“Πονεσαν Ελληνες και Τουρκοι για τα συμφεροντα των μεγαλων δυναμεων”

Το 1267 ή το 1275 ο Μιχαήλ Η΄ παραχώρησε σε δύο Γενουάτες τα αδέλφια Βενέδικτο και Μανουήλ Ζακαρία, τη Φώκαια της Μικράς Ασίας, με την προϋπόθεση να τον υπηρετούν ως έμπιστοι απεσταλμένοι του σε κράτη της Δύσης. Οι αδελφοί Ζακαρία έχτισαν μεταξύ των ετών 1286 και 1296 τη Νέα Φώκαια στα βόρεια της παλιάς πόλης (που πήρε το όνομα Παλαιά Φώκαια), ενώ στις αρχές του 14ου αιώνα επιδίωξαν να επεκτείνουν τις κτήσεις τους στο γειτονικό νησί της Χίου. Στην Φωκαία της Σμύρνης βρέθηκε ο πολιτιστικός σύλλογος Ιάσμου μετά από πρόσκληση του εκεί Δήμου. 70 χιλιόμετρα στα βόρεια της Σμύρνης, ανάμεσα στο Αϊβαλί και στη Σμύρνη η γνωριμία με μια τόσο οικεία περιοχή έκρυβε συγκινήσεις και πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Αναφορά στο ταξίδι, στη γνωριμία με τους νυν κατοίκους, αλλά και τους Τούρκους, που έχουν στην καρδιά τους την Ελλάδα μιλάει σήμερα στον «Π.τ.Θ.» ο κάτοικος του Ιάσμου, που συμμετείχε στην αποστολή, κ. Παναγιώτης Σπορίκης, σημειώνοντας μεταξύ άλλων: «Το καλό είναι ότι με όλους τους ανθρώπους που μιλήσαμε ήταν ορατή μια αντιπολεμική διάθεση. Είχαν κατάλοιπα ελληνικής παιδείας από τους παππούδες τους και τους πατεράδες τους, αλλά είχαν και γνώσεις της αιτίας αυτού του ξεριζωμού ένθεν και κακείθεν».

Πώς θα περιγράφατε κύριε Σπορίκη την περιοχή στην οποία εμφανίστηκε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ιάσμου;

Πρόκειται για μια πανέμορφη περιοχή, παραθαλάσσια, 15.000 κατοίκων, με εντονότατο το στοιχείο της ελληνικής παρουσίας πριν από ογδόντα χρόνια. Τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που έμειναν, όσα δεν κατεδαφίστηκαν, είναι έντονα. Συμμετείχαμε στο Διεθνές Φεστιβάλ που διοργανώνεται τα τελευταία χρόνια από τον Δήμο. Μας στήριξε ο Δήμος Ιάσμου και ανταποκριθήκαμε. Ήταν ένα πανέμορφο ταξίδι, γευτήκαμε μια πολύ καλή φιλοξενία, χορέψαμε πολύ όμορφα και δείξαμε την πολιτιστική δουλειά που γίνεται στον τόπο μας. Παράλληλα, ήρθαμε σε επαφή με άλλα συγκροτήματα. Η Φώκαια είναι πάρα πολύ όμορφη, με κολπίσκους, με δύο λιμάνια και πολλά νησάκια να φράζουν την είσοδο των κόλπων. Είναι πολύ όμορφο μέρος, επιβλητικότατο. Η διαδρομή δεν με είχε εντυπωσιάσει, κατάξερο περιβάλλον με μια απαράδεκτη αισθητική, αλλά όταν φτάσαμε στην περιοχή, από το Αϊβαλί και κάτω, όλα άλλαξαν, η Φώκαια με αποζημίωσε.

Τι σας εντυπωσίασε περισσότερο;

Μας εντυπωσίασε η συμπεριφορά των ντόπιων, των Φωκαίων, οι οποίοι, όπως μας είπαν, είναι πρόσφυγες, Ελλαδίτες από την Λήμνο, την οποία την έλεγαν Λίμνη, την Μύρινα και οι περισσότεροι από την Καβάλα. Πολλοί λίγοι κατάγονται από την Μυτιλήνη και την Κρήτη. Μας υποδέχτηκαν τα παιδιά εκείνων των ανθρώπων που γνώρισαν τον ξεριζωμό.

