Πανεπιστημια εν δρασει…
Τρεις άνθρωποι που γνωρίζουν εκ των έσω τα προβλήματα των ελληνικών δημόσιων ΑΕΙ, ο Νίκος Βαρότσης, αντιπρύτανης Πολυτεχνείου Κρήτης, ο Άγγελος Κότυος, αντιπρύτανης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και ο Ιωακείμ Γρυσπολάκης, πρύτανης Πολυτεχνείου Κρήτης απαντούν σε ερωτήματα, (1ο Ποιο είναι το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα ΑΕΙ; 2ο Πώς σχολιάζετε τα πρώτα δείγματα γραφής του Νόμου Πλαισίου; 3ο Πώς σχολιάζετε το φαινόμενο της φοιτητικής μετανάστευσης; 4ο Η παραγωγή ανέργων πτυχιούχων πώς αντιμετωπίζεται; 5ο Υποστηρίζουν πολλοί ότι η έρευνα απουσιάζει από τα ΑΕΙ της χώρας, πόση δόση αλήθειας έχει και πώς αντιμετωπίζεται; 6ο Τα δημόσια ΑΕΙ έχουν να φοβούνται από την ίδρυση ιδιωτικών;), και με αφορμή την 57η Σύνοδο των Πρυτάνεων καταθέτουν απόψεις και προτείνουν αλλαγές και αναδιαρθρώσεις οραματιζόμενοι ένα δυνατό δημόσιο πανεπιστήμιο.
Νίκος Βαρότσης, αντιπρύτανης Πολυτεχνείου Κρήτης:
«Υπάρχουν πάρα πολλές ομάδες, κυψέλες, σε όλα τα πανεπιστήμια που παράγουν έρευνα πολύ υψηλού επιπέδου, διεθνώς καταξιωμένη»
1ο Το θεσμικό. Και το οικονομικό βέβαια δεν μπορούμε να το υποτιμήσουμε, αλλά βρισκόμαστε σε ένα περιβάλλον στο οποίο αναγκαζόμαστε να λειτουργούμε σε ένα θεσμικό πλαίσιο το οποίο δεν είναι ξεκάθαρο, το οποίο μας δημιουργεί τεράστια προβλήματα. Το ζητούμενο από όλους εμάς είναι να ενισχυθεί και να δοθεί ουσιαστικό περιεχόμενο στη λεγομένη αυτοτέλεια των Πανεπιστημίων. Να λογοδοτούμε στην κοινωνία, γιατί η κοινωνία βέβαια μας χρηματοδοτεί, προσμένει από εμάς αποτελέσματα, αλλά και να είμαστε σε θέση να διαχειριστούμε αυτούς τους πόρους και να αξιολογούμεθα και να κρινόμαστε κατόπιν για τα αποτελέσματα τα οποία παράγουμε. Δεν μπορούμε να δουλεύουμε σε ένα καθεστώς μιας συνηθισμένης δημόσιας υπηρεσίας.
2ο Ο Νόμος Πλαίσιο έχει πάρα πολλά προβλήματα και θα έλεγα ότι ακριβώς δεν είναι πλαίσιο, θα θέλαμε να είναι πλαίσιο. Είναι ένας Νόμος με εξαιρετικά συγκεκριμένες διατάξεις οι οποίες πολλές από αυτές στην πράξη αποδεικνύονται μη αποτελεσματικές και μη εφαρμόσιμες.
