«Παρα την ανεκτικοτητα της κοινωνιας μας η ομοφυλοφιλια στην Ελλαδα αντιμετωπιζεται ακομα με τροπο υποκριτικο»

Τα σημαντικότερα λογοτεχνικά βιβλία του 1929 (έναν χρόνο μετά την αυτοχειρία του Καρυωτάκη) θεωρούνται το “Ελεύθερο πνεύμα” του Γ. Θεοτοκά και η” Ιστορία ενός αιχμαλώτου” του Στ. Δούκα. Το «Ρωμάντσο» της άγνωστης ακόμη και σήμερα Ντόρας Ρωζέττη, « H Ερωμένη της», δημοσιευμένο την ίδια χρονιά, δεν μνημονεύεται πουθενά, παρά μόνο σε μια ενθουσιώδη κριτική του Ξενόπουλου στη “Νέα Εστία”. Και όμως το βιβλίο αυτό θα μπορούσε να είχε πάρει ιδιαίτερη θέση στη νεοελληνική πεζογραφία για τον τρόπο με τον οποίο η συγγραφέας εκθέτει την τολμηρή – ακόμη και για τις μέρες μας – ιστορία του ομόφυλου, γεμάτου πάθος έρωτά της. Το ανέσυρε από τη λήθη και το επανεξέδωσε η φιλέρευνος Χριστίνα Ντουνιά και μάς προσφέρει έτσι την ευκαιρία να το διαβάσουμε και, έστω και καθυστερημένα, να το αξιολογήσουμε με τη σειρά μας. Την ταυτότητα της Ντόρας Ρωζέττη δεν τη γνωρίζουμε και ενδεχομένως να μη τη μάθουμε ποτέ. Στο Επίμετρό της η Xριστίνα Ντουνιά δεν καταφεύγει σε βιαστικές υποθέσεις. Αν η έρευνά της ικανοποιήσει την περιέργειά μας, ο χρόνος θα το δείξει Η ομόφυλη αυτή ιστορία, η “Ερωμένη” δεν καταγράφεται στα ευπώλητα του 1929 και αν δεν ήταν ο Ξενόπουλος και η Χριστίνα Ντουνιά, ίσως δεν θα μαθαίναμε ποτέ την ύπαρξή της. Η τελευταία μιλά σήμερα μαζί μας για την αναζήτησή της, αλλά και για την άγνωστη συγγραφέα που διακρίνεται, όπως τονίζει, και για την δυναμική της στάση απέναντι στα κοινωνικά στερεότυπα σχετικά με το ρόλο της γυναίκας. «Η Ρωζέττη διεκδικεί την προσωπική της ευτυχία, αλλά και την υπερηφάνεια της, μέσα από την ειλικρίνεια των αισθημάτων και των ιδεών της» επισημαίνει.

Τι σας έκανε να αναζητήσετε και να φέρετε στο προσκήνιο ένα έργο πολύ τολμηρό στην εποχή του και αρκετά τολμηρό και στην εποχή μας;

Η θετική κριτική του Ξενόπουλου που ανακάλυψα σε μια “Νέα Εστία” του 1929 ήταν το αρχικό ερέθισμα. Το ενδιαφέρον μου για την εποχή του μεσοπολέμου και η πίστη μου στην ελευθερία του λόγου και στην πολυμορφία της έκφρασης με έκαναν να επιμείνω.

Πόσο χρόνο σας πήρε η αναζήτησή του; Τι δυσκολίες αντιμετωπίσατε;

Έμαθα για την ύπαρξη του μυθιστορήματος το 1987. Το αναζήτησα στην Εθνική και σε άλλες δημόσιες βιβλιοθήκες χωρίς αποτέλεσμα. Η διαμονή μου στις Βρυξέλλες για έντεκα χρόνια δεν μου επέτρεψε να συνεχίσω την έρευνα. Μετά την επιστροφή μου στην Ελλάδα εντόπισα το βιβλίο στη βιβλιοθήκη Ελευθεριάδη στην Πέτρα της Λέσβου. Ύστερα έμαθα ότι υπάρχει και άλλο αντίτυπο στο Αρχείο του Καβάφη που ανήκει στο Σπουδαστήριο του Νέου Ελληνισμού.

Τι το ξεχωριστό είχε η γενιά του ‘20;

Οι νέοι της γενιάς του ’20, μεγάλωσαν στη διάρκεια μεγάλων συγκρούσεων όπως ο Πρώτος Παγκόσμιος και οι Βαλκανικοί πόλεμοι και ως νέοι βίωσαν την Καταστροφή του 1922 με τις συνέπειές της στο κοινωνικό και ιδεολογικό πεδίο. Παράλληλα, η Οχτωβριανή Επανάσταση του 1917, οι σοσιαλιστικές ιδέες, οι θεωρίες του Φρόϋντ, αλλά και τα νεοτερικά καλλιτεχνικά κινήματα δημιούργησαν και στην Ελλάδα μια διάθεση ανατρεπτική που οδηγούσε σε τολμηρές διεκδικήσεις.

Εκτός από την ερωτική της ελευθερία τι άλλο διεκδικεί η συγγραφέας;

Η συγγραφέας αυτού του βιβλίου δεν ενδιαφέρεται μόνο για την προβολή των ερωτικών της επιλογών, αλλά διακρίνεται και για τη δυναμική της στάση απέναντι στα κοινωνικά στερεότυπα σχετικά με το ρόλο της γυναίκας. Η Ρωζέττη διεκδικεί την προσωπική της ευτυχία, αλλά και την υπερηφάνεια της, μέσα από την ειλικρίνεια των αισθημάτων και των ιδεών της.