Την ελληνική γλώσσα την γνώριζαν;

Ναι, γνώριζαν αρκετοί την ελληνική γλώσσα και έτυχε να επισκεφτούμε οι περισσότεροι μια έκθεση φωτογραφίας και ντοκουμέντων από την περίοδο της Μικρασιατικής Καταστροφής, αλλά και να δούμε φωτογραφικό υλικό από την παλιά Φώκαια, πριν την αποχώρηση των Ελλήνων, αλλά και φωτογραφίες πριν την ανταλλαγή, και από την Λήμνο και από την Καβάλα. Είδαμε ντοκουμέντα Ελλήνων που άφησαν γράμματα και φωτογραφίες, αλλά και χάρτες της περιοχής που έδειχναν τα ελληνικά τοπωνύμια στην περιοχή της Φώκαιας. Ήταν μια πολύ συγκινητική επικοινωνία μ’ αυτούς τους ανθρώπους. Ήταν δύο κύριοι που είχαν την φροντίδα για όλη αυτή την έκθεση, και μάλιστα αποδέχτηκαν την πρόσκληση μας να παρουσιάσουν αυτή την έκθεση στην Ελλάδα, ίσως, στις εκδηλώσεις του καλοκαιριού.

Ποιο κλίμα επικρατεί στις τάξεις του γειτονικού λαού;

Το καλό είναι ότι με όλους τους ανθρώπους που μιλήσαμε ήταν ορατή μια αντιπολεμική διάθεση. Είχαν κατάλοιπα ελληνικής παιδείας από τους παππούδες τους και τους πατεράδες τους, αλλά είχαν και γνώσεις της αιτίας αυτού του ξεριζωμού ένθεν κακείθεν.

Πώς βιώνουν οι ίδιοι αυτόν τον ξεριζωμό, έτσι όπως τον διδάχθηκαν στην ιστορία ή στις διηγήσεις των δικών τους ανθρώπων;

Μου έλεγαν ότι πόνεσε πάρα πολύς κόσμος σε Ελλάδα και Τουρκία για τα ξένα συμφέροντα, για τα συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων. Ήταν πολύ συγκινητική εμπειρία να βλέπεις ανθρώπους, οι οποίοι ένιωθαν και εκείνοι πρόσφυγες.

Έρχονται στην Ελλάδα οι ίδιοι;

Τους ρώτησα και μου απάντησαν ότι σχεδόν κάθε χρόνο επισκέπτονται την Λήμνο και την Ελλάδα. Μου έδειξαν σε μια φωτογραφία το παιδικό τους σπίτι, που είναι σήμερα το δημαρχείο της Μύρινας. Είχαν παλιές φωτογραφίες του 1916.

Σώζονται ελληνικά αρχοντικά στην Φώκαια;

Υπάρχουν αρχοντικά και κτίρια τα οποία σώζονται σε άριστη κατάσταση. Το επαινετό είναι ότι ο Δήμος της Φώκαιας τα συντήρησε. Σε κάθε σπίτι υπήρχε πινακίδα που έλεγε ότι είναι διατηρητέα κτίρια με την φροντίδα του Δήμου.

Τι αποκομίζει κανείς ζώντας αυτές τις πολιτιστικές ανταλλαγές;

Μαζεύει εμπειρίες. Στην Τουρκία, σαν πολιτιστικός σύλλογος, πήγαμε τρεις φορές, μια στην Αίνο, μια στην Ραιδεστό και φέτος στην Φώκαια. Κάθε ταξίδι είχε διαφορετικά χαρακτηριστικά. Αν αυτά τα ταξίδια και αυτές οι πολιτιστικές ανταλλαγές δεν ενταχθούν σε πολιτικές σκοπιμότητες, δυστυχώς πολλές φορές γίνεται αυτό, μπορούν να βοηθήσουν στο πλησίασμα των δύο λαών, οι οποίοι στο κάτω – κάτω δεν έχουν να χωρίσουν τίποτα. Ένας είναι ο εχθρός τους, ο ιμπεριαλισμός και τίποτε άλλο.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.