Προγραμμα “Ποταμος Λισσος”
Τη σχολική χρονιά 2005-2006, η Περιβαλλοντική Ομάδα του 3ου Ενιαίου Λυκείου Κομοτηνής, στα πλαίσια των «Σχολικών Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης » που οργανώνει και διαχειρίζεται το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και συγχρηματοδοτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, υλοποίησε το πρόγραμμα «ΠΟΤΑΜΟΣ ΛΙΣΣΟΣ».
Στόχοι του προγράμματος μας ήταν:
•Να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με την φύση, το ποτάμι, τους ανθρώπους που ζουν κοντά σ’ αυτό και τα προβλήματα της περιοχής.
•Να συνειδητοποιήσουν την σημασία και τον ρόλο του ποταμού στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.
•Να κατανοήσουν την αξία και τη σημασία της σωστής διαχείρισης των υδάτινων πόρων της περιοχής
•Να δώσει την ευκαιρία στους μαθητές να γνωρίσουν την φύση και τη προσφορά αυτής στον άνθρωπο και να την σεβαστούν και να την αγαπήσουν
•Να αντιληφθούν τις αρνητικές επιπτώσεις και συνέπειες των τεχνικών έργων από την παρέμβαση του ανθρώπου στη φύση και να προτείνουν λύσεις για την προστασία του ποταμού
•Να καταγράψουν και να ταξινομήσουν τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί στην περιοχή από την παρέμβαση του ανθρώπου
•Να μάθουν να κάνουν μετρήσεις παραμέτρων που έχουν σχέση με το νερό
•Να μάθουν να συσχετίζουν έννοιες της θεωρητικής εκπαίδευσής τους , με την πραγματικότητα.
Οι μαθητές μας:
•ερεύνησαν, συγκέντρωσαν, ανέλυσαν και αξιολόγησαν πληροφορίες,
•συνεργάστηκαν με δημόσιες υπηρεσίες και αρμόδιους φορείς
•επισκέφθηκαν το ποτάμι, έκαναν παρατηρήσεις , το φωτογράφησαν.
Ο ΠΟΤΑΜΟΣ ΛΙΣΣΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ
Ο ποταμός Λίσσος πηγάζει από την οροσειρά της Ανατολικής Ροδόπης και διασχίζοντας την πεδιάδα της Ροδόπης εκβάλλει στο Θρακικό Πέλαγος, στον όρμο « Ανοικτό », κοντά στο χωριό Ίμερος, σχηματίζοντας μικρής έκτασης Δέλτα.
Ο ποταμός παλαιότερα ήταν γνωστός με τα ονόματα Φιλιουρής ή Φιλιουρή ή Φιλιουρί.
Ο μεγάλος ιστορικός Ηρόδοτος, που τόσο όμορφα ιστορεί τους Περσικούς πολέμους, μας αφηγείται και για την πορεία του Ξέρξη στη Θράκη.
«Προχωρών από τον Δορίσκον προσπέρασε πρώτον τα φρούρια τα ανήκοντα εις την Σαμοθράκη, των οποίων το τελευταίον προς τα δυτικά είναι μια πόλις ονομαζόμενη Μεσημβρία. Μ΄αυτήν γειτονεύει μία πόλις των Θασίων η Στρύμη και μεταξύ αυτών των δύο ρέει ο ποταμός Λίσσος, ο οποίος δεν επήρκεσε τότε να πιή ο στρατός του Ξέρξη, παρά στέρεψαν τα νερά του. Η χώρα αυτή τα παλιά χρόνια ονομαζόταν Γαλλαϊκή, σήμερα όμως λέγεται Βριαντική και αυτή όμως δια να ομιλήσουμε ακριβοδίκαια, ανήκει εις τους Κίκονας.