3ο Το να υπάρχει μια κινητικότητα δεν το θεωρώ κατά ανάγκη κακό. Η γνώση απαιτεί μια κινητικότητα. Εγώ τους φοιτητές μου, αυτούς που αποφοιτούν, τους προτρέπω, αν έχουν τη θέληση και τη δυνατότητα να αλλάξουν και λίγο ορίζοντες και να κάνουν και κάποια μετεκπαίδευση σε ένα άλλο περιβάλλον. Η σύνθεση απόψεων και η έκθεση των νέων επιστημόνων σε διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης των προβλημάτων, μόνον προσθέτει, δεν αφαιρεί. Δεν είμαι αρνητικός στο να υπάρχει μια λελογισμένη μετανάστευση, εξάλλου το κράτος μας έχει δημιουργήσει τόσες πολλές θέσεις για την ανώτατη εκπαίδευση. Άλλωστε, μέχρι πρόσφατα στόχος ήταν κάθε απόφοιτος να βρίσκει μια θέση στο Πανεπιστήμιο, κάτι που δεν πιστεύω ότι μπορεί η χώρα μας να το εξασφαλίσει, ίσως και δεν θα πρέπει να το εξασφαλίσει καθότι η οικονομία έχει και πολλές άλλες ανάγκες, δεν είναι μόνο οι επιστήμονες. Το σύστημα εισαγωγής δεν είναι ικανοποιητικό. Δεν θα πρέπει ένα κράτος να σπουδάζει οπωσδήποτε όλους τους αποφοίτους Λυκείου, θα πρέπει να υπάρχει ένας προγραμματισμός, ανάλογα με τις ανάγκες της οικονομίας και τις δυνατότητες που υπάρχουν για σωστές και αξιόλογες σπουδές και από εκεί και πέρα υπάρχουν και οι άλλες θέσεις εργασίας κι άλλες απασχολήσεις, εξίσου μπορεί και περισσότερο χρήσιμες για την κοινωνία μας, για τις οποίες η κοινωνία δεν έχει αντιληφθεί τόσο πολύ τη σημασία τους. Κυριαρχούν ακόμη οι αντιλήψεις της γενιάς του ‘50 και του ’60, όπου η σπουδή ήταν ο μόνος τρόπος για την κοινωνική ανέλιξη, κάτι το οποίο δεν συμβαίνει τώρα. Έχουμε στρατιές ανέργων πτυχιούχων και από την άλλη έχουμε ανάγκες στην οικονομία οι οποίες θα μπορούσαν να καλυφθούν κάλλιστα χωρίς να περάσει κάποιος από τα Πανεπιστήμια.
4ο Η Ελλάδα βγάζει αυτή τη στιγμή 500 με 600 χημικούς μηχανικούς το χρόνο. Σε ποια βιομηχανία απευθύνονται αυτοί; Στην ελληνική βιομηχανία η οποία συνεχώς φθίνει; Τη στιγμή βέβαια που ο τομέας των υπηρεσιών είναι αυτός που αυξάνεται. Η Γερμανία βγάζει τους μισούς από όσους βγάζουμε εμείς. Δεν μπορώ να συναινέσω στην ιδέα ότι, επειδή θέλουν να σπουδάσουν 1000 χημικοί μηχανικοί, θα πρέπει το κράτος να εξασφαλίσει 1000 θέσεις εργασίας. Οι θέσεις που υπάρχουν στα Πανεπιστήμια πρέπει να βγουν μέσα από μια συζήτηση όλων των φορέων, αλλά να ανταποκρίνονται σε έναν προγραμματισμό.
5ο Είναι ένα πολύ μεγάλο ψέμα. Σε πείσμα όλων των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε, υπάρχουν πάρα πολλές ομάδες, κυψέλες σε όλα τα πανεπιστήμια που παράγουν έρευνα πολύ υψηλού επιπέδου, διεθνώς καταξιωμένη.
6ο Εκ πεποιθήσεως είμαι κατά των απαγορεύσεων. Δεν μ΄ αρέσουν οι απαγορεύσεις, μ΄ αρέσουν οι αυτορυθμίσεις. Ένα δημόσιο Πανεπιστήμιο, το οποίο έχει ένα σωστό θεσμικό πλαίσιο να λειτουργήσει και έχει μια σωστή υποστήριξη, οικονομικά από την πολιτεία δεν έχει να φοβηθεί τίποτα από ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο.
Άγγελος Κότυος, αντιπρύτανης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας:
«Είμαι υπέρ ενός δυνατού και εκσυγχρονισμένου και καλά χρηματοδοτούμενου δημόσιου πανεπιστημίου»
1ο Τα επιμέρους προβλήματα που αντιμετωπίζουμε είναι πολλά και είναι η ιεράρχησή τους αρκετά δύσκολη. Το σημαντικότερο πρόβλημα είναι η περιορισμένη αυτοτέλεια, το αυτοδιοικητικό σκέλος. Τα δημόσια Πανεπιστήμια έχουν μια πολύ μεγάλη εξάρτηση από την κεντρική διοίκηση και ένα πάγιο αίτημα των ελληνικών Πανεπιστημίων είναι να αποκτήσουν μια μεγαλύτερη ευελιξία και μια μεγαλύτερη αυτοτέλεια, ακόμη και στη διαχείριση οικονομικών πόρων, χωρίς αυτό να αποκλείει τη λογοδοσία προς την κοινωνία και τον έλεγχο. Ένα ακόμη μεγάλο πρόβλημα είναι οι διαταραγμένες σχέσεις που υπάρχουν στην πανεπιστημιακή κοινότητα, όπου υπάρχουν ορισμένες μειοψηφίες, οι οποίες δημιουργούν συνεχώς προβλήματα στην εύρυθμη λειτουργία. Ένα τρίτο πρόβλημα είναι αυτό των χρηματοδοτήσεων, είναι περιορισμένες οι δυνατότητές μας να αντλήσουμε πόρους από άλλες πηγές, όπως συμβαίνει στα πανεπιστήμια του εξωτερικού κι αυτό δημιουργεί αρκετά προβλήματα.
