Παναγιωτης Μεντης, καλλιτεχνικος διευθυντης ΔΗΠΕΘΕ Σερρων, Οταν μιλαμε για τα ΔΗΠΕΘΕ δεν θετουμε το δαχτυλο επι τον τυπο των ηλων

«Τα ΔΗΠΕΘΕ είναι μεγάλη ιστορία και αξίζει να διατηρηθεί και να στηριχθεί», δηλώνει σε συνέντευξή του στον «Παρατηρητή της Θράκης» ο καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕ Σερρών κ. Παναγιώτης Μέντης. Μια συζήτηση για το παρελθόν αλλά και για το μέλλον του θεσμού καθώς επίσης και για την δουλειά του στις Σέρρες σε μια δύσκολη οικονομική περίοδο, όπως επίσης και για την συγγραφή, εφόσον ο Παναγιώτης Μέντης θεωρείται από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του σύγχρονου νεοελληνικού θεάτρου και τα έργα του, μυθιστορήματα αλλά και θεατρικά, έχουν βραβευτεί.

Τα ΔΗΠΕΘΕ είναι μεγάλη ιστορία και αξίζει να διατηρηθεί

ΠτΘ: κ. Μέντη, τα ΔΗΠΕΘΕ ξεκίνησαν το 1984 με ούριο άνεμο και με όραμα την πολιτιστική αποκέντρωση. Σήμερα, οι ίδιοι οι άνθρωποι που τα υπηρετούν, λένε ότι βρίσκονται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Τι έφτιαξε ή τι φταίει;
Π.Μ.: Είναι μεγάλο θέμα αλλά πολύ ωραίο και συνήθως μιλάμε για αυτό κυκλωτικά, χωρίς να θέτουμε τον δάχτυλο επί των τύπων των ήλων. Νομίζω ότι κατά καιρούς έγιναν πολύ σπουδαίες δουλειές. Μη ξεχνάμε ότι εκείνα που δημιούργησαν τη φήμη του θεσμού των ΔΗΠΕΘΕ ήταν το Καλαμάτας, έχοντας στο τιμόνι τον Χαραλάμπους και το Θεσσαλικό που εξελίχτηκε σε ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας που είχε στο τιμόνι του τον Κώστα Τσιάνο. Οι επιλογές τους, οι συνεργασίες τους, έφεραν πραγματική πολιτιστική άνοιξη στον τόπο και ό,τι γινόταν εκεί, στην Καλαμάτα ή στη Λάρισα, συγκέντρωναν το ενδιαφέρον των μεγάλων κέντρων, της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας. Τρέχαμε από την Αθήνα να δούμε τι έκανε ο Χαραλάμπους στην Καλαμάτα, όταν κατέβαιναν οι παραστάσεις στην Αθήνα τρέχαμε να δούμε τι έκανε ο Τσιάνος στη Λάρισα. Σιγά – σιγά όμως τα ΔΗΠΕΘΕ πέρασαν σε χέρια, δεν θα έλεγα μη ικανών ανθρώπων, αλλά για να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, σε χέρια ανθρώπων με κομματικές προδιαγραφές. Ξέραμε ότι αν τον τάδε δήμο τον πάρει η Νέα Δημοκρατία καλλιτεχνικός διευθυντής θα είναι ο τάδε, αν το ΠΑΣΟΚ ο τάδε, αν δεν έχουν κάποιον να το μοιράσουν, ο διευθυντής δεν θα ανήκει ούτε στο ΠΑΣΟΚ ούτε στη Νέα Δημοκρατία θα ανήκει στο Συνασπισμό ή θα ανήκει σπανίως στο ΚΚΕ. Αυτό όλο έφερε ένα μαρασμό. Και αυτοί οι διευθυντές