Πλουσια η παραδοσιακη μουσικη των Πομακων

Οι τελευταίες εκδόσεις με τα πομάκικα τραγούδια και τα πορίσματα της σημαντικής έρευνας που έγινε σε Πομάκους της ορεινής Ξάνθης, παρουσιάστηκαν κατά την προχθεσινή όγδοη εκδήλωση της σειράς «Μορφωτικές Συναντήσεις 2005-2006» του Μορφωτικού Ομίλου Κομοτηνής. Η σημαντική αυτή έρευνα πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος του ΤΕΦΑΑ του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, αφορά στην ορεινή Ξάνθη και περιλαμβάνει την καταγραφή πομάκικων τραγουδιών, συνεντεύξεις με Πομάκους μουσικούς και απλούς ανθρώπους.

Ομιλητές στην εκδήλωση ήταν ο Δανιήλ Εμμανουηλίδης, καθηγητής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Θράκης, ο οποίος είχε αναλάβει την έρευνα και ο Νικόλαος Κόκκας, εκπαιδευτικός, υποψήφιος διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ο οποίος μίλησε με θέμα «Καταγραφές παραδοσιακής μουσικής στους Πομάκους της ορεινής Ξάνθης».

«Καταγραφές παραδοσιακής μουσικής στους Πομάκους της ορεινής Ξάνθης» ήταν το θέμα που ανέπτυξε ο Νικόλαος Κόκκας, εκπαιδευτικός, υποψήφιος διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, μιλώντας για την πλούσια παραδοσιακή μουσική των Πομάκων. «Η σημερινή εκδήλωση αφορά στην παραδοσιακή μουσική της οροσειράς της Ροδόπης, στη μουσική των Πομάκων, η οποία είναι πολύ πλούσια και έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια. Ουσιαστικά μπορούμε να πούμε ότι μόλις τα τελευταία 10 χρόνια έγιναν σημαντικές ηχογραφήσεις των παραδοσιακών τραγουδιών των Πομάκων από πολιτιστικούς συλλόγους, όπως το Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης, ΠΑΚΕΘΡΑ, από τον εκδοτικό οίκο ΣΠΑΝΙΔΗ, από καταγραφές του Ταμιείου Θράκης. Έγιναν και οι εκδόσεις των βιβλίων του Αλή Ρόγγο, ο οποίος θα τραγουδήσει σήμερα. Ο Αλή έχει κάνει μια πολύ σημαντική δουλειά στο χωριό του, την Γλαύκη, καταγράφοντας τα παραδοσιακά τραγούδια και τα παραμύθια των Πομάκων, τα οποία μπορούν να ενταχθούν στο ευρύτερο πλαίσιο του Βαλκανικού πολιτισμού με πολλές συνάφειες και με τον ελληνικό πολιτισμό και με άλλες εκδοχές του Βαλκανικού πολιτισμού».

Η μουσική των Πομάκων αποτελεί άγνωστο κεφάλαιο για πολλούς, ειδικά, στην Ελλάδα, όπως υποστήριξε ο κ. Κόκκας. «Στη βουλγαρική Ροδόπη έχουν γίνει πολλές δημόσιες εκδηλώσεις, πολλά φεστιβάλ, πολλοί είναι οι μουσικοί -άντρες και γυναίκες- που συμμετέχουν σ’ αυτά, ενώ στην Ελλάδα πρόσφατα έχουν αρχίσει να βγαίνουν προς τα έξω αυτές οι άγνωστες πτυχές του λαϊκού πολιτισμού των Πομάκων για διάφορους λόγους, είτε επειδή οι ίδιοι συχνά τραγουδούσαν μόνο σε ιδιωτικούς χώρους και όχι δημόσια, είτε γιατί δεν τους δίνονταν η ευκαιρία, είτε γιατί από κάποιους θεωρήθηκε ότι δεν θα πρέπει να γίνονται δημόσιες εκδηλώσεις στην Πομάκικη γλώσσα, -γιατί κάποιοι ίσως προσπάθησαν να παρουσιάσουν ότι δεν υπάρχει αυτή η γλώσσα,- ενώ ο πλούτος της παραδοσιακής μουσικής των Πομάκων είναι τεράστιος».

