«Οσοι μαθαινουν ελληνικα γινονται Ελληνες»

Τι σχέση μπορεί να έχει ένας Χιλιανός με την Ελλάδα; Μα να τη θεωρεί ως δεύτερη πατρίδα του φυσικά(!). Επαλήθευση αυτού ο Ρομπέρτο Σότο, καθηγητής αρχαίας ιστορίας και νεοελληνικής γλώσσας από τη Χιλή, που βρέθηκε στη χώρα και στην πόλη μας στα πλαίσια του 7ου προγράμματος που διοργανώνεται από το Κέντρο Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Γρανάδα και τελεί υπό την αιγίδα της Περιφέρειας ΑΜ-Θ και του Δήμου Κομοτηνής.

Πρόσφατα μυημένος στη μαγεία της ελληνικής γλώσσας και στη συνέχειά της από τα βάθη της αρχαιότητας έως σήμερα ο κ. Σότο μιλά για το «θαύμα» που συντελέστηκε μέσα του και τον ώθησε να μάθει σε μικρό χρονικό διάστημα τα ελληνικά και δη τα αρχαία. Μιλά για τα ινδάλματα των νέων στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και στην αναγκαία επιστροφή στην κλασική παιδεία για να οικοδομήσουμε τη ζωή σε διαχρονικά πρότυπα και αξίες.

Ο λόγος σε έναν Χιλιανό που εκ βάθους ψυχής θεωρεί την Ελλάδα δεύτερη πατρίδα του…



ΠτΘ: Πώς ξεκινήσατε να ασχολείσθε με την ελληνική γλώσσα;

Ρ.Σ.: Ξεκίνησα με σπουδές στην αρχαία ιστορία στο Πανεπιστήμιο του Σαντιάγκο της Χιλής και ειδικότερα ασχολήθηκα με την ιστορία της αρχαίας Ελλάδας. Στο πανεπιστήμιο, επίσης, παρακολούθησα αρχαία ελληνικά. Μόλις τελείωσα το Πανεπιστήμιο εργάσθηκα ως βοηθός ενός σημαντικού καθηγητή, του Έκτωρ Χερρέρα, που είναι ο μεγαλύτερος βυζαντινολόγος σε όλη τη Λατινική Αμερική. Δυστυχώς, το 1977 ο Έκτωρ Χερρέρα πέθανε και το πανεπιστήμιο θέλησε να συνεχίσω το έργο του. Μέχρι τότε δεν είχα ασχοληθεί με τα νέα ελληνικά και, όταν μου δόθηκε η ευκαιρία να τα μάθω, σκέφτηκα τι σχέση μπορούν να έχουν τα νέα ελληνικά με κάποιον που ασχολείται με την αρχαία ιστορία. Ήρθα στην Ελλάδα περισσότερο για να γνωρίσω τη χώρα και λιγότερο για να μάθω τα νέα ελληνικά. Οταν όμως άρχισα να τα μαθαίνω, η γλώσσα με τράβηξε και κατάλαβα ότι τα νέα ελληνικά δεν είναι μία διαφορετική γλώσσα από τα αρχαία ελληνικά, αλλά η συνέχειά της. Όταν το κατάλαβα αυτό, άρχισα να σκέφτομαι ότι, όταν μιλώ ελληνικά, μιλώ τη γλώσσα του Ομήρου και αυτό με κάλυψε σε μεγάλο βαθμό. Τώρα, όσο ενδιαφέρομαι για την ιστορία, ενδιαφέρομαι και για τα νέα ελληνικά.

Τα νέα ελληνικά άρχισα να τα μαθαίνω μέσα από ένα πρόγραμμα που υλοποιείται από το Σωματείο Διεθνών Σχέσεων και Πολιτιστικών Ανταλλαγών Καλύμνου που εδρεύει στο Δήμο Καλύμνου και έχει πρόεδρο την κ. Μαρία Θεοδωρίδου, η οποία για πρώτη φορά με κάλεσε στην Ελλάδα το 2000. Από τότε έχω έρθει συνολικά τέσσερις φορές και μαθαίνω ελληνικά, μόνο τα καλοκαίρια, βέβαια.