2ο Ο Νόμος πλαίσιο έχει αρκετά θετικά σημεία και αρκετά σημεία τα οποία χρήζουν βελτιώσεως, ορισμένες διατάξεις είναι δύσκολο να εφαρμοστούν. Για παράδειγμα, η ανάδειξη των οργάνων ή τα πολλαπλά συγγράμματα όπου διαπιστώνουμε ότι είναι πάρα πολύ δύσκολη η εφαρμογή τους.
3ο Είναι μια πληγή του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Και για μένα τριτοκοσμικό φαινόμενο να έχουμε είναι μια τέτοια ροή φοιτητών. Υπάρχει μια ιδεοληψία στην χώρα μας, δεν κατορθώσαμε με άλλες μορφές οργάνωσης των πανεπιστημίων να κρατήσουμε αυτό το ρεύμα. Δυστυχώς στη χώρα μας δεν έχουμε διεθνοποιημένα τα υφιστάμενα πανεπιστήμια. Η προσωπική μου άποψη είναι ότι δεν χρειαζόμαστε διεθνές πανεπιστήμιο, χρειαζόμαστε διεθνή διάσταση μέσα στα υφιστάμενα ιδρύματα ώστε να προσελκύσουμε φοιτητές από το ευρύτερο περιβάλλον των Βαλκανίων και της Ευρώπης. Τα δημόσια πανεπιστήμια της χώράς μας είναι πολύ καλύτερα του ονόματός τους.
4ο Είναι ένα μεγάλο πρόβλημα, διότι στη χώρα μας έχουμε πάρα πολλά τμήματα τα οποία κατά την άποψή μου ή είναι πολύ εξειδικευμένα και προέκυψαν από την διεύρυνση των τελευταίων ετών ή είναι ξεπερασμένα και παλιά. Θέλει να επανεξετάσουμε το τι πτυχία προσφέρουμε στα παιδιά; Δυστυχώς οι απόφοιτοί μας είναι προσανατολισμένοι προς το δημόσιο τομέα, σε έρευνες που κάνουμε διαπιστώνουμε ότι 1 ή 2% θέλουν να γίνουν επιχειρηματίες, η επιχειρηματικότητα και η αυτοαπασχόληση εξακολουθούν στη χώρα μας να μην εκτιμούνται όσο εκτιμούνται σε άλλες χώρες.
6ο Είμαι υπέρ ενός δυνατού και εκσυγχρονισμένου και καλά χρηματοδοτούμενου δημόσιου πανεπιστημίου, αλλά δεν έχω καμία ιδεοληψία να δεχθώ και μη κερδοσκοπικά ιδρύματα να βελτιωθεί και ο ανταγωνισμός και η άμιλλα, διότι μην ξεχνάμε ότι η ιδιωτική εκπαίδευση στη χώρα μας υπάρχει, απλώς προσφέρεται από άλλες χώρες.