(μετάφραση του Ευάγγελου Πανέτσου)
Δεν υπάρχει λοιπόν αμφιβολία ότι ο ποταμός Φιλιουρής είναι ο Λίσσος των Αρχαίων. Στη διαδρομή του προς τα παράλια του Θρακικού Πελάγους, ο Λίσσος διέρχεται από μια σειρά οικισμών πλούσιων σε αρχαιολογικά ευρήματα και κτίσματα. Στη Ν.Σάντα υπάρχει βυζαντινό κάστρο. Στο χωριό Αρίσβη υπάρχει η μεγάλη ρωμαϊκή γέφυρα της Εγνατίας. Κοντά στο χωριό Μικρό Δουκάτο, στην περιοχή Αμπέλια, ανακαλύφθηκε αρχαϊκό νεκροταφείο. Οι τάφοι βρέθηκαν το 1973 στο βόρειο τμήμα της νέας κοίτης του ποταμού, σε βάθος 3,30 μέτρα από την επιφάνεια του εδάφους, όταν έγιναν τα έργα διαμόρφωσης της νέας κοίτης και η κατασκευή αναχωμάτων για την προστασία των χωραφιών από τις συχνές πλημμύρες. Αρκετοί τάφοι καταστράφηκαν, όταν τα μηχανήματα άνοιξαν για πρώτη φορά την κοίτη, ενώ άλλοι από τα ορμητικά νερά του ποταμού που περνούσαν τόσα χρόνια πάνω από το νεκροταφείο. Ερευνήθηκαν συνολικά δεκατέσσερις τάφοι. Ορισμένοι ήταν κατασκευασμένοι από μικρές πλάκες σχιστόλιθου, ενώ το περίγραμμα άλλων σχηματιζόταν από κροκαλοειδείς πέτρες. Όλοι πρέπει να ήταν σκεπασμένοι, αλλά οι μικρές πλάκες που τους σκέπαζαν παρασύρθηκαν από τα νερά του ποταμού. Από τα κτερίσματα που βρέθηκαν, κυρίως αγγεία και πόρπες, οι τάφοι χρονολογούνται στο πρώτο μισό του 6ου αιώνα π.Χ και ίσως λίγο παλαιότερα. Αυτό φανερώνει ότι υπήρχε στην περιοχή κάποιος θρακικός οικισμός της φυλής των Κικόνων, πολύ πριν από την εγκατάσταση των Ελλήνων αποίκων στα παράλια της Θράκης.
Ο ΠΟΤΑΜΟΣ ΛΙΣΣΟΣ ΣΗΜΕΡΑ
Μέχρι τη δεκαετία του 1960 ο Λίσσος δημιουργούσε πολλά προβλήματα, ιδιαίτερα στο νότιο τμήμα του νομού. Οι πλημμύρες ήταν συχνό φαινόμενο, η συγκοινωνία διεξάγονταν με μεγάλη δυσκολία, κυρίως το χειμώνα και έτσι ήταν απαραίτητο να γίνουν τα έργα διευθέτησης της κοίτης του ποταμού. Τα έργα άρχισαν στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και ολοκληρώθηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1970. Η αρχή έγινε από την περιοχή του Ιμέρου. Έγινε διάνοιξη της κοίτης, κατασκευάστηκαν αναχώματα αριστερά και δεξιά αυτής και, όπου ήταν δυνατό, αρδευτικά κανάλια δίπλα στα αναχώματα. Κατασκευάστηκαν γέφυρες στους επαρχιακούς δρόμους και διαβάσεις στους αγροτικούς.
ΛΕΚΑΝΗ ΑΠΟΡΡΟΗΣ
Η γεωμορφολογική κατάσταση στο νομό Ροδόπης, χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη αντίθεση ανάμεσα στον όγκο της οροσειράς της Ροδόπης και τις πεδινές εκτάσεις στο κεντρικό και νότιο τμήμα του νομού. Η ορεινή περιοχή έχει έντονο, πολυσχιδές ανάγλυφο με πυκνό υδρογραφικό δίκτυο. Στην Ανατολική Ροδόπη το υδρογραφικό δίκτυο είναι δενδριτικού τύπου και έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία του ποταμού Λίσσου. Η λεκάνη απορροής του Λίσσου έχει έκταση περίπου 800 τ.χλμ. Λεκάνη απορροής είναι η επιφάνεια που τροφοδοτεί ένα χείμαρρο ή έναν ποταμό με επιφανειακά νερά και φερτά υλικά. Η λεκάνη απορροής του Λίσσου περιλαμβάνει τις λεκάνες των 7 χειμάρρων που σχηματίζουν τελικά τον ποταμό.
1) Χείμαρρος Γρατινής
Η λεκάνη απορροής του χειμάρρου έχει έκταση 68τ.χ.