Με τα ελληνικά μου συνέβη κάτι πολύ περίεργο. Και στο Πανεπιστήμιο και ως παιδί είχα πολλές δυσκολίες να μάθω τα αγγλικά, αν και γνωρίζω ότι είναι εύκολη γλώσσα. Μέχρι τώρα δεν μπορώ να πω ότι ξέρω αγγλικά. Από την άλλη, άρχισα αργά τις σπουδές μου στα ελληνικά και έχω προχωρήσει γρήγορα. Αυτή η γλώσσα έχει κάτι που με τράβηξε.

ΠτΘ: Αναρωτηθήκατε τι είναι αυτό;

Ρ.Σ.: Ίσως είναι η ομορφιά της, ίσως είναι μία γλώσσα η οποία μας δίνει τη δυνατότητα να σκεφθούμε καθαρά τα πράγματα και να τα εκφράσουμε σωστά. Ή ελληνική γλώσσα είναι μία πλούσια γλώσσα.

ΠτΘ: Ποια είναι η θέση της ελληνικής γλώσσας στην πατρίδα σας, τη Χιλή;

Ρ.Σ.: Δυστυχώς δεν διδάσκεται στα σχολεία η ελληνική γλώσσα. Υπάρχουν Έλληνες στη Χιλή, αλλά είναι λίγοι. Υπάρχουν χώρες στη Λατινική Αμερική, όπως στο Μεξικό, όπου οι Έλληνες είναι πολλοί. Στο Σαντιάγκο δεν υπάρχουν Έλληνες, αλλά μόνο στα λιμάνια της χώρας υπάρχουν άτομα με ελληνική καταγωγή. Στο Σαντιάγκο υπάρχει ωστόσο μία ελληνική κοινότητα όπου πηγαίνουν τα παιδιά που έχουν έναν από τους δύο γονείς Έλληνα, κάνουν μαθήματα, αλλά δεν παύει να είναι μία μικρή κοινότητα. Νομίζω ότι το μεγαλύτερο έργο, που έχει σχέση με τα ελληνικά και την Ελλάδα, το κάνουμε στο πανεπιστήμιο. Στο Πανεπιστήμιο της Χιλής υπάρχει το Κέντρο Αρχαίων Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών που ιδρύθηκε το 1958 από έναν Έλληνα, τον Φώτη Μαλλέρο, και από τότε μέχρι σήμερα αδιάκοπα συνεχίζει τη λειτουργία του. Διδάσκονται τα αρχαία ελληνικά, τα νέα ελληνικά και η ιστορία, αρχαία, βυζαντινή και νεώτερη, καθώς και φιλοσοφία. Να σημειωθεί ότι οι φοιτητές μένουν μέσα στη φιλοσοφική σχολή του Πανεπιστημίου. Εγώ δουλεύω εκεί και επίσης σε ένα άλλο ιδιωτικό πανεπιστήμιο, το οποίο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην ελληνική κουλτούρα και λέγεται «Αδόλφο Ιμπάνεζ».

ΠτΘ: Διδάσκετε ιστορία της αρχαίας Ελλάδας;

Ρ.Σ.: Διδάσκω ιστορία αρχαίας Ελλάδας και από πέρυσι άρχισα να διδάσκω και τα νέα ελληνικά, προς το παρόν σε ένα πρώτο επίπεδο. Δηλαδή η ελληνική είναι μία άγνωστη γλώσσα στη Χιλή, αλλά αυτό που θέλουμε είναι να μπουν τα νέα ελληνικά στο πρόγραμμα του Πανεπιστημίου. Πέρυσι ξεκίνησα με τρία παιδιά που διάλεξαν τα νέα ελληνικά και φέτος- και το λέω αυτό με περηφάνια- έχουμε τριάντα. Το μέλλον θα δείξει αν θα συνεχίσουν ή όχι, αλλά πιστεύω ότι έχουμε μέλλον.

ΠτΘ: Υπάρχει δηλαδή ενδιαφέρον απ΄ τους νέους;

Ρ.Σ.: Για μία χώρα τόσο μακρινή να υπάρχουν τριάντα παιδιά που άφησαν τα γερμανικά και ασχολούνται με τα ελληνικά σημαίνει ότι ενδιαφέρον υπάρχει.