Σημαντική η έρευνα σε Πομακικό πληθυσμό

Σημαντική είναι η έρευνα που έκανε ο Δανιήλ Εμμανουηλίδης, καθηγητής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Θράκης, σε σχέση με τις τάσεις των ίδιων των Πομάκων απέναντι στην παραδοσιακή τους κουλτούρα και τον πολιτισμό τους.

Η έρευνα αυτή πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος του ΤΕΦΑΑ του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Αφορά στην ορεινή Ξάνθη και περιλαμβάνει την καταγραφή πομάκικων τραγουδιών, συνεντεύξεις με Πομάκους μουσικούς και απλούς ανθρώπους. «Η έρευνα αφορά στο χώρο της ορεινής Ξάνθης. Δυστυχώς, στον ορεινό όγκο της Ροδόπης και του Έβρου έχουν απομείνει πολύ λίγα, που αφορούν στην πομάκικη παραδοσιακή μουσική. Η έρευνα διήρκεσε από το 2003 έως το 2005 και περιελάμβανε την καταγραφή πομάκικων τραγουδιών, συνεντεύξεις με Πομάκους μουσικούς και απλούς ανθρώπους. Μοιράστηκαν 340 ερωτηματολόγια, μέσα από τα οποία βγάλαμε κάποια συμπεράσματα».

Ο κ. Εμμανουηλίδης αναφέρθηκε στα τρία βασικά ερωτήματα του ερωτηματολογίου. Στο πρώτο ερώτημα, «αν η διάσωση της πομακικής παράδοσης είναι σημαντικός παράγοντας για τη διατήρηση της ταυτότητας των Πομάκων», το 85,6% των ερωτηθέντων απήντησαν «ότι αποτελεί σημαντικό παράγοντα για να διατηρηθεί η ταυτότητα αυτή». Στο δεύτερο ερώτημα «αν έχει αλλοιωθεί η μουσική παράδοση των Πομάκων μέχρι τώρα» συμφώνησε το 46,5% των ερωτηθέντων με απάντηση το «μέτρια» (η κλίμακα ήταν από το «λίγο» έως το «παρά πολύ»). Το 36,8% πιστεύουν από «λίγο» έως «καθόλου» και μόνο το 16,8% πιστεύουν από «πολύ» έως «παρά πολύ». Το τρίτο θέμα που τέθηκε ήταν «αν οι νέοι Πομάκοι ενδιαφέρονται για τη διατήρηση αυτής της παράδοσης». Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, το 80,3% των ερωτηθέντων δεν πιστεύουν ότι το ενδιαφέρον είναι μεγάλο.

Όσον αφορά στη συνεργασία με τους Πομάκους κατά τη διάρκεια της έρευνας, τόνισε ότι «πάντοτε σ’ αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει μια δυσκολία διότι δεν είναι όλοι διαθέσιμοι για να απαντήσουν. Αλλά μέσα από τις γνωριμίες, τις φιλίες, και κυρίως τις σχέσεις που έχει αναπτύξει ο Νικόλαος Κόκκας με τους κατοίκους της περιοχής, μπορέσαμε και μαζέψαμε αυτά τα 340 ερωτηματολόγια συμπληρωμένα. Τα αποτελέσματα καταγράφουν την πραγματικότητα. Πιστεύω ότι η δική μας προσπάθεια είναι να γίνει η παραδοσιακή μουσική των Πομάκων πιο γνωστή στο ευρύτερο κοινό της Θράκης και όλης της Ελλάδας». Επίσης, ανέφερε ότι εκτός του Αλή Ρόγγου, υπάρχουν πολλοί μουσικοί που ασχολούνται ακόμη με το πομάκικο τραγούδι, όπως είναι ο Μουσταφά Αχμετίν, ο Φεράτ Αλή Αφέντη, ο Αλή Σοφτά».

Μαρία Παπαδοπούλου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.