b>Ιωακείμ Γρυσπολάκης, πρύτανης Πολυτεχνείου Κρήτης: «Το πανεπιστήμιο δεν μπορεί να επιβιώσει εάν δεν αναδείξει τον προσωπικό του χαρακτήρα»
1ο Το σημαντικότερο είναι το θέμα της συνταγματικής επιταγής, της αυτοδιοίκησης και της αυτοδιαχείρισης των πανεπιστημίων, η οποία όμως δεν γίνεται σεβαστή από την πολιτεία και από την Βουλή των Ελλήνων και τις εκάστοτε κυβερνήσεις. Το πανεπιστήμιο δεν μπορεί να επιβιώσει εάν δεν αναδείξει τον προσωπικό του χαρακτήρα και τις ιδιαιτερότητές του και εάν δεν επιδιώξει την αριστεία σε παγκόσμια κλίμακα διότι δεν έχει να ανταγωνιστεί μόνον τα ελληνικά πανεπιστήμια, αλλά το παγκόσμιο πανεπιστήμιο πλέον είναι καταδικασμένο να μαραθεί και να πεθάνει. Μέσα σε ένα ασφυκτικό, νομικό πλαίσιο το οποίο συμπεριφέρεται στα πανεπιστήμια, όπως σε μια δημόσια υπηρεσία, το δημόσιο πανεπιστήμιο είναι καταδικασμένο να μαραζώσει και δεν μπορεί να λειτουργήσει.
2ο Δεν είναι μόνο ο Νόμος Πλαίσιο, αλλά ένα τεράστιο θεσμικό πλαίσιο το οποίο διέπει το δημόσιο βίο και επεκτείνεται δυστυχώς και στα πανεπιστήμια. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι υποχρεωμένοι κατά κάποιον τρόπο να ελέγχουν το πανεπιστήμιο σαν να ήταν μια δημόσια υπηρεσία αυτό όμως είναι αδύνατο. Το πανεπιστήμιο είναι μέρος της κοινωνίας, υπάρχουν οι καλοί, οι κακοί και οι άσχημοι, μέσα σε κάθε Πανεπιστήμιο όπως υπάρχουν και στην κοινωνία. Είναι σαφές ότι η ελληνική κοινωνία θα πρέπει να αφήσει ελεύθερο το κάθε πανεπιστήμιο να αναδείξει τις προτεραιότητές του. Εάν αυτό δεν είναι ικανό να δείξει ένα ικανό πρόσωπο και να προσελκύσει έρευνα, συνεργασίες με άλλα πανεπιστήμια, να βγάλει καλούς πολίτες και επιστήμονες στην κοινωνία, ε τότε ας καταδικαστεί σε θάνατο, ας του δώσουν την ευκαιρία να αναδείξει την προσωπικότητά του.
4ο Είναι φαινόμενο της ελληνικής κοινωνίας γενικότερα, διότι όλοι δυστυχώς θέλουμε να γίνουμε δημόσιοι υπάλληλοι και δεν αναπτύσσεται η καινοτομία, δεν αναπτύσσεται η πρωτοβουλία γενικά του επιχειρείν. Αυτό είναι το δυστύχημα, τόσο στο πανεπιστήμιο, όσο και στην ελληνική κοινωνία. Εάν τα πολιτικά κόμματα πάψουν να παρεμβαίνουν στο έργο του πανεπιστημίου, τότε θα υποχρεωθούν και οι φοιτητές, οι οποίοι αυτοί τη στιγμή παρασύρονται πολλές φορές πιστεύοντας ότι μόνο το δημόσιο θα τους λύσει το πρόβλημα, θα υποχρεωθούν και θα αντιληφθούν ότι μόνο μέσα από την δημιουργικότητα, ατομική και συλλογική θα μπορέσουν να επιβιώσουν και να προσθέσουν το κατιτί καινούργιο στην ελληνική κοινωνία.
5Ο Είναι λάθος, είναι ψέμα, η έρευνα δεν απουσιάζει. Εμείς πετύχαμε την έρευνα διότι στοχεύουμε στην αριστεία. Κοιτάζουμε να φέρουμε τους άριστους, πολύ καλούς καθηγητές, δεν κοιτάζουμε να κάνουμε καθηγητές τους βοηθούς μας. Είναι πολύ απλό, το μυστικό της επιτυχίας είναι πολύ απλό. Η αξιοκρατία απουσιάζει από ορισμένα πανεπιστήμια, όχι από όλα.
6ο Ναι, βεβαίως, δεν έχει νόημα. Το ιδιωτικό πανεπιστήμιο στην Αμερική που επικαλούνται πολλοί δεν είναι ιδιωτικό. Τα ιδιωτικά είναι ανύπαρκτα στις ΗΠΑ και είναι αυτά που δεν ξέρει ο κόσμος, τα λεγόμενα community college τα οποία είναι ασήμαντα και κανείς δεν τους δίνει σημασία. Τα δημοφιλή είναι δημόσια, δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ιδιωτική επιχείρηση ένα πανεπιστήμιο.
Μαρία Νικολάου
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