2) Χείμαρρος Αράτου
Η λεκάνη απορροής του χειμάρρου έχει έκταση 195τ.χ.
3) Χείμαρρος Δαρμένης
Η λεκάνη απορροής του χειμάρρου έχει έκταση 60τ.χ
4) Χείμαρρος Δειλινών
Η λεκάνη απορροής του χειμάρρου έχει έκταση 238τ.χ
5) Χείμαρρος Νικητών
Η λεκάνη απορροής του χειμάρρου έχει έκταση 52τ.χ
6) Χείμαρρος Νέας Σάντας
Η λεκάνη απορροής του χειμάρρου έχει έκταση 105τ.χ
7) Χείμαρρος Νέδας-Κιζαρίου
Η λεκάνη απορροής του χειμάρρου έχει έκταση 70 τ.χ.
Είναι λοιπόν φυσιολογικό, λόγω του μεγάλου αριθμού των ρεμάτων και των χειμάρρων που σχηματίζουν το Λίσσο, να έχουμε αρκετά χειμμαρικά φαινόμενα, ιδιαίτερα το χειμώνα, δηλαδή, διαβρώσεις, αποσαθρώσεις, κατολισθήσεις καθώς και πλημμυρικά φαινόμενα.
ΧΕΙΜΑΡΡΟΙ ΠΑΡΑΠΟΤΑΜΟΙ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η ονοματολογία των ρεμάτων και των χειμάρρων. Ερευνήσαμε και καταγράψαμε περίπου 30 διαφορετικά ονόματα. Τα κατατάξαμε ανάλογα με την προέλευση τους.
Από δέντρα προήλθαν τα ονόματα: Αμυγδαλόρεμα, Κυδωνόρεμα, Ρέμα Αχλαδιάς.
Από ζώα προήλθαν τα ονόματα: Ποντικόρεμα, Λυκόρεμα, Σκυλόρεμα, Μεγαλαρνάκι, Αλεπόρεμα, Μελισσόρεμα, Κοτσυφόρεμα.
Από χρώματα προήλθαν τα ονόματα: Ασπρόρεμα, Κοκκινόρεμα, Κοκκινοποταμός, Μαυροπηγή.
Από διάφορα χαρακτηριστικά προήλθαν τα ονόματα: Μακροπόταμος, Μικρόρεμα, Κοφτό ρέμα, Μεγάλο ρέμα, Ξηροπόταμος,Τρελόρεμα, Κακόρεμα, Βαθύρεμα, Στραβόρεμα, Βαθουλόρεμα, Βροντερό ρέμα.
ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ
Ο Λίσσος διέρχεται από τα όρια των Δήμων : Κομοτηνής, Φιλλύρας, Αρριανών, Σαπών , Ν .Σιδηροχωρίου και Μαρώνειας. Οι οικισμοί που βρίσκονται κοντά στο Λίσσο και επηρεάζονται έμμεσα ή άμεσα από αυτόν είναι πάρα πολλοί.
Αναφέρουμε κάποιους από αυτούς: Ίμερος, Ν. Ανδριανή, Ξυλαγανή, Μικρό Δουκάτο, Καλλιθέα, Αμάραντα, Πελαγία, Βέννα, Πάμφορο, Ανθοχώρι, Άρατος, Αρίσβη, Πρωτάτο, Λοφάριο, Αρριανά, Γρατινή , Πάτερμα, Φιλλύρα, Ιάσιο, Ν. Σάντα, Κέχρος, Οργάνη, Δαρμένη, Δειλινά, Νικητές, Δοκός, Χλόη, Μύτικας, Μυρτίσκη, Βάκος.
Οι κάτοικοι των ορεινών και ημιορεινών οικισμών εδώ και δεκαετίες καλλιεργούν κυρίως καπνό και λίγα σιτηρά. Ακόμη καλλιεργούν και μικρές ποσότητες διάφορων λαχανικών, για να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο αυτάρκεις.
Χρησιμοποιούν το νερό των χειμάρρων για αρδευτικούς σκοπούς με δύο τρόπους:
α) στην κοίτη του χειμάρρου σχηματίζουν κοιλότητες ή μικρά φρεάτια για τη συγκέντρωση του νερού και στη συνέχεια το αντλούν με μηχανήματα.