Είναι ένα ημερολογιακού τύπου μυθιστόρημα …ποιες δεξιότητες απαιτεί η συγγραφή του και τι κερδίζει ο αναγνώστης;

Η ειλικρίνεια της έκφρασης, η ικανότητα να μιλάει για το ουσιώδες αποφεύγοντας τη ρητορεία. Διολισθαίνει βέβαια κάποτε σε μελοδραματικούς και γλυκερούς τόνους. Ευτυχώς η νεαρή συγγραφέας διαθέτει χιούμορ και την ικανότητα του αυτοσαρκασμού, και έτσι ο αναγνώστης μπορεί να παρακολουθήσει την ανάδυση μιας υποκειμενικότητας, εξαιρετικά μοντέρνας για την εποχή της.

Η ερωτική αυτή ιστορία διαδραματιζόταν παράλληλα με τη γραφή;

Όπως γράφω και στο Επίμετρο με τίτλο «Η ιστορία ενός ρομάντζου» που συνοδεύει την δεύτερη έκδοση φαίνεται ότι η συγγραφέας κρατά ημερολόγιο κατά τη διάρκεια της ερωτικής της σχέσης και οι σημειώσεις της αξιοποιούνται στο μυθιστόρημα. Η Ρωζέττη εξελίσσεται δηλαδή ως προσωπικότητα και ως συγγραφέας, μέσα από αυτή την εμπειρία.

Έχουμε συγγραφέα, αφηγητή και ηρωίδα το ίδιο πρόσωπο…Πόσο αληθινά είναι αυτά που γράφονται;

Αν εννοείτε σε ποιο βαθμό είναι αυτοβιογραφικά, σας λέω ότι η ιστορία βασίζεται σε ένα αληθινό ημερολόγιο. Η μυθοπλασία ωστόσο έχει και αυτή το μερίδιό της.

Δε σας κρύβω ότι το τέλος μου φαίνεται κάπως ωραιοποιημένο. Ποια η ανάγκη να το επινοήσει η συγγραφέας;

Η συγγραφέας ως προσωπικότητα, αν θεωρήσουμε ότι ταυτίζεται με την ηρωίδα Ντόρα, είναι μάλλον αισιόδοξη και δραστήρια. Δεν θα της πήγαινε ένα τραγικό και σπαραξικάρδιο τέλος. Πιθανόν ήθελε να δείξει ότι μια τέτοια σχέση δεν είναι καταδικασμένη στην αποτυχία ή στην καταστροφή. Το αξιολογώ και αυτό, έστω και αν φαίνεται προβληματικό λογοτεχνικά, ως δείγμα τόλμης κοινωνιολογικού ενδιαφέροντος.

Αφού η ηρωίδα της συγγραφέως έκανε την επανάστασή της γιατί δεν έπραξε και η συγγραφέας το ίδιο; Γιατί κρύφτηκε πίσω από ένα ψευδώνυμο;

Το θέμα ήταν απολύτως ταμπού για την εποχή της και όχι μόνον. Θα την καταδίκαζαν σε απομόνωση κοινωνική, το εγχείρημά της ίσως είχε και ποινικές συνέπειες.

Ο έρωτας δεν εξηγείται με πολιτικο-ορθολογικό τρόπο, αλλά αν σας ζητούσα να μου χαρακτηρίσετε κάπως αυτό τον έρωτα των δυο κοριτσιών, τι θα μου λέγατε;

Είναι μια σχέση ερωτικού πάθους, που όπως γράφει και ο Ξενόπουλος, μπορεί να βιωθεί είτε από ετεροφυλόφιλους είτε από ομοφυλόφιλους. Τα συναισθήματα παραμένουν ίδια.

Για το χώρο της Λογοτεχνίας, της ποίησης, της κριτικής ακόμη εξακολουθεί η ομοφυλοφιλία να αποτελεί ταμπού;

Νομίζω ότι παρά την ανεκτικότητα της κοινωνίας μας η ομοφυλοφιλία στην Ελλάδα αντιμετωπίζεται ακόμα με τρόπο υποκριτικό.

Πιστεύετε ότι το πέπλο της υποκριτικής αποσιώπησης εξακολουθεί να πέφτει βαρύ στις μέρες μας; Αναρωτιέμαι αν και σήμερα πάλι θα προτιμούσε την ανωνυμία η όποια Ντόρα Ρωζέττη;

Ξέρω ότι πριν τρία χρόνια περίπου γράφτηκε ένα μυθιστόρημα με ψευδώνυμο για παρόμοιους λόγους. Ίσως οι άντρες είναι πιο τολμηροί, δεν είμαι πάντως από αυτούς που πιστεύουν ότι θα πρέπει οπωσδήποτε να βιάζουμε τα πράγματα. Όσοι νιώθουν την ανάγκη να μιλήσουν ανοιχτά ας το κάνουν. Για άλλους όμως ο έρωτας παραμένει μια ιδιωτική υπόθεση.

Έχει ανάγκη από ένα τέτοιο Ρωμάντσο η εποχή μας;

Η εποχή μας έχει ανάγκη από καλή ερωτική λογοτεχνία .

Σας ευχαριστώ.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.