ΠτΘ: Υπάρχει κάποια ενίσχυση από το κράτος όσον αφορά στη γλώσσα;

Ρ.Σ.: Όχι ιδιαίτερα. Το Κέντρο το βοηθάει οικονομικά το ελληνικό κράτος, το οποίο βλέπει ότι αυτό που κάνουμε εκεί και τόσο μακριά είναι κάτι σημαντικό. Μας στηρίζει, λοιπόν, οικονομικά γιατί εμείς δυσκολευόμαστε να ταξιδέψουμε, είναι πολύ δύσκολο για μας τους καθηγητές να ταξιδέψουν και χωρίς τη βοήθεια του ελληνικού κράτους δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε αυτό που κάνουμε.

ΠτΘ: Με ποιον τρόπο διδάσκονται τα παιδιά τα ελληνικά;

Ρ.Σ.: Ακολουθούμε ένα βιβλίο που εκδόθηκε στη Θεσσαλονίκη και έχει τίτλο «Τα Νέα Ελληνικά για Ξένους» και χρησιμοποιούμε και κασέτες. Πολλές φορές καλούμε κι Έλληνες από το Σαντιάγκο. Περισσότερες ευκαιρίες δεν έχουμε. Την αρχαία ιστορία, βέβαια, τη διδάσκω στα ισπανικά.

ΠτΘ: Υπάρχει ενδιαφέρον για την αρχαία ιστορία;

Ρ.Σ.: Στο Πανεπιστήμιο τα παιδιά που παρακολουθούν φιλολογία, φιλοσοφία και ιστορία διδάσκονται την αρχαία ελληνική ιστορία. Επίσης, στο Λύκειο για ένα χρόνο διδάσκονται αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή ιστορία.

ΠτΘ: Υπάρχει κάποιος τομέας της αρχαίας ελληνικής ιστορίας στον οποίο τα παιδιά δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον;

Ρ.Σ.: Ο Μέγας Αλέξανδρος. Ίσως τα έλκει το γεγονός ότι κατόρθωσε σε νεαρή ηλικία να δημιουργήσει μία αυτοκρατορία και τον αντιμετωπίζουν σαν ήρωα. Επίσης, δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον στον Όμηρο και ιδιαίτερα στην προσωπικότητα του Αχιλλέα. Οι εικόνες του Μέγα Αλέξανδρου και του Αχιλλέα αποτελούν για τα παιδιά ίνδαλμα.

ΠτΘ: Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης πιστεύετε ότι υπάρχει ανάγκη επιστροφής στην κλασσική παιδεία;

Ρ.Σ.: Βεβαίως, γιατί στην περίοδο αυτή και στην βυζαντινή περίοδο μπορούμε να βρούμε αξίες διαχρονικές, όπου οι άνθρωποι πίστευαν στον εαυτό τους. Τότε οι άνθρωποι αξιοποιούσαν περισσότερο τον άνθρωπο. Σήμερα, τόσο στην Ευρώπη, όσο και στην Αμερική, δεν έχουν καταλάβει τι σημαίνει να είμαστε άνθρωποι. Βλέπουμε τη ζωή τόσο απλά και δεν καταλαβαίνουμε τις δυνάμεις που έχουμε μέσα μας, στην ψυχή μας, με αποτέλεσμα να χάνουμε την ουσία και να σπαταλάμε τη ζωή μας στη διασκέδαση άσκοπα. Τα μικρά παιδιά σήμερα διαβάζουν λίγο και νομίζω μία λύση στο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε για να ανακαλύψουμε τον άνθρωπο στη βάση του, είναι να γυρίσουμε στην αρχαιότητα και στη βυζαντινή περίοδο, να δούμε τις αξίες με τις οποίες ζούσαν τότε οι άνθρωποι και να καταλάβουμε ότι η ουσία της ζωής του ανθρώπου είναι μέσα από αυτές. Νομίζω ότι σήμερα τα μικρά παιδιά δεν έχουν ήρωες ανθρώπους. Η αληθινή ζωή δεν είναι έτσι… Πρέπει να βοηθήσουμε τα παιδιά ώστε να έχουν ως πρότυπα ανθρώπους με αξίες διαχρονικές, να γυρίσουν στο διάβασμα, να καταλαβαίνουν αυτό που διαβάζουν. Έχω στο μυαλό μου την «Ιλιάδα» του Ομήρου. Αν τα βοηθήσουμε να την καταλάβουν δεν θα σταματήσουν ποτέ να τη διαβάζουν. Πρέπει να τους βοηθήσουμε, να τους ανοίξουμε το δρόμο και μετά μπορούν να συνεχίσουν μόνοι τους. Και αυτό δεν το βλέπω τόσο δύσκολο. Πιστεύω ότι αυτόν τον ρόλο πρέπει να το επιφορτισθούν τα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Και για αυτό πρωτεύοντα ρόλο και βάση μπορεί να αποτελέσει η αρχαία ελληνική ιστορία, η οποία θα μας βοηθήσει να ανοίξουμε στα παιδιά ορίζοντες.