που ανέλαβαν από κομματικά σπάργανα εναλλάσσονταν, με αποτέλεσμα αυτό να επιφέρει ένα μαρασμό. Γιατί αν είσαι επιλεγμένος με κομματικά κριτήρια, πρέπει να προσέχεις το ρεπερτόριό σου, οι συνεργασίες σου πρέπει να είναι αρεστές στο κόμμα που σε έχει επιλέξει. Μπορεί να λέμε ότι οι άνθρωποι του θεάτρου είναι από χέρι προοδευτικοί και δεν θα μπορούσαν ποτέ να έχουν ένα συντηρητισμό και ένα φόβο και όμως δημιουργήθηκαν συμφέροντα, όπως σε έβαλα θα πάρεις αυτούς, θα ανεβάσεις αυτό. Αυτό κατά πολύ έπαιξε καθοριστικό ρόλο για τον μαρασμό των ΔΗΠΕΘΕ. Παράλληλα όσοι είχαν τη δυνατότητα έπαιρναν τις επιχορηγήσεις εγκαίρως από τους δήμους, και μάλιστα παχυλές, και όσοι δεν είχαν αυτή την τύχη μαράζωναν. Ένας άλλος παράγοντας που έπαιξε ρόλο ήταν η επάνδρωση των ΔΗΠΕΘΕ μετά από κάποιο χρονικό διάστημα με τηλεοπτικές φίρμες, που εξαργύρωναν με πολύ μεγάλο κόστος για τα ΔΗΠΕΘΕ την φήμη τους. Προσλαμβάνονταν με τρελές αποδοχές. Επειδή έχω συνεργαστεί με ΔΗΠΕΘΕ και σαν καλλιτεχνικός διευθυντής και σαν συγγραφέας, γνωρίζω ότι οι αμοιβές αυτών ήταν σχεδόν δυο φορές πάνω από τον προϋπολογισμό του κόστους παράστασης. Επειδή σήμερα κάνω προϋπολογισμούς, θα σας πω ότι αν μια παράσταση είχε προϋπολογισμό πενήντα χιλιάδες ευρώ, έφθανε να κοστίζει διακόσιες χιλιάδες ευρώ από τις αμοιβές των τηλεοπτικών φιρμών. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι τα έπαιρναν κιόλας. Από την άλλη τα χρήματα που έμπαιναν στο ΔΗΠΕΘΕ από τον τηλεοπτικό αστέρα, που τις περισσότερες φορές απογοήτευε τον ντόπιο θεατή, ήταν ελάχιστα. Οι φίρμες αυτές λειτουργούσαν όπως οι φίρμες στα μπουζούκια. Λένε θα μου βάλεις στο λογαριασμό μου τόσα λεφτά και τότε θα ξεκινήσω να έρθω. Όλα αυτά μοιραία οδήγησαν τα πράγματα σε μαρασμό, και όχι μόνο αλλά κυρίως σε χρέη, τα οποία είναι δυσβάσταχτα και τα οποία με τη σειρά τους έφεραν μιζέρια, ένα σωρό δεινά, με αποτέλεσμα να απαξιωθεί ο θεσμός των ΔΗΠΕΘΕ και η ιστορία τους. Τα ΔΗΠΕΘΕ είναι μεγάλη ιστορία και αξίζει να διατηρηθεί και να στηριχθεί. Σας ανέφερα δύο παραμέτρους που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο να χαθεί το παιχνίδι. Νομίζω ότι χρειάζεται να αναθεωρήσουμε, να δούμε τα πράγματα με μάτι καθαρό, να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους και να προχωρήσουμε. Εάν αυτό δεν γίνει και ξεθαρέψουμε με την δόση, που υποτίθεται πως θα πάρουμε και ξανακάνουμε τα ίδια, θα είμαστε υπεύθυνοι για την τύχη των ΔΗΠΕΘΕ.

