Πολυπολιτισμος χωρις συνορα…
«Η μουσική είναι χάρισμα του Θεού.
Κάθε τραγούδι είναι η ζωή, ο πόνος, η χαρά ενός ανθρώπου.
Κι αν γνωρίζεις τριακόσια τραγούδια κι αν μπορείς να τα τραγουδήσεις είναι σα να μιλάς για τη ζωή, τον πόνο, τη χαρά τριακοσίων ανθρώπων.
Εμείς με αυτά τα τραγούδια μεγαλώσαμε.
Κι ό,τι λένε αυτά τα τραγούδια ΕΧΕΙ ΓΙΝΕΙ»
Τα παραπάνω λόγια ανήκουν στον Μλαντέν Κοϋνάρωφ, τον κορυφαίο Βούλγαρο μουσικό που συμμετείχε στη συναυλία «παραδοσιακής μουσικής από την οροσειρά της Ροδόπης», εκδήλωση που διοργάνωσε το ΠΑΚΕΘΡΑ την περασμένη Κυριακή στην Ξάνθη με τη συμμετοχή εννιά μουσικών από τη βουλγαρική και ελληνική πλευρά της Ροδόπης. Με ήχους παραδοσιακούς που έλκουν τη ρίζα τους από την βαθιά μέσα στο χρόνο ιστορία της πολυπολιτισμικότητας, της συνυφασμένης με την περιοχή, οδήγησαν το κοινό τους μέσα από ευφραντικούς μουσικούς δρόμους στην ανακάλυψη της «κοινής» – σ’ αντιδιαστολή με το «όμορης» – Ροδόπης. Πόσο μπορεί να συνεπαίρνει τις αισθήσεις του ανθρώπου η μουσική και να επικοινωνεί στον αλλόγλωσσο μηνύματα πανανθρώπινα, πόσο κοντά μπορεί να είναι μουσικές η μια στην άλλη που τεχνητά σύνορα τις χωρίζουν στη Θράκη και πού τελικά χάνεται η αρχή τους, μας το εξηγεί ο Νίκος Κόκκας, ο άνθρωπος που εργάστηκε εκ μέρους του ΠΑΚΕΘΡΑ για την πραγματοποίηση αυτής της εκδήλωσης:
«…Η σημερινή πολιτισμική ποικιλία της Θράκης βρίσκεται σε άμεση συνάφεια με το ιστορικό παρελθόν της. Ιδιαίτερα ο μουσικός πολιτισμός της Θράκης παρουσιάζει μια εξαιρετική ποικιλία, που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις ωσμώσεις και αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε ετερογενείς γλωσσικές και πολιτισμικές ομάδες. …Η μουσική της Θράκης δεν υπήρξε μέχρι σήμερα αντικείμενο συστηματικής μελέτης, τουλάχιστον στο βαθμό που έχει μελετηθεί η μουσική άλλων περιοχών. Έτσι συνεχίζει να υπάρχει ένα τεράστιο πρωτογενές υλικό που δεν έχει ακόμα καταγραφεί. Και είναι βέβαιο πως μια συστηματική διερεύνηση των μελωδικών θεμάτων που είναι κοινά ή παρόμοια και εμφανίζονται να κυκλοφορούν ελεύθερα ανάμεσα σε είδη, σε εθνο-πολιτιστικές ομάδες, σε εποχές και σε γεωγραφικές περιοχές θα είχε πολλά να μας αποκαλύψει. Η αλληλεπίδραση είναι μια απολύτως φυσική διαδικασία η οποία στη βάση της ούτε βλάπτει τη μια ή την άλλη παράδοση ούτε αφορμές για αισθήματα υπεροχής ή μειονεξίας μπορεί να δίνει. Μπορούμε να πούμε πως σε όποιον τόπο το λαϊκό τραγούδι ζει και ο λαϊκός οργανοπαίχτης δραστηριοποιείται, εκεί κάθε νέο υλικό που δημιουργείται ή που έρχεται απ’ έξω, εξαρτημένο τις πιο πολλές φορές από το νέο περιβάλλον, θα παραλλαγεί, θα μεταμορφωθεί και θα πάρει κάποιον τοπικό χαρακτήρα, ανεξάρτητα από την καταγωγή του».
Γκάϊντα – καβάλι – ούτι – λαούτο – κρουστά – ακορντεόν – κλαρίνο, έχουν το ρόλο τους τα μουσικά όργανα στο μουσικό πολιτισμό της Θράκης και αποκαλύπτουν πτυχές βαθύτερες των κοινωνιών που εξέφρασαν ανά τους αιώνες:
«…Παραδοσιακά όργανα όπως η γκάιντα, η φλογέρα, το καβάλι, συνδέθηκαν με την κλειστή αγροτική κοινωνία και ταυτίστηκαν με το λαϊκό πολιτισμό της υπαίθρου και τις διάφορες τελετουργίες του (γάμοι, γλέντια, χοροί, κλπ). Τα παραδοσιακά μουσικά όργανα αποτελούσαν εκφραστές ενός αγροτικού πολιτισμού που χαρακτηρίζονταν από εσωστρέφεια και σχετική αυτάρκεια στις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτισμικές συμπεριφορές. Λειτουργούσαν ως συνεκτικός ιστός της κοινότητας αλλά και ως παράγοντας αναπαραγωγής των σταθερών πολιτισμικών της γνωρισμάτων. Από τη στιγμή της αποδοχής τους από την κοινότητα τα μουσικά όργανα άρχισαν να επιβάλλουν τους δικούς τους όρους στις δημόσιες τελετουργίες λειτουργώντας ως μια κοινή βάση επικοινωνίας. Ιδιαίτερα τα πανηγύρια της οροσειράς της Ροδόπης αποτελούσαν τελετουργικές διαδικασίες μέσα από τις οποίες αναπαράγονταν η πολιτισμική ταυτότητα μέσω της γιορτής που κάλυπτε τις ψυχαγωγικές και πνευματικές ανάγκες της κοινότητας», αναφέρει ο κ.Κόκκας για να υπογραμμίσει καταλήγοντας ότι «…στα δημοτικά τραγούδια της Ροδόπης η μορφή και το περιεχόμενο είναι αλληλένδετα. Κάθε νοηματική ενότητα αντιστοιχεί σε μια ενότητα μορφική. Αξιοπρόσεχτη είναι επίσης η παρουσία τυπικών μοτίβων, δηλαδή εκφραστικών τρόπων που επαναλαμβάνονται δημιουργώντας ένα ιδιότυπο κώδικα επικοινωνίας».
Μαρία Β.Μπόντη
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
