Προσοχη ! Τα θαλασσια λιβαδια μετατρεπονται σε ερημο…

Στο 2ο Γυμνάσιο Κομοτηνής υλοποιήθηκε φέτος το πρόγραμμα «Τα λιμάνια της Ελλάδας. Το λιμάνι της Μαρώνειας», το οποίο υπάγεται στο εθνικό θεματικό δίκτυο του Κ.Π.Ε. Δραπετσώνας «Τα λιμάνια της Ελλάδας» και φορέας υλοποίησής του είναι το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Η ομάδα, η οποία αποτελείται από 45 μαθητές και υπεύθυνους καθηγητές την κ. Παπαϊωάννου Ευανθία, φιλόλογο, υπ/ντρια , την κ. Παπαδάτου Φιερούλα, φιλόλογο, συντονίστρια του προγράμματος και τον κ. Μαρούλη Νικόλαο, θεολόγο, υπεύθυνο της σχολικής βιβλιοθήκης, επέλεξε προς μελέτη το λιμάνι της Μαρώνειας, το οποίο δένεται με μία αρμονική σχέση με τον ομώνυμο παραδοσιακό οικισμό, με την πλούσια σε αρχαιολογικά ευρήματα γη, αλλά και με τον ορεινό όγκο του Ισμάρου που προστατευτικά το επιβλέπει. Η ομάδα προσπάθησε να διαπιστώσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει και να προτείνει λύσεις για τη διάσωση της υδρόβιας ζωής, για την ανάδειξη και ανάπτυξη του λιμανιού και του γύρω χώρου. Επίσης ενημερώθηκε, παρατήρησε, φωτογράφισε, συνομίλησε με ντόπιους, πραγματοποίησε μετρήσεις και έκανε προτάσεις, οι οποίες απευθύνονται σε όλους τους αρμόδιους φορείς και οι οποίες πιστεύουν ότι είναι υλοποιήσιμες.

Το άρθρο που ακολουθεί αποτελεί τη συμμετοχή του Σχολείου στο διεθνή διαγωνισμό των «Νέων Δημοσιογράφων για το Περιβάλλον» και υπάρχει ήδη στην ιστοσελίδα του προγράμματος www.youngreporters.org

Ι. Η αξία της θάλασσας και η ανθρώπινη συμπεριφορά

Ο άνθρωπος από τη στιγμή της εμφάνισής του στη γη κατάλαβε την αξία της θάλασσας για την επικοινωνία και τη μεταφορά αγαθών, το μέγεθος του θαλάσσιου πλούτου και βέβαια την αξία των ψαριών για τη διατροφή του. Εκμεταλλεύτηκε ό,τι του πρόσφερε η θάλασσα. Η ανθρώπινη συμπεριφορά όμως προκάλεσε μεγάλη καταστροφή στον πλούτο του υγρού στοιχείου, όπως άλλωστε και στη γήινη επιφάνεια. Ιδιαίτερα στη θάλασσα:

Η υπεραλιεία, η παράνομη αλιεία, η ρύπανση από πετρελαιοκηλίδες, από αστικά και βιομηχανικά λύματα, από γεωργικά φάρμακα, απορρίμματα κάθε είδους και κυρίως πλαστικά προκάλεσαν την ερημοποίηση του θαλάσσιου βυθού.

Ομάδες επιστημόνων έχουν διαπιστώσει κατά καιρούς ότι ο θάνατος μεγάλου αριθμού ψαριών, κάποιου θαλάσσιου κήτους, γλάρων και άλλων θαλάσσιων οργανισμών προήλθε από ασφυξία (έλλειψη οξυγόνου). Στα βράγχια μεγάλων ψαριών βρέθηκαν κομμάτια πλαστικού υλικού ή διχτυών ψαρέματος. Η θαλάσσια χλωρίδα εξαφανίζεται σταδιακά στα σημεία του βυθού, που συμβαίνουν οι περισσότεροι από τους παραπάνω λόγους.

ΙΙ. Η μελέτη των «Νέων Δημοσιογράφων για το Περιβάλλον»

Η μελέτη των ακτών μάς οδήγησε αρκετές φορές στο λιμάνι της Μαρώνειας με ήλιο, με χιονόνερο ή με κρύο. Σταθήκαμε στην άκρη του γιαλού, εκεί που η θάλασσα ενώνεται με την ξηρά και κάναμε τη σύγκριση. Κατά μήκος του μικρού λιμανιού υπήρχαν καλάθια απορριμμάτων και ταμπέλες «Αγαπάτε την καθαριότητα», «Μη ρυπαίνετε το περιβάλλον», «Διατηρήστε καθαρή την ακτή» κ.α.

Στρέφοντας όμως το κεφάλι προς την πλευρά της θάλασσας διαπιστώσαμε ότι ήταν ανυπεράσπιστη, γιατί καμιά ένδειξη δεν μπορούσε να σταθεί στο νερό και να θυμίζει αυτό που πρέπει να αποτελεί την αυτονόητη συμπεριφορά του ανθρώπου προς το πολύτιμο υγρό στοιχείο: «Την αποφυγή της ρύπανσης». Εκεί που το κύμα έβρεχε σχεδόν τα πόδια μας η κατάσταση ήταν απελπιστική.

Ανάμεσα στα νεκρά φύκια ανακαλύψαμε έναν απέραντο σκουπιδότοπο:

• πλαστικά ποτήρια, μπουκάλια, πιάτα και σακούλες (κάποια παρέα ανθρώπων διασκέδασε πιθανόν πάνω σε κάποιο σκάφος ή σε κάποια άλλη ακτή και άφησε για πολλές εκατοντάδες χρόνια τα σημάδια της στη θάλασσα)

• ένα μεγάλο κομμάτι πλαστικού πανό με επιγραφή (κάποιοι έγραψαν για κάποιο σκοπό αυτήν την ταμπέλα, αλλά την πέταξαν στη θάλασσα, όταν δεν τη χρειάζονταν πια)

• νεκρά ψάρια σε κατάσταση αποσύνθεσης

• νεκρούς γλάρους

Με το φορητό μας χημείο πραγματοποιήσαμε κάποιες μετρήσεις. Δυστυχώς την προγραμματισμένη μέρα της εξόρμησης έκανε αρκετό κρύο. Έτσι πήραμε νερό σε ένα μπουκάλι και πήγαμε σε ένα μικρό καφενείο του παραδοσιακού οικισμού της Μαρώνειας. Εκεί πραγματοποιήσαμε όσες μετρήσεις ήταν δυνατό.

Διαπιστώσαμε ότι η θάλασσα ακόμη αντιστέκεται. Τα νερά είχαν γαλαζοπράσινο χρώμα, βαθμό pH 8,5 και οξυγόνο 9,5mg/l. Ο φωσφόρος ήταν 0,25 mg/l, ενώ παρατηρήθηκε ελάχιστος ευτροφισμός. Οι συνθήκες, δηλαδή, φαίνεται να είναι πολύ καλές για την αύξηση του αριθμού των ψαριών και τη γενικότερη κατάσταση της θάλασσας. Η αισθητική όμως ρύπανση είναι μεγάλου μεγέθους και ο δείκτης του πολιτισμού μας αντιστρόφως ανάλογος, πολύ χαμηλός.

ΙΙΙ. Η γεωμορφολογία της περιοχής

Ο θαλάσσιος βυθός δεν έχει να ζηλέψει τίποτε από τo πιο εντυπωσιακό τοπίο της ξηράς. Βουνά, πλαγιές και σπήλαια επαναλαμβάνουν το τοπίο της ξηράς μέσα στην υγρή αγκαλιά της θάλασσας με την αντίστοιχη χλωρίδα και πανίδα.

Το μικρό λιμάνι της Μαρώνειας είναι ένας τόπος με ενδιαφέρουσα γεωμορφολογία.

Ξηρά Θάλασσα

Πλούσια βλάστηση πλαγιάς με θάμνους και δέντρα Πλούσια θαλάσσια βλάστηση

Απότομη ακτή με κοκκινόχωμα ή βράχια Βυθός αμμώδης ή βραχώδης

Σπήλαιο με σταλακτίτες και σταλαγμίτες στην πλαγιά του όρους Ίσμαρος Βραχώδεις σπηλαιολογικοί σχηματισμοί στην ακτή της Μαρμαρίτσας

Ακτή ομαλή-

Σχηματισμός φυσικού λιμανιού με άμμο και βότσαλα Θάλασσα με αμμώδη βυθό και αβαθή νερά, που βαθαίνουν ομαλά σταδιακά

ΙV. Σκέψεις-Διαπιστώσεις

Η περιοχή της Ροδόπης προς το παρόν διαθέτει καθαρότερες θάλασσες και ακτές από πολλές άλλες περιοχές, ακόμη και της Θράκης, γιατί δεν έχει επέλθει ως τώρα η αστικοποίηση των ακτών της, όπως αλλού, και γι’ αυτό κάθε χρόνο κάποιες από αυτές βραβεύονται με τη Γαλάζια Σημαία. Είναι βέβαια φανερό ότι κάποιες αλλαγές έχουν ήδη συμβεί στο περιβάλλον. Ο θαλάσσιος βυθός έχει καταστραφεί στα λιμάνια από τα δίχτυα των ψαράδων. Η ποσότητα των ψαριών δεν είναι πια αυτή που ήταν πριν από μερικά χρόνια.

Οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε ότι η ακτή σφύζει από ζωή: φυτά της παράκτιας ζώνης, πουλιά, μικροί και μεγάλοι οργανισμοί, που μερικοί είναι μάλιστα στον κατάλογο των απειλουμένων ειδών.

Κάνοντας μια βόλτα στην ακτή, μακριά από τις οργανωμένες πλαζ, που τις καθαρίζουν κατά διαστήματα, για να πλησιάζουν οι παραθεριστές, βρεθήκαμε μπροστά στα αποτελέσματα του πολιτισμού μας! Διάφορα είδη πλαστικών απορριμμάτων κατέστρεφαν την όμορφη εικόνα της απεραντοσύνης της αμμουδιάς και του θαλασσινού νερού, παράκτιας γης και υδάτων, που δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν χωριστά, γιατί γη και θάλασσα στην παράκτια ζώνη αποτελούν μιαν ενότητα.

Βάλαμε γάντια και περισυλλέξαμε ό,τι μπορούσαμε, για να δώσουμε στην ακτή την αληθινή της όψη. Σκεφθήκαμε όμως ότι είναι απαραίτητο να αλλάξει η νοοτροπία όλων μας, αλλά και να καθορισθούν οι οικολογικές αντοχές κάθε παράκτιας περιοχής με στόχο την αειφορία!

Έτσι προτείνουμε μορφές εναλλακτικής τουριστικής ανάπτυξης, μακριά από την «κονσερβοποίηση» της παραλίας και των μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων. Η βιώσιμη τουριστική αξιοποίηση μπορεί να υλοποιηθεί έχοντας ως προϋπόθεση τη βούληση των αρμόδιων παραγόντων, πράγμα που πιστεύουμε ότι υπάρχει. Εμείς με την αδύναμή μας φωνή προτείνουμε τα παρακάτω:

1. Να αναβαθμιστεί αισθητικά ο ευρύτερος χώρος του λιμανιού, να δενδροφυτευθεί, να υπάρχει πρόνοια για τη συγκέντρωση και αποκομιδή των απορριμμάτων, αλλά και να καθαριστεί η θάλασσα κοντά στο λιμάνι.

2. Να κατασκευαστούν οικοτουριστικά κέντρα φιλοξενίας επισκεπτών, ξενώνες ταιριαστοί στο χώρο και να αξιοποιηθεί το παλαιότερο αγροτουριστικό κέντρο.

3. Να υλοποιηθεί το πρόγραμμα θαλάσσιας σύνδεσης και συγκοινωνίας με τα πιο κοντινά νησιά του Β.Αιγαίου, τη Θάσο, τη Σαμοθράκη και τη Λήμνο, ώστε να ξεφύγει αυτή η περιοχή από την απομόνωση.

4. Να δημιουργηθεί μαρίνα μικρών τουριστικών σκαφών με σύστημα υδροδότησης και ηλεκτροδότησης πλοίων και να συσταθούν συνεργεία καθαρισμού.

5. Να αναβαθμιστεί και το ψαρολίμανο για την ευκολότερη εξυπηρέτηση των ψαράδων.

6. Να αξιοποιηθεί και το βουνό, ο Ίσμαρος, να δημιουργηθούν μονοπάτια, να χαραχθούν διαδρομές, να γίνουν χώροι αναψυχής και ξεκούρασης για όσους επιθυμούν να ανεβούν σ` αυτό.

7. Να αναστηλωθούν και να αναδειχθούν οι διάσπαρτοι αρχαιολογικοί θησαυροί, που τόσο καλά τους κρατάει κρυμμένους η Μαρωνίτικη γη.

8. Να καταγραφούν επίσημα οι παραδόσεις της περιοχής, τα έθιμα και οι γιορτές της, στοιχεία ενός άλλου πολιτισμού αυτά

9. Αφού πραγματοποιηθούν όλα αυτά ή έστω μερικά, να γίνει μία σοβαρή διαφήμιση γνωριμίας και προσέλκυσης επισκεπτών στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Είναι χρέος όλων μας να διεκδικούμε και να συμβάλλουμε ενεργά σε μία καλύτερη ποιότητα ζωής, προστατεύοντας το περιβάλλον και δημιουργώντας ειρηνικές σχέσεις, τόσο ανάμεσα στους ανθρώπους, όσο και ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση.

Έτσι, λοιπόν, στην προσπάθειά μας πυξίδα μας ας είναι η γνώση και η δράση, για να φτάσουμε με ασφάλεια στον τελικό προορισμό μας, που δεν μπορεί να είναι άλλος από τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.

Σε αυτά τα συμπεράσματα μας οδήγησαν οι δραστηριότητές μας, καθώς και οι πληροφορίες που πήραμε για την περιοχή από τον κ. Θοδωρή Περβανά, κάτοικο της Μαρώνειας, τον οποίο και ευχαριστούμε ολόψυχα. Ενημερωθήκαμε ακόμα και από τις υπεύθυνες του προγράμματος, καθηγήτριες κ. Ευανθία Παπαϊωάννου και κ. Φιερούλα Παπαδάτου. Θέλουμε να ευχαριστήσουμε ακόμα τον κ. Πολιτσάκη Παύλο, αρχικελευστή του Λιμενικού Σώματος, για τη συνέντευξη που μας παραχώρησε.

Να τονίσουμε ακόμα ότι και το φετινό μας πρόγραμμα υλοποιείται στα πλαίσια του διεθνούς προγράμματος «Νέοι Δημοσιογράφοι για το Περιβάλλον» της ΕΕΠΦ, την οποία και ευχαριστούμε.

Φυσικά ευχαριστούμε και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, που στηρίζει οικονομικά το πρόγραμμά μας και έτσι μας δίνεται η δυνατότητα να προβαίνουμε και να υλοποιούμε τέτοιες δραστηριότητες.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.