Οταν ο Chagall εμαθε να πεταει

Στις 26 Μαίου άνοιξε τις πύλες της στην αποθήκη Β1 στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης η έκθεση «Όταν ο Chagall έμαθε να πετάει. Από την εικόνα στην πρωτοπορία» και θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό μέχρι και τις 26 Αυγούστου. Η έκθεση διοργανώθηκε από το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης σε συνεργασία με το Μουσείο Εικόνων της Φρανκφούρτης και συμπεριλαμβάνει σημαντικά έργα που προέρχονται από μουσεία της Γερμανίας, της Ισπανίας και της Ρωσίας, καθώς και από ιδιωτικές συλλογές. Είναι μια ευκαιρία για μύηση στον ιδιαίτερο κόσμο του Chagall όπως και στη ρώσικη αγιογραφία (εικόνες επιζωγραφισμένες) που χρησιμοποιεί έντονα τα σύμβολα της ορθοδοξίας σε μια γεωμετρική διάσταση. Εντυπωσιακό το πορτρέτο του Λένιν που «αγιοποιείται» και περιέχει σύμβολα θρησκευτικού ηγέτη.

Η έκθεση βασίζεται σε μια πρωτότυπη ιδέα και προσπαθεί να ανασυγκροτήσει το πνευματικό και ιδεολογικό υπόβαθρο και τις πηγές δημιουργίας της ρωσικής μοντέρνας τέχνης, μέσα από δύο σταθμούς, την τέχνη των θρησκευτικών εικόνων και τη λαϊκή τέχνη. Πρωτοποριακή είναι εξάλλου και η αντίληψη του χώρου από το Chagall γι’ αυτό και χρειάζεται να ειδωθεί μέσα από τα μάτια της ψυχής. Η έκθεση αναζητά τις επιδράσεις που δέχτηκαν οι καλλιτέχνες της ρώσικης πρωτοπορίας από την τέχνη των θρησκευτικών εικόνων που γνώρισαν άνθιση κατά τον 19ο αιώνα. Είναι γνωστό ότι σημαντικοί καλλιτέχνες όπως ο Καντίνσκι συνέλεγαν θρησκευτικές εικόνες και ασχολήθηκαν με θρησκευτικά θέματα ενώ η Ποπόβα μελετούσε την τεχνική τους, την επεξεργασία των χρωμάτων και τη σύνθεση των μορφών στις ρώσικες θρησκευτικές εικόνες.

Μία άλλη πηγή έμπνευσης των καλλιτεχνών της πρωτοπορίας ήταν οι λαϊκές τυπωμένες εικόνες θρησκευτικού περιεχομένου, τα lubki, που γνώρισαν μεγάλη διάδοση στη Ρωσία και ενέπνευσαν καλλιτέχνες της πρωτοπορίας όπως ο Λαριόνοφ και η Γκοντσαρόβα. Τα lubki είναι λαϊκά έργα πριμιτιβίστικου χαρακτήρα που είχαν μεγάλη άνθιση τον 18ο και τον 19ο αιώνα. Οι εικόνες από τη λαϊκή επικαιρότητα συνδέονται με την προπαγάνδα και την Οκτωβριανή Επανάσταση.

Συναντάμε ένα γραμματόσημο συλλεκτικό του Τρότσκι, του 1920, τρία χρόνια μετά την επανάσταση. Ο ρώσος επαναστάτης εικονίζεται να σπέρνει αεροπλάνα!

Σε μια αφίσα προπαγάνδας του 1917 –σε δύο διαφορετικές εκδοχές της- ο στρατός τρέφεται από τους αγρότες και η αφίσα φέρει τον τίτλο «Όταν δίνουμε στο στρατό της πατρίδας μας αρκετό φαγητό» ενώ η άλλη εκδοχή έχει τον τίτλο «Όταν δε δίνουμε στο στρατό της πατρίδας μας αρκετό φαγητό» και ο θεατής αντιλαμβάνεται ότι ο στρατός εκδικείται τους αγρότες!

Σε προπαγανδιστικές αφίσες του 1920 κυριαρχεί το αειθαλές σύνθημα «Προλετάριοι όλων των λαών ενωθείτε».

Το lubok συνδέεται με την πολιτική, έχει αφετηρία γύρω στο 1914 και αφορά τη συστηματική προπαγάνδα μέσω της τέχνης. Ο Μάλεβιτς, ο Μαγιακόφσκι, ο Λεντούλοβ χρησιμοποιούν την εικαστική δομή του lubok για να κατακτήσουν τον εχθρό.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.