Οι άνθρωποι του θεάτρου τα χρειαζόμαστε τα ΔΗΠΕΘΕ

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι τα ΔΗΠΕΘΕ θα επιβιώσουν του μνημονίου;
Π.Μ.: Νομίζω ότι αυτό είναι κυρίως στο χέρι των δημοτικών αρχών που αγαπούν και που μπαίνουν στην διαδικασία να έχουν θέατρο στην πόλη τους να τα στηρίξουν για να επιβιώσουν. Μπορούν να επιβιώσουν. Αν οι μισθοί είναι αληθινοί και ανάλογοι με το τι συμβαίνει στους υπόλοιπους εργασιακούς κλάδους, αν σεβόμαστε αυτό που κάνουμε, τότε θα επιβιώσουν. Οι άνθρωποι του θεάτρου τα χρειαζόμαστε τα ΔΗΠΕΘΕ, γιατί είναι χώροι εργασίας, χώροι που οι ηθοποιοί πληρώνονται, οι τεχνικοί πληρώνονται, ένας ολόκληρος κόσμος ζει από αυτά. Εάν οι μισθοί είναι παχυλοί και είναι εις βάρος των δυνατοτήτων που έχει ο φορέας που τα στηρίζει δεν θα καταφέρουν να υπάρξουν. Αν όμως υπάρχει μια σωστή διαχείριση, νομίζω πως μπορούν να στηριχθούν και να κάνουν καλή δουλειά.

Ναι στη συνένωση των ΔΗΠΕΘΕ, αλλά…

ΠτΘ: Είχε ξεκινήσει μια συζήτηση περί της συνένωσης των ΔΗΠΕΘΕ. Ποια είναι η δική σας άποψη;
Π.Μ.: Είμαι υπέρ της συνένωσης αλλά έχω και κάποιους προβληματισμούς. Αν το ΔΗΠΕΘΕ Σερρών συνεργαστεί με αυτό της Βέροιας για παράδειγμα, θα πρέπει εγώ, ο καλλιτεχνικός διευθυντής, να είμαι σίγουρος ότι και ο εκεί δήμος θα στηρίξει με τον ίδιο τρόπο που στηρίζει ο δήμος Σερρών. Όταν ξεκινήσουμε να κάνουμε μια παραγωγή και χρειάζονται μισθοδοσίες και ΙΚΑ δεν πρέπει να χρεωθεί το ΔΗΠΕΘΕ Σερρών το ποσό που απαιτείται και ο άλλος να βγάλει την ουρά του από έξω. Θα πρέπει όλα να είναι συμφωνημένα με συμβάσεις για να μπορείς να πεις ότι θα συνεργασθείς σε μια δουλειά από κοινού. Μια άλλη παράμετρος αφορά στην συμφωνία του οράματος που έχουν οι καλλιτεχνικοί διευθυντές του κάθε ΔΗΠΕΘΕ. Μπορεί κάποιος να θέλει να παρουσιάσει κωμειδύλιο την «Τύχη της Μαρούλας» και εγώ να ονειρεύομαι να παρουσιάσω τους «Όρους συμβολαίου». Πρέπει να κουμπώσει αυτό που θέλουμε να κάνουμε και να ταιριάξει. Πιστέψτε δεν αντιμετωπίζω την πόλη των Σερρών σαν μια επαρχιακή περιφερειακή πόλη. Την αντιμετωπίζω σαν ένα κέντρο, όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη. Σήμερα το κοινό έχει την ίδια ενημέρωση, θέλω να πω ότι δεν έχει διαφορετική ενημέρωση ο Σερραίος πολίτης από τον Αθηναίο. Δεν έχει άλλες προσλαμβάνουσες. Ό,τι σημαίνει μόδα για τον Αθηναίο σημαίνει και για το Σερραίο πολίτη. Ο γιος μου για παράδειγμα σπουδάζει στο Παρίσι. Πολλά παιδιά Σερραίων σπουδάζουν στο Παρίσι, στη Ρώμη, στο Λονδίνο. Αυτό πάει να πει ότι έχουμε τις ίδιες αγωνίες, αν θέλετε τις ίδιες ματαιοδοξίες και φιλοδοξίες. Το θέατρο που θα παρουσιάσουμε και η θεματολογία πρέπει να ανταποκρίνεται στο σήμερα, αυτή είναι η προσωπική μου άποψη. Εάν λοιπόν βρω ένα συνεργάτη που να λέει ναι, πάμε, γιατί έτσι είναι τα πράγματα, μπορώ να συνεργαστώ. Επειδή έχω ξανασυνεργασθεί με ΔΗΠΕΘΕ, και με την Κέρκυρα και με την Λαμία και με την Καβάλα, τρελαίνομαι όταν ακούω ότι το κοινό της επαρχίας πρέπει να προετοιμασθεί, γιατί δεν είναι ενήμερο και δεν είναι ώριμο για να παρακολουθήσει ένα έργο. Όταν αυτή τη στιγμή μπορούμε και παρακολουθούμε τα αριστουργήματα που παρουσιάζει η ΝΕΤ, και ευτυχώς ήρθε η κρίση και βλέπουμε πολύ καλή τηλεόραση, οι σειρές είναι μοναδικές, και όταν όλοι έχουμε την ίδια προσλαμβάνουσα, και όλοι καταλαβαίνουμε το ωραίο και το υψηλής αισθητικής καλλιτεχνικό προϊόν, δεν θα ανεβάσω την «Τύχη της Μαρούλας», χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι υποτιμώ αυτό το έργο. Είναι ένα έργο που έχει τη θέση του στην ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου. Το κωμειδύλιο είναι ένα σκαλοπάτι στο οποίο μετά πάτησε το σύγχρονο, αν θέλετε, ελληνικό αστικό θέατρο και βεβαίως έχει πολύ μεγάλη σημασία, και αν θέλετε είναι ο Μολιέρος μας, αλλά δεν φθάνει να μένουμε εκεί, και να αντιμετωπίζουμε αυτό το είδος του θεάτρου ηθογραφικά και το να στήνουμε έτσι ώστε να απευθύνεται σε μειωμένων προσλαμβανουσών θεατών. Με στεναχωρεί να αντιμετωπίζουμε έτσι το κοινό της περιφέρειας.