β) όπου υπάρχει υψομετρική διαφορά το νερό οδηγείται με φυσική ροή στα χωράφια.
Οι κάτοικοι των οικισμών στα πεδινά καλλιεργούν κυρίως βαμβάκι, καλαμπόκι, τεύτλα, βιομηχανική ντομάτα, σιτηρά.
Η άρδευση των χωραφιών γίνεται με τεχνητή βροχή είτε αντλώντας νερό από το ποτάμι είτε από επιφανειακές γεωτρήσεις (μέχρι 10 μέτρα) είτε από βαθιές γεωτρήσεις (μέχρι 200 μέτρα).
ΟΔΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ
Η κατάσταση του οδικού δικτύου στην ορεινή Ροδόπη έχει βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια.
Υπάρχουν δύο ασφαλτοστρωμένοι άξονες που φθάνουν ο ένας στην Οργάνη και ο άλλος στον Κέχρο. Όλοι οι υπόλοιποι δρόμοι είναι χωματόδρομοι και το χειμώνα οι υπερχειλίσεις των ρεμάτων και χειμάρρων που υπάρχουν δημιουργούν πολλά προβλήματα στην συγκοινωνία.
Στο πεδινό τμήμα ο Λίσσος τέμνει το οδικό δίκτυο σε αρκετά σημεία.
Οι γέφυρες που κατασκευάστηκαν κυρίως μετά τα έργα διευθέτησης της κοίτης του ποταμού έλυσαν τα προβλήματα συγκοινωνίας που υπήρχαν παλιά.
Γέφυρες κατασκευάστηκαν:
α) στην επαρχιακή οδό Κομοτηνής – Μαρώνειας
β) στην επαρχιακή οδό Κομοτηνής – Κρωβύλης
γ) στην εθνική οδό Κομοτηνής – Σαπών
δ) στην Εγνατία Οδό
ε) στο σιδηροδρομικό δίκτυο
Διαβάσεις υπάρχουν
α) στην επαρχιακή οδό Κομοτηνής – Γρατινής – Αρριανών
β) στη νέα παραλιακή οδό που συνδέει τον Ίμερο με το Φανάρι.
Θα πρέπει όμως να κατασκευασθούν γέφυρες, γιατί το χειμώνα η συγκοινωνία διακόπτεται.
ΧΡΗΣΕΙΣ ΝΕΡΩΝ ΠΟΤΑΜΟΥ
Όπως έχουμε ήδη αναφέρει τα νερά του Λίσσου χρησιμοποιούνται κυρίως για άρδευση.
Ο Λίσσος τροφοδοτείται από τα νερά των βροχών που πέφτουν στην Ορεινή Ροδόπη.
Η παροχή του λοιπόν είναι πολύ μεγάλη το χειμώνα ( δημιουργώντας συχνά πλημμύρες ), τότε που δεν υπάρχουν αρδευτικές ανάγκες, ενώ αντίστοιχα τους καλοκαιρινούς μήνες και ιδιαίτερα τον Ιούλιο, που οι καλλιέργειες έχουν τις μεγαλύτερες απαιτήσεις σε νερό, η παροχή του μειώνεται και σε ορισμένες
περιπτώσεις διακόπτεται η ροή του.
Για να αξιοποιηθούν τα νερά του ποταμού και να μειωθούν τα πλημμυρικά φαινόμενα έχουν κατασκευασθεί:
•ένα φράγμα στους Ασκητές για τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα,
•ένας υδατοφράκτης στη Βέννα που τροφοδοτεί με νερό τα κανάλια που υπάρχουν αριστερά και δεξιά του ποταμού
•Αντλιοστάσια στην περιοχή του Δήμου Νέου Σιδηροχωρίου που αντλούννερό από το ποτάμι και τροφοδοτούν δύο ταμιευτήρες.
•Ακόμη κατασκευάζεται ένα φράγμα στο Ιάσιο
Παράλληλα η Δασική Υπηρεσία κατασκεύασε τη δεκαετία του 1980 δύο μικρά φράγματα για τη συγκράτηση κυρίως των φερτών υλικών.
Βέβαια το μεγαλύτερο τεχνικό έργο στο Λίσσο είναι το φράγμα της Δ.Ε.Η στη Γρατινή.
