δυνατότητα της τράπεζας να καταγγέλλει τη σύμβαση σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής οποιασδήποτε δόσης,
• η εκχώρηση από τον δανειολήπτη των μισθωμάτων του ακινήτου στην τράπεζα προς πρόσθετη διασφάλισή της,
• η επιφύλαξη της δυνατότητας είσπραξης από την τράπεζα προμήθειας κατά τη διάρκεια του δανείου.
Επιπλέον, κρίνονται καταχρηστικοί ακόμη έξι όροι που υποχρεώνουν το πρόσωπο που υπογράφει ως εγγυητής τη σύμβαση δανείου να παραιτηθεί από τα δικαιώματα και τις ενστάσεις του (άρθρα 862 – 868 Αστικού Κώδικα), ιδιαίτερα:
• να μην ελευθερώνεται ο εγγυητής, αν η τράπεζα από δικό της πταίσμα δεν μπόρεσε να ικανοποιηθεί από τον δανειολήπτη ή αν η τράπεζα παραιτήθηκε από άλλες ασφάλειες που υπήρχαν για το δάνειο,
• σε περίπτωση που η οφειλή του δανειολήπτη έγινε ληξιπρόθεσμη, να μην μπορεί πλέον ο εγγυητής να αξιώνει από την τράπεζα να επιδιώξει μέσα σε ένα μήνα δικαστικά την απαίτησή της, και, αν αυτή δεν το κάνει, τότε ο εγγυητής να απαλλάσσεται.
Με την απόφαση αυτή το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών επιβεβαιώνει την καταστρατήγηση των συμφερόντων των καταναλωτών σε ένα ακόμη είδος δανείου, όπως τα στεγαστικά δάνεια.
Θα πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι η απόφαση διαπιστώνει παραβίαση σοβαρών επιταγών διαφάνειας που έχουν θεσπιστεί με πράξεις του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος. Αρμόδιο εξάλλου για την αντιμετώπιση των παραπάνω παραβάσεων είναι και το Υπουργείο Ανάπτυξης, με τη δυνατότητα επιβολής αντίστοιχων κυρώσεων. Κατόπιν της αποφάσεως αυτής η Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ. καλεί τους καταναλωτές που έχουν υποστεί αυθαίρετες επιβαρύνσεις με βάση τους παραπάνω όρους ή έχουν ζημιωθεί με οποιονδήποτε τρόπο από αυτούς, να απευθύνονται για περισσότερες πληροφορίες, στο τηλέφωνο 210 3304444 και προτίθεται να οργανώσει τους καταναλωτές που έχουν καταβάλει τα παραπάνω έξοδα δανείων σε ομαδικές ανά Τράπεζα αγωγές για την επιστροφή τους στους δανειολήπτες. Επίσης καλεί τους αρμοδίους να αναλάβουν το μερίδιο ευθύνης που τους αντιστοιχεί στην αποκατάσταση της νομιμότητας, της διαφάνειας και της λειτουργίας των κανόνων ανταγωνισμού και στην τραπεζική αγορά, τονίζοντας ότι το ενδιαφέρον κατά των πρακτικών παράνομου κέρδους και εκμετάλλευσης των καταναλωτών είναι αξιόπιστο όταν στρέφεται εναντίον όλων όσων καταφεύγουν σε αυτές.
Έφη Μωραΐτου
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