Τα ΔΗΠΕΘΕ χρειάζονται έλεγχο

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι τα ΔΗΠΕΘΕ χρειάζονται αλλαγές για να προχωρήσουν;
Π.Μ.: Δεν νομίζω. Χρειάζονται έλεγχο, αυτή τη στιγμή υπάρχει έλεγχος και λίγο μας κακοφαίνεται αλλά μπορεί ο έλεγχος να σου δένει τα χέρια, ώστε να μην μπορείς να κάνεις γρήγορα πράγματα, αλλά διασφαλίζει ότι αυτά που κάνεις δεν θα δημιουργούν μαύρες τρύπες, όπου θα πέφτουν τα λεφτά του δήμου και της πολιτείας.

Όπου υπάρχει ΔΗΠΕΘΕ το κοινό είναι απαιτητικό

ΠτΘ: Αναμφισβήτητο το γεγονός ότι τα ΔΗΠΕΘΕ προσέφεραν στις τοπικές κοινωνίες κ. Μέντη…
Π.Μ.: Τα ΔΗΠΕΘΕ προσέφεραν στις τοπικές κοινωνίες και συνεχίζουν να προσφέρουν. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι όταν το καλοκαίρι περιοδεύουν θίασοι το κοινό διακρίνει μια παράσταση ποιότητας και μια παράσταση αρπαχτή ή στο πόδι που έρχεται για να τα οικονομήσει. Σε αυτήν το κοινό γυρνάει την πλάτη. Αυτό είναι μια μεγάλη εκπαίδευση και πολύ χρήσιμη, γιατί πολλοί τυχάρπαστοι βγαίνουν για να μαζέψουν «το χαρτί», εννοώντας τα χαρτονομίσματα. Το θέμα αυτό ήταν κάτι που πάντα συζητιόταν στο κέντρο, ότι δηλαδή, όπου υπάρχει Δημοτικό Θέατρο υπάρχει άλλης ποιότητας κοινό. Υπάρχει ένα κοινό απαιτητικό που το ζω. Όπου υπάρχει ΔΗΠΕΘΕ αυτή η ιστορία έχει αλλάξει.

Η οικονομία, είναι που σού δίνει την ευκαιρία να κάνεις πολύ περισσότερα πράγματα με πολύ λιγότερους πόρους

ΠτΘ: Σε μια δύσκολη οικονομική συγκυρία το ΔΗΠΕΘΕ Σερρών έχει καταθέσει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα. Τι ακριβώς κάνετε;
Π.Μ.: Κάνουμε και δικές μας παραγωγές, κάτι που ξεκίνησε πέρσι και το κάνουμε και φέτος. Φέτος δεν έχουμε πολλούς ηθοποιούς από την Αθήνα, είναι πολλοί λίγοι στην Παιδική Σκηνή. Ρωτήσαμε τους ηθοποιούς και όλους τους εργαζόμενους αν θα δέχονταν με την ίδια μισθοδοσία να κάνουμε δύο παραγωγές, να παίξουν δηλαδή στην Παιδική αλλά και στην Κεντρική σκηνή και το δέχτηκαν. Δήλωσα στο διοικητικό συμβούλιο του φορέα ότι δεν θα δεχθώ επί πλέον αμοιβή από αυτή του καλλιτεχνικού διευθυντή γιατί προσωπικά σκηνοθέτησα ή επειδή έχω την επιμέλεια σε κάποια πράγματα. Μου φθάνει αυτός ο μισθός και για ό,τι άλλο κάνω, τους είπα, δεν θέλω άλλη αμοιβή. Όταν πετύχεις αυτό, όπως επίσης συνεργασία και σύμπνοια, όλοι είναι μαζί σου. Πρέπει πρώτος να δώσεις το παράδειγμα ότι δεν ήρθες για να πάρεις την πόλη, αλλά για να εργαστείς και να προσπαθήσουμε όλοι μαζί για αυτό που λέγεται πολιτισμός. Είναι υποχρέωσή μας τις ημέρες που ζούμε να κινηθούμε με αυτό τον τρόπο. Βέβαια αν αυτό τηρείτο και στα προηγούμενα χρόνια, ίσως τα πράγματα θα ήταν καλύτερα και τα ΔΗΠΕΘΕ δεν θα ήταν χρεωμένα, γιατί βρήκα και εδώ χρέη. Θεωρώ ότι καταχρώμαι την υπόθεση, αν παίρνω το μισθό μου ως καλλιτεχνικός διευθυντής και για κάθε σκηνοθεσία ζητώ 12.000 ευρώ. Από την άλλη όμως αυτό μου δημιουργεί μια τεράστια ελευθερία. Επίσης αξιοποιώ το παραμικρό που υπάρχει από θέμα υλικού, το παραμικρό σανιδάκι. Τα σκηνικά τα παλιά φροντίζω να στοκάρονται, να βάφονται και να γίνονται καινούργιοι οι τοίχοι. Γιατί να σπαστεί, να καεί ή να πεταχτεί; Μπορεί να γίνει το επόμενο σκηνικό. Το ίδιο ισχύει και με το βεστιάριο. Αυτά έκαναν τα μεγάλα θέατρα στην Αθήνα .Δούλεψα οκτώ χρόνια με την Αλίκη Βουγιουκλάκη και θυμάμαι ότι έκανε τρεις παραγωγές συνεχόμενες, όπου ειδικά κάποια φορέματα μεταποιήθηκαν και παρουσιάζονταν διαφορετικά σε τρεις διαφορετικές παραγωγές. Αυτή η μελέτη, αυτή η οικονομία, είναι που σού δίνει την ευκαιρία να κάνεις πολύ περισσότερα πράγματα με πολύ λιγότερους πόρους.