ΠτΘ: Είπατε προηγουμένως ότι στη χώρα σας υπάρχουν και ιδιωτικά πανεπιστήμια…

Ρ.Σ.: Ναι. Υπάρχουν κρατικά και ιδιωτικά πανεπιστήμια. Τα τελευταία χρόνια η εκπαίδευση έχει γίνει όπως στην Αμερική, δηλαδή έχουμε κρατικά πανεπιστήμια μεγάλα και σημαντικά, όπως και ιδιωτικά μεγάλα και σημαντικά. Δεν υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ τους. Η είσοδος των παιδιών στα κρατικά πανεπιστήμια είναι πιο εύκολη και πληρώνουν πολύ λίγα χρήματα. Στα ιδιωτικά είναι δύσκολο να μπουν και εκεί πηγαίνουν παιδιά που έχουν τα χρήματα να πληρώσουν.

ΠτΘ: Διαβάζετε ελληνικά βιβλία;

Ρ.Α.: Διαβάζω αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, αλλά και σημερινούς και Καζαντζάκη και Καβάφη. Έχω όμως ακόμη μία δυσκολία να παρακολουθήσω ένα βιβλίο στα ελληνικά. Θέλω να καταλάβω τον τρόπο σκέψης του συγγραφέα γι΄ αυτό και το διαβάζω αργά.

ΠτΘ: Ποιες είναι οι εντυπώσεις από την Κομοτηνή;

Ρ.Σ.: Είναι η πρώτη φορά που έρχομαι στην Κομοτηνή, αλλά και στη Βόρεια Ελλάδα γενικότερα. Γνωρίζω καλά την Κάλυμνο, την Κω, την Πάτμο, έχω πάει Αθήνα, Πελοπόννησο, αλλά η Βόρεια Ελλάδα μου φαίνεται λίγο διαφορετική. Μου άρεσε πάρα πολύ, πρώτα πρώτα για το πράσινο. Οι άνθρωποι είναι πολύ θερμοί και βλέπω μια συνέχεια σε όλη την Ελλάδα, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, στο ότι γνωρίζουν πολύ καλά τι σημαίνει φιλοξενία. Το θέμα της φιλοξενίας το διδάχθηκα στο Πανεπιστήμιο σαν μία ιδέα και τώρα το διαπιστώνω στην πράξη και αυτό είναι πολύ ωραίο. Η Κομοτηνή είναι μία όμορφη πόλη, ήσυχη και οι άνθρωποι που γνώρισα μέχρι τώρα με έχουν καταπλήξει. Δυστυχώς πρέπει να φύγω γιατί έχω δουλειά στη Χιλή, αλλά θέλω να ξαναγυρίσω.

ΠτΘ: Ποια είναι η άποψή σας για το σεμινάριο που παρακολουθείτε εδώ;

Ρ.Σ.: Απευθύνεται μόνο σε Ισπανούς. Εγώ είμαι η εξαίρεση. Το πανεπιστήμιο της Χιλής έχει πολλές σχέσεις με το πανεπιστήμιο της Γρανάδα στην Ισπανία και ο κ. Μορφακίδης με κάλεσε να το παρακολουθήσω, εφόσον θα ήμουν στην Κάλυμνο και ήταν εύκολο να έρθω εδώ, για να προχωρήσω με τα ελληνικά μου. Και εγώ δεν ήθελα να χάσω την ευκαιρία που μου δινόταν. Είναι θετικά αυτά τα σεμινάρια και από την άποψη της εκμάθησης γλώσσας και από την άποψη της γνωριμίας με την περιοχή.

ΠτΘ: Στην Κάλυμνο τι πρόγραμμα παρακολουθείτε;

Ρ.Σ.: Είναι ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε πριν από εννέα χρόνια και αφορά σε ξένους από διάφορες χώρες;. Φέτος είχε παιδιά από την Αίγυπτο, τη Χιλή, το Μεξικό, Ουκρανία, Σερβία Βουλγαρία και λειτουργεί πολύ καλά. Είναι υπό την αιγίδα του Δήμου της Καλύμνου.

ΠτΘ: Οι Χιλιανοί γνωρίζουν την Ελλάδα;

Ρ.Σ.: Μόνο μέσα από τα σχολεία και περισσότερο γνωρίζουν την αρχαία Ελλάδα. Κάποιοι μορφωμένοι ίσως να γνωρίζουν κάποια πράγματα και για τη νεότερη Ελλάδα, οι περισσότεροι όμως δεν τη γνωρίζουν. Το ίδιο όμως ισχύει και για τους Έλληνες. Εσείς τι γνωρίζετε για τη χώρα μου;

ΠτΘ: Γνωρίζω τον Νερούντα, τον Αλιέντε, τον Πινοσέτ…

Ρ.Σ.: Σας διαβεβαιώ ότι οι περισσότεροι στην Ελλάδα γνωρίζουν μόνο κάποια ποδοσφαιρικά ονόματα. Πιστεύω ότι κι εμείς πρέπει να γνωρίζουμε περισσότερα για τη σύγχρονη Ελλάδα.

ΠτΘ: κ. Σότο σας ευχαριστούμε πολύ. Ευχόμαστε και του χρόνου να σας έχουμε κοντά μας…

Ρ.Σ.: Σας ευχαριστώ πολύ. Θα ήθελα όμως να ευχαριστήσω μέσα από την εφημερίδα σας την Πρόεδρο του Κέντρου Διεθνών Σχέσεων και Πολιτιστικών Ανταλλαγών Καλύμνου κ. Μαρία Θεοδωρίδου, η οποία μου έδωσε την ευκαιρία να έρθω για τέταρτη φορά στην Ελλάδα για να μάθω ελληνικά και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Χωρίς τη βοήθειά της δεν θα μπορούσα να κάνω τίποτα. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω έναν καθηγητή από την Κάλυμνο, τον κ. Βαγγέλη Τάσο, που τα τέσσερα αυτά καλοκαίρια που παρακολούθησα το σεμινάριο έγινε ο δάσκαλός μου και μπορώ να πω ότι όλα τα ελληνικά που ξέρω τα έχω μάθει από αυτόν τον καθηγητή και θεωρώ τη βοήθειά του πολύ σημαντική. Ακόμη θέλω να ευχαριστήσω τον κ. Μόσχο Μορφακίδη που μου έδωσε την ευκαιρία να έρθω εδώ και να με βοηθήσει να κάνω το διδακτορικό μου στο Πανεπιστήμιο της Γρανάδα, με θέμα το χριστιανικό μοναχισμό. Τέλος, θέλω να ευχαριστήσω τον διευθυντή μου στο Πανεπιστήμιο «Αντόλφο Ιμπάνεζ», κ. Γκεράρντο Βιντάλ, ο οποίος μου παραχώρησε άδεια για να έρθω εδώ- διότι εκεί τώρα έχουμε χειμώνα- να αφήσω τα μαθήματά μου και να μπορέσω να παρακολουθήσω τα προγράμματα. Τέλος, ένα μεγάλο ευχαριστώ για τους Έλληνες γενικά που μου έχουν δώσει μία δεύτερη χώρα, γιατί έτσι το νιώθω εγώ. Και αυτά δεν είναι μόνο λόγια. Αισθάνομαι την Ελλάδα μέσα από την ψυχή μου σαν δεύτερη πατρίδα μου. Οι Έλληνες μού έχουν δώσει άπειρη αγάπη. Κάποτε διάβασα τον αρχαίο Έλληνα φιλόσοφο και ρήτορα Ισοκράτη, ο οποίος έλεγε ότι όσοι μαθαίνουν ελληνικά γίνονται Έλληνες…

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.