Κατασκευάστηκε στο Αμυγδαλόρεμα και καλύπτει τις ανάγκες σε νερό του σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με χρήση φυσικού αερίου στη Βιομηχανική Περιοχή Κομοτηνής.
Είναι λιθόρριπτο, ύψους 50 μέτρων, μήκους στέψης 420 μέτρων και έχει όγκο 1.800.000 κυβικά μέτρα.
ΧΛΩΡΙΔΑ – ΒΛΑΣΤΗΣΗ
Στο ορεινό και ημιορεινό τμήμα της ανατολικής Ροδόπης, απ΄όπου πηγάζει ο Λίσσος, συναντάμε στοιχεία υπομεσογειακής βλάστησης ενώ στο πεδινό τμήμα στοιχεία αζωνικής βλάστησης.
Α. ΥΠΟΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΒΛΑΣΤΗΣΗ
Στη ζώνη αυτή κυριαρχούν τα δάση δρυός (χνοώδης και πλατύφυλλη δρυς)
Μικρότερες εκτάσεις καλύπτονται από δάση οξιάς.
Νοτιότερα συναντάμε εκτάσεις που καλύπτονται από αείφυλλα πλατύφυλλα είδη: αγριοτριανταφυλλιά, γαύρος, φράξος, πουρνάρι, κουμαριά, κρανιά, αγριάμπελο, γκορτσιά, πτερίδιο, ρείκι, σφένδαμος.
Β. ΑΖΩΝΙΚΗ ΒΛΑΣΤΗΣΗ
Στον ποταμό Λίσσο υπάρχει παρόχθια βλάστηση από πλατάνια, λεύκες, ιτιές, λυγαριές, νερόφραξους, βατομουριές.
Στην περιοχή κοντά στις εκβολές του ποταμού συναντάμε αρμυρίκια καλαμώνες, βούρλα και σάζια.
ΠΑΝΙΔΑ
Η πανίδα του νομού Ροδόπης είναι ποικίλη εξαιτίας της γεωγραφικής του θέσης και της ποικιλίας των βιοτόπων. Η γειτνίαση της περιοχής με τη νότια Βαλκανική και την Ασία, έχει σαν αποτέλεσμα την παρουσία ενός μεγάλου αριθμού ειδών πανίδας που υπάρχουν, είτε στον νοτιοευρωπαϊκό χώρο, είτε στην Ασία.
Ειδικότερα η πανίδα της περιοχής εμπλουτίζεται από είδη που προέρχονται από τη περιοχή του Δέλτα του Έβρου και του δάσους Δαδιάς ανατολικά, του συμπλέγματος υγροτόπων της Ισμαρίδας στο νότο και της οροσειράς της Ροδόπης στο βορρά. Αυτοί οι τέσσερις βιότοποι αποτελούν βιότοπους παγκόσμιας σημασίας. Η αύξηση όμως των καλλιεργήσιμων εκτάσεων, η υπερβολική βόσκηση, η παράνομη υλοτομία και το παράνομο κυρίως κυνήγι, υποβαθμίζουν τη χλωρίδα και απειλούν με εξαφάνιση αρκετά είδη της πανίδας.
ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ
Τα χαρακτηριστικά είδη θηλαστικών που ζουν στην περιοχή είναι: το αγριογούρουνο, το ζαρκάδι, ο λύκος, η αλεπού, ο λαγός, το κουνάβι, η νυφίτσα, ο σκαντζόχοιρος, ο σκίουρος και στις εκβολές του ποταμού η βίδρα.
ΠΤΗΝΑ
Εξίσου σημαντικός είναι και ο πληθυσμός των πτηνών που διαβιούν στην περιοχή. Υπάρχουν πολλά είδη αρπακτικών λόγω της γειτνίασης με το δάσος της Δαδιάς. Ξεχωρίζει ο χρυσαετός (1 ζεύγος) που ζει σε απόκρημνες πλαγιές. Στα σημαντικά αρπακτικά ανήκουν, ο ασπροπάρης (4 ζεύγη), ο φιδαετός (2 ζεύγη), ο κραυγαετός (2 ζεύγη), το τσιχλογέρακο, η γερακίνα, το κιρκινέζι. Τη χειμερινή περίοδο στους γειτονικούς υγροτόπους, του Δέλτα του Έβρου και της Ισμαρίδας λίμνης , ξεχειμωνιάζουν πολλά υδρόβια πουλιά, πολλά από τα οποία φιλοξενεί και ο ποταμός Λίσσος: πάπιες (πρασινοκέφαλη, βαρβάρα), χήνες, κύκνοι, κορμοράνοι, ερωδιοί (λευκοτσικνιάς, σταχτοτσικνιάς), λαγγόνες, φαλαρίδες, καλαμοκανάδες, πελαργοί, μαυροπελαργοί, γλάροι.
Άλλα είδη πουλιών που ζουν στην περιοχή, πολλά από τα οποία δυστυχώς έχουν και θηρευτικό ενδιαφέρον, είναι: τρυγόνι, φάσα, πέρδικα, δεκαοχτούρα, τσίχλα, σιταρήθρα, ψαρόνι, κατσιλιέρης, σπουργίτι, κουρούνα, κοκκινολαίμης, κουκουβάγια, ορτύκι, μπεκάτσα, κότσυφας. Στην περιοχή αναπαράγεται το χειμώνα και ένα από τα πιο σπάνια και όμορφα πουλιά, η αλκυόνη.
ΕΡΠΕΤΑ – ΑΜΦΙΒΙΑ
Τα ερπετά που συναντάμε στην περιοχή είναι η οχιά, η δενδρογαλιά, χελώνα, σαύρα ( πρασινόσαυρα, ταυρική γουστέρα ) ενώ από αμφίβια είναι ο βάτραχος και οι ποταμοχελώνες.
ΨΑΡΙΑ
Στα ρέματα της ορεινής Ροδόπης μπορεί κάποιος να βρει και ψάρια, με πιο γνωστό είδος τη μπριάνα.
Νοτιότερα υπάρχουν ψάρια στο μικρό αρδευτικό φράγμα της Βέννας και στο Δέλτα του ποταμού. Η ποιότητα όμως αυτών των ψαριών είναιυποβαθμισμένη, γιατί ιδιαίτερα το καλοκαίρι τα νερά του ποταμού επιβαρύνονται με ρύπους από τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα που καταλήγουν στο ποτάμι.
ΕΣΤΙΕΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ
Ο Λίσσος, εφόσον διέρχεται κοντά από πολλούς οικισμούς, δέχεται και πάρα πολλά οικιακά απορρίμματα. Οι κάτοικοι, ιδιαίτερα στο βόρειο τμήμα, θεωρούν καλύτερο να πετάξουν τα σκουπίδια τους στις όχθες των χειμάρρων παρά στο σκουπιδότοπο. Βρήκαμε λοιπόν στο ποτάμι οτιδήποτε ο σύγχρονος άνθρωπος θεωρεί «άχρηστο»: πλαστικά μπουκάλια, σακούλες, κουτάκια αναψυκτικών, υλικά κατεδαφίσεων, καρέκλες, σωλήνες. Η μεγαλύτερη όμως εστία ρύπανσης των νερών του ποταμού είναι οι ποσότητες φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων που καταλήγουν στο ποτάμι.
Ένας αγρότης, για να αυξήσει την παραγωγή του, ρίχνει στα χωράφια διάφορα πρόσθετα, δηλαδή λιπάσματα και φυτοφάρμακα. Επειδή όμως το φυτό τα απορροφά, στην καλύτερη περίπτωση έως 80 % και σε συνδυασμό με τις μεγαλύτερες ποσότητες που ρίχνουν οι αγρότες, τα πρόσθετα αυτά καταλήγουν στο ποτάμι σαν ρύποι. Τέτοιοι ρύποι είναι τα νιτρικά, τα νιτρώδη και τα φωσφορικά.
Οι ρύποι από τα φυτοφάρμακα μάλιστα είναι πολύ επικίνδυνοι και δεν ανιχνεύονται από απλές χημικές αναλύσεις. Η καλλιέργεια που χρειάζεται περισσότερο λίπασμα είναι το καλαμπόκι, ενώ αυτή που χρειάζεται πολλά φυτοφάρμακα είναι ο καπνός, δηλαδή καλλιέργειες που συναντάμε στην περιοχή που μελετάμε. Η ομάδα μας πήρε δείγματα νερού από διάφορα σημεία του ποταμού και με ένα φορητό χημικό αντιδραστήριο έκανε μετρήσεις. Επειδή όμως οι μετρήσεις έγιναν τον Απρίλιο, που τα νερά προέρχονταν από τις βροχές και η καλλιεργητική περίοδος δεν είχε αρχίσει ακόμη, οι τιμές των ρύπων ήταν σχεδόν μηδενικές, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι δε θα αυξηθούν τους επόμενους μήνες και ιδίως το καλοκαίρι.
ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Η περιοχή που βρίσκονται οι εκβολές του Λίσσου προστατεύεται από τη σύμβαση RAMSAR.
Η Σύμβαση Ramsar τέθηκε σε ισχύ το Δεκέμβριο του 1975 και ήταν η πρώτη που ασχολήθηκε αποκλειστικά με την προστασία των βιοτόπων. Είναι μια διακυβερνητική συνθήκη που παρέχει πλαίσιο για την εθνική δράση και τη διεθνή συνεργασία για τη διατήρηση και σοφή χρήση των υγροτόπων και των πόρων τους. Η Σύμβαση έχει επίσης εισάγει την έννοια της “ορθολογικής χρήσης” που αναφέρεται σε όλους τους υγροτόπους μιας χώρας.
Η Ελλάδα ήταν η 7η χώρα που υπέγραψε τη Σύμβαση, ανακηρύσσοντας 11 υγροτοπικές περιοχές ως Υγροτόπους Διεθνούς Σημασίας. Η κοιλάδα του Λίσσου έχει ενταχθεί στο δίκτυο «ΦΥΣΗ 2000»
Το δίκτυο «ΦΥΣΗ 2000» στην Ελλάδα ξεκίνησε το 1994 στα πλαίσια της προσπάθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την απογραφή και εκτίμηση της βιοποικιλότητας. Αποτελεί ένα Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο περιοχών, οι οποίες φιλοξενούν φυσικούς τύπους οικοτόπων και οικοτόπους ειδών που είναι σημαντικοί σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αποτελείται από δύο κατηγορίες περιοχών: Τις «Ζώνες Ειδικής Προστασίας» για την Ορνιθοπανίδα, και τους «Τόπους Κοινοτικής Σημασίας».
Η Ελλάδα έχει χαρακτηρίσει σήμερα 151 Ζώνες Ειδικής Προστασίας και πρότεινε κατάλογο 239 Τόπων Κοινοτικής Σημασίας.
Στην κοιλάδα του Λίσσου υπάρχουν ακόμη και τέσσερα Καταφύγια Άγριας Ζωής, δηλαδή περιοχές όπου απαγορεύεται όχι μόνο το κυνήγι, αλλά και οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα χωρίς περιβαλλοντική μελέτη και άδεια από τις αρμόδιες αρχές.
Άλλα προβλήματα που υπάρχουν στην περιοχή του Λίσσου είναι:
•η παράνομη υλοτομία
•το παράνομο κυνήγι
•οι αμμοληψίες.
Στην υλοποίηση του προγράμματος συμμετείχαν:
οι εκπαιδευτικοί, Παπαγιαννάκης Αθανάσιος (ΠΕ 12), συντονιστής του προγράμματος, Γώττης Νικόλαος (ΠΕ 11), υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Ομάδας και οι μαθητές, Αγόρα Έλενα, Γιάτσος Γιάννης, Ζακώνη Κορίνα, Δόγκα Σίσσυ, Κυρατζόγλου Περσεφόνη, Δανιήλ Ελένη, Απαζίδου Άννα, Ιμπραήμ Ασλή, Κουτή Δήμητρα, Καζάκος Κώστας , Κοτσίλα Ελένη, Μαλλιαρόζη Μαρία, Κατσαβούνη Νεκταρία, Παναγιωτίδου Ροζαλίνα, Μπαμπαλή Χριστίνα, Παπασσάβας Χρήστος, Πεγγίδου Μαρίνα, Χατζακίδου Δέσποινα, Καλπίδης Δημήτρης, Πελτέκης Δημήτρης, Σουσάμογλου Αλέξανδρος, Τσαπάρης Λευθέρης, Φαρμακίδης Βαγγέλης, Σιμιτοπούλου Βίκυ, Τσομπανίδου Έλενα, Φέκα Κατερίνα.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