ΠτΘ: Τι ανεβάζετε φέτος στο ΔΗΠΕΘΕ Σερρών;
Π.Μ.: Αυτή την περίοδο η Παιδική Σκηνή παίζει το έργο «Η Παναγία των Παρισίων» και η Κεντρική μας Σκηνή τις «Τρεις όψεις του ίδιου νομίσματος», ένα νεοελληνικό έργο ενός πρωτοεμφανιζόμενου θεατρικού συγγραφέα, ηθοποιού στο επάγγελμα, ενός νέου και ταλαντούχου παιδιού. Μου άρεσε το έργο και το επέλεξα. Έχουμε μια σειρά αναλογίων όπου παρουσιάζονται καινούργια κείμενα και με πολύ χαρά βλέπω μια μεγάλη προσέλευση του κόσμου. Η μικρή αίθουσα που το κάνουμε, χωρητικότητας 110 θέσεων, είναι σε κάθε αναλόγιο γεμάτη και αυτό είναι παρήγορο, αν και είναι με εισιτήριο πολύ χαμηλό. Στη συνείδηση του κόσμου δεν περνά ότι πάω εκεί για να δω κάτι τζάμπα αλλά επιλέγω να πάω.

Εξακολουθώ να υπάρχω σαν συγγραφέας και να δίνω το παρών, όσο είμαι τυχερός, γιατί τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα

«Δεν γράφω πλέον συχνά. Ήταν η εποχή που έβραζε το αίμα μου. Τώρα σιγά -σιγά αυτό καταλαγιάζει. Εξακολουθώ όμως να γράφω. Επειδή τον τελευταίο καιρό έχω αναλάβει πολλές ευθύνες στο θέατρο, έχει περιορισθεί αυτή η δουλειά μου, αλλά πάντα υπάρχει. Φέτος ανέβηκε στην Αθήνα «η Ρόζα» με μουσική του Σταμάτη Κραουνάκη, με τον οποίο συνεργαστήκαμε ωραία. Έχω γράψει και τραγούδια που είναι σαν μονόλογοι και έχει κάνει πολύ ωραία τραγούδια ο Σταμάτης. Εξακολουθώ να υπάρχω σαν συγγραφέας και να δίνω το παρών, όσο είμαι τυχερός, γιατί τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα.

Παναγιώτης Μέντης

Γεννήθηκε στον Πειραιά. Σπούδασε θέατρο στη Δραματική σχολή Πέλου Κατσέλη, και από το 1976 εργάζεται σαν ηθοποιός στο θέατρο.
Συνεργάστηκε με τους θιάσους: Α. Βουγιουκλάκη, Θ. Καρακατσάνη, Προσκήνιο Αλέξη Σολομού, Θέατρο Πειραιά – Εξαρχείων, Α. Αλεξανδράκη – Ν. Γαληνέα, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, Εθνικό Θέατρο, Θέατρο ΣΤΟΑ, και τα ΔΗΠΕΘΕ Σερρών, Κομοτηνής, Κέρκυρας.
Σαν συγγραφέας έχει βραβευθεί δυo φορές με κρατικό βραβείο από το Υπουργείο Πολιτισμού, για τα θεατρικά του έργα: «Playmobilτο» 1989. και «Άννα είπα!» το 1994.

To1997 βραβεύτηκε με τιμητική διάκριση από το Ίδρυμα Ωνάση, στον πρώτο Διεθνή Πολιτισμικό Διαγωνισμό του Ιδρύματος για συγγραφή θεατρικού έργου, για το θεατρικό του έργο «SAVE». Tο 2001, στον δεύτερο Διεθνή Πολιτισμικό Διαγωνισμό του Ιδρύματος Ωνάση τιμήθηκε με το τρίτο διεθνές βραβείο για το θεατρικό έργο «ΞΕΝΟΙ», που παρουσιάστηκε από